Η αλήθεια είναι πώς αυτή τη φορά ο πρώην πρωθυπουργός απέφυγε το λάθος της υπερφίαλης απεραντολογίας του “προγράμματος Θεσσαλονίκης” που αποτελούσε επί χρόνια αιχμή της ρητορικής της Ν.Δ και του ΠΑΣΟΚ εναντίον του. Ήταν πολύ καλύτερα προετοιμασμένος, χάρη στην δουλειά των επιστημόνων και τεχνοκρατών που βρίσκονται δίπλα του, κυρίως, όμως, γειωμένος σε μία δημοσιονομική πραγματικότητα την οποία δεν σκοπεύει να αμφισβητήσει και να θέσει σε κίνδυνο.

Η πρότασή του να αξιολογηθεί το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ -όπως και της κυβέρνησης και οιουδήποτε άλλου- από το κατά τεκμήριο ανεξάρτητο Δημοσιονομικό Συμβούλιο δείχνει πώς θέλει πιά να παίξει με τους αναγνωρισμένους κανόνες και όχι να δημιουργήσει δικούς του. Καλό θα ήταν, λοιπόν, στην πορεία προς τις εκλογές το συγκεκριμένο επιστημονικό όργανο να αναλάβει δράση και να τεκμηριώσει εάν υπάρχουν υπερβολές και πού σε κάθε τι που προτείνεται, ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες εάν υπάρχουν και φύκια στις μεταξωτές προεκλογικές κορδέλες.

Αυτό που έχει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις ανακοινώσεις Τσίπρα είναι ότι ασχολήθηκε περισσότερο με το “πώς” παρά με το “πόσο”. Οι αριθμοί ήταν προσεκτικά διατυπωμένοι και δεν απέκλιναν από τα επίσημα στοιχεία. Για παράδειγμα, ως προς τις διαθέσιμες δημόσιες επενδυτικές δαπάνες, μπορεί να πει κανείς ότι υπάρχει ταύτιση με όσα δηλώνει η κυβέρνηση, κι εκείνο που διαφοροποιεί τις δύο προτάσεις είναι οι στόχοι, οι προτεραιότητες και η βασική φιλοσοφία.

Τις επόμενες μέρες και στην πορεία προς τις κάλπες είναι βέβαιο πώς όσα θα εξαγγείλει ο πρωθυπουργός το Σαββατοκύρια, όσα ανακοίνωσε ο πρώην πρωθυπουργός και όσα θα προτείνει ο Νίκος Ανδρουλάκης, θα περάσουν από την βάσανο των “ειδικών” και της κομματικής αντιπαράθεσης.

Στο τέλος, το πιθανότερο είναι οι ψηφοφόροι να έχουν να επιλέξουν από μία μεγάλη γκάμα μέτρων και προτάσεων και να προβληματισθούν αφού θα βρίσκουν θετικά και αρνητικά σε καθένα από τα σχέδια που θα έχουν κατατεθεί.

Γι’ αυτό, εν κατακλείδι, αυτό που θα μετρήσει περισσότερο είναι ποιός λέει κάθε τι, ήτοι το πολιτικό βάρος και η αξιοπιστία ενός εκάστου, μαζί με τα βασικά διλήμματα που θα προβληθούν. Στο “σταθερότητα ή περιπέτειες”, για παράδειγμα, που ήδη έχει διατυπώσει η κυβέρνηση, οΑλέξης Τσίπρας αντιπαράθεσε το “διαφθορά ή εντιμότητα”, και μένει να παρουσιάσει το δικό του ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Και τι λένε οι κυβερνώντες προς τις ηγεσίες των κομμάτων της αντιπολίτευσης: “Στείλτε τις προτάσεις σας στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους”. Γιατί, όμως, στην συγκεκριμένη υπηρεσία που, ως γνωστόν, είναι οργανικά και πολιτικά συνδεδεμένη με την εκάστοτε ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών;

Ελάχιστοι, μη επαϊοντες, γνωρίζουν πως η χώρα διαθέτει εδώ και 12 χρόνια (2014) το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ανεξάρτητο όργανο που συστάθηκε εν μέσω οικονομικής κρίσης και καθ’ υπόδειξη -όπως σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες- της Κομισιόν και του Eurogroup (του οποίου επικεφαλής είναι στις μέρες μας ο Κυριάκος Πιερρακάκης). Αυτή η αρχή αναβαθμίστηκε, μάλιστα, μετά τις εκλογές του 2023 και ανέλαβε, μεταξύ άλλων, και θεσμικά την αρμοδιότητα να γνωμοδοτεί σχετικά με την δημοσιονομική στιβαρότητα των όποιων κομματικών προτάσεων. Μας εξηγεί αρκετά το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Κ. Καλλίτση (KREPORT).

Απορίας άξιο γιατί δεν αναφέρεται στις σχετικές προτροπές και στην πολιτική αντιπαράθεση, παρά μόνο το ΓΛΚ ως όργανο που μπορεί να γνωμοδοτήσει εάν η τάδε ή δείνα πρόταση βρίσκεται εντός ή εκτός δημοσιονομικού πλαισίου. Η απάντηση κρύβεται στο ότι, ακόμα κι αν αυτό είναι το θεσμικά ορθό και πολιτικά αμερόληπτο, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο αφέθηκε -όπως, δυστυχώς, και άλλες ανεξάρτητες αρχές- στην τύχη του: δίχως επαρκές επιστημονικό προσωπικό και θεσμοθετημένη διασύνδεση με τις “πηγές” των πραγματικών οικονομικών στοιχείων.

Είναι αμφίβολο εάν γνωρίζουν ακόμα και υπουργοί και κυβερνητικοί βουλευτές, ή στα κόμματα της αντιπολίτευσης, ποιά είναι τα πρόσωπα που θεσμοθετημένα έχουν την αρμοδιότητα να …τους αξιολογήσουν. Για παράδειγμα, την πρόεδρο του δ.σ Αναστασία Μιαούλη, ομότιμη καθηγήτρια Οικονομικών, ή το 5μελές συμβούλιο που απαρτίζεται από διακεκριμένους πανεπιστημιακούς, οικονομολόγους, τεχνοκράτες, όπως οι Δημήτρης Καινούργιος (καθηγητής ΕΚΠΑ), Μαν. Μαματζάκης (καθηγητής Χρηματοοικονομικής), Ν. Τάτσος (ομότιμος καθηγητής Δημόσιας Οικονομικής) και Απ. Φιλιππόπουλος (καθηγητής Οικονομικών).

Οι συγκεκριμένοι επιστήμονες θα μπορούσαν αξιόπιστα να γνωμοδοτήσουν επί της συμβατότητας των κομματικών προγραμμάτων με το δημοσιονομικό πλαίσιο εφόσον διέθεταν τα βασικά “εργαλεία”. Και το πιθανότερο είναι πώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι πολύ περισσότερο αποδεκτό έναντι των υπονοιών για πολιτική χειραγώγηση του ΓΛΚ.

Γιατί, όμως, δεν απασχολεί αυτή η παράμετρος τη δημόσια πολιτική αντιπαράθεση; Γιατί δεν προτείνεται (αυτονοήτως, αφού γι΄ αυτό ακριβώς ιδρύθηκε και αυτές τις αρμοδιότητες έχει το ΔΣ) από την κυβέρνηση, ή από τα βασικά κόμματα της αντιπολίτευσης που έχουν ορίζοντα εξουσίας;

Το πολιτικό σύστημα επαίρεται -με αποχρώσεις- για την προσήλωση της χώρας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Την ίδια ώρα, όμως, επιλέγει αλά καρτ ποιούς απ΄ αυτούς θα υιοθετήσει και θα θεωρήσει αξιόπιστους και ποιούς όχι. Κάθε κόμμα (κυβέρνηση και αντιπολίτευση) “καταναλώνει” τελικά όση Ευρώπη θέλει και απορρίπτει εκείνα που δεν ταιριάζουν στο πολιτικό αφήγημα της περιόδου.

Το διαπιστώσαμε με την ευρωπαϊκή προσαρμογή σε θέματα ισότητας και ανθρωπίνψν δικαιωμάτων (γάμος ομόφυλων ζευγαριών, γυναικοκτονίες κ.ά), το είδαμε στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στην λειτουργία της Δικαιοσύνης. Η αξιοποίηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου θα ήταν μία θετική κίνηση σύνταξης με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, πριν ξεσπάσει για τα καλά ο προεκλογικός καβγάς για το τι είναι κοστολογημένο και τι όχι, ποιανού οι παροχές είναι αποδεκτές δημοσιονομικά ή όχι, ποιός βάζει τη χώρα σε τροχιά κινδύνου για επιστροφή στα μνημόνια και ποιός όχι.