«Με απλά λόγια, ενεργειακά φτωχό ένα νοικοκυριό είναι αυτό που δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του για θέρμανση τον χειμώνα και ψύξη το καλοκαίρι, που δεν μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς», ανέφερε αρχικά και στη συνέχεια, μιλώντας για τα κριτήρια τόνισε πως είναι: «Νούμερο ένα τι εισόδημα έχει, νούμερο δύο πόσα λεφτά πληρώνει για την ενέργεια και νούμερο τρία, σε τι κατάσταση βρίσκεται το σπίτι του».

Αμέσως μετά, ο κ. Δούκας μίλησε μεταξύ άλλων για τις συνθήκες όπως έχουν διαμορφωθεί και την αύξηση των ευάλωτων νοικοκυριών μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου οι τιμές καυσίμων και ενέργειας έχουν αυξηθεί, σε σχέση με τα όσα υπολόγιζαν πριν από μερικούς μήνες.

«Αυτή τη στιγμή το 20% του πληθυσμού της χώρας είναι ή ενεργειακά ευάλωτο ή στα όρια της ενεργειακής φτώχειας», είπε ο κ. Δούκας και συνέχισε: «Να πω για παράδειγμα, πως στον Δήμο πληρώναμε για το ρεύμα στα σχολεία πριν τέσσερα χρόνια 7 σεντς την κιλοβατόρα και σήμερα πