Αυτή δεν είναι άλλη από το πώς να επιβάλουν ουσιαστικό κόστος στη Μόσχα για επιθέσεις που παραμένουν σκόπιμα κάτω από το κατώφλι του συμβατικού πολέμου.

Πρόκειται όπως σημειώνει ο Guardian για ένα πρόβλημα που δυσκολεύονται να επιλύσουν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Τα περιθώρια αντίδρασης της Ευρώπης

Τα περιθώρια αντίδρασης της Ευρώπης περιορίζονται από τις αρμοδιότητες που έχουν ανατεθεί στις υπηρεσίες πληροφοριών της. Σε αντίθεση με τη CIA, πολλές ευρωπαϊκές υπηρεσίες έχουν ως κύριο έργο τη συλλογή πληροφοριών και διαθέτουν πολύ λιγότερα περιθώρια για τη διεξαγωγή μυστικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό.

Αυτό αφήνει τις κυβερνήσεις με σχετικά περιορισμένα εργαλεία, ανάμεσα στα διπλωματικά και οικονομικά αντίποινα στο ένα άκρο του φάσματος και την ανοιχτή στρατιωτική δράση στο άλλο.

Για την αντιμετώπιση αυτού του «ελλείμματος», αρκετά κράτη της ΕΕ έχουν καταθέσει πρόσφατα νομοσχέδια που θα διευρύνουν σημαντικά τις εξουσίες παρακολούθησης των εθνικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη μπορεί να επιδείξει πιο απτή δράση είναι η αυξανόμενη προθυμία της να δεσμεύει πλοία που συνδέονται με τον ρωσικό «σκιώδη στόλο». Την Τετάρτη (2/9), οι νορβηγικές αρχές κατέσχεσαν ένα ρωσικό πλοίο στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ της Αρκτικής, κατόπιν αιτήματος της Ουκρανίας.

Γιατί οι γείτονες της Ρωσίας ζητούν και άλλα μέτρα

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί που υποστηρίζουν ότι τέτοια μέτρα εξακολουθούν να μην επαρκούν για να αποτρέψουν τη Μόσχα.

«Κάθε φορά που δεν κάνουμε τίποτα, ενθαρρύνουμε τον Πούτιν να συνεχίσει», δήλωσε ευρωβουλευτής, υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.

Αυτό το επιχείρημα έχει διατυπωθεί με ιδιαίτερη έμφαση από την Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, τα οποία πιέζουν σταθερά τους δυτικοευρωπαίους συμμάχους τους να υιοθετήσουν σκληρότερη στάση απέναντι στη Μόσχα.

«Ο υβριδικός πόλεμος δεν είναι απλώς μια ενόχληση στο διαδίκτυο», δήλωσε την Πέμπτη (3/9) ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι. «Ο υβριδικός πόλεμος σημαίνει ομάδες δολοφόνων, σημαίνει εμπρηστές, σημαίνει ανατινάξεις κινούμενων τρένων – όπως συνέβη στην Πολωνία – σημαίνει παραβιάσεις του εναέριου χώρου με drones και πυραύλους κρουζ»,πρόσθεσε.

«Πρέπει να πείσουμε τον Πούτιν ότι τέτοιες ενέργειες έχουν κόστος», τόνισε.

Παράλληλα, ο Σικόρσκι φάνηκε να αναγνωρίζει -με μια δόση χιούμορ – τα όρια των υφιστάμενων μέσων που διαθέτει η Ευρώπη. Αναφερόμενος στην αντίδραση της Πολωνίας σε προηγούμενες ύποπτες ρωσικές επιχειρήσεις, είπε: «Κάθε φορά που η Ρωσία προέβαινε σε εμπρησμό ή επιχειρούσε να ανατινάξει ένα κινούμενο τρένο… έκλεινα ένα ρωσικό προξενείο, αλλά πλέον ξέμεινα από προξενεία για να κλείσω».

Το όπλο της ασάφειας

Τα περιστατικά που προκάλεσαν την ευρωπαϊκή αντίδραση ήταν αρκετά. Μόνο τον τελευταίο μήνα, εντοπίστηκε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) φορτωμένο με εκρηκτικά δίπλα σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας στη Γερμανία, η Πολωνία ήρθε αντιμέτωπη με ύποπτες ενέργειες δολιοφθοράς, ενώ μια σειρά από ανεξήγητες εκρήξεις και πυρκαγιές έπληξαν εγκαταστάσεις αμυντικής βιομηχανίας που προμηθεύουν την Ουκρανία σε διάφορα σημεία της Ευρώπης.

Οι επιθέσεις αυτές, οι οποίες αποσκοπούν στο να σπείρουν το χάος και να υπονομεύσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία, ποικίλλουν σημαντικά ως προς τον σχεδιασμό και την πολυπλοκότητά τους, αλλά έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: συχνά είναι δύσκολο να αποδοθούν με βεβαιότητα στη Μόσχα.

Αυτή η ασάφεια είναι εγγενές στοιχείο του τρόπου οργάνωσης των επιχειρήσεων. Οι ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν απομακρυνθεί από την πρακτική της κύριας εξάρτησης από επαγγελματίες πράκτορες που αποστέλλονταν σε διάφορα σημεία της Ευρώπης.

Αντ’ αυτού, οι ύποπτοι για δολιοφθορές στρατολογούνται όλο και συχνότερα εξ αποστάσεως – μεταξύ άλλων μέσω καναλιών στο Telegram- και πληρώνονται με κρυπτονομίσματα για να εκτελέσουν μεμονωμένες αποστολές, επιτρέποντας έτσι στα στελέχη των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών που τους καθοδηγούν να παραμένουν με ασφάλεια στις βάσεις τους.

Το μοτίβο αυτό έγινε εμφανές στη Δανία την τρέχουσα εβδομάδα, καθώς οι αρχές προειδοποίησαν ότι η Μόσχα στρατολογούσε Δανούς πολίτες για τη διενέργεια δολιοφθορών σε βάρος αμυντικών εταιρειών που διατηρούν δεσμούς με την Ουκρανία.

Το κλίμα αλλάζει

Ωστόσο, η κλιμάκωση των επιθέσεων και η ταχύτητα με την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι πλέον πρόθυμες να κατονομάσουν τη Μόσχα ως υπεύθυνη, υποδηλώνουν ότι το κλίμα ενδέχεται να αλλάζει.

Όταν ένα εμπρηστικό δέμα τυλίχθηκε στις φλόγες στο κέντρο διαλογής της DHL στη Λειψία, τον Ιούλιο του 2024, χρειάστηκαν περίπου εννέα μήνες προτού οι Γερμανοί ερευνητές αναφέρουν την ύπαρξη συγκεκριμένης διασύνδεσης με τη GRU, τη ρωσική υπηρεσία στρατιωτικών πληροφοριών.

Αυτή τη φορά, το Βερολίνο κινήθηκε πολύ πιο γρήγορα. Μέσα σε λίγες ημέρες από το δεύτερο περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας, Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν δημόσια τη Μόσχα – γεγονός που υποδηλώνει τόσο την αυξανόμενη αυτοπεποίθηση στον εντοπισμό ρωσικών επιχειρήσεων όσο και τη μειωμένη ανοχή απέναντι σε αυτό που οι αξιωματούχοι θεωρούν ως μια ολοένα και πιο προκλητική εκστρατεία δολιοφθορών.

Προσεκτικές οι κινήσεις του Βερολίνου

Αποκαλυπτική των περιορισμένων περιθωρίων αντίδρασης είναι και η στάση της Γερμανίας. Παρόλο που το Βερολίνο δείχνει πλέον πιο πρόθυμο να καταδείξει τη Μόσχα ως υπεύθυνη, τα μέτρα που λαμβάνει προς το παρόν ακολουθούν μια πιο προσεκτική πορεία.

Η αντίδραση της Γερμανίας στην αποτυχημένη επίθεση με drone στη Λειψία φάνηκε να είναι προσεκτικά σταθμισμένη ώστε να μην κλιμακωθεί η ένταση, αναδεικνύοντας παράλληλα το πιο δύσκολο ερώτημα: τι μπορεί πραγματικά να πράξει η Ευρώπη – πέρα από την επιβολή κυρώσεων και τις διπλωματικές απελάσεις χωρίς να διακινδυνεύσει μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση.

Το Βερολίνο ανακοίνωσε το κλείσιμο ενός ρωσικού πολιτιστικού κέντρου και ενός ρωσικού προξενείου, ωθώντας τη Μόσχα να κλείσει το –ήδη υποβαθμισμένο σε λειτουργία – Ινστιτούτο Γκαίτε. Επρόκειτο για μια μετρημένη ανταπάντηση και όχι για πραγματική κλιμάκωση.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, η Τεχεράνη έχει χαράξει ένα χρονοδιάγραμμα μακροχρόνιων διαπραγματεύσεων, με στόχο να κρατήσει τον Ντόναλντ Τραμπ εμπλεκόμενο στη σύγκρουση με το Ιράν μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, με την ελπίδα να επιφέρει στην προεδρία του το ίδιο καταστροφικό πλήγμα που υπέστη ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ κατά τη διάρκεια της κρίσης με τους ομήρους στην αμερικανική πρεσβεία το διάστημα 1979-81.

Για πολλούς στο Ιράν, η εκδίκηση εναντίον του Τραμπ είναι ένας νόμιμος στόχος από μόνος του, γεγονός που φάνηκε και από όσους παρευρέθηκαν στην κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ που ζητούσαν αντίποινα για τη δολοφονία. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και μετά, δεν εμπιστεύονται ποτέ τις ΗΠΑ. Ωστόσο αυτή η εχθρότητα στρέφεται πλέον και προσωπικά εναντίον του Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος όχι μόνο ακύρωσε τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η οποία είχε επιτευχθεί μετά από επίπονες διαπραγματεύσεις το 2018, αλλά ενέκρινε και τη δολοφονία του στρατιωτικού ηγέτη Κασέμ Σουλεϊμανί. Δύο φορές έβαλε το Ιράν να διαπραγματευτεί για το πυρηνικό του πρόγραμμα και την ίδια ώρα ξεκίνησε επιθέσεις εναντίον του.

«Η Τεχεράνη θα συνεχίσει να παίζει παιχνίδια»

Η αντίστροφη μέτρηση για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου έχει ξεκινήσει και το ενδεχόμενο μίας πολιτικής συντριβής του Τραμπ έχει γίνει αντικείμενο εμμονικής εικασίας στην Τεχεράνη. Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρακολουθούν τη πτώση της δημοτικότητας του Αμερικανού προέδρου και την αποδίδουν στην αντίθεση των Αμερικανών με τον πόλεμο και στις υψηλές τιμές του πετρελαίου.

Ωστόσο, το γεγονός ότι το Ιράν εστιάζει στις ενδιάμεσες εκλογές έγινε πιο εμφανής αυτή την εβδομάδα, όταν ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, δήλωσε στο ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ότι, μετά τη συμφωνία για τη διαδρομή της εμπορικής ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, θα χρειαστούν δύο έως τέσσερις μήνες για να επιτευχθεί η δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το αρχικό σχέδιο – να ξεκινήσει η φάση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα εντός 30 ημερών από την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο – είχε εγκαταλειφθεί από την κυβέρνηση Τραμπ, ανέφερε ο Γκαριμπαμπάντι.

Αν η Τεχεράνη επιτύχει να επιβάλει το δικό της χρονοδιάγραμμα, ο Τραμπ θα πάει στις κάλπες στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου χωρίς καμία δέσμευση από την πλευρά του Ιράν σχετικά με τα πυρηνικά όπλα, αλλά μόνο με ένα βαρύ οικονομικό κόστος για έναν αποτυχημένο πόλεμο. «Αυτό δημιουργεί το πολύ πιθανό σενάριο της συνέχισης των κύκλων σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και της Τεχεράνης για το στενό», δήλωσε ο Τζέισον Μπρόντσκι από την οργάνωση «United against a Nuclear Iran» (Ενωμένοι κατά ενός Πυρηνικού Ιράν), ο οποίος υποστηρίζει τον πόλεμο. «Δεν θα υπάρξει πραγματική ηρεμία πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Η Τεχεράνη δεν έχει κανένα συμφέρον να το παραχωρήσει αυτό στην κυβέρνηση Τραμπ… Θα συνεχίσει να παίζει παιχνίδια.»

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr News, που πρόσκειται στους Φρουρούς της Επανάστασης, δημοσίευσε ένα άρθρο στο οποίο ανέφερε ότι το Ιράν έθεσε τον Τραμπ μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα. «Η συνέχιση του πολέμου θα μπορούσε να αυξήσει την πολιτική και οικονομική πίεση στην κυβέρνηση και να επιδεινώσει την πτώση στη δημοτικότητά του. Από την άλλη πλευρά, η υποχώρηση ή η κίνηση προς την κατεύθυνση της μείωσης των εντάσεων θα μπορούσε επίσης να ερμηνευθεί από ορισμένους υποστηρικτές του Τραμπ ως υπαναχώρηση από τα προεκλογικά του συνθήματα», ανέφερε.

Η έκβαση του πολέμου θα κριθεί στις κάλπες

Από αυτή την άποψη, η έκβαση αυτού του πολέμου δεν θα κριθεί στο πεδίο της μάχης, αλλά στις κάλπες. Το πρακτορείο υπογράμμισε ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να επηρεάσει την πορεία της αμερικανικής εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια.

Λίγοι στο Ιράν παίρνουν τις δηλώσεις του Τραμπ τοις μετρητοίς. Ωστόσο, οι διαψεύσεις του ότι οι ενδιάμεσες εκλογές επηρεάζουν τη στρατηγική του για το Ιράν αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερο σκεπτικισμό. Τα ιρανικά ΜΜΕ επισημαίνουν τα σχόλια του Μαρκ Ζελ, προέδρου της οργάνωσης «Republicans Overseas Israel», ο οποίος δήλωσε: «Όλα έχουν να κάνουν με τις ενδιάμεσες εκλογές… το αμερικανικό κοινό έχει απλώς κουραστεί από τον πόλεμο και η κυβέρνηση πλοηγείται επιδέξια στα προεκλογικά νερά προκειμένου να αποφύγει να αναλάβουν το Κογκρέσο οι Δημοκρατικοί».

Τέτοιες παρατηρήσεις τροφοδοτούν τη συζήτηση στο Ιράν σχετικά με το κατά πόσο οι ενδιάμεσες εκλογές πρέπει να ληφθούν υπόψη στους υπολογισμούς της Τεχεράνης. Ορισμένοι πιστεύουν ότι η απώλεια του Κογκρέσου θα περιορίσει τον Τραμπ ή θα οδηγήσει στην καθαίρεσή του. Στη χειρότερη περίπτωση εκτιμούν ότι μπορεί να σηματοδοτήσει το τέλος της χρηματοδότησης του πολέμου.

Ο Μοστάφα Ζαχράνι, πρώην διπλωμάτης του Ιράν, υποστήριξε ότι η εκλογική ήττα «θα καταστήσει αναπόφευκτο το γεγονός ότι ο Τραμπ δεν θα μπορεί να επιστρέψει στον πόλεμο και θα λάβει σοβαρά υπόψη τις διαπραγματεύσεις».

Άλλοι, όπως ο Νάσερ Χαντιάν, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, διαφωνούν και υοστηρίζουν ότι πρέπει να αξιοποιηθούν οι νίκες του Ιράν τώρα, αντί να περιμένουν να αποδυναμωθεί ο Τραμπ. «Αν χάσει, θα έχει λιγότερα κίνητρα να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν, διότι σε αυτή την περίπτωση θα έχει αποδυναμωθεί, και το Ισραήλ και άλλοι θα βρουν πολύ πιο εύκολο να του επιτεθούν κάτι που δεν τολμούν να κάνουν τώρα. Όσοι λένε ότι πρέπει να περιμένουμε τις ενδιάμεσες εκλογές δεν έχουν καμία κατανόηση της πολιτικής στην Αμερική», ανέφερε.

Οι διπλωμάτες του Ιράν πιστεύουν συνολικά ότι η ελευθερία δράσης του Αμερικανού προέδρου θα περιοριστεί από το γεγονός ότι η συνέχιση του πολέμου είναι αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς και από τους Ρεπουμπλικάνους υποψήφιους που θα θέλουν το θέμα να κλείσει πριν τις ενδιάμεσες εκλογές. Ο Τραμπ θα διακινδύνευε επίσης να δει ολόκληρη τη δεύτερη προεδρική θητεία του να καταστρέφεται από έναν ολέθριο πόλεμο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, οι στενές σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ραμπάτ επιβεβαιώνονται εδώ και καιρό από τις δύο πλευρές. Ενδεικτικά είναι η φετινή ανακοίνωση του Μαρόκου ότι θα αποτελέσει το πρώτο αφρικανικό κράτος που θα ενταχθεί στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και το πρόσφατο συγχαρητήριο μήνυμα του Αμερικανού προέδρου με αφορμή τη συμπλήρωση 27 ετών του βασιλιά Μοχάμεντ VI στον θρόνο.»

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα ήρθε αυτή την εβδομάδα. Ενώ η Ισπανία προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της ξαφνικής εισροής – και της ταχείας επιστροφής – περισσότερων από 70.000 ανθρώπων στη Θέουτα, ο μονάρχης του Μαρόκου επιβεβαίωσε ότι είχε ονομάσει προς τιμήν του Τραμπ έναν αυτοκινητόδρομο αξίας 1 δισ. δολαρίων που περικυκλώνει το αμφισβητούμενο έδαφος της Δυτικής Σαχάρας.

Στενοί δεσμοί στο προσκήνιο εν μέσω ερωτημάτων

Οι εν λόγω στενοί δεσμοί επανήλθαν στο προσκήνιο εν μέσω ερωτημάτων για το τι ακριβώς προκάλεσε τη φονική μαζική διέλευση των συνόρων προς το μικροσκοπικό ισπανικό έδαφος στη Βόρεια Αφρική.

«Πιστεύω ότι υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να υποθέσουμε ή να ισχυριστούμε ότι το Μαρόκο βρίσκεται πίσω από αυτό», δήλωσε ο Ρικκάρντο Φαμπιάνι, διευθυντής του προγράμματος για τη Βόρεια Αφρική της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων. «Ωστόσο, δεν υπήρχε σαφής αφορμή για αυτό, και αυτό είναι που προκαλεί απορία σε όλους.»

Παρατηρητές έχουν υποδείξει ότι η πρόσφατη προσέγγιση της Ισπανίας με την Αλγερία, τον αιώνιο αντίπαλο του Ραμπάτ, θα μπορούσε να έχει προκαλέσει την αντίδραση του Μαρόκου. Ωστόσο, μια άλλη, ίσως πιο εύλογη εξήγηση, στρέφεται προς τις ΗΠΑ, ανέφερε ο Φαμπιάνι.

«Είναι προφανώς αδύνατο να αποδειχθεί», είπε. «Αλλά από άποψη πιθανότητας, δεν νομίζω ότι είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς ότι το Μαρόκο μπορεί να έκανε κάτι για να κερδίσει πόντους στους συμμάχους του, δεδομένου ότι το Μαρόκο και η συγκεκριμένη κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον έχουν πράγματι μια πολύ στενή και εξαιρετική σχέση».

Αν και το Μαρόκο πιθανότατα δεν «οργάνωσε» την εισροή στη Θέουτα, είπε, η σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ – μαζί με την επιθυμία του βασιλιά του Μαρόκου να διατηρήσει την αξίωσή του για τη Θέουτα στο προσκήνιο – μπορεί να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε στις φήμες που διαδόθηκαν γρήγορα στο διαδίκτυο σχετικά με το άνοιγμα των ισπανικών συνόρων.

«Σίγουρα οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας παρακολουθούσαν αυτές τις συζητήσεις», δήλωσε ο Φαμπιάνι. «Το είδαν αυτό και πιθανότατα υπήρξε κάποια συζήτηση κατά την οποία αποφάσισαν να μην κάνουν τίποτα και να δουν πού θα οδηγήσει η κατάσταση».

Αυτό που ακολούθησε έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο, καθώς δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διέσχισαν κολυμπώντας ή περπατώντας μέσα στο νερό ένα από τα δύο χερσαία σύνορα της ΕΕ με την Αφρική. Καθώς η Ισπανία προσπαθούσε να ανταπεξέλθει, φωνές της ακροδεξιάς εκμεταλλεύτηκαν τις εικόνες.

Βαθιά αντιπάθεια Τραμπ για Σάντσεθ

Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του δεν κρύβουν εδώ και καιρό τη βαθιά αντιπάθεια που τρέφουν για τον Πέδρο Σάντσεθ, τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, του οποίου η άρνηση να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις αεροπορικές βάσεις της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, η απόρριψη του στόχου για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% και η έντονη κριτική του προς τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα έχουν, κατά πάσα πιθανότητα, καταστήσει την Ισπανία τη λιγότερο αγαπητή χώρα της ΕΕ για την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Η αμερικανική απάντηση φάνηκε να αποτελεί θρίαμβο για το Ραμπάτ, του οποίου η σχέση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ χρονολογείται από την πρώτη θητεία του, όταν το Μαρόκο συμφώνησε να εξομαλύνει τις σχέσεις του με το Ισραήλ σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση από τον Τραμπ της αξίωσής του για κυριαρχία επί του αμφισβητούμενου εδάφους της Δυτικής Σαχάρας.

Από τότε, ο πανίσχυρος μονάρχης του Μαρόκου ενέτεινε τις προσπάθειες προσέγγισης, ανέφερε ο Φαμπιάνι. «Οι Μαροκινοί έχουν καταβάλει πραγματικά επιπλέον προσπάθειες για να καλλιεργήσουν σχέσεις με κάθε σημαντικό φορέα λήψης αποφάσεων εντός της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του προέδρου, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι η συγκεκριμένη κυβέρνηση θα υποστηρίξει, μέχρι το τέλος, το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας για τη Δυτική Σαχάρα».

Μια ένδειξη ότι η σχέση αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει το Μαρόκο να διεκδικήσει περισσότερα σχετικά με τη Δυτική Σαχάρα προέκυψε από πρόσφατη έκθεση του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Η έκθεση φάνηκε να συμμερίζεται την άρνηση του Μαρόκου να αναγνωρίσει τη Θέουτα ως ισπανικό έδαφος, περιγράφοντάς την ως “υπό ισπανική διοίκηση” και όχι ως μέρος της Ισπανίας, καθεστώς που ισχύει από το 1580.

Λίγες μέρες μετά την εισροή, το ενδιαφέρον για τη Θέουτα παρέμεινε έντονο μεταξύ των στενών συνεργατών τόσο του Τραμπ όσο και της ισραηλινής κυβέρνησης, δήλωσε ο Χαϊζάμ Αμίρα-Φερνάντες, διευθυντής του Κέντρου Σύγχρονων Αραβικών Σπουδών με έδρα τη Μαδρίτη. «Δεν έχουν σταματήσει να μιλάνε για τη Θέουτα εδώ και αρκετές μέρες στη σειρά, κάτι που είναι αρκετά εντυπωσιακό».

«Υβριδικές τακτικές για την επίτευξη πολιτικών στόχων»

Αυτό που αποκαλύφθηκε ήταν η προθυμία του Ραμπάτ να χρησιμοποιήσει «υβριδικές τακτικές για την επίτευξη πολιτικών στόχων», δήλωσε ο Amirah-Fernández, παραθέτοντας ένα παράλληλο παράδειγμα από τον Μάιο του 2021, όταν το Ραμπάτ χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους για να επιτρέψει σε περισσότερους από 8.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση της Μαδρίτης να επιτρέψει σε έναν ηγέτη του κινήματος για την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας να ταξιδέψει στην Ισπανία για να υποβληθεί σε θεραπεία για τον Covid-19.

Αυτή τη φορά, καθώς σχεδόν δεκαπλάσιοι άνθρωποι διέσχισαν τα σύνορα προς τη Θέουτα, το γεγονός αυτό πυροδότησε μια θύελλα αλληλοκατηγοριών σε ολόκληρη την ΕΕ, αντί για μια συντονισμένη αντίδραση της Ένωσης η οποία θα αξιοποιούσε τη θέση της ως του μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου και βασικού ξένου επενδυτή του Μαρόκου. «Η αντίδραση αρκετών κυβερνήσεων στην ΕΕ ήταν, τελικά, αυτό που επιδίωκε ο Λευκός Οίκος – η υπονόμευση της αλληλεγγύης μεταξύ των ευρωπαίων εταίρων», δήλωσε ο Αμιρά Φερνάντες.

Ανώτεροι αξιωματούχοι του Μαρόκου έχουν απορρίψει τις κατηγορίες ότι το Μαρόκο ήταν με οποιονδήποτε τρόπο συνένοχο.

Οι σχέσεις μεταξύ του Μαρόκου και των ΗΠΑ

Στο Μαροκινό Ινστιτούτο Πολιτικής Ανάλυσης, με έδρα τη Ραμπάτ, δεν υπήρχαν αμφιβολίες ότι οι σχέσεις μεταξύ του Μαρόκου και των ΗΠΑ βρισκόταν στη «χρυσή εποχή» τους. Παρόλα αυτά, η στάση της χώρας απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ παρέμεινε ρεαλιστική, όπως ανέφερε ο Σαΐντ Σαντίκι, ανώτερος ερευνητής του ινστιτούτου.

«Οι μαροκινοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν πλήρη επίγνωση του συναλλακτικού στυλ του Προέδρου Τραμπ και έχουν επιδιώξει να διαφυλάξουν τη στρατηγική αυτονομία του Μαρόκου», ανέφερε ο Σαντίκι σε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα, αναφέροντας τις προσπάθειες για τη διατήρηση των εταιρικών σχέσεων με την ΕΕ, την Κίνα και τα κράτη του Κόλπου, μεταξύ άλλων.

«Η σχέση με την κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει τη διεθνή θέση του Μαρόκου, αλλά μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει γίνει εις βάρος των σχέσεών του με την Ισπανία ή την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Για τον Φαμπιάνι, τα γεγονότα στη Θέουτα υπογράμμισαν τους κινδύνους της εξάρτησης της Ευρώπης από τα κράτη της Βόρειας Αφρικής για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών. «Αυτό έχει καταστήσει την Ευρώπη εντελώς ευάλωτη και εξαρτημένη από την καλή θέληση μιας χώρας όπως το Μαρόκο», είπε. «Το Μαρόκο είναι εταίρος, αλλά ταυτόχρονα έχει τα δικά του συμφέροντα. Αυτή η ευπάθεια τέθηκε σε εμφανή θέση».

Αυτή η αδυναμία θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο οξυμένο ζήτημα με την πάροδο του χρόνου, δεδομένης της αντίληψης του Μαρόκου ότι το ζήτημα της Θέουτα παραμένει ανεπίλυτο, προειδοποίησε ο Φαμπιάνι. «Και το Μαρόκο αισθάνεται ενθαρρυνμένο, ενώ υπάρχει μια κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον που είναι πρόθυμη να το υποστηρίξει», είπε. «Δεν νομίζω ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη για ό,τι θα ακολουθήσει, διότι η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο περίπλοκη».

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Guardian, η σύμβαση, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ανατέθηκε στην Arkel International, μια εταιρεία με έδρα τη Λουιζιάνα που έχει συνεργαστεί στο παρελθόν με την αμερικανική κυβέρνηση σε χώρες όπως το Ιράκ.

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» προεδρεύεται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και διευθύνεται από μια ομάδα στην οποία συμμετέχουν ο γαμπρός του, Τζάρετ Κούσνερ, και ο φίλος του, Στιβ Γουίτκοφ.

Σε ένα mail, ένας αξιωματούχος του «Board of Peace» ανέφερε ότι το συμβούλιο και μια ομάδα Παλαιστινίων τεχνοκρατών που έχει συσταθεί για να επιβλέπει τη Γάζα «βρίσκονται στα τελικά στάδια της προετοιμασίας αρκετών αναθέσεων συμβάσεων. Καμία δεν έχει οριστικοποιηθεί». Η παλαιστινιακή ομάδα είναι γνωστή ως Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας.

Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι «μία από τις προτεινόμενες συμβάσεις αφορά εγκαταστάσεις για την υποστήριξη της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (ISF), η οποία θα συνδράμει στην εφαρμογή των ρυθμίσεων ασφάλειας και διακυβέρνησης του οδικού χάρτη».

«Η σύμβαση αυτή θα είναι μία από τις πολλές που είναι απαραίτητες για το μέλλον της Γάζας», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Η ανάθεση έρχεται λίγες μόνο ημέρες αφότου ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Χαμάς είχε συμφωνήσει να αφοπλιστεί, αν και υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πώς η οργάνωση θα παραδώσει τα όπλα της. Το Ισραήλ αντιτάχθηκε στο σχέδιο και ενέτεινε τις αεροπορικές επιδρομές στη Γάζα μετά την ανακοίνωση του Τραμπ.

Η εφημερίδα «Guardian» ανέφερε τον Ιούλιο ότι το αρχικό σχέδιο του Συμβουλίου για την ανοικοδόμηση της Γάζας είχε συρρικνωθεί δραματικά, από ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ανοικοδόμηση ολόκληρης της περιοχής σε ένα μικρό πιλοτικό έργο στο νότιο τμήμα της Λωρίδας.

Η βάση που σχεδιάζεται τώρα έχει διαστάσεις μόλις 100 επί 120 μέτρα και προορίζεται να φιλοξενήσει ένα απόσπασμα μαροκινών στρατιωτών, οι οποίοι θα εναλλάσσονται από μια βάση στο Ισραήλ, ανέφερε η πηγή. Θα βρίσκεται στο 60% της επικράτειας της Γάζας που ελέγχεται άμεσα από τον ισραηλινό στρατό. Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν επίσης δημιουργήσει μια ζώνη ασφαλείας πέρα από την εν λόγω περιοχή.

Η πηγή ανέφερε ότι η βάση απέχει περίπου ένα μίλι από τα ισραηλινά σύνορα και θα διαθέτει μια «διαδρομή ταχείας απομάκρυνσης» σε περίπτωση που η μικρή δύναμη δεχθεί επίθεση.

Το ψήφισμα του ΟΗΕ που εξουσιοδοτούσε το Συμβούλιο Ειρήνης είχε εγκρίνει τη σύσταση μιας «διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης» για τη Γάζα, ενώ έχουν κυκλοφορήσει αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με το ποια χώρα θα διαθέσει αυτά τα στρατεύματα. Το Μαρόκο έχει υποσχεθεί ένα μικρό απόσπασμα, αλλά το νομικό πλαίσιο για τη Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και δεν είναι σαφές πότε θα ξεκινήσει η ανάπτυξη των δυνάμεων.

Σε προηγούμενα σχέδια συμβάσεων που είδε η εφημερίδα «Guardian», η βάση των 150 ατόμων αποτελούσε την πρώτη φάση ενός σχεδίου για την κατασκευή στρατιωτικής βάσης χωρητικότητας 5.000 ατόμων στη Γάζα για τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης.

Η βάση αυτή θα περιελάμβανε «θέσεις μάχης για οχήματα» και ένα περιμετρικό ανάχωμα – ή υπερυψωμένο αμυντικό ανάχωμα – και θα διέθετε στοιχειώδεις εγκαταστάσεις κατάλληλες για βραχυπρόθεσμες αποστολές. Η προηγούμενη σύμβαση ανέφερε ότι η πρώτη φάση θα συνίστατο σε «σκηνές και ράντζα για τον ύπνο των δυνάμεων, καθώς και χημικές τουαλέτες και σταθμούς πλύσης χεριών. Σε αυτή τη φάση, αυτό είναι που θα θεωρούσαμε κατοικήσιμο».

Ο Τραμπ ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο του 2025 ότι οι ΗΠΑ θα «αναλάμβαναν» και θα «κατέχονταν» τη Γάζα, αν και η συμφωνία που ίδρυσε το Συμβούλιο Ειρήνης δεν έφτασε μέχρι εκεί.

Στην πρώτη συνεδρίαση του συμβουλίου τον Ιανουάριο, ο Κούσνερ παρουσίασε ένα «γενικό σχέδιο» για την κατασκευή της «Νέας Γάζας», μιας εκτεταμένης παραθαλάσσιας πόλης με λαμπερούς πύργους μικτής χρήσης. «Θα μπορούσε να είναι μια ελπίδα, θα μπορούσε να είναι ένας προορισμός. Πολλή βιομηχανία», είπε.

Τουλάχιστον το 80% των κτιρίων της Γάζας υπέστη ζημιές ή καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου. Δέκα μήνες μετά την κατάπαυση του πυρός, το μεγαλύτερο μέρος των 2 εκατομμυρίων κατοίκων της περιοχής εξακολουθεί να ζει σε πρόχειρα και ανθυγιεινά καταυλισμούς.

Πίσω από την κινηματογραφική καρτ ποστάλ, ωστόσο, αυτή η γη περνάει μια βαθιά κρίση ταυτότητας. Η ταινία αναμένεται να προσελκύσει πρωτοφανή διεθνή προσοχή στη Μεσσηνία. Για πολλούς ντόπιους, η ανησυχία δεν ήταν η ίδια η παραγωγή, αλλά αυτό που θα ακολουθήσει: ένα νέο κύμα τουρισμού που θα ασκήσει νέες πιέσεις σε μια περιοχή που ήδη παλεύει με τη λειψυδρία, την περιβαλλοντική πίεση και την ραγδαία ανάπτυξη.

Τα τελευταία 30 χρόνια, η μέση θερμοκρασία στη Μεσσηνία έχει αυξηθεί κατά 1,5°C. Ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής έρευνας στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, δήλωσε: «Ο συνδυασμός των καυτών καλοκαιριών και των χειμώνων χωρίς χιόνι μειώνει δραστικά την αναπλήρωση των υπόγειων υδάτων, εκθέτοντας την περιοχή σε χρόνια λειψυδρία ακριβώς κατά τους μήνες της αιχμής της τουριστικής εισροής».

Από το Κάστρο Ναβαρίνου η θέα εκτείνεται στην παραλία, τους κινούμενους αμμόλοφους και, πίσω τους, τη λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας. Προστατευόμενο από το δίκτυο Natura 2000, αυτό το εύθραυστο οικοσύστημα αποτελεί καταφύγιο για 17 τύπους οικοτόπων και σχεδόν 100 σπάνια ή απειλούμενα είδη. Η ισορροπία του βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα Coastal, η Μεσσηνία βασίζεται εξ ολοκλήρου στα υπόγεια ύδατα, τα οποία μειώνονται ολοένα και περισσότερο από τον τουρισμό και την άρδευση. Καθώς τα επίπεδα γλυκού νερού μειώνονται, η λιμνοθάλασσα έρχεται αντιμέτωπη με επικίνδυνα επίπεδα αλατότητας για σχεδόν το ένα τρίτο του έτους, ενώ τα λύματα, οι γεωργικές απορροές και τα κοντινά γήπεδα γκολφ τροφοδοτούν την άνθηση στα φύκια που πνίγουν την υδρόβια ζωή.

Πέρα από τη λιμνοθάλασσα βρίσκεται ο κόλπος Ναβαρίνο, όπου βρίσκεται η ιστορική πόλη της Πύλου, και, στην απέναντι όχθη, το Costa Navarino. Αυτό το εκτεταμένο δίκτυο πολυτελών θέρετρων και ιδιωτικών κατοικιών, που αναπτύχθηκε από την ελληνική τουριστική εταιρεία Temes, περιλαμβάνει τέσσερα γήπεδα γκολφ, μια ιδιωτική μαρίνα και αμέτρητες πισίνες. Ενώ το συγκρότημα έχει τοποθετήσει τη Μεσσηνία στον διεθνή χάρτη πολυτελών ταξιδιών, η μέγεθός του εγείρει ερωτήματα σε μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει αυξανόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις.

«Παρά το γεγονός ότι παρουσιάζεται ως μια οικολογική, πολυτελής τουριστική εγκατάσταση, δεν πιστεύω ότι είναι», δήλωσε ο Ιωάννης Σπιλάνης, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. «Η κατανάλωση νερού ενός τέτοιου μοντέλου είναι απλώς ασύμβατη με τους πόρους αυτής της περιοχής. Το πρότυπο είναι μια μονοκαλλιέργεια τουρισμού που εισβάλλει στην περιοχή, στερώντας από τις κοινότητες τη μοναδικότητά τους».

Η επενδυτική άνθηση εκτείνεται πολύ πέρα ​​από τα θέρετρα. Οι διεθνείς αφίξεις στο αεροδρόμιο της Καλαμάτας έχουν υπερτριπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία και ένας νέος αυτοκινητόδρομος έχει κατασκευαστεί μέσα από τους λόφους για να μειώσει τον χρόνο ταξιδιού προς την ακτή.

Η Γεωργία Βισβίκη, πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Πύλου, δήλωσε: «Αυτές οι επενδύσεις φέρνουν θέσεις εργασίας, αλλά ασκούν επίσης αυξανόμενη πίεση στο περιβάλλον και την ταυτότητά μας. Δεν απορρίπτουμε τον τουρισμό. Θέλουμε ένα μοντέλο που να λειτουργεί με την τοπική κοινότητα, όχι εναντίον της. Η ταινία θα φέρει ακόμη περισσότερους επισκέπτες, αλλά η Μεσσηνία δεν είναι έτοιμη για αυτή την πίεση».

Στην ενδοχώρα, οι ελαιώνες δίνουν τη θέση τους στο χωριό Δεσίλλας στην πλαγιά του λόφου. Σε μια περιοχή που παλεύει με την ερήμωση, εθελοντές μετέτρεψαν έναν εγκαταλελειμμένο σιδηρόδρομο σε μονοπάτι πεζοπορίας και τον παλιό σταθμό του σε βιβλιοθήκη και κοινοτικό χώρο. Το έργο τους έχει γίνει σύμβολο ενός διαφορετικού μέλλοντος, εμπνέοντας ένα ευρύτερο κίνημα για ήπια κινητικότητα σε όλη την Πελοπόννησο.

«Η επανενεργοποίηση του σιδηροδρομικού δικτύου δεν απαιτεί νέες επενδύσεις, καθώς οι υποδομές υπάρχουν ήδη, ωστόσο θα παρείχε ζωτικές ζωτικές γραμμές ζωής για αυτά τα παρακμάζοντα χωριά της ενδοχώρας», λένε εκπρόσωποι του κοινωνικού συνεταιρισμού Ethos. «Θα επέτρεπε στους κατοίκους να επιστρέψουν στα οικογενειακά τους σπίτια και να μετακινούνται στην Καλαμάτα, δημιουργώντας βιώσιμες τοπικές θέσεις εργασίας. Τα φώτα της δημοσιότητας του Χόλιγουντ δεν προσφέρουν τίποτα μόνιμο στη Μεσσηνία. Είναι η αυθεντική ιστορία και το τοπίο αυτής της γης που δίνουν αξία στην ταινία, όχι το αντίστροφο».

Νοτιότερα, στον οικισμό Βουνάρια, η παραδοσιακή αγγειοπλαστική αναβιώνει σιγά σιγά, ενώ στο κοντινό Βασιλίτσι, μια οικογενειακή ταβέρνα έχει γίνει προπύργιο πολιτιστικής αντίστασης, διατηρώντας αρχαίους αργαλειούς και μεταδίδοντας τοπικές παραδόσεις στις νεότερες γενιές. Σε κοντινή απόσταση, η συλλογικότητα «Από Καρδιάς» παράγει βιολογικό ελαιόλαδο για πελάτες που έχουν αναπτύξει μια διαρκή σύνδεση με το τοπίο.

«Δεν νομίζω ότι ο τουρισμός είναι το απόλυτο κακό. Όλα εξαρτώνται από το μοντέλο που εφαρμόζεται», δήλωσε ο Άρης Χριστόπουλος, συνιδρυτής της συλλογικότητας. «Δεν θέλουμε μεγάλα έργα ή γιγάντια θέρετρα. Θέλουμε τουρισμό ανθρώπινης κλίμακας, συνδεδεμένο με την περιοχή και ικανό να αφήσει βαθιά ίχνη, όχι σημάδια».

Καθώς η« Οδύσσεια» κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους, εκατομμύρια θεατές θα ανακαλύψουν τη Μεσσηνία για πρώτη φορά. Για τις τοπικές κοινότητες, ωστόσο, η πραγματική πρόκληση θα ξεκινήσει μετά τους τίτλους τέλους. Το Ντουμπρόβνικ, μετά το «Game of Thrones», και ο κόλπος Μάγια, μετά το «The Beach», έχουν ήδη δείξει πώς η παγκόσμια προβολή στις οθόνες μπορεί να μεταμορφώσει εύθραυστα μέρη με τρόπους που είναι δύσκολο να αντιστραφούν.

Η Μεσσηνία αντιμετωπίζει τώρα τη δική της επιλογή: ανάμεσα στις συνεχώς επεκτεινόμενες τουριστικές αναπτύξεις και στο πιο ήσυχο έργο εκείνων που ανοίγουν ξανά εγκαταλελειμμένους σταθμούς, αναβιώνουν παραδοσιακές τέχνες και υπερασπίζονται τους ελαιώνες. Για πολλούς ανθρώπους εδώ, η ελπίδα είναι ότι η ιστορία που θα αφήσει πίσω της το Χόλιγουντ δεν θα μετρηθεί με ουλές αλλά με ίχνη.

Ο Λιούμπισα Κάροβιτς ταξίδευε με Boeing 737-800 που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Μάλτα, όταν, λίγα λεπτά μετά την απογείωση, παρουσιάστηκε πρόβλημα στον δεξιό κινητήρα. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, θραύσματα από τη βλάβη ενδέχεται να προκάλεσαν ζημιά στο παράθυρο δίπλα στη θέση του, με αποτέλεσμα να σημειωθεί απότομη αποσυμπίεση της καμπίνας.

Ο επιβάτης παρασύρθηκε μερικώς προς το άνοιγμα, όμως η ζώνη ασφαλείας, η άμεση αντίδραση της συζύγου του και η βοήθεια άλλων επιβατών αποδείχθηκαν καθοριστικές, καθώς κατάφεραν να τον συγκρατήσουν μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση.

Το αεροσκάφος επέστρεψε με ασφάλεια στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης και όλοι οι επιβάτες αποβιβάστηκαν χωρίς να υπάρξουν ανθρώπινες απώλειες. Ο Κάροβιτς μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με τραυματισμούς και έντονο ψυχολογικό σοκ.

Τι προκάλεσε τη ζημιά στο παράθυρο;

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, τα ακριβή αίτια του περιστατικού παραμένουν υπό διερεύνηση. Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί το επίσημο πόρισμα των αρχών, ενώ οι πληροφορίες βασίζονται κυρίως στις μαρτυρίες επιβατών και στις πρώτες εκτιμήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, ο δεξιός κινητήρας παρουσίασε βλάβη λίγο μετά την απογείωση. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να δείχνουν ότι έλειπε τμήμα πτερυγίου του ανεμιστήρα (fan blade), γεγονός που ενισχύει το ενδεχόμενο να εκτοξεύθηκαν μεταλλικά θραύσματα.

Η Ryanair ανακοίνωσε ότι το αεροσκάφος επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη όταν «ένα παράθυρο επιβάτη αποκολλήθηκε κατά τη διάρκεια της πτήσης», ενώ οι αρχές της Βόρειας Μακεδονίας ανέφεραν ότι η επιστροφή πραγματοποιήθηκε λόγω προβλήματος στον δεξιό κινητήρα και αποσυμπίεσης της καμπίνας.

Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον αν η βλάβη του κινητήρα προκάλεσε άμεσα τη ζημιά στο παράθυρο ή αν υπήρξαν και άλλοι παράγοντες.

Γιατί ο επιβάτης δεν βγήκε έξω από το αεροσκάφος;

Παρότι η εικόνα ενός σπασμένου παραθύρου δημιουργεί την εντύπωση ότι ένας άνθρωπος μπορεί να παρασυρθεί αμέσως έξω από το αεροσκάφος, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια.

Στην περίπτωση του Κάροβιτς, καθοριστικό ρόλο έπαιξε το γεγονός ότι φορούσε τη ζώνη ασφαλείας του. Παράλληλα, το άνοιγμα ενός παραθύρου επιβατικού αεροσκάφους είναι σχετικά μικρό και στις περισσότερες περιπτώσεις το σώμα ενός ενήλικα δεν μπορεί να περάσει εύκολα μέσα από αυτό.

Όπως εξηγεί ο Τζέισον Νάιτ, ειδικός στη Μηχανική Ρευστών του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ, η ισχυρή ροή αέρα διαρκεί μόνο για λίγα δευτερόλεπτα, μέχρι να εξισωθεί η πίεση ανάμεσα στο εσωτερικό της καμπίνας και το εξωτερικό περιβάλλον.

Πόσο συχνά συμβαίνουν τέτοια περιστατικά;

Οι περιπτώσεις καταστροφής παραθύρου κατά τη διάρκεια εμπορικής πτήσης είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Το πιο γνωστό περιστατικό σημειώθηκε το 2018 σε πτήση της Southwest Airlines στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν πτερύγιο ανεμιστήρα κινητήρα αποκολλήθηκε, έσπασε παράθυρο της καμπίνας και τραυμάτισε θανάσιμα την επιβάτιδα Τζένιφερ Ρίορνταν.

Το 2024, σε Boeing 737 MAX 9 της Alaska Airlines, αποκολλήθηκε πάνελ θύρας λίγο μετά την απογείωση. Παρότι σημειώθηκε ταχεία αποσυμπίεση, οι θέσεις δίπλα στο άνοιγμα ήταν άδειες και δεν υπήρξαν σοβαροί τραυματισμοί.

Ανάλογο περιστατικό είχε σημειωθεί και το 1990 στην British Airways, όταν αποκολλήθηκε το παρμπρίζ του πιλοτηρίου σε αεροσκάφος BAC One-Eleven. Ο κυβερνήτης παρέμεινε μερικώς έξω από το αεροσκάφος επί περίπου 20 λεπτά, όμως επέζησε χάρη στην άμεση αντίδραση του πληρώματος.

Ποιοι επιβάτες κινδυνεύουν περισσότερο;

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν όσοι βρίσκονται ακριβώς δίπλα στο σημείο της ζημιάς και δεν φορούν ζώνη ασφαλείας. Οι επιβάτες στις μπροστινές ή πίσω σειρές προστατεύονται σε κάποιο βαθμό από τα καθίσματα, ενώ μετά τα πρώτα δευτερόλεπτα της αποσυμπίεσης η ένταση της ροής του αέρα μειώνεται σημαντικά.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιβάτες;

Η σημαντικότερη συμβουλή των ειδικών είναι μία: η ζώνη ασφαλείας πρέπει να παραμένει δεμένη κάθε φορά που ο επιβάτης βρίσκεται στη θέση του, ακόμη και όταν το σχετικό φωτεινό σήμα είναι σβηστό.

Σε περίπτωση αποσυμπίεσης, οι επιβάτες οφείλουν να ακολουθούν χωρίς καθυστέρηση τις οδηγίες του πληρώματος, να χρησιμοποιούν τις μάσκες οξυγόνου εφόσον αυτές ενεργοποιηθούν και να αποφεύγουν οποιαδήποτε κίνηση που θα μπορούσε να δυσχεράνει το έργο των αεροσυνοδών.

Όπως επισημαίνει ο δρ Σάιμον Μπένετ, διευθυντής της Μονάδας Πολιτικής Ασφάλειας και Προστασίας του Πανεπιστημίου του Λέστερ, οι διαδικασίες ασφαλείας που παρουσιάζονται πριν από κάθε απογείωση δεν αποτελούν τυπική διαδικασία, αλλά βασίζονται σε πραγματικά περιστατικά από τα οποία έχουν σωθεί ανθρώπινες ζωές.

Σε άρθρο του Guardian, άνθρωποι που ξεκίνησαν να ασχολούνται με δραστηριότητες στη θάλασσα στα πλαίσια ψυχικής θεραπείας μιλούν για τα οφέλη που τους έχει προσφέρει στο νευρολογικό και το ψυχικό σύστημα.

Ο βετεράνος που σώθηκε χάρη στην ιστιοπλοΐα

Ένας βετεράνος του βρετανικού στρατού βρισκόταν στα πρόθυρα της αυτοκτονίας όταν αποφάσισε να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις του μετατραυματικού στρες (PTSD) και την απώλεια πολλών δικών του ανθρώπων σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Όπως είπε ο 67χρονος άνδρας, προσπάθησε μόνος να αντιμετωπίσει τα ψυχικά του προβλήματα, ωστόσο κατέληξε να στέκεται στην άκρη ενός γκρεμού. Όταν ζήτησε επαγγελματική βοήθεια, τον παρέπεμψαν σε ένα βρετανικό φιλανθρωπικό ίδρυμα το «Turn to Startboard», το οποίο χρησιμοποιεί την ιστιοπλοΐα ως θεραπευτικό μέσο, ειδικά για βετεράνους πολέμου.

«Η θάλασσα με απομακρύνει από όλα τα άγχη και τις πιέσεις της ζωής. Έχει τη δύναμη της ηρεμίας», δηλώνει στον Guardian. Σήμερα, αποτελεί μέλος του πληρώματος της οργάνωσης, κάνοντας τον γύρο του Ηνωμένου Βασιλείου και συγκεντρώνοντας χρήματα για την οργάνωση. Πλέον, δηλώνει ενθουσιασμένος με τη ζωή.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της οργάνωσης Turn to Startboard δήλωσε ότι «η θάλασσα σου υπενθυμίζει ότι είσαι ζωντανός. Ξυπνάει κάτι στους ανθρώπους».

Το νερό ως θεραπευτική δύναμη

Από τη βικτωριανή εποχή, όπου οι γιατροί συνταγογραφούσαν «θαλάσσιες θεραπείες», έως και τη σημερινή μαζική τάση για συμμετοχή σε κολυμβητήριο, η επαφή με το νερό έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί θεραπευτικό μέσο. Όμως, το 2014 ο ο θαλάσσιος βιολόγος Wallace J Nichols, δημοσίευσε το βιβλίο με τίτλο «Blue Mind», στο οποίο εξερευνούσε τα νευρολογικά και ψυχολογικά οφέλη του να βρίσκεται κανείς μέσα, πάνω ή κοντά στο νερό.

Η ανάλυσή του έφερε στο προσκήνιο τη θεραπευτική δύναμη του ωκεανού. Αυτή η έλξη προς το νερό που περιέγραψε ο Nichols είναι γνωστή ως η θεωρία του «μπλε χώρου» ή του «μπλε μυαλού», η οποία έχει εφαρμοστεί σε θεραπευτικές πρακτικές με αυξανόμενη συχνότητα τα τελευταία χρόνια.

Πολλοί οργανισμοί αποδίδουν το έργο του Nichols ως καθοριστικό παράγοντα για την ανανεωμένη δημοτικότητα του κινήματος. Τα επιστημονικά τεκμηριωμένα ευρήματά του αποκαλύπτουν ότι η έκθεση σε διάφορους μπλε χώρους -συμπεριλαμβανομένων των ωκεανών, των ποταμών και των λιμνών- μπορεί να είναι φάρμακο για τον εγκέφαλο, μειώνοντας τα επίπεδα της ορμόνης του στρες, κορτιζόλης, και βελτιώνοντας την ευτυχία.

«Νομίζω ότι αυτό πρόσθεσε αξιοπιστία», λέει ο Terry του Turn to Starboard, «και οι οργανισμοί άρχισαν να δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον».

«Η φύση γίνεται συν-θεραπευτής»

Σύμφωνα με την Sophie Pyne, η οποία είναι συνιδρύτρια του προγράμματος Waves of Recovery που χρησιμοποιεί το σερφ ως μέθοδο θεραπείας, ανέφερε πως πλέον λειτουργούν περισσότερα από 100 αντίστοιχα προγράμματα σε όλο τον κόσμο.

Το Waves of Recovery είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός της Καλιφόρνια που βοηθά τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν προβλήματα ψυχικής υγείας και εθισμού μέσω του σερφ. Η Pyne, που ξεκίνησε αυτή την πρωτοβουλία ανέφερε ότι για χρόνια πάλευε με εθισμούς, άγχος και επαγγελματική εξουθένωση, ενώ όταν ανέβηκε στη σανίδα του σερφ ένιωσε μετά από καιρό «ελεύθερη και ζωντανή».

Η θεραπεία μέσω του μπλε χώρου συνήθως συμπληρώνει ευρύτερες διαδικασίες ανάρρωσης, με το Waves of Recovery να συνεργάζεται με κέντρα θεραπείας στην περιοχή. «Η φύση και ο ωκεανός γίνονται στην πραγματικότητα συν-θεραπευτές στην εμπειρία και πιστεύω ότι αυτό πραγματικά σπάει το στίγμα γύρω από τους ανθρώπους που αναζητούν υποστήριξη», λέει ο Pyne.

«Όλοι φοράμε στολές κατάδυσης, δεν έχουμε μακιγιάζ. Οι θεραπευόμενοι με βλέπουν περισσότερο ως άνθρωπο που περπατά δίπλα τους σε αυτό το ταξίδι, αντί να τους λέω τι να κάνουν»

Θεραπεία μέσω της κατάδυσης

Η Catherine Kelly, γεωγράφος που ασχολείται με την «μπλε θεραπεία» εδώ και δεκαετίες συμβουλεύοντας κυβερνητικές δράσεις, αναφέρει ότι η θάλασσα αποτελεί και λύση για τη σύγχρονη πραγματικότητα. «Έρευνες μας δείχνουν ότι το νερό μας δίνει ένα αίσθημα θεραπείας που δεν το έχουμε σε άλλους χώρους. Συγκεντρωνόμαστε αλλά όχι με δυσκολία», αναφέρει. «Οι ώμοι μας πέφτουν και το πρόσωπό μας χαλαρώνει», εξηγεί φέρνοντας το παράδειγμα της στάσης που έχουμε όταν καθόμαστε μπροστά στις οθόνες του υπολογιστή.

Οι θεραπευτικές πρακτικές όμως αναδεικνύονται και σε θαλάσσιες δραστηριότητες, όπως στις καταδύσεις, όπου υπάρχει έλλειψη βαρύτητας. «Τους λέω ότι ο στόχος είναι απλώς να μάθουν ελεύθερη κατάδυση, και αν το κάνουν αυτό, θα κάνουν τη δουλειά που βοηθά το νευρικό μας σύστημα και τον εγκέφαλο να ρυθμίζεται», λέει ο Δρ James Jung, ψυχίατρος με έδρα την Καλιφόρνια, ο οποίος διευθύνει το Inner Depths, ένα κέντρο ελεύθερης κατάδυσης κοντά στα ανοικτά των ακτών της Καλιφόρνια.

Ανακάλυψε τις μεταμορφωτικές επιδράσεις του ωκεανού ενώ προσπαθούσε να αντιμετωπίσει προκλήσεις ψυχικής υγείας ως πρώην βετεράνος μάχης του στρατού των ΗΠΑ. «Η ανάρρωση από ένα τραύμα είναι στην πραγματικότητα η προσπάθεια να εστιάσει κάποιος σε μια διαδικασία και όχι σε έναν προορισμό», λέει.

Μπορεί η κυρίαρχη τάση θεραπείας να ήταν για χρόνια οι χώροι πρασίνου, καθώς το νερό κρύβει και έναν βαθμό επικινδυνότητας για όσους αντιμετωπίζουν σοβαρά ψυχικά προβλήματα, ωστόσο η έρευνα και για τους μπλε χώρους ξεκινά να χρηματοδοτείται, με όσους ασχολούνται με το θέμα να δηλώνουν «αισιόδοξοι».

Στην αρχή του ρεπορτάζ, ο Guardian παρουσιάζει τον Παύλο Μπελεγιάννη, κάτοικο της περιοχής, ο οποίος παρακολουθεί από την παραλία τα εγγόνια του να κολυμπούν στον αγαπημένο του κόλπο. Παρότι το σκηνικό μοιάζει ειδυλλιακό, ο συνταξιούχος οδηγός φορτηγού αποδίδει τη γαλήνη που αισθάνεται σε έναν συγκεκριμένο λόγο: την αυξημένη αίσθηση ασφάλειας. Για πρώτη φορά έχει τοποθετηθεί στον κόλπο πλωτό προστατευτικό φράγμα, επιτρέποντας στα παιδιά να απολαμβάνουν το μπάνιο τους χωρίς να απομακρύνονται πέρα από τα όριά του. «Δόξα τω Θεώ που υπάρχει για να τα προστατεύει», λέει εμφανώς ανακουφισμένος. «Όταν ήμουν παιδί δεν υπήρχαν τέτοιοι κίνδυνοι σε αυτές τις θάλασσες».

Μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, οι κίνδυνοι που έκρυβε ο βόρειος Ευβοϊκός Κόλπος, θεωρούνταν ότι περιορίζονταν στις μωβ μέδουσες. Η έξαρση των τσιμπημάτων είχε οδηγήσει πολλούς λουόμενους στα φαρμακεία της Χαλκίδας. Όμως η εμφάνιση, λόγω της κλιματικής κρίσης, των τοξικών λαγοκέφαλων με τα ισχυρά δόντια, που είναι ικανά να δαγκώσουν κόκαλο, μέταλλο ή ξύλο, δημιούργησε έναν διαφορετικό φόβο.

Προειδοποίηση για τους λαγοκέφαλους από τον Ελληνικό Ερυθρός Σταυρός

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε προειδοποίηση δημόσιας υγείας, καλώντας τους πολίτες να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια σε περίπτωση δαγκώματος, καθώς τα σαγόνια του ψαριού που μοιάζουν με «ράμφος» μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία. Παράλληλα προειδοποίησε ότι το συγκεκριμένο είδος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να καταναλώνεται, καθώς τα όργανα και η σάρκα του περιέχουν την δυνητικά θανατηφόρα νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη. Δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο και το δηλητήριο μπορεί να σκοτώσει όχι μόνο θηρευτές, αλλά και ανθρώπους που θα το καταναλώσουν.

“Προτεραιότητά μας η ασφάλεια των πολιτών”, λέει ο αντιδήμαρχος Χαλκιδέων 

«Το καθήκον και η βασική μας ανησυχία πρέπει να είναι η ασφάλεια των πολιτών μας», δήλωσε στον Guardian ο αντιδήμαρχος Χαλκιδέων Αντώνης Σπανός, ο οποίος επέβλεψε την εγκατάσταση του πρώτου τέτοιου πλωτού φράγματος στην Ελλάδα. «Καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να μετανιώνεις», πρόσθεσε.

Ο 40χρονος αντιδήμαρχος εξηγεί ότι οι αρχές εργάστηκαν επί μήνες για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες και να εγκαταστήσουν το καταλληλότερο σύστημα, το οποίο εγκρίθηκε από το Γενικό Χημείο του Κράτους.

Συνολικά, 2,5 χιλιόμετρα προστατευτικού διχτυού θα τοποθετηθούν σε κόλπους της περιοχής. «Πέρυσι είχαμε μεγάλο πρόβλημα με τις μέδουσες, αλλά όπως λέμε στα ελληνικά, με έναν σμπάρο δύο τρυγόνια. Τώρα, αν εμφανιστούν λαγοκέφαλοι, θα είμαστε έτοιμοι», τονίζει, προσθέτοντας ότι πολλοί ηλικιωμένοι τηλεφωνούσαν στο δημαρχείο ρωτώντας πότε θα μπουν τα φράγματα. «Μόλις σήμερα το πρωί μία γυναίκα είπε ότι θα νιώσει ασφαλής να πάει για μπάνιο με τα εγγόνια της μόνο όταν τοποθετηθεί».

“Κάνω καταδύσεις πάνω από 40 χρόνια, δεν πίστευα ότι θα έρθει η μέρα που θα κάνω κάτι τέτοιο”

Η Χαλκίδα δεν είναι η μόνη περιοχή που λαμβάνει μέτρα, συνεχίζει το δημοσίευμα του Guardian. Ο Νίκος Χουλιέρης, 63 ετών, ο οποίος διατηρεί σχολή καταδύσεων εδώ και χρόνια, βρισκόταν τις προηγούμενες ημέρες με την ομάδα του στη θάλασσα, στερεώνοντας νέα φράγματα στον βυθό σε άλλες παραλίες του Ευβοϊκού.

«Κάνω καταδύσεις πάνω από 40 χρόνια και ποτέ δεν πίστευα ότι θα ερχόταν η μέρα που θα έκανα κάτι τέτοιο», λέει. «Οι θερμοκρασίες της θάλασσας έχουν σίγουρα αυξηθεί και αυτό έχει δημιουργήσει πολύ πιο ευνοϊκές συνθήκες για αυτά που βλέπουμε σήμερα».

Τις επόμενες εβδομάδες εκτιμάται ότι περίπου 7 χιλιόμετρα πλωτών φραγμάτων θα μεταφερθούν στην περιοχή από την Αθήνα. «Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που μπορεί να περάσει από αυτό το δίχτυ, ούτε καν τα δόντια ενός λαγοκέφαλου. Είναι πολύ πυκνό και ανθεκτικό», προσθέτει.

Πως εξαπλώθηκαν οι λαγοκέφαλοι στη Μεσόγειο

Η εξάπλωση του Lagocephalus sceleratus είναι πλέον τέτοια, ώστε οι ειδικοί μιλούν για ένα πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Όπως και το λεοντόψαρο, το είδος προέρχεται από τον Ινδο-Ειρηνικό και εκτιμάται ότι μπήκε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ευνοημένο από την άνοδο της θερμοκρασίας των νερών.

Οι ψαράδες στην Κύπρο ήταν από τους πρώτους που ανέφεραν μεγάλες ζημιές στα δίχτυα και στα αλιεύματά τους. Το 2024 οι κυπριακές αρχές έδωσαν οικονομικά κίνητρα για τον περιορισμό του είδους, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν περισσότεροι από 103 τόνοι λαγοκέφαλων από τα παράκτια νερά.

Η Αθήνα ανακοίνωσε αντίστοιχο πρόγραμμα, προσφέροντας αμοιβή 5,33 ευρώ ανά κιλό για κάθε λαγοκέφαλο που παραδίδεται στις αρχές.

Οι Έλληνες ψαράδες θα λάβουν επίσης επιδοτήσεις καυσίμων μέσω ευρωπαϊκού προγράμματος που θα εφαρμοστεί αρχικά στην Κρήτη και το νότιο Αιγαίο. Τα ψάρια που συλλέγονται θα καταψύχονται και θα αποτεφρώνονται σε κρατικές εγκαταστάσεις.

Οι διαφωνίες σχετικά με τα μέτρα 

Δεν συμφωνούν, ωστόσο, όλοι με τα μέτρα. Ορισμένοι ψαράδες – επισημαίνει ο Guardian – θεωρούν ότι η παρέμβαση ήρθε αργά και ότι η εξάπλωση του είδους αποτελεί πλέον μέρος μιας νέας πραγματικότητας. «Τα νερά ζεστάθηκαν, αυτά τα ψάρια μετακινήθηκαν και κανένα μέτρο δεν θα είναι πραγματικά αποτελεσματικό», λέει ο 54χρονος Νίκος Αγιασκουφίτης.

Την ίδια ώρα εμφανίστηκαν και αντιδράσεις από ομάδα που ζητά την προστασία των λαγοκέφαλων, υποστηρίζοντας ότι η προσπάθεια εξόντωσής τους εγείρει «σοβαρά ηθικά ζητήματα».

Ο επιστήμονας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Μπατζάκας θεωρεί ότι οι αναφορές για τον κίνδυνο που εγκυμονεί μια «συνάντηση» με λαγοκέφαλους, είναι υπερβολικές.

«Ναι, έχουν μεγάλα δόντια και φαίνονται τρομακτικά. Ναι, μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στους ψαράδες και στα δίχτυα τους. Αλλά όπως τα περισσότερα άγρια ζώα, δεν επιτίθενται στους ανθρώπους. Αν το κάνουν, είναι πολύ σπάνιο και επειδή έχουν προκληθεί», εξηγεί.

Για τον Παύλο Μπελεγιάννη, όμως, η ανησυχία παραμένει. Κοιτάζοντας τα εγγόνια του να παίζουν στη θάλασσα πίσω από το προστατευτικό φράγμα, λέει: «Αν με ρωτάτε, αυτά τα φράγματα πρέπει να μπουν σε όλη την Ελλάδα. Είδα δύο μέδουσες έξω από αυτό σήμερα το πρωί. Γιατί όχι και λαγοκέφαλους; Στη ζωή ποτέ δεν ξέρεις τι ακολουθεί».

Βίαιες διαδηλώσεις ξέσπασαν στη Βόρεια Ιρλανδία το βράδυ της Τρίτης, μετά από κάλεσμα ακροδεξιών ακτιβιστών για κινητοποιήσεις ως απάντηση σε αιματηρή επίθεση με μαχαίρι που καταγράφηκε σε σοκαριστικό βίντεο. Συγκεντρωμένοι, μεταξύ των οποίων και κουκουλοφόροι, έβαλαν φωτιά σε οχήματα και σπίτια, ενώ διέκοψαν την κυκλοφορία εντός και γύρω από το Μπέλφαστ, λίγες ώρες αφότου οι Elon Musk, Tommy Robinson και άλλοι υποκινητές κάλεσαν τον κόσμο να κατέβει στους δρόμους.

Οι διαδηλωτές κατέλαβαν και πυρπόλησαν λεωφορείο τύπου Glider στην οδό Newtownards στην ανατολική πλευρά του Μπέλφαστ, ενώ αυτοκίνητα τυλίχθηκαν στις φλόγες κοντά στη Shankill Road και στο Newtownabbey. Πυκνοί καπνοί σκέπασαν την περιοχή, ενώ σειρήνες ηχούσαν και ελικόπτερο της αστυνομίας πετούσε από πάνω. Αστυνομικά οχήματα δέχθηκαν επίθεση από τους διαδηλωτές.

Σοβαρός τραυματισμός και συλλήψεις μετά την επίθεση

Η ένταση κορυφώθηκε λίγες ώρες αφότου η αστυνομία απήγγειλε κατηγορίες για απόπειρα ανθρωποκτονίας σε έναν 30χρονο αιτούντα άσυλο από το Σουδάν, σχετικά με την επίθεση που σημειώθηκε το βράδυ της Δευτέρας στη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ και άφησε έναν άνδρα σε κρίσιμη κατάσταση. Ο ύποπτος αναμένεται να παρουσιαστεί στο δικαστήριο του Μπέλφαστ την Τετάρτη.

Ο βοηθός αρχηγός της αστυνομίας, Ryan Henderson, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία: «Εστίες ταραχών εκδηλώθηκαν σε διάφορες περιοχές της Βόρειας Ιρλανδίας, με εμπρησμούς οχημάτων. Καλούμε όλους να παραμείνουν ψύχραιμοι, να ενεργούν υπεύθυνα και να αποφεύγουν ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους ή άλλους». Παρότρυνε παράλληλα τις τοπικές κοινότητες να ενισχύσουν τη φωνή υπέρ των ειρηνικών διαμαρτυριών και κατά της βίας.

Πολιτικοί στη Βόρεια Ιρλανδία και σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο απηύθυναν επίσης εκκλήσεις για ηρεμία.

Καταδίκες από πολιτικούς – Στόχος οι μειονότητες

Η πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, Michelle O’Neill, καταδίκασε τη βία και προειδοποίησε για «επικίνδυνες προσπάθειες εκμετάλλευσης» της επίθεσης, δηλώνοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ομάδες κουκουλοφόρων που καίνε οικογένειες έξω από τα σπίτια τους είναι ακραία δειλία. Δεν έχει σχέση με την κοινότητα – είναι καθαρός τραμπουκισμός».

Η O’Neill είχε ήδη καλέσει το κοινό να μην παρασύρεται από λογαριασμούς στα social media που υποκινούν ταραχές: «Όσοι ανεβάζουν την ένταση στα κοινωνικά δίκτυα δεν μας εκπροσωπούν. Είμαστε καλοί άνθρωποι και δεν θέλω κανείς να ζει με τον φόβο».

Ο βουλευτής του Sinn Féin για τη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ, John Finucane, χαρακτήρισε τις σκηνές «ντροπιαστικές», προσθέτοντας: «Δεν έχουν θέση στους δρόμους μας. Επιθέσεις σε σπίτια οικογενειών και επιχειρήσεις, αυτοκίνητα και λεωφορεία στις φλόγες – μέρη της κοινότητάς μας καίγονται». Υπογράμμισε πως κανείς δεν έχει δικαίωμα να σπείρει τον φόβο ή να φέρνει ανομία στους δρόμους.

Η υπουργός Δικαιοσύνης του κόμματος Alliance, Naomi Long, δήλωσε πως οι διαδηλωτές επιδιώκουν να καταστρέψουν τις ίδιες κοινότητες που ισχυρίζονται πως προστατεύουν.

Εμπρησμοί καταστημάτων – Στόχος μειονότητες

Τα επεισόδια συνεχίστηκαν με ομάδες ανδρών –μερικοί με καλυμμένα πρόσωπα– να ρίχνουν πυροτεχνήματα και να βάζουν φωτιά σε κάδους, λεωφορεία και σπίτια. Κοντά στη Shankill Road, ομάδα εισέβαλε σε σπίτι που φαίνεται πως ανήκε σε οικογένεια μειονοτικής καταγωγής, ισχυριζόμενη ότι το «απελευθερώνει».

Αργότερα στην ίδια περιοχή δύο καταστήματα κινητής τηλεφωνίας λεηλατήθηκαν, ενώ ένα αφρικανικό κατάστημα πυρπολήθηκε. Καπνοί κάλυψαν τον δρόμο καθώς πυροσβεστικά οχήματα έφταναν στο σημείο κι ελάχιστοι περαστικοί παρακολουθούσαν τις προσπάθειες των πυροσβεστών υπό βροχή.

Πιο ήπιες διαμαρτυρίες σημειώθηκαν σε Antrim, Bangor και Ballymena, ενώ δύο αυτοκίνητα τυλίχθηκαν στις φλόγες στο Newtownabbey. Στο Λονδίνο, περίπου 60 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην Parliament Square κατηγορώντας την αστυνομία ως «προδότες» και προσπαθώντας να προκαλέσουν τους αστυνομικούς. Κάποιοι φώναζαν συνθήματα κατά των μεταναστών επικαλούμενοι τη δολοφονία του Henry Nowak και την επίθεση στο Μπέλφαστ, ωστόσο η πλειονότητα παρέμεινε ειρηνική.

Ρόλος ακροδεξιάς & διεθνείς αντιδράσεις

Πολιτικοί και κοινοτικοί ηγέτες κατηγόρησαν την ακροδεξιά ότι υποκινεί ταραχές στη Βόρεια Ιρλανδία αλλά και ευρύτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο γνωστός ακροδεξιός υποκινητής Stephen Yaxley-Lennon (γνωστός ως Tommy Robinson) ανέβασε το βίντεο της επίθεσης στο Μπέλφαστ καλώντας σε διαδηλώσεις στο κέντρο του Λονδίνου αλλά και αλλού στη χώρα.

Η επίθεση σημειώθηκε γύρω στις 10:30 μμ της Δευτέρας έξω από συγκρότημα κατοικιών στη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ. Σε βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media φαίνεται ένας άντρας να χτυπά επανειλημμένα άλλον άντρα στο κεφάλι και τον λαιμό. Στο σημείο εντοπίστηκε μαχαίρι κουζίνας. Το θύμα, ηλικίας περίπου 40 ετών, υπέστη σοβαρά τραύματα στα μάτια, το πρόσωπο και την πλάτη.

Το βίντεο έδειξε πολίτες να παρεμβαίνουν για να σταματήσουν την επίθεση, ανάμεσά τους τον Maitiu Mag Tighearnan που χρησιμοποίησε μπαστούνι χέρλινγκ εναντίον του δράστη επανειλημμένα.

Τα στοιχεία του υπόπτου & ανησυχίες κοινοτήτων

Εκτός από απόπειρα ανθρωποκτονίας, ο ύποπτος κατηγορείται για κατοχή αιχμηρού αντικειμένου σε δημόσιο χώρο και απειλές κατά ζωής. Ο αρχηγός της αστυνομίας της Βόρειας Ιρλανδίας Jon Boutcher, ανέφερε ότι ο ύποπτος είχε λάβει άδεια παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 28 Σεπτεμβρίου 2023. Σύμφωνα με τον ίδιο, ταξίδεψε αρχικά από το Σουδάν στο Παρίσι (σε άγνωστη ημερομηνία), έπειτα αεροπορικώς στο Δουβλίνο κι από εκεί με λεωφορείο έφτασε στο Μπέλφαστ στις 10 Φεβρουαρίου 2023, όπου υπέβαλε αίτηση ασύλου.

Όπως διευκρινίζει η αστυνομία, δεν υπάρχει καταγραφή του υπόπτου στις βάσεις δεδομένων εθνικής ασφάλειας ούτε ήταν γνωστός στις υπηρεσίες της Βόρειας Ιρλανδίας. Ο Boutcher επικοινώνησε άμεσα με τον επικεφαλής αντιτρομοκρατικής του Ηνωμένου Βασιλείου, διευκρινίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία τρομοκρατικού κινήτρου.

Ο αρχηγός της αστυνομίας κάλεσε τους πολίτες να μην παρασύρονται από διαδικτυακές προτροπές: «Άγνωστοι υποκινητές παίζουν με τα αισθήματα ενός λαμπρού τόπου – μην ξεγελιέστε».

Aνησυχία μεταναστευτικών κοινοτήτων & διεθνείς αντιδράσεις

Kοινότητες μεταναστών εξέφρασαν φόβους πως θα γίνουν στόχος επιθέσεων. Ιδιοκτήτες σουδανικών καταστημάτων στην περιοχή Sandy Row έκλεισαν τα μαγαζιά τους νωρίς το απόγευμα τοποθετώντας μεταλλικά ρολά ασφαλείας κι επέλεξαν να παραμείνουν σπίτι τους τη νύχτα. Το Belfast Islamic Centre ακύρωσε τις βραδινές προσευχές ζητώντας από τα μέλη του να επιστρέψουν σπίτι με τα παιδιά τους και να εμπιστεύονται τις αρχές.

Ameer Ibrahim, project manager που μίλησε προσωπικά, τόνισε: «Μην κυκλοφορείτε έξω, προσέχετε τα παιδιά σας, μην διαδίδετε φήμες – ακούστε τις αρχές».

Ο επικεφαλής των Εργατικών Keir Starmer χαρακτήρισε «αποτροπιαστική» την επίθεση της Δευτέρας: «Δεν ανέχομαι τέτοιες σκηνές βίας στους δρόμους μας. Οι σκέψεις μου είναι με το θύμα κι ευχαριστώ τόσο τους διασώστες όσο και τους πολίτες που παρενέβησαν».

Aντιδράσεις διεθνώς & πολιτικές επισημάνσεις

Kατά τη διάρκεια πορείας νωρίτερα την Τρίτη σημειώθηκαν συγκρούσεις διαδηλωτών με την αστυνομία. Σχολιαστές της δεξιάς από Αγγλία και ΗΠΑ –ανάμεσά τους ο βουλευτής Rupert Lowe κι ο δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης του X Elon Musk– σχολίασαν δημόσια την επίθεση. Ο Musk κοινοποίησε λίστα πιθανών περιοχών διαμαρτυρίας στο Ηνωμένο Βασίλειο γράφοντας: «Μόνο με ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΕΣ διαμαρτυρίες θα αλλάξει κάτι!».

Kαυστικός ήταν ο σχολιασμός του εκπροσώπου Εσωτερικών Υποθέσεων του κόμματος Reform UK Zia Yusuf: «Η φρίκη όσων είδατε στο Μπέλφαστ είναι άμεσο αποτέλεσμα της προδοτικής μεταναστευτικής πολιτικής των Τόρις και των Εργατικών. Ήδη έχουμε ανακοινώσει καθολική απαγόρευση θεωρήσεων για πολίτες από το Σουδάν. Ως εδώ!».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Από το δημοψήφισμα του Brexit το 2016 μέχρι σήμερα, η Βρετανία έχει αλλάξει έξι πρωθυπουργούς — Ντέιβιντ Κάμερον, Τερέζα Μέι, Μπόρις Τζόνσον, Λιζ Τρας, Ρίσι Σούνακ και Κιρ Στάρμερ — ενώ δεν αποκλείεται σύντομα να υπάρξει και έβδομη αλλαγή ηγεσίας. Μαζί με τους πρωθυπουργούς άλλαξαν και δεκάδες υπουργοί, δημιουργώντας ένα περιβάλλον μόνιμης αστάθειας που, σύμφωνα με πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους, ακυρώνει κάθε δυνατότητα σοβαρού μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, ο πρώην γενικός γραμματέας της κυβέρνησης, Γκας Ο’Ντόνελ, περιγράφει μια δημόσια διοίκηση που αναγκάζεται συνεχώς να προσαρμόζεται σε νέες πολιτικές ηγεσίες, την ώρα που κρίσιμοι τομείς, όπως το ασφαλιστικό και η κοινωνική πρόνοια, μένουν στάσιμοι. Όπως σημειώνει, υπήρξε περίοδος κατά την οποία η χώρα άλλαξε εννέα υπουργούς Συντάξεων μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.

Η πολιτική παράλυση εντάθηκε μετά το Brexit, όταν η κυβέρνηση της Τερέζα Μέι επικεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην επιβίωσή της και στην επίτευξη συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει σήμερα και ο Κιρ Στάρμερ, ο οποίος εξελέγη με βασικό σύνθημα τον «τερματισμό του χάους», αλλά πλέον κατηγορείται ότι αδυνατεί να προσφέρει σταθερότητα και ξεκάθαρο πολιτικό όραμα.

Η βαθύτερη αιτία της κρίσης

Σύμφωνα με την ανάλυση, η βαθύτερη αιτία της κρίσης βρίσκεται στον πολυκερματισμό της βρετανικής κοινωνίας. Οι διαιρέσεις γύρω από το Brexit, οι πολιτισμικές συγκρούσεις, οι ανισότητες ανάμεσα στις γενιές και οι αντιπαραθέσεις για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής έχουν διασπάσει το εκλογικό σώμα, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη τη δημιουργία σταθερών κυβερνητικών συμμαχιών.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική στασιμότητα μετά την κρίση του 2008, η πίεση των αγορών και η αδυναμία των κυβερνήσεων να προχωρήσουν σε δύσκολες μεταρρυθμίσεις — από το φορολογικό μέχρι το συνταξιοδοτικό — ενισχύουν την αίσθηση πολιτικής αδράνειας.

Η Βρετανία δεν χρειάζεται απλώς νέα πρόσωπα στην εξουσία, αλλά ηγεσίες ικανές να χτίσουν ευρείες κοινωνικές συμμαχίες και να πείσουν τους πολίτες ότι οι μεγάλες αλλαγές απαιτούν χρόνο, συνέπεια και πολιτικό θάρρος, όπως αναφέρει η ανάλυση του Guardian.