Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες καρκίνου που μπορούν να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, τα δεδομένα για την Ελλάδα δείχνουν ότι ο δρόμος προς την εξάλειψή του παραμένει μακρύς και απαιτεί πολιτική βούληση, επικοινωνιακή στρατηγική και συντονισμένη δράση.

Στη χώρα μας, κάθε χρόνο:

• 1.100 άνθρωποι διαγιγνώσκονται με HPV-σχετιζόμενους καρκίνους
• 443 χάνουν τη ζωή τους — σχεδόν ένας κάθε ημέρα
• Το 60% των θανάτων αφορά τον καρκίνο τραχήλου μήτρας, ενώ σημαντικό βάρος εμφανίζεται και σε καρκίνους που πλήττουν και τους άνδρες.

Εθνικές πρωτοβουλίες και βήματα προόδου

Η Πολιτεία έχει κάνει σημαντικά βήματα για την αντιμετώπιση του HPV.
Ο δωρεάν εμβολιασμός έναντι του ιού έχει ενταχθεί στα Εθνικά Προγράμματα Εμβολιασμών παιδιών, εφήβων και ενηλίκων, ενώ μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» προσφέρονται δωρεάν προληπτικές εξετάσεις σε γυναίκες ηλικίας 21–65 ετών.
Η Ελλάδα έχει επίσης συνταχθεί με τη Στρατηγική 90-70-90 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας.

Ωστόσο, παρά τα μέτρα, η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών παραμένουν χαμηλότερες των προσδοκιών. Η χώρα απέχει ακόμη από την επίτευξη του στόχου του ΠΟΥ για το 2030, γεγονός που σημαίνει πως χιλιάδες νέοι και νέες κινδυνεύουν να παραμείνουν απροστάτευτοι.

Παγκόσμια και ευρωπαϊκή εικόνα: Πώς τοποθετείται η Ελλάδα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 2019 καταγράφηκαν 690.000 νέα κρούσματα καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV, εκ των οποίων τα 90% αφορούσαν γυναίκες.
Το 2022, ο καρκίνος τραχήλου μήτρας (ΚΤΜ) ήταν η τέταρτη αιτία καρκίνου και θανάτου στις γυναίκες διεθνώς, με 660.000 νέα περιστατικά και 350.000 θανάτους.

Στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2020:

• 66.821 νέα περιστατικά ΚΤΜ
• 30.608 θάνατοι
• Ο ΚΤΜ είναι ο ένατος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες και η δέκατη αιτία θανάτου από καρκίνο στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το φορτίο του HPV στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τα στοιχεία είναι ανησυχητικά:

• Καταγράφονται 1.100 νέα περιστατικά HPV-σχετιζόμενων καρκίνων και 443 θάνατοι ετησίως.
• Ο HPV ευθύνεται για μεγάλο ποσοστό 11 διαφορετικών τύπων καρκίνου, τόσο σε γυναίκες όσο και σε άνδρες.
• Οι καρκίνοι του στοματοφάρυγγα, που σχετίζονται με τον HPV, εμφανίζουν αυξητική τάση στους άνδρες (4 στους 5 περιστατικά αφορούν άνδρες).

Ο HPV είναι επίσης υπεύθυνος για τα γεννητικά κονδυλώματα, το συχνότερο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, το οποίο, αν και καλοήθες, προκαλεί υποτροπές, ψυχολογική επιβάρυνση και υψηλό οικονομικό κόστος για το σύστημα υγείας.

Κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις

Οι συνέπειες της ανεπαρκούς πρόληψης είναι σημαντικές:

• Κάθε χρόνο χάνονται 6.388 έτη ζωής και 1.813 παραγωγικά έτη, δηλαδή 14,4 χρόνια ζωής ανά θάνατο.
• Η οικονομική απώλεια από πρόωρη θνησιμότητα ανέρχεται σε 24,6 εκατ. ευρώ ετησίως, χωρίς να υπολογίζεται το κόστος νοσηλείας και θεραπείας.

Εμβολιαστική κάλυψη: χαμηλότερη από τον στόχο

Σύμφωνα με στοιχεία της ΗΔΙΚΑ (2017–2021):

• Η εμβολιαστική κάλυψη στα κορίτσια εκτιμάται στο 55,4% (11–18 ετών) και στο 43,8% (11–14 ετών).
• Η Ελλάδα, με τον τρέχοντα ρυθμό, δεν θα επιτύχει τον στόχο του ΠΟΥ (90%) πριν το 2036, γεγονός που αφήνει περισσότερα από 60.000 κορίτσια ανεμβολίαστα.
• Χρειάζονται προγράμματα catch-up εμβολιασμού, ακόμη και σε νεαρούς ενήλικες, όπως εφαρμόζεται ήδη στη Γαλλία.

Προοπτική εξάλειψης του καρκίνου τραχήλου της μήτρας

Η μελέτη RACE εκτιμά ότι η Ελλάδα διαθέτει μέτρια-χαμηλή ετοιμότητα (46%) για την επίτευξη των στόχων του ΠΟΥ.
Αν η εμβολιαστική κάλυψη φτάσει στο 90% μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια και η συμμετοχή στον προσυμπτωματικό έλεγχο (τεστ Παπανικολάου και HPV DNA) στο 75% έως το 2028, η εξάλειψη του ΚΤΜ μπορεί να επιτευχθεί ως το 2047.

Η διεθνής εμπειρία: Τι δείχνουν οι καλές πρακτικές

Η Ευρώπη κινείται προς την ίδια κατεύθυνση:

• Ο Ευρωπαϊκός Σχέδιο για τον Καρκίνο (Europe’s Beating Cancer Plan) ενσωματώνει τους στόχους 90-70-90.
• Το Συμβούλιο της Ε.Ε. (Ιούνιος 2024) κάλεσε τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν την εμβολιαστική κάλυψη και να μοιράζονται δεδομένα για τον HPV.
• Η Σουηδία προβλέπεται να εξαλείψει τον ΚΤΜ έως το 2027, ενώ η Αγγλία έως το 2040.

Η ελληνική στρατηγική: Προγράμματα και προτάσεις

Η Πολιτεία έχει ήδη ενεργοποιήσει:

• Δωρεάν εμβολιασμό για αγόρια και κορίτσια 9–11 ετών και αναπλήρωση έως 18 ετών (με αποζημίωση έως 31/12/2026).
• Εμβολιασμό ομάδων αυξημένου κινδύνου (19–45 ετών).
• Δωρεάν προληπτικές εξετάσεις μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».
• Ενημερωτικά podcasts της 1ης ΥΠΕ στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PERCH.

Ωστόσο, η ενημέρωση του κοινού παραμένει αποσπασματική και όχι μαζικής εμβέλειας.

Προτείνονται:

• Εκστρατείες ενημέρωσης με τη συμμετοχή επιστημόνων και δημόσιων προσώπων.
• Αποστολή SMS/Viber μηνυμάτων για τον εμβολιασμό σε κρίσιμες ημερομηνίες.
• Ενσωμάτωση ενημέρωσης για τον HPV στο MyHealth App.
• Συνεχής υποστήριξη των επαγγελματιών υγείας με ενημερωτικό υλικό και δεδομένα κάλυψης.

Ο εμβολιασμός ως επένδυση για τη δημόσια υγεία

Ο εμβολιασμός δεν σώζει μόνο ζωές — αποδίδει και κοινωνικοοικονομικά οφέλη.

• Κάθε 1 ευρώ επένδυσης στο Εθνικό Παιδιατρικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών επιστρέφει 8,67 ευρώ στην κοινωνία.
• Η πλήρης εφαρμογή του προγράμματος μπορεί να εξοικονομήσει έως 213 εκατ. ευρώ ετησίως.
• Ο εμβολιασμός ενηλίκων έχει ακόμη μεγαλύτερο όφελος, έως και 19 φορές την αρχική επένδυση.

Ο HPV αποτελεί ένα δημόσιο υγειονομικό πρόβλημα με γνωστή λύση. Τα εργαλεία υπάρχουν, η τεχνογνωσία επίσης· εκείνο που χρειάζεται είναι ενημέρωση, πολιτική συνέχεια και κοινωνική εμπλοκή.
Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να περάσει στη «μετα-HPV εποχή» — αρκεί να επιλέξει τη δράση αντί της αδράνειας.

Η νέα επιχειρηματική συμφωνία, η οποία τίθεται σε ισχύ από αύριο, 16 Οκτωβρίου 2025, προβλέπει τη συν-προώθηση του εμβολίου Gardasil 9® από τον Όμιλο ΒΙΑΝΕΞ. Στόχος είναι η διεύρυνση της ενημέρωσης τόσο της ιατρικής κοινότητας όσο και των φαρμακοποιών σχετικά με τα οφέλη του εμβολιασμού.

Κατανομή ρόλων και ευθυνών στην προώθηση

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, ο ρόλος κάθε εταιρείας είναι σαφώς οριοθετημένος:

·         Η MSD παραμένει ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας του Gardasil 9®, διατηρώντας την ευθύνη για την κυκλοφορία του σε όλα τα κανάλια διανομής. Επιπλέον, συνεχίζει την επιστημονική ενημέρωση σε παιδιάτρους, γενικούς ιατρούς και παθολόγους.

·         Ο Όμιλος ΒΙΑΝΕΞ αναλαμβάνει την ευθύνη της επιστημονικής ενημέρωσης στους γυναικολόγους.

·         Η θυγατρική του Ομίλου, η ΒΙΑΝ, αναλαμβάνει την περαιτέρω επικοινωνία των ωφελειών του εμβολιασμού κατά του HPV στα ιδιωτικά φαρμακεία.

Αυτή η συμφωνία αντανακλά τη διεθνή στρατηγική της MSD για συνεργασίες που προσφέρουν δυναμική ανάπτυξη με στόχο τη βελτίωση της δημόσιας υγείας, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνει τη δέσμευση για ενίσχυση της ελληνικής προστιθέμενης αξίας.

ΟΠρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΒΙΑΝΕΞ, Δημήτρης Γιαννακόπουλος, τόνισε: «Η πολυετής συνεργασία του Ομίλου ΒΙΑΝΕΞ με την MSD αποτελεί υπόδειγμα στρατηγικής συμμαχίας με στόχο τη βελτίωση της δημόσιας υγείας. Σήμερα, προχωράμε ένα βήμα παραπέρα, ενώνουμε τις δυνάμεις μας σε έναν κοινό αγώνα για την πρόληψη του καρκίνου που σχετίζεται με τον ιό HPV. Για εμάς στον Όμιλο ΒΙΑΝΕΞ, η ενημέρωση της ιατρικής κοινότητας και των φαρμακοποιών για τα οφέλη του εμβολιασμού είναι υπόθεση ευθύνης απέναντι στην κοινωνία. Με αυτή τη συμφωνία επιβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας να επενδύουμε σε συνεργασίες που προστατεύουν τη ζωή, ενισχύουν την πρόληψη και προσφέρουν ουσιαστική αξία στο σύστημα υγείας της χώρας μας».

ΗΔιευθύνουσα Σύμβουλος της MSD Ελλάδος, Κύπρου και Μάλτας, Agata Jakoncic, δήλωσε: «Σήμερα γνωρίζουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να εξαλείψουμε τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και άλλες μορφές καρκίνου που σχετίζονται με τον HPV μέσα στη διάρκεια της ζωής μας και αυτό είναι πραγματικά ελπιδοφόρο. Η διεύρυνση της συνεργασίας μας με στόχο την πρόληψη πολλών μορφών καρκίνου και άλλων νοσημάτων που σχετίζονται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) στην ιδιωτική αγορά θα συμβάλει στην περαιτέρω ενημέρωση και εκπαίδευση της ιατρικής κοινότητας και θα προσφέρει πρόσθετη αξία στην ελληνική οικονομία. Με αυτή τη συμφωνία, η MSD Ελλάδος και ο Όμιλος ΒΙΑΝΕΞ επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους στην ενίσχυση της υγειονομικής φροντίδας στην Ελλάδα».

Ο κίνδυνος του HPV και οι στόχοι του ΠΟΥ

Ο ιός HPV αποτελεί το σχεδόν αποκλειστικό αίτιο καρκίνου τραχήλου μήτρας (ΚΤΜ) και μία από τις κυριότερες αιτίες πολλών άλλων μορφών καρκίνου, οι οποίες είναι προλήψιμες μέσω του εμβολιασμού. Ο HPV συσχετίζεται με γυναικολογικούς καρκίνους (ΚΤΜ, αιδοίου, κόλπου) και καρκίνους που προσβάλλουν και τον ανδρικό πληθυσμό (καρκίνοι στοματοφάρυγγα, πέους και πρωκτού), καθώς και με καλοήθη συχνά νοσήματα, όπως τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων.

Εκτιμάται ότι περίπου το 85% των σεξουαλικά ενεργών ανδρών και γυναικών θα εκτεθούν στον ιό κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ η λοίμωξη ευθύνεται για έως και το 5% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) έχει θέσει σε εφαρμογή τη Στρατηγική 90-70-90 (από το 2020) για την επιτάχυνση της εξάλειψης του ΚΤΜ ως πρόβλημα δημόσιας υγείας. Η στρατηγική προβλέπει:

1.      90% των κοριτσιών να έχουν εμβολιαστεί πλήρως με το εμβόλιο έναντι του HPV μέχρι την ηλικία των 15 ετών.

2.      70% των γυναικών να υποβάλλονται σε έλεγχο υψηλής απόδοσης (δείγμα από τον τράχηλο μήτρας) έως την ηλικία των 35 ετών και ξανά έως την ηλικία των 45 ετών.

3.      90% των γυναικών που διαγιγνώσκονται με νόσο του τραχήλου της μήτρας να λαμβάνουν θεραπεία.

Το βάρος του HPV στην Ελλάδα και η Οικονομική Απώλεια

Σύμφωνα με μελέτη του 2024 για την Ελλάδα:

·         Κάθε χρόνο, 1.100 άνθρωποι διαγιγνώσκονται με HPV-σχετιζόμενους καρκίνους.

·         443 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, δηλαδή σχεδόν ένας θάνατος την ημέρα. Το 60% αυτών των θανάτων αφορά τον καρκίνο του τραχήλου μήτρας (ΚΤΜ).

·         Κάθε χρόνο χάνονται 388 έτη ζωής και 1.813 παραγωγικά έτη ζωής (14,4 έτη ζωής ανά θάνατο).

·         Η οικονομική απώλεια από πρόωρη θνησιμότητα εκτιμάται σε 24,6 εκατ. € ετησίως, χωρίς να υπολογίζεται το κόστος νοσηρότητας και θεραπείας.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το βάρος της νόσου αφορά και τις μορφές καρκίνου που πλήττουν τους άνδρες.

Σύμφωνα με μοντελοποίηση, η εξάλειψη του ΚΤΜ στην Ελλάδα μπορεί να επιτευχθεί έως το 2047, υπό την προϋπόθεση ότι:

·         Η εμβολιαστική κάλυψη φτάσει το 90%.

·         Η συμμετοχή στον προσυμπτωματικό έλεγχο (Τεστ ΠΑΠ/HPV DNA) φτάσει το 75% έως το 2028.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου που διοργανώθηκε από την MSD Ελλάδος, παρουσιάστηκαν κρίσιμα δεδομένα σχετικά με την εμβολιαστική κάλυψη στην Ελλάδα, τις δυσοίωνες επιπτώσεις της λοίμωξης από τον HPV και τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα από χώρες που έθεσαν την έγκαιρη πρόληψη ως προτεραιότητα.

Ο HPV: Ένοχος για ένα ευρύ φάσμα καρκίνων

Ο ιός HPV δεν συνδέεται αποκλειστικά με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Όπως τόνισε η Καθηγήτρια Ογκολογίας, Αμάντα Ψυρρή, ο ιός ενοχοποιείται για την εμφάνιση καρκίνων στην περιοχή του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού, του πέους, του κόλπου και του αιδοίου, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία και των δύο φύλων. Τα πρώτα εθνικά δεδομένα από τη μελέτη ORPHEAS είναι αποκαλυπτικά: περισσότερο από το 50% των καρκίνων του στοματοφάρυγγα στην Ελλάδα συνδέονται άμεσα με τον HPV, με τους άνδρες να αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των διαγνώσεων.

Τα στατιστικά στοιχεία είναι ανησυχητικά. Σύμφωνα με τα δεδομένα, οι HPV-σχετιζόμενοι καρκίνοι στοιχίζουν τη ζωή σε 443 συνανθρώπους μας ετησίως, με ένα σημαντικό 16% αυτών να αφορά άνδρες. «Ο HPV είναι ένας ιός που μπορούμε να προλάβουμε. Και μαζί του, μπορούμε να αποτρέψουμε δεκάδες θανάτους κάθε χρόνο», υπογράμμισε εμφατικά η κα Ψυρρή, αναδεικνύοντας την κρισιμότητα της πρόληψης.

Γεννητικά Κονδυλώματα: Η κρυφή επιδημία και η δύναμη του εμβολιασμού για την αντιμετώπισή της

Ο Καθηγητής Δερματολογίας, Αλέξανδρος Στρατηγός, έστρεψε την προσοχή σε μια άλλη σημαντική πτυχή της λοίμωξης από τον HPV: τα γεννητικά κονδυλώματα. Προκαλούμενα κυρίως από τους τύπους 6 και 11 του ιού, αποτελούν μια από τις πιο διαδεδομένες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις παγκοσμίως, με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία των ασθενών. Παρά τη συχνότητα και τις επιπτώσεις τους, η καταγραφή των περιστατικών παραμένει ελλιπής, εμποδίζοντας την αποτελεσματική παρακολούθηση και τον περιορισμό της εξάπλωσής τους.

Φωτεινά Παραδείγματα από την Αυστραλία και τη Δανία

Ωστόσο, υπάρχουν και ελπιδοφόρα μηνύματα. Χώρες όπως η Αυστραλία και η Δανία έχουν επιτύχει θεαματική μείωση των νέων περιστατικών κονδυλωμάτων χάρη στην εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων εμβολιασμού. Τα αποτελέσματα αυτά αποτελούν αδιάψευστη απόδειξη της αποτελεσματικότητας της πρόληψης. «Με καθολικό εμβολιασμό, μπορούμε να διασφαλίσουμε το μέλλον των νέων γενεών και να εξαλείψουμε τα γεννητικά κονδυλώματα ως απειλή για τη δημόσια υγεία», τόνισε με έμφαση ο κ. Στρατηγός.

Εμβολιασμός έναντι του HPV: Το «όπλο» που έχουμε, η ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσουμε

Η Καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας, Βάνα Παπαευαγγέλου, υπενθύμισε τη σημασία του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών, το οποίο συστήνει τον εμβολιασμό τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια στην ηλικιακή ομάδα 9-11 ετών, με δυνατότητα αναπλήρωσης έως την ηλικία των 18 ετών. Επιπλέον, ο εμβολιασμός παραμένει ζωτικής σημασίας και για ενήλικες έως 45 ετών που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Παρά τη θετική τάση βελτίωσης της εμβολιαστικής κάλυψης στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο η χώρα μας να μην επιτύχει τον φιλόδοξο στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για 90% κάλυψη έως το 2030.

Έχουμε τα Μέσα, Χρειαζόμαστε Σχέδιο

Ο Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας, Θεόδωρος Αγοραστός, υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για ενίσχυση του εμβολιασμού και για την οργάνωση ενός σταθερού και επαρκώς χρηματοδοτούμενου προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα διαθέτει την απαραίτητη επιστημονική γνώση και τα εργαλεία για την επίτευξη των διεθνών στόχων. Αυτό που λείπει είναι η σταθερή πολιτική βούληση, η αποτελεσματικότερη ενημέρωση του κοινού και οι στοχευμένες επενδύσεις στον εμβολιασμό, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη θεραπεία.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Η πρόληψη είναι δική μας ευθύνη!

