Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε, σύμφωνα με την ΕΡΤ, μετά τη δήλωση του Γουές Στρίτινγκ, του πρώην υπουργού Υγείας, ότι θα ήθελε στο μέλλον η Βρετανία να επιστρέψει στην Ε.Ε., θέση που προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις τόσο από την κυβέρνηση όσο και από τους Συντηρητικούς.

Ο αναπληρωτής διευθυντής της More in Common, Κάμερον Γκάρετ, δήλωσε στο Sky News ότι περίπου το 50% των Βρετανών θα ψήφιζε σήμερα υπέρ της παραμονής, έναντι 27% που θα επέλεγε ξανά την έξοδο. Παράλληλα, περίπου οι μισοί τάσσονται υπέρ ενός νέου δημοψηφίσματος μέσα στην επόμενη πενταετία.

Όπως εξηγεί, η αλλαγή οφείλεται κυρίως στις νεότερες ηλικίες αλλά και στη δυσαρέσκεια για την πορεία του Brexit, καθώς μόλις το 5% θεωρεί ότι «πήγε καλά».

Ωστόσο, τονίζει ότι ο διχασμός του Brexit εξακολουθεί να επηρεάζει την πολιτική σκηνή. Οι περιοχές όπου το Reform UK καταγράφει υψηλά ποσοστά είναι κυρίως εκείνες που είχαν ψηφίσει υπέρ της εξόδου το 2016.

Σχετικά με την πιθανότητα η Τουρκία να στείλει στρατεύματα στη Γάζα, επικαλέστηκε τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος είχε δηλώσει ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να συμβάλει στο Σχέδιο Ειρήνης για τον θήλακα.

Ο Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία πιστεύει ότι το μόνο άτομο που μπορεί «πραγματικά να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ» είναι ο Πρόεδρος Τραμπ, που είναι ανεξάρτητος από «τους στόχους διαφορετικών λόμπι», αναφέρει το Deutsche Welle.

«Ο Τραμπ, εάν θέλει, έχει την ικανότητα να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ και να σταματήσει τις αδικοπραγίες του», είπε. Για τη Συρία ήταν ιδιαιτερα θετικός. Πρώτη φορά, είπε, οι ΗΠΑ, οι χώρες της περιοχής και η διεθνής κοινότητα έχουν ενωθεί σε ένα ζήτημα της Μέσης Ανατολής και τόνισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν θέλει να είναι ο «αστυνομικός της παγκόσμιας τάξης».

Σε ερώτηση σχετικά με την πιθανότητα αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν δήλωσε: «Θα συμβούλευα τους Αμερικανούς φίλους μου να μην το κάνουν».

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν για τις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ. Σε ερώτηση για την πιθανότητα ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ , ο Φιντάν απάντησε ότι όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί τη νοοτροπία της πολιτικής ταυτότητας απέναντι στην Τουρκία, αυτό δεν θα συμβεί ποτέ.

Η ΕΕ έχει καταφέρει να γίνει ένας υπερεθνικός θεσμός, αλλά δεν έχει καταφέρει να γίνει ένας υπερπολιτισμικός θεσμός.

Ο Φιντάν ανέφερε επίσης ότι η Γαλλία και η Γερμανία, είχαν την πολιτική βούληση να κάνουν την Τουρκία μέλος της ΕΕ μέχρι το 2007, εφόσον πληρούνταν ορισμένες προϋποθέσεις και κανόνες, αλλά η αντίληψη αυτή άλλαξε με τον Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος επιδίωκε «ταυτοτική πολιτική», για να γίνει Πρόεδρος της Γαλλίας το 2007.

Κατά τον Φιντάν έαν η Τουρκία ηταν μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Brexit δεν θα είχε συμβεί και η Ευρώπη γενικά θα ήταν πολύ πιο ανθεκτική.

Σπύρος Σιδέρης

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι απλώς οικονομικό: είναι ταυτόχρονα βαθιά πολιτικό, καθώς επηρεάζει τη στρατηγική του κόμματος απέναντι στη δεξιά λαϊκιστική πίεση, τις ισορροπίες στο εσωτερικό της κυβέρνησης και την ίδια την ηγεσία του Κιρ Στάρμερ, που επιμένει ότι η γραμμή δεν αλλάζει.

Η νέα έξαρση των συζητήσεων συνδέεται με τις δηλώσεις του υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος σε συνέντευξή του στον «Observer» υποστήριξε ότι ευρύτερες εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ανάπτυξη της βρετανικής οικονομίας. Η παρέμβασή του είχε διπλό βάρος: αφενός επειδή προέρχεται από υπουργό σε κεντρικό χαρτοφυλάκιο, αφετέρου επειδή ο Στρίτινγκ εμφανίζεται –σύμφωνα με την πολιτική συζήτηση στο Λονδίνο– ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές της επόμενης ημέρας στην ηγεσία των Εργατικών, σε περίπτωση που ανοίξει θέμα διαδοχής του Στάρμερ. Η ίδια η επιλογή του να «βγει μπροστά» δημόσια, την ώρα που ο πρωθυπουργός επιχειρεί να κρατήσει το ευρωπαϊκό ζήτημα μακριά από εσωτερικές τριβές, θεωρείται από αναλυτές ένδειξη ότι το θέμα δεν λειτουργεί πια ως ταμπού, αλλά ως πεδίο διακριτής πολιτικής διαφοροποίησης.

Την ίδια ώρα, στοιχεία δημοσκόπησης που δημοσιεύθηκαν στους «Times» και πραγματοποιήθηκαν από τη YouGov καταγράφουν μια τάση που δυσκολεύει την ηγεσία να την αγνοήσει: περίπου το 80% των ψηφοφόρων που στήριξαν τους Εργατικούς στις τελευταίες εκλογές δηλώνουν υπέρ της ένταξης στην ευρωπαϊκή τελωνειακή ένωση, ενώ εμφανίζονται θετικοί σε ένα σενάριο όπου νέα ηγεσία του κόμματος θα διαπραγματευθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση μια ανανεωμένη εμπορική συμφωνία. Το ενδιαφέρον είναι ότι η φιλοευρωπαϊκή διάθεση δεν περιορίζεται στους ψηφοφόρους των Εργατικών, αλλά καταγράφεται και σε τμήματα του εκλογικού σώματος που στηρίζουν άλλα κόμματα, ιδιαίτερα τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες και τους Πράσινους, στοιχείο που προσδίδει στη συζήτηση και εκλογικό βάθος: η «στροφή προς Ευρώπη» εμφανίζεται ως πιθανό σημείο συσπείρωσης ευρύτερων προοδευτικών ακροατηρίων.

Οι εξελίξεις αυτές, σύμφωνα με τις αναλύσεις του βρετανικού Τύπου, συνιστούν μια έμμεση αλλά σαφή πρόκληση προς τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος έχει επανειλημμένα αποκλείσει τη συμμετοχή της Βρετανίας στην τελωνειακή ένωση, χαρακτηρίζοντάς την «ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή». Η επιχειρηματολογία του βασίζεται κυρίως σε δύο άξονες: πρώτον, ότι η τελωνειακή ένωση θα περιόριζε την αυτονομία της χώρας να συνάπτει δικές της διμερείς εμπορικές συμφωνίες, και δεύτερον, ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ανατροπές στις συμφωνίες που –σύμφωνα με την κυβέρνηση– έχουν ήδη επιτευχθεί ή δρομολογηθεί με εταίρους όπως η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, στο περιβάλλον του πρωθυπουργού υπάρχει η ανησυχία ότι οποιαδήποτε αλλαγή πλεύσης θα αναζωπύρωνε τον δημόσιο διχασμό γύρω από το Brexit, σε μια περίοδο που η κυβέρνηση θέλει να δώσει έμφαση στην οικονομία και στη λειτουργικότητα του κράτους.

Από την πλευρά του, ο Γουές Στρίτινγκ παρουσιάζει τη συζήτηση ως οικονομικό ρεαλισμό: χαρακτηρίζει την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ ως «τεράστιο οικονομικό πλήγμα» και επισημαίνει ότι χάθηκαν τα «μεγάλα οικονομικά οφέλη» από τη συμμετοχή στην ενιαία αγορά και στην τελωνειακή ένωση. Παράλληλα, επιχειρεί να αποσυνδέσει την επανένταξη στην τελωνειακή ένωση από το πιο εκρηκτικό πολιτικά θέμα της ελεύθερης μετακίνησης εργαζομένων. Υποστηρίζει, δηλαδή, ότι μπορεί να υπάρξει πιο στενή εμπορική σχέση χωρίς να επιστρέψει αυτομάτως το καθεστώς ελεύθερης μετακίνησης, που αποτέλεσε καταλύτη για την επιλογή του Brexit στο δημοψήφισμα του 2016. Σε αντίθεση, η πλήρης επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα άνοιγε ξανά το ζήτημα της ελεύθερης μετακίνησης, το οποίο παραμένει βαθιά διχαστικό στη βρετανική κοινωνία και λειτουργεί ως «κόκκινο πανί» για κρίσιμα τμήματα του εκλογικού σώματος.

Στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος, ωστόσο, η πίεση φαίνεται να έχει και καθαρά πολιτική στόχευση. Ο Στρίτινγκ συνδέει τη στάση απέναντι στην Ευρώπη με την ανάγκη να ηττηθεί το δεξιό λαϊκιστικό Κόμμα Μεταρρύθμισης, του οποίου ηγείται ο Νάιτζελ Φάρατζ – μια προσωπικότητα ταυτισμένη με το Brexit και με τη σκληρή αντιευρωπαϊκή ρητορική. Η λογική του είναι ότι οι Εργατικοί δεν πρέπει να μιμηθούν τη ρητορική του αντιπάλου για να τον αντιμετωπίσουν, αλλά να προβάλουν μια διαφορετική πρόταση, συμβατή με τις αξίες τους. «Πρέπει να τους νικήσουμε, όχι να ενταχθούμε σε αυτούς», είναι το μήνυμα που εκπέμπεται, όπως μεταφέρθηκε στον δημόσιο διάλογο, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η ευρωπαϊκή ατζέντα αξιοποιείται πλέον και ως εργαλείο πολιτικής ταυτότητας.

Η συζήτηση ενισχύεται και από δημοσιεύματα του «Guardian», σύμφωνα με τα οποία αυξάνεται ο αριθμός των βουλευτών των Εργατικών –μεταξύ τους και κυβερνητικών στελεχών– που θεωρούν ανεπαρκή την υπόσχεση του Στάρμερ για «επαναφορά» ή «επαναρύθμιση» (reset) της σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για αυτούς, η «επαναρύθμιση» συνιστά χαμηλών προσδοκιών στρατηγική, ενώ μια βαθύτερη σχέση με την Ευρώπη θα μπορούσε να προσφέρει πιο ισχυρή ώθηση στην ανάπτυξη και να μειώσει τις εμπορικές τριβές που παραμένουν μετά το Brexit, από τις καθυστερήσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού έως το κόστος συμμόρφωσης για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο «Guardian» σημειώνει ότι σκέψεις και συζητήσεις που μέχρι πρόσφατα διατυπώνονταν κατ’ ιδίαν, πλέον μεταφέρονται στο προσκήνιο. Ενδεικτική είναι και η αναφορά στον Ντέιβιντ Λάμι, αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Δικαιοσύνης, ο οποίος –σύμφωνα με τις ίδιες πηγές– έχει χαρακτηρίσει «επιθυμητή» την επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, επικαλούμενος ως παράδειγμα την Τουρκία, η οποία συμμετέχει σε καθεστώς τελωνειακής ένωσης με την ΕΕ και αποκομίζει οφέλη. Η επίκληση του τουρκικού μοντέλου δεν είναι τυχαία: δείχνει ότι ορισμένοι εντός των Εργατικών αναζητούν «ενδιάμεσες» λύσεις που θα βελτιώσουν το εμπόριο χωρίς να ανοίξουν την πιο φορτισμένη συζήτηση της πλήρους επανένταξης.

Την ίδια στιγμή, η εσωκομματική ένταση αποκτά και στοιχεία πολιτικής ίντριγκας. Ρεπορτάζ του «Guardian» ανέφερε ότι, σε μια «καταστροφική» –όπως χαρακτηρίστηκε– προσπάθεια να αναδειχθεί μια υποτιθέμενη «απόπειρα ανατροπής» του Στάρμερ τον προηγούμενο μήνα με πρωταγωνιστή τον Στρίτινγκ, συνεργάτες του πρωθυπουργού διέρρεαν προς δημοσιογράφους ότι οποιοσδήποτε διάδοχος θα υιοθετούσε πιο φιλοευρωπαϊκή πορεία, θέτοντας σε κίνδυνο κρίσιμες διεθνείς ισορροπίες, συμπεριλαμβανομένης της σχέσης με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Το μήνυμα ήταν σαφές: η ευρωπαϊκή στροφή δεν είναι μόνο εσωτερική υπόθεση, αλλά μπορεί να έχει κόστος στο διεθνές πεδίο, ειδικά σε μια περίοδο που οι διατλαντικές ισορροπίες είναι ευαίσθητες.

Το αν η συζήτηση θα μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή πολιτικής παραμένει ανοιχτό. Ωστόσο, το γεγονός ότι η επιστροφή στην τελωνειακή ένωση επανέρχεται τόσο έντονα στο κέντρο του Εργατικού Κόμματος δείχνει ότι το Brexit δεν έχει κλείσει ως πολιτικό κεφάλαιο. Αντίθετα, επανεμφανίζεται ως πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στον οικονομικό πραγματισμό, τις εκλογικές στρατηγικές και τις εσωκομματικές ισορροπίες – με την επόμενη περίοδο να προμηνύεται ιδιαίτερα πυκνή σε πολιτικές εξελίξεις.

Επιπλέον, όπως αναφέρει το Politico, ο Στάρμερ υπερασπίστηκε τον προϋπολογισμό που κατατέθηκε την περασμένη εβδομάδα, επιμένοντας ότι έχει μακροπρόθεσμο οικονομικό σχέδιο για τη χώρα.

«Τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για την ανάπτυξη και τις επιχειρήσεις είναι, πρώτον, να μειώσουμε τον πληθωρισμό και, δεύτερον, να διατηρήσουμε την εμπιστοσύνη της αγοράς που επιτρέπει την ανάκαμψη της οικονομικής σταθερότητας», είπε.

Ωστόσο, η Βρετανία πρέπει να «αντιμετωπίσει την πραγματικότητα» ότι η συμφωνία που συνήφθη με τις Βρυξέλλες μετά το Brexit «βλάπτει σημαντικά την οικονομία μας», είπε.

«Για την οικονομική ανανέωση πρέπει να συνεχίσουμε να μειώνουμε τις τριβές. Πρέπει να συνεχίσουμε να προχωράμε προς μια στενότερη σχέση με την ΕΕ και πρέπει να είμαστε ώριμοι σε αυτό το θέμα, να αποδεχτούμε ότι αυτό θα απαιτήσει συμβιβασμούς».

Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είχε κάνει λόγο για μια «νέα εποχή» στη σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ τον Μάιο, με μια συμφωνία για επανεκκίνηση των αμυντικών και εμπορικών δεσμών που επέτρεψαν στη Βρετανία να διαπραγματευθεί την ένταξή της στο χρηματοδοτικό εργαλείο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Όμως, δύο ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας για κατάληξη των συνομιλιών, η Βρετανία δήλωσε ότι δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία.

«Ενώ είναι απογοητευτικό ότι δεν μπορέσαμε να ολοκληρώσουμε τις συζητήσεις για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στον πρώτο γύρο του SAFE, η αμυντική βιομηχανία του ΗΒ εξακολουθεί να μπορεί να συμμετάσχει σε προγράμματα μέσω του SAFE με όρους τρίτης χώρας», δήλωσε ο Νικ Τόμας-Σίμοντς, ο Βρετανός υπουργός για τις Σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν με καλή πίστη αλλά η θέση μας ήταν πάντοτε ξεκάθαρη: θα υπογράψουμε συμφωνίες που θα είναι μόνο προς το εθνικό συμφέρον και [θα] αξίζουν τα λεφτά τους».

Βάσει των όρων του προγράμματος, τα συμβόλαια δημοσίων συμβάσεων πρέπει να διασφαλίζουν ότι όχι περισσότερο από το 35% του κόστους των συστατικών στοιχείων προέρχεται εκτός της ΕΕ ή άλλων χωρών που συμμετέχουν όπως η Ουκρανία.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρνήθηκε να μιλήσει για το αποτέλεσμα εν εξελίξει συζητήσεων, αλλά είπε πως ήταν εντατικές, διεξήχθησαν εποικοδομητικά και με καλή πίστη.

«Αν σε αυτό το σημείο δεν κατέστη δυνατό να εξευρεθεί συμφωνία εγκαίρως, ας μην ξεχνάμε ότι το Safe είναι ανοικτό από τον σχεδιασμό του», είπε ο εκπρόσωπος, σημειώνοντας πως η Βρετανία θα μπορούσε να συμμετάσχει μέχρι το όριο του 35%.

«Παραμένουμε ασφαλώς πλήρως δεσμευμένοι στο να φέρουμε εις πέρας τη φιλόδοξη σύμπραξή μας Ηνωμένου Βασιλείου- Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας».

Εκεί, είπε στους οπαδούς του κόμματος του Reform UK (Μεταρρύθμιση Η.Β.) ότι η ανοδική πορεία τους στις δημοσκοπήσεις μοιάζει με την νίκη του Ντόναλντ Τραμπ και συνέκρινε τον εαυτό του με τον Αμερικανό πρόεδρο.

🚨Join us today from Houghton le Spring for Reform UK County Durham Conference!

📺 Tune in LIVE across all our social media platforms from 3pm. pic.twitter.com/0taXRkkxnx

— Reform UK (@reformparty_uk) February 1, 2025

«Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στηρίχθηκε σε μια πλατφόρμα, πολλές από τις πολιτικές της οποίας δεν διέφεραν από αυτές που θέσαμε στον βρετανικό λαό με το συμβόλαιο του περασμένου Ιουλίου, κέρδισε αυτή την απίστευτη νίκη και ξεκίνησε με τον πιο εκπληκτικό τρόπο.

«Και ακόμη και εκείνοι οι άνθρωποι που δεν τον συμπαθούν λένε, ξέρετε κάτι; Καταφέρνει να κάνει πράγματα.

«Ο κόσμος μας κοιτάζει και λέει ‘σαν τον Τραμπ αυτοί οι άνθρωποι θα κάνουν πράγματα’, και πιστέψτε με, θα κάνουμε».

«Αυτό δεν θα είναι απλώς ένας σεισμός στη βρετανική πολιτική. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη ιστορική πολιτική αλλαγή που έχει δει ποτέ αυτή η χώρα», είπε στους οπαδούς του ο κ. Φάρατζ.

Labour and the Conservatives are terrified of what Reform can do at the ballot box. pic.twitter.com/pxHb83XEcW

— Nigel Farage MP (@Nigel_Farage) February 1, 2025

Δημοσκόπηση της Techne UK έφερε τη Μεταρρύθμιση στη δεύτερη θέση με 24%, μία μονάδα μπροστά από τους Συντηρητικούς με 23% και δύο μονάδες πίσω από τους Εργατικούς που κατέλαβαν την πρώτη θέση με 26%. Το κόμμα Reform έχει ισχυρότερα ποσοστά στους ψηφοφόρους κάτω των 55 ετών.

Ωστόσο, η “δημοσκόπηση-βόμβα” πριν δυο μέρες, δίνει στο κόμμα Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου (Reform UK) του Νάιτζελ Φάρατζ την πρώτη θέση.

Σύμφωνα με αυτήν, το κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ συγκεντρώνει ένα 27%, με τους Εργατικούς να ακολουθούν με 23%. Οι Συντηρητικοί έρχονται τρίτο κόμμα συγκεντρώνοντας μόλις 21%, το οποίο είναι σχεδόν δύο μονάδες κάτω από το αποτέλεσμα του Ρίσι Σούνακ πέρυσι.

Σύμφωνα με το Electoral Calculous, αν αυτά τα στοιχεία επαληθευτούν στις επόμενες εκλογές, ο Νάιτζελ Φάρατζ θα έμπαινε στην Ντάουνινγκ Στριτ με 212 βουλευτές του Reform UK. Αν αυτό το σενάριο επαληθευτεί, θα αποδειχθεί ένα από τα πιο χαοτικά κοινοβούλια στη βρετανική ιστορία.

Η δήλωσή του έρχεται τρεις ημέρες πριν από μια κρίσιμη συνάντηση με Ευρωπαίους ηγέτες, όπου αναμένεται να συζητηθούν θέματα εμπορίου, ασφάλειας και ενεργειακής συνεργασίας. Παρότι απέκλεισε το ενδεχόμενο επανένταξης στην Ένωση, ο Στάρμερ επιδιώκει να αμβλύνει τις επιπτώσεις του Brexit και να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας που θα εξυπηρετεί αμοιβαία συμφέροντα.

Σύμφωνα με την Ντάουνινγκ Στριτ, ο Στάρμερ, ο οποίος είχε ψηφίσει υπέρ της παραμονής στην ΕΕ στο δημοψήφισμα του 2016, δεν είχε προβλέψει να σηματοδοτήσει αυτή την πέμπτη επέτειο, η οποία πέρασε σχεδόν απαρατήρητη σήμερα.

“Έχουμε στραφεί στο μέλλον και ξέρουμε ότι μπορούμε να επιτύχουμε περισσότερα ώστε το Brexit να ωφελήσει τον βρετανικό λαό”, δήλωσε σήμερα εκπρόσωπος του πρωθυπουργού σε δημοσιογράφους.

“Είναι προς το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας να διατηρεί μια πιο συνεργατική σχέση με την ΕΕ”, πρόσθεσε.

Τους τελευταίους μήνες ο Κιρ Στάρμερ έχει πολλαπλασιάσει τα ταξίδια στους Ευρωπαίους γείτονές του. Τη Δευτέρα, ο Στάρμερ αναμένεται να μεταβεί στο Βέλγιο για να παραστεί στην άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των 27 για το θέμα της άμυνας. Θα είναι η πρώτη φορά μετά το Brexit που θα συμμετέχει ένας πρωθυπουργός της Βρετανίας.

Την προηγούμενη μέρα, θα έχει δεχτεί στη Βρετανία τον Γερμανό καγκελάριο Ολαφ Σολτς.

Στο δημοψήφισμα του 2016, που οργανώθηκε από τη συντηρητική κυβέρνηση της οποίας ηγείτο τότε ο Ντέιβιντ Κάμερον, το 52% των εκλογέων ψήφισε υπέρ της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ, ύστερα από μια πυρετώδη εκστρατεία που δίχασε βαθιά τη χώρα.

Ωστόσο, έπειτα από τριάμισι χρόνια δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ Βρυξελλών και Λονδίνου, η Βρετανία έφυγε επίσημα από την ΕΕ την 31η Ιανουαρίου του 2020 στις 23.00 η ώρα Γκρίνουιτς. Μετά μια μεταβατική περίοδο, το Brexit άρχισε να ισχύει πλήρως την 31η Δεκεμβρίου του 2020.

‘Εκτοτε, οι σχέσεις μεταξύ των δύο εταίρων παραμένουν περίπλοκες, κυρίως κατά τη διάρκεια της θητείας του πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον (Ιούλιος 2019 -Σεπτέμβριος 2022) που σημαδεύτηκε από τις μακρές διαπραγματεύσεις για να οριστούν οι νέοι εμπορικοί κανόνες μετά το Brexit.

Σε διάστημα πέντε ετών, η υποστήριξη των Βρετανών στο Brexit μειώθηκε σημαντικά.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του YouGov που δόθηκε στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα, μόνο το 30% των Βρετανών δηλώνει ότι η χώρα έκανε καλά που ψήφισε υπέρ του Brexit, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ. Και μόλις το 11% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι το Brexit ήταν επιτυχία.

Άλλη δημοσκόπηση του ίδιου ινστιτούτου που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα δείχνει ότι το 67% των Βρετανών θεωρεί ότι το Brexit είχε αρνητικό αντίκτυπο στο κόστος διαβίωσης και το 50% στο επίπεδο μετανάστευσης.

Μετά την επάνοδό τους στην εξουσία τον Ιούλιο, οι Εργατικοί εξέφρασαν την πρόθεσή τους να “επανεκκινήσουν” τις σχέσεις μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να επιστρέφουν στην κοινή αγορά, την τελωνειακή ένωση ή την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών.

Ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε επανειλημμένα ότι θέλει να διαπραγματευτεί μια καλύτερη εμπορική συμφωνία, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης ανανέωσης το 2026 της σημερινής συνθήκης συνεργασίας, καθώς και ένα νέο σύμφωνο άμυνας και ασφάλειας.

Χωρίς να διευκρινίσει τί μπορεί να προσφέρει σε αντάλλαγμα στους 27, μετά την απόρριψη από το Λονδίνο της πρότασης των Βρυξελλών να επανεκκινήσει ένα πρόγραμμα κινητικότητας για τους νέους.

Ο Ντέιβιντ Τζόζεφς, χονδρέμπορος φρούτων και λαχανικών στο Λονδίνο, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι το Brexit ήταν “απόλυτος εφιάλτης”, που τον έκανε να χάσει δεκάδες προμηθευτές στην Ευρώπη.

Οι υποστηρικτές του Brexit κατηγορούν τους συντηρητικούς ότι απέτυχαν να το φέρουν εις πέρας.

“Μια άλλη επέτειος, και ωστόσο το Brexit δεν έχει ακόμη τεθεί σωστά σε εφαρμογή. Η ώρα έχει έρθει να αφήσουμε αυτούς που άρχισαν το Brexit το 2016 να τελειώσουν τη δουλειά”, έγραψε στην πλατφόρμα X ο Νάιτζελ Φάρατζ, χαρακτηριστική μορφή της εκστρατείας του 2016, ο οποίος ηγείται σήμερα του αντιμεταναστευτικού κόμματος Reform UK. Έδωσε ένα ραντεβού στους ψηφοφόρους το 2029 στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

“Το Brexit δεν ήταν αποτυχία. Μας απελευθέρωσε από μια παρακμάζουσα και δικτατορική ΕΕ”, επέμεινε ο Ντέιβιντ Φροστ, ο πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής του Brexit, σε άρθρο στη Daily Telegraph.

Στο δημοψήφισμα του 2016, το 52% των Βρετανών ψήφισε υπέρ του Brexit. Στις 31 Ιανουαρίου 2020, έπειτα από χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων, το Ηνωμένο Βασίλειο έγινε η πρώτη χώρα που αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, πέντε χρόνια αργότερα, μόλις το 30% των Βρετανών λέει ότι η χώρα έπραξε σωστά ψηφίζοντας υπέρ της εξόδου από το ευρωπαϊκό μπλοκ, σύμφωνα με δημοσκόπηση του YouGov σε 2.225 άτομα.

Αυτό είναι, σύμφωνα με το ινστιτούτο, το χαμηλότερο ποσοστό υποστήριξης του Brexit,που έχει καταγραφεί ποτέ.

Μεταξύ των Βρετανών που ψήφισαν υπέρ του Brexit, ένας στους έξι (18%) πιστεύει ότι η έξοδος από την Ένωση ήταν ένα λάθος. Εντούτοις, το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 55% σε όλους τους ερωτηθέντες. Μόνο το 11% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι το Brexit ήταν μια επιτυχία για τη χώρα.

Η πλειοψηφία -55%- τάσσεται υπέρ της επανένταξης της χώρας στην Ενωση, συμπεριλαμβανομένου του 20% εκείνων που ψήφισαν υπέρ του Brexit. Μεταξύ αυτών, το 39% των ερωτηθέντων υποστηρίζει «σθεναρά» αυτή την επιστροφή.

Έπειτα από χρόνια εντάσεων με τις Βρυξέλλες υπό την προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ υποσχέθηκε μια επανεκκίνηση στις σχέσεις μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών.

Ο ηγέτης των Εργατικών Στάρμερ, ο οποίος ψήφισε υπέρ της παραμονής στην ΕΕ στο δημοψήφισμα του 2016, έχει ωστόσο απορρίψει οποιαδήποτε επιστροφή στην Ένωση.

Η 31η Ιανουαρίου 2020 ήταν η ημερομηνία της επίσημης αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, η οποία τέθηκε πλήρως σε ισχύ στις 31 Δεκεμβρίου 2020 έπειτα από μια μεταβατική περίοδο.

Οι πολίτες πιστεύουν ότι το Brexit έχει επιδεινώσει την οικονομία, τη μετανάστευση, το κόστος ζωής και το NHS. Ιδιαίτερα οι νέοι, όπως η Γενιά Ζ, υποστηρίζουν την επανένταξη.

Παρά την αρνητική εικόνα για το Brexit, μόνο το 35% θεωρεί πως έχει δώσει περισσότερη αυτονομία στη Βρετανία, ενώ πολλοί πιστεύουν ότι θα χρειαστεί νέο δημοψήφισμα τα επόμενα χρόνια.

Even the most basic consideration – will a new entrant overall contribute more to the country’s finances than they take out – is only true in 1 in 20 cases.The Independent Business Network has been arguing for better gross migration figures for years. https://t.co/ACeu6Zrf9I

— John Longworth (@john4brexit) September 15, 2024

Παράλληλα, το 43% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η οικονομία είναι πιο αδύναμη λόγω του Brexit, ενώ το 58% βλέπει το κόστος ζωής να έχει αυξηθεί. Αντίστοιχα, το 45% πιστεύει ότι το NHS έχει επιδεινωθεί εξαιτίας του Brexit.

Ενώ το Brexit θεωρείται υπεύθυνο για πολλές δυσκολίες, το 38% παραμένει αισιόδοξο ότι θα έχει θετικό αντίκτυπο στο μέλλον. Ωστόσο, η πλειονότητα των πολιτών νιώθει ότι παραπλανήθηκε από υποσχέσεις των υπέρμαχων του Brexit, όπως η υπόσχεση για περισσότερα κονδύλια στο NHS.

Η συνθήκη αυτή θα είναι «η ευκαιρία μιας γενιάς» για να συσφίξουν και πάλι οι δύο χώρες τις σχέσεις τους σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων το εμπόριο, η επιστήμη και η τεχνολογία, δήλωσε ο Στάρμερ, ο οποίος πραγματοποίησε την πρώτη επίσκεψή του στη Γερμανία αφότου ανέλαβε καθήκοντα στις αρχές Ιουλίου.

Strengthening Britain’s relationship with Germany is crucial to tackling illegal migration and boosting economic growth across both of our countries. pic.twitter.com/zAXOC6Ym4u

— Keir Starmer (@Keir_Starmer) August 28, 2024

Αυτή η επαναρρύθμιση των σχέσεων με τη Γερμανία και γενικότερα με την Ευρωπαϊκή Ένωση «δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να ανατρέψουμε το Brexit ή να επανενταχθούμε στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση, αλλά σημαίνει μια πιο στενή σχέση», επανέλαβε.

Ο Όλαφ Σολτς χαιρέτισε αυτή την πρωτοβουλία και δήλωσε, στη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου, ότι θέλει να ανταποκριθεί «στο χέρι που τείνει» το Λονδίνο.

«Μέσα στους επόμενους μήνες, θα εργασθούμε μαζί για την εκπόνηση» αυτής της συνθήκης, «η οποία θα αντανακλά όλο το εύρος των σχέσεών μας», ανέφερε. «Δεν υπάρχει ακόμα συνθήκη αυτού του τύπου ανάμεσα στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο», επέμεινε ο καγκελάριος.

Welcome to Berlin, Prime Minister! 🇩🇪🤝🇬🇧@Bundeskanzler Olaf Scholz welcomed Prime Minister @Keir_Starmer with military honours in Berlin this morning. Earlier this morning, Starmer already met German President Steinmeier. pic.twitter.com/5a2x5rknXJ

— Miguel Berger (@GermanAmbUK) August 28, 2024

«Μαζί, θέλουμε να ενισχύσουμε τον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ. Σχετικά μ’ αυτό, μια πιο στενή συνεργασία στην πολιτική για την ασφάλεια θα διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο», διευκρίνισε.

Αμφότεροι επανέλαβαν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία που έχει δεχθεί επίθεση από τη Ρωσία.

«Η Γερμανία και η Βρετανία είναι σταθερά δεσμευμένες στο πλευρό της Ουκρανίας. Θα συνεχίσουμε τη χρηματοπιστωτική, οικονομική, πολιτική και στρατιωτική υποστήριξή μας όσο αυτό θα είναι απαραίτητο», δήλωσε ο Σολτς την ώρα που το Βερολίνο προβλέπει να μειώσει την ερχόμενη χρονιά τον προϋπολογισμό που αφιερώνει στη διμερή στρατιωτική βοήθεια.

Η υποστήριξη αυτή θα διαρκέσει «για όσο χρειασθεί», συμφώνησε ο βρετανός ομόλογός του.

Μετά το Βερολίνο, ο Κιρ Στάρμερ αναμένεται απόψε στο Παρίσι για να συμμετάσχει στην τελετή έναρξης των Παραολυμπιακών Αγώνων και πρόκειται να γίνει δεκτός αύριο, Πέμπτη, από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο προεδρικό μέγαρο των Ηλυσίων.