Ο HPV δεν είναι ένας αόρατος και ανίκητος εχθρός. Μέσω της σωστής και έγκαιρης ενημέρωσης, του καθολικού εμβολιασμού και της εφαρμογής οργανωμένων προγραμμάτων πρόληψης, έχουμε τη δυνατότητα να εξαλείψουμε τους καρκίνους που συνδέονται με τον ιό και να διασφαλίσουμε ένα υγιέστερο μέλλον για τις επόμενες γενιές. Η δύναμη της πρόληψης βρίσκεται στα χέρια μας. 

Η πρόληψη είναι ζωτικής σημασίας

Ο εμβολιασμός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη του HPV και των σχετιζόμενων καρκίνων, παρέχοντας πάνω από 90% προστασία έναντι των στελεχών που προκαλούν καρκίνο και κονδυλώματα.

·         Το 80% των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα μολυνθούν από τον HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους.

·         Το 99% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, το 90% των κονδυλωμάτων, το 70% των καρκίνων του στοματοφάρυγγα, το 90% των καρκίνων του πρωκτού και το 60% των καρκίνων του πέους οφείλονται σε αυτόν τον ιό.

·         Συνολικά, κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 660.000 περιπτώσεις HPV-σχετιζόμενων καρκίνων παγκοσμίως.

Σε χώρες όπου ο εμβολιασμός εφαρμόζεται συστηματικά, τα ποσοστά λοίμωξης από τους υψηλού κινδύνου τύπους του HPV έχουν μειωθεί έως και 87% μεταξύ των εμβολιασμένων γυναικών.

Στην Ελλάδα, όλοι οι ειδικοί στον τομέα Υγείας, Γυναικολόγοι, Παιδίατροι, αλλά και αρμόδιοι φορείς ενημερώνουν τακτικά για την αξία του εμβολιασμού έναντι του HPV, ως του πλέον αποτελεσματικού τρόπου πρόληψης από την εκδήλωση των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων και νόσων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ) έχει ξεκινήσει από το 2024 μια εκστρατεία ενημέρωσης του πληθυσμού κυρίως όμως των γονέων και κηδεμόνων, σχετικά με το εμβόλιο κατά του HPV, με στόχο την αύξηση των ποσοστών εμβολιασμού και την πρόληψη των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων και νόσων. Για τον σκοπό αυτό, έχει δημιουργήσει και ενημερωτικό έντυπο,  εγκεκριμένο από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, το οποίο διανέμει σε όλες τις  σχετικές δράσεις ενημέρωσης, στα σχολεία, στα ΤΟΜΥ, Κ.Υ.  κ.λπ. 

Ο εμβολιασμός συνιστάται

·        σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 9-11 ετών, Σε περίπτωση που ο εμβολιασμός δεν γίνει στη συνιστώμενη ηλικία, μπορεί να γίνει αναπλήρωση έως την ηλικία των 18 ετών. Επισημαίνεται ότι το εμβόλιο HPV αποζημιώνεται πλήρως σε αγόρια και κορίτσια ηλικίας 15-18 ετών μέχρι 31.12.2025.

·        Σε ενήλικες 18 έως 45 ετών που δεν έχουν εμβολιαστεί και ανήκουν σε μια από τις εξής κατηγορίες:  Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής ανοσοκαταστολή με

επηρεασμένη κυτταρική ή χυμική ανοσία, όπως ανεπάρκειες Β και Τ-κυττάρων,  Λοίμωξη HIV,  Κακοήθη νεοπλάσματα, Μεταμόσχευση, Αυτοάνοσα νοσήματα,  Λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής, Γυναίκες που είναι ανεμβολίαστες και έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή (CIN2+) και  άνδρες που  κάνουν σεξ με άνδρες.

Το εμβόλιο κατά του HPV έχει χορηγηθεί σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ασφαλές, με ήπιες παρενέργειες, όπως ελαφρύς πόνος στο σημείο της ένεσης.

Παρά την επιστημονική πρόοδο, η έλλειψη ενημέρωσης και οι μύθοι γύρω από τον HPV συνεχίζουν να αποτρέπουν πολλούς ανθρώπους από το να προστατευθούν. Η Παγκόσμια Ημέρα HPV είναι μια ευκαιρία να σπάσουμε τη σιωπή και να προωθήσουμε τη γνώση. 

Κεντρικό πρόσωπο της νέας καμπάνιας είναι η τηλεοπτική παρουσιάστρια, Ελένη Μενεγάκη, η οποία υπενθυμίζει τη δύναμη που έχουν οι γονείς να προστατεύουν τα παιδιά τους καθώς μεγαλώνουν και να παίρνουν σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον τους.
«Μια τέτοια απόφαση είναι και ο εμβολιασμός έναντι του ιού HPV που προκαλεί μια σειρά καρκίνων και στα δύο φύλα», υπογραμμίζεται χαρακτηριστικά στο σύντομο βίντεο, προτρέποντας τους γονείς που έχουν παιδιά από 9 ετών και άνω, να συμβουλευθούν τον γιατρό τους για τον δωρεάν εμβολιασμό έναντι του HPV.

 Κατά τη διάρκεια της ενημερωτικής εκστρατείας κοινού για τον εμβολιασμό έναντι του ιού HPV το σποτ θα προβάλλεται σε τηλεοπτικά κανάλια, καθώς και σε δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο την ενημέρωση για τα οφέλη του εμβολιασμού έναντι του ιού HPV.

Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει τον εμβολιασμό των κοριτσιών και των αγοριών ηλικίας 9-18 ετών με πρωταρχική συνιστώμενη ηλικία εμβολιασμού την ηλικιακή ομάδα 9-11 ετών. Παράλληλα, ο εμβολιασμός έναντι του HPV συστήνεται από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών και για ομάδες υψηλού κινδύνου ενήλικων γυναικών και ανδρών 18-45 ετών. 

Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί μια από τις πλέον διαδεδομένες ιογενείς λοιμώξεις διεθνώς αλλά και τη βασική αιτία του συνόλου, σχεδόν, των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Εκτός αυτού, αποτελεί σημαντικό αιτιολογικό παράγοντα για μια σειρά άλλων καρκίνων, όπως του στοματοφάρυγγα, του πέους και του πρωκτού, καθώς επίσης και άλλων καλοήθων συχνών νοσημάτων, όπως είναι τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων.

Παράλληλα, όμως, αποτελεί και έναν παράγοντα νοσηρότητας απέναντι στον οποίο η πρωτογενής πρόληψη μπορεί να επιφέρει εξαιρετικά σημαντικά αποτελέσματα: ο εμβολιασμός έναντι του HPV συνιστά ένα εξόχως αποτελεσματικό και αποδοτικό μέτρο δημόσιας υγείας, και μια πολιτική υγείας, η οποία διεθνώς υποστηρίζεται από το σύνολο των μεγάλων οργανισμών υγείας, με στόχο την εξάλειψη των σχετιζόμενων με τον HPV καρκίνων στο ορατό μέλλον. 

• Στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του Καρκίνου, περιλαμβάνονται παρεμβάσεις πρωτογενούς πρόληψης, μια εκ των οποίων στοχεύει στην αύξηση των εμβολιασμών έναντι του ιού HPV που συνδέεται με την εμφάνιση του Καρκίνου Τραχήλου της Μήτρας.
• Παράλληλα, η «Εθνική Στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας» βρίσκεται σε πλήρη εναρμόνιση με τις βασικές πτυχές της παγκόσμιας στρατηγικής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) για την εξάλειψη του Καρκίνου Τραχήλου της Μήτρας ως ζητήματος δημόσιας υγείας, καθώς και με το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Καταπολέμησης του Καρκίνου.
• Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέτος εξέδωσε σύσταση για τη στήριξη των κρατών μελών να επεκτείνουν τον εμβολιασμό ρουτίνας κοριτσιών και αγοριών έναντι του HPV για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και άλλων καρκίνων που προκαλούνται από τον HPV.
   

Δείτε το βίντεο της καμπάνιας «Έχουμε τη δύναμη» στο YouTube: (https://www.youtube.com/watch?v=WljolX7HWzM).

Ρούλα Σκουρογιάννη

Παρόλο που η χώρα μας διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα εμβολιαστικά προγράμματα για την κάλυψη του παιδικού και του εφηβικού πληθυσμού, υπήρξε σημαντική υστέρηση στους εμβολιασμούς ρουτίνας παιδιών και εφήβων κατά την τελευταία τριετία. Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσον μπορεί η παρέμβαση αναπλήρωσης (catch up) των χαμένων δόσεων να εξαλείψει το εμβολιαστικό έλλειμμα που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας;

Μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Παιδιατρικό Συνέδριο (ESPID 2023), έδειξε ότι παρά την ύπαρξη του catch–up, το HPV εμβολιαστικό έλλειμμα έβαινε αυξανόμενο (έλλειμμα στο τέλος του 2022: 5.8 μήνες του 2019). Δηλαδή, κατά τα τελευταία 3 έτη (2020-2022) χάθηκε σχεδόν μισό έτος HPV εμβολιασμού ενός μη-πανδημικού έτους.

Ο παρατεταμένος αντίκτυπος της COVID-19 πανδημίας, ακόμη και μετά την άρση των κοινωνικών περιορισμών στον HPV εμβολιασμό, δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο καθώς αντίστοιχη παρατεταμένη επίδραση στους HPV εμβολιασμούς έχει παρατηρηθεί και στις ΗΠΑ. Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, τον Απρίλιο του 2023, λαμβάνοντας υπόψη ότι η παρατηρούμενη αποτελεσματικότητα του catch-up ήταν χαμηλή, και ότι η επίτευξη της εξάλειψης του ελλείμματος του HPV μικρή, επέκτεινε τη διάρκεια του catch-up κατά ένα χρόνο (μέχρι την 31^η Δεκεμβρίου 2024).

Επικαιροποίηση της μελέτης του ESPID 2023 που παρουσιάστηκε στο Πανελλήνιο Παιδιατρικό Συνέδριο, τον Ιούνιο του 2023, με τίτλο «Ανανέωση της εκτίμησης του HPV εμβολιαστικού ελλείμματος στην Ελλάδα. Πρώιμα σημάδια ανάκαμψης;», υπολόγισε ότι αν και το HPV εμβολιαστικό έλλειμμα αυξανόταν, ο ρυθμός αύξησης ήταν μειούμενος.
Πιο συγκεκριμένα υπολόγισε ότι το HPV εμβολιαστικό έλλειμμα, τον Ιούνιο του 2023, έφθανε τους 6 μήνες του 2019 (~26,500 κορίτσια).

Το ενθαρρυντικό μήνυμα της μελέτης ήταν ότι, αν συνεχιστούν οι παρατηρούμενες εμβολιαστικές τάσεις, το 2023 θα είναι η πρώτη χρονιά μετά την έναρξη της πανδημίας όπου θα πραγματοποιηθούν περισσότεροι εμβολιασμοί την τρέχουσα χρονιά σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο έτος. Παράλληλα όμως τόνισε ότι κάτω από την τρέχουσα αποτελεσματικότητα και ανακοινωμένη διάρκεια της παρέμβασης αναπλήρωσης (έως 31/12/2024), η εξάλειψη του HPV εμβολιαστικού ελλείμματος δεν προβλέπεται να πραγματοποιηθεί. 

Η μελέτη πρότεινε ότι για να καταστεί ο στόχος της εξάλειψης του HPV εμβολιαστικού ελλείμματος ρεαλιστικός κρίνεται αναγκαία η επέκταση της διάρκειας της παρέμβασης αναπλήρωσης των εμβολιαστικών δόσεων, με παράλληλη υλοποίηση παρεμβάσεων ευαισθητοποίησης/ενημέρωσης κοινού ώστε να  αυξηθεί η αποτελεσματικότητά της.

 Πιθανές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να είναι η υλοποίηση προγραμμάτων ευαισθητοποίησης του γενικού πληθυσμού αλλά και σε παιδιάτρους, ή άλλες πρωτοβουλίες που ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικές στον COVID-19 εμβολιασμό όπως υπενθυμιστικά μηνύματα (sms) και η αύξηση της διάρκειας του catch-up.

Η μη-επίτευξη του στόχου της εξάλειψης του HPV εμβολιαστικού ελλείμματος θα έχει ως αποτέλεσμα ένα σημαντικό αριθμό κοριτσιών/γυναικών να παραμείνουν ευάλωτα σε HPV-σχετιζόμενες επιπλοκές και, καθώς η εμβολιαστική κάλυψη στα αγόρια είναι χαμηλή (τα αγόρια απέκτησαν πρόσβαση στο εμβόλιο με πλήρη αποζημίωση μόλις τον Απρίλιο του 2022), μια αναμενόμενη μελλοντική αύξηση της HPV-σχετιζόμενης νοσηρότητα τόσο σε αγόρια όσο και σε κορίτσια. Τέλος, η αναμενόμενη μελλοντική αύξηση της HPV-σχετιζόμενης νοσηρότητα θα οδηγήσει σε αύξηση του κόστους φροντίδας των HPV επιπλοκών.

Η μελέτη έκλεισε τονίζοντας ότι η προσπάθεια της εξάλειψης του HPV εμβολιαστικού ελλείμματος ομοιάζει περισσότερο με μαραθώνιο παρά με αγώνα ταχύτητας.
Η επίδραση της COVID-19 πανδημίας στον HPV εμβολιασμό ήταν εμμένουσα για πολλά χρόνια στην Ελλάδα, οπότε χρειάζονται οργανωμένες και συντονισμένες προσπάθειες για την αποσόβηση της μελλοντικής αύξησης της HPV-σχετιζόμενης νοσηρότητας.

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

• Στην 10^η Σύνοδο της Ελληνικής HPV Εταιρείας & τη 2^η Διάσκεψη των 131 φορέων υποστήριξης της εφαρμογής της στρατηγικής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου μήτρας στην Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκαν στις 29 Μαΐου 2022 διαδικτυακά -με τη συμμετοχή εξειδικευμένων επιστημόνων, της ηγεσίας του υπουργείου Υγείας και εκπροσώπων του πολιτικού κόσμου και άλλων φορέων- εξετάστηκαν τα δεδομένα της χώρας μας στην εξάλειψη του HPV και εξήχθησαν ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας οφείλεται στη δράση του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papilloma Virus – HPV). Είναι τέταρτος σε συχνότητα καρκίνος στις γυναίκες και ευθύνεται για περισσότερους από 340.000 θανάτους ετησίως σε όλο τον κόσμο.

Στην Ελλάδα, κάθε χρόνο, καταγράφονται 697 νέα περιστατικά καρκίνου τραχήλου μήτρας και 282 θάνατοι από αυτή τη νόσο, σύμφωνα με πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία (GLOBOCAN 2020-Greece, ICO/IARC, 2021). Στη χώρα μας, η εμβολιαστική κάλυψη μέχρι σήμερα -παρ ότι η Πολιτεία συστήνει από το 2008 τον HPV εμβολιασμό για κορίτσια- δεν είναι ικανοποιητική, επικρατεί έλλειψη ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και συμμετοχής του ευρέος κοινού, απουσιάζει ένα οργανωμένο Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου των γυναικών και δεν γίνεται επαρκής εφαρμογή των νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων στην καθημερινή πρακτική. 

Όπως τόνισε ο καθηγητής κ. Θεόδωρος Αγοραστός, Πρόεδρος της Ελληνικής HPV Εταιρείας, τόσο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) όσο και όλοι σχεδόν οι διεθνείς Οργανισμοί έχουν αναγνωρίσει τον καρκίνο τραχήλου μήτρας ως πρόβλημα Δημόσιας Υγείας και καλούν τις χώρες να αναπτύξουν εθνικά σχέδια για την εξάλειψή του και την ελάττωση της επίπτωσης και των άλλων HPV- σχετιζόμενων καρκίνων. 

Έτσι, στη σύνοδο, όσον αφορά στον Προσυμπτωματικό Έλεγχο, παρουσιάστηκε η πρόταση της Ελληνικής HPV Εταιρείας για έλεγχο των γυναικών από 25 έως 65 ετών με HPV DNA testing ανά 5ετία, κατ’ αντιστοιχία με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες του Π.Ο.Υ.

Ο εμβολιασμός μπορεί να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας 

«Η σύνδεση του HPV με την καρκινογένεση ξεκίνησε πριν 50 χρόνια, όταν ο Καθηγητής Harald zur Hausen -που βραβεύτηκε με Nobel Ιατρικής και Φυσιολογίας- απέδειξε με την έρευνά του το ρόλο του ιού των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV) στην ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας», εξηγεί, μιλώντας στο libre, ο Καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κ. Θεόδωρος Αγοραστός.

Ποιοι είναι οι HPV- σχετιζόμενοι καρκίνοι

«Η πρώτη πιστοποίηση ότι ο ιός μπορεί να προκαλέσει καρκίνο σε κάποιο όργανο αφορούσε τον τράχηλο της μήτρας και το πρώτο αντικαρκινικό εμβόλιο είχε στόχο να προφυλάξει από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Στην πορεία, όλα αυτά τα 20 με 30 χρόνια, φάνηκε καθαρά από μελέτες ότι ο ιός δεν προκαλεί καρκίνο μόνο στον τράχηλο της μήτρας, αλλά και σε άλλα όργανα. Αρχικά, διαπιστώθηκε σύνδεση με καρκίνο του κόλπου και του αιδοίου, καθώς με τη γυναικολογική εξέταση ήταν πιο εύκολο να διαγνωστεί. Αργότερα, πιστοποιήθηκε ότι και στους άντρες μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, όπως στο πέος, στον πρωκτό, στο στοματοφάρυγγα και στο λάρυγγα (τα 3 τελευταία είδη καρκίνου αφορούν και τα δύο φύλα, φυσικά).

Στην πορεία των χρόνων, έχει διαπιστωθεί ότι ο καρκίνος του στοματοφάρυγγα στους άντρες είναι περίπου εξαπλάσιος σε συχνότητα από ό,τι στις γυναίκες και επίσης, σημειώνει μία σημαντικότατη αύξηση τα τελευταία 10 με 20 χρόνια. Αυτή τη στιγμή, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το σύστημα Υγείας έχει να αντιμετωπίσει μεγαλύτερο αριθμό καρκίνων στοματοφάρυγγα από ό,τι καρκίνων του τραχήλου της μήτρας».

HPV: Ένας ιός με πάνω από 200 υπότυπους

«Είναι, πλέον, σαφές ότι ο ιός προκαλεί καρκίνο και στα δύο φύλα, σε διάφορα όργανα, σχετίζεται με τη σεξουαλική δραστηριότητα -καθώς έτσι γίνεται η μόλυνση. Υπάρχουν οι υψηλού κινδύνου τύποι του ιού, οι οποίοι είναι αυτοί που προκαλούν τον καρκίνο. Ο ιός έχει πάνω από 200 τύπους. Από αυτούς, περίπου 14 είναι εκείνοι που προκαλούν τον καρκίνο και περίπου 20 άλλοι τύποι είναι αυτοί που προκαλούν τα κονδυλώματα, τα οποία εκδηλώνονται και στα δύο φύλα, δεν έχουν, ωστόσο, σχέση με τον καρκίνο.

Για αυτό το λόγο, το πρώτο εμβόλιο που αναπτύχθηκε, το τετραδύναμο, προφύλασσε από τους 2 πιο επικίνδυνους τύπους για καρκίνο και από τους 2 πιο συχνούς τύπους για κονδυλώματα.  

Εκτός, λοιπόν, από το ότι ο άντρας μολύνεται εξίσου με τη γυναίκα από τον ιό, κινδυνεύει εξίσου ή σχεδόν εξίσου να πάθει και κονδυλώματα και καρκίνο.Είναι σημαντικό να κάνουν και οι άντρες το εμβόλιο!

Για αυτό και σε άλλες χώρες, εδώ και πολλά χρόνια, αλλά και πριν από ενάμιση μήνα και στην Ελλάδα, δόθηκε επίσημη οδηγία από την κυβέρνηση να εμβολιάζονται και τα κορίτσια και τα αγόρια.Αυτό είναι το νόημα του να εμβολιάζονται τα αγόρια: για να προφυλάσσονται οι άντρες από τον ιό, ο οποίος μπορεί να τους προκαλέσει καρκίνο. Και βέβαια, παράλληλα, όταν ο ένας από τους δύο συντρόφους είναι εμβολιασμένος, τότε προστατεύεται και ο άλλος. Είναι σημαντικό να κάνουν και οι άντρες το εμβόλιο.

Ο κύριος λόγος που η εμβολιαστική εκστρατεία ξεκινάει από τα κορίτσια και τα αγόρια, σε μικρή ηλικία είναι ότι όσο πιο μικρό είναι ένα άτομο τόσο πιο υψηλούς τίτλους αντισωμάτων προκαλεί ο εμβολιασμός. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι ένα κοριτσάκι και ένα αγοράκι, συνήθως, δεν έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό. Άρα, λοιπόν, θα έχουν την πλήρη προστασία μέσω του εμβολιασμού».

·         Ερωτώμενος εάν έχει ήδη μολυνθεί ένα άτομο (άνδρας ή γυναίκα), με κάποιους από τους επικίνδυνους υπότυπους του ιού (είτε έχει είτε δεν έχει εκδηλωθεί νόσος) και εμβολιαστεί μετά, μπορεί να λάβει αποτελεσματική προστασία από τον εμβόλιο έναντι του ιού, ο κ. Αγοραστός διευκρίνισε ότι ισχύουν διαφορετικά δεδομένα όταν πρόκειται για υπότυπους που προκαλούν καρκίνο και για υπότυπους που προκαλούν κονδυλώματα.

«Όταν λέμε ότι κάποιος έχει έρθει σε επαφή με τον ιό, εννοούμε ότι έχει μολυνθεί από έναν τύπο του ιού ή το πολύ να έχει μολυνθεί από δύο τύπους. Αυτοί οι τύποι του ιού μπορεί να μην είναι καν υψηλού κινδύνου ή μπορεί να είναι ένας χαμηλού κινδύνου και ένας υψηλού κινδύνου. Το 9δυναμο εμβόλιο που κυκλοφορεί τώρα πια, προστατεύει από τους δύο τύπους που προκαλούν τα κονδυλώματα και από τους επτά πιο επικίνδυνους τύπους υψηλού κινδύνου (από συνολικά 14) που προκαλούν καρκίνο. Διαφέρει ο βαθμός επικινδυνότητας ανάμεσα στους διάφορους ογκογόνους υποτύπους.

Έτσι, στη θεωρητική περίπτωση που ένα άτομο έχει έρθει σε επαφή και έχει μολυνθεί από τον ιό, αν ο υπότυπος από τον οποίο έχει μολυνθεί ανήκει στους επτά υψηλού κινδύνου που καλύπτονται από το εμβόλιο, δεν θα προστατευτεί από αυτόν τον υπότυπο, αλλά θα προστατευθεί από όλους τους άλλους, οι οποίοι μπορεί να είναι πιο επικίνδυνοι από αυτόν που έχει ήδη στον οργανισμό του. Ως εκ τούτου, υπάρχει ένδειξη εμβολιασμού για όλους του άνδρες και όλες γυναίκες και όλα τα αγόρια και τα κορίτσια, από την ηλικία των 9 ετών και τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 45 ετών (αναφέρουμε τα 45 έτη, επειδή υπάρχει προηγούμενο στις Ηνωμένες Πολιτείες)».

Όπως ανέφερε ο κλ. Αγοραστός, μετά από σχετική συζήτηση με την πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, Μαρία Θεοδωρίδου, αναμένεται σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών υπέρ της χρησιμότητας του εμβολιασμού έναντι του HPV και σε άτομα και των δύο φύλων μεγαλύτερης ηλικίας, χωρίς βέβαια να είναι δωρεάν.

Το εμβόλιο απαλλάσσει από την επανεμφάνιση των κονδυλωμάτων

«Αν αναφερθούμε στα κονδυλώματα, έχει πιστοποιηθεί ότι ακόμα και αν έχει κάποιος ήδη εμφανίσει κονδυλώματα, κάνοντας το εμβόλιο έχει να ωφεληθεί και μάλιστα πολύ! Διότι το κύριο χαρακτηριστικό των κονδυλωμάτων είναι ότι υποτροπιάζουν, δηλαδή εκδηλώνονται και (είτε μόνα του είτε μετά από θεραπεία) χάνονται αλλά υποτροπιάζουν συχνά και ξαναβγαίνουν και ξαναβγαίνουν. Εάν κάνει κάποιος το εμβόλιο, δεν θα υπάρξουν υποτροπές, δηλαδή, ουσιαστικά, σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, μερικών μηνών, θα απαλλαγεί από τα κονδυλώματα!Το τελικό μήνυμα είναι να εμβολιαστούν οι πάντες! Πρέπει να ενημερωθεί για αυτό το κοινό! Κλείνοντας είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι ο συνδυασμός του HPV-εμβολιασμού και της εφαρμογής του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου των γυναικών θα οδηγήσουν στην εξάλειψη του καρκίνου τραχήλου της μήτρας και στη χώρα μας», κατέληξε ο Καθηγητής Θεόδωρος Αγοραστός. 

Της Ρούλας Σκουρογιάννη

Πιο συγκεκριμένα, η ένταξη των αγοριών αυτής της ηλικιακής ομάδας σημαίνει ότι θα υπάρχει συμπερίληψη, ασφαλιστική κάλυψη και δωρεάν παροχή του εμβολίου και για αγόρια της ηλικίας αυτής.

Η αξία του εμβολιασμού έναντι του HPV και στα δύο φύλα

Είναι γνωστή η ογκογόνος δράση των ιών  HPV και στα δύο φύλα και αδιαμφισβήτητο το όφελος του εμβολιασμού.

Η σύσταση και η δωρεάν χορήγηση του εμβολίου HPV και στα αγόρια αναμένεται να έχει ευεργετικά αποτελέσματα και να συμβάλει καθοριστικά στον επιδιωκόμενο στόχο της εξάλειψης των HPV εξαρτώμενων μορφών καρκίνου.

Με την ευκαιρία της ένταξης και των αγοριών στο πρόγραμμα εμβολιασμού, θα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς τη σημασία πρόληψης της λοίμωξης από HPV.

Για τη σημασία του εμβολιασμού και στα αγόρια έναντι του HPV, μίλησε στο libre, ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων, κ. Κωνσταντίνος Νταλούκας, δίνοντας σημαντικά επιδημιολογικά δεδομένα και χρήσιμες πληροφορίες και διευκρινίσεις προς τους γονείς.

«Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) ευθύνεται για μια σειρά από καρκινογενέσεις, που αφορούν τον τράχηλο της μήτρας, τον κόλπο, το αιδοίο τον πρωκτό, το πέος, τον λάρυγγα, τις αμυγδαλές και το στόμα. Δεν πρέπει, εξάλλου, να ξεχνάμε ότι ορισμένα στελέχη του HPV προκαλούν κονδυλώματα και στα δύο φύλλα. Είναι προφανής, επομένως, ο λόγος και η αναγκαιότητα του εμβολιασμού και των αγοριών», τόνισε ο κ. Νταλούκας και πρόσθεσε:

«Το εμβόλιο για τον HPV πολύ κακώς έχει ονομαστεί-παραφραστεί στη χώρα μας ως εμβόλιο για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Είναι επόμενο οι γονείς αλλά και τα ίδια τα παιδιά να αναρωτιούνται ποιος είναι ο λόγος του εμβολιασμού των αγοριών, αφού δεν έχουν μήτρα.

Σε χώρες που έχουν εφαρμόσει καθολικό εμβολιασμό κοριτσιών και αγοριών, όπως για παράδειγμα στην Αυστραλία, έχει παρατηρηθεί μεγάλη μείωση των καρκίνων του λάρυγγα στους άνδρες».

Χαρακτηριστικοί είναι οι αριθμοί για την αναγκαιότητα του εμβολιασμού και στα δύο φύλα:

·         Περίπου 5% των καρκίνων σε παγκόσμια κλίμακα, οφείλονται στον HPV.

·         Περίπου 20% των νοσημάτων και καρκίνων που οφείλονται στον HPV αφορά τους άντρες.

Μέσα στους στρατηγικούς στόχους αναφορικά με την πρόληψη ογκολογικών ασθενειών, που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση, βρίσκεται και ο εμβολιασμός ενάντια σε καρκίνους που προκαλούνται από ιούς, με τον στόχο του εμβολιασμού τουλάχιστον του 90% των κοριτσιών, καθώς και της σημαντικής αύξησης του εμβολιασμού των αγοριών έναντι του HPV έως το 2030.

«Ο εμβολιασμός από την ηλικία των 9 ετών έχει πολύ καλύτερη αντισωματική απάντηση και ορθώς το ηλικιακό όριο του εμβολιασμού κατέβηκε στα 9 έτη (προηγούμενη σύσταση αφορούσε την έναρξη του εμβολιασμού στα 11 έτη).
Από την άλλη, η ευκαιρία για εμβολιασμό στην ηλικία αυτή είναι σαφώς καλύτερη από τις μεγαλύτερες ηλικίες, που τα παιδιά όλο και λιγότερο επισκέπτονται τον παιδίατρο για να εμβολιαστούν, με αποτέλεσμα ο εμβολιασμός να παραμελείται ή και να μην γίνεται», εξήγησε, καταλήγοντας, ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων.

Το προφίλ του HPV

Οι ιοί των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) είναι μια ομάδα ιών με περισσότερους από 150 υπότυπους, που μεταδίδονται μέσω δερματικής επαφής. Είναι γνωστό ότι 40 υπότυποι μπορούν να προκαλέσουν μόλυνση της γεννητικής περιοχής και περίπου
20 είναι δυνητικά ογκογόνοι.

Σχεδόν, όλα τα σεξουαλικώς ενεργά άτομα θα έρθουν σε επαφή με έναν HPV ιό.

Οι ιοί αυτοί παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό μεταδοτικότητας, με αποτέλεσμα περίπου 80% των κοριτσιών και των αγοριών να παρουσιάζουν μόλυνση σύντομα μετά την έναρξη των σεξουαλικών επαφών.

Σε περίπου 5-10% των μολύνσεων θα υπάρξει εμμένουσα λοίμωξη, που μπορεί  να οδηγήσει στην εκδήλωση κακοήθειας.

Οι ογκογόνοι υπότυποι προκαλούν συχνά νεοπλάσματα της γεννητικής περιοχής, όπως καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και του αιδοίου στις γυναίκες, καρκίνο του πέους και του πρωκτού στους άνδρες.

Επιπλέον, οι ογκογόνοι ΗPV τύποι σχετίζονται και με καρκίνο του στοματοφάρυγγα που αυξάνει σε συχνότητα τις τελευταίες 10ετίες στον αναπτυγμένο κόσμο.

Η πιο συχνή κλινική εκδήλωση των μη ογκογόνων HPV τύπων είναι τα γεννητικά κονδυλώματα, το συχνότερο σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα, με θεραπεία που μπορεί να είναι επίπονη, καθώς υποτροπιάζουν προκαλώντας ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα σε νέους ανθρώπους.

Ο προληπτικός εμβολιασμός κατά του HPV

• Ο εμβολιασμός για πρόληψη λοίμωξης από ΗPV ιούς ξεκίνησε πριν από 16 χρόνια και φαίνονται πλέον τα σημαντικά αποτελέσματά του.
• Σε χώρες όπου εφαρμόστηκε μαζικός εμβολιασμός στην εφηβική ηλικία, όπως στην Αυστραλία και στη Νέα Ζηλανδία, η μείωση των γεννητικών κονδυλωμάτων είναι εντυπωσιακή και αφορά >90% του γενικού πληθυσμού.
• Οι έφηβες που εμβολιάστηκαν παρουσίασαν μηδενικά ποσοστά προκαρκινικών βλαβών και HPV σχετιζόμενων καρκίνων.
• Πριν από 2 χρόνια, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία ξεκίνησαν τον εμβολιασμό και στα αγόρια, ενώ την ίδια τακτική ακολουθούν σταδιακά και άλλες χώρες.
• Στην Ελλάδα, μόνο 30%-40% των εφήβων κοριτσιών εμβολιάζεται, παρότι υπάρχει η δωρεάν ασφαλιστική παροχή εδώ και αρκετά χρόνια. Μάλιστα, τα ποσοστά μειώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Ο εμβολιασμός είναι ασφαλής και έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα στην πρόληψη εμφάνισης κονδυλωμάτων και καρκίνου για τους νέους ανθρώπους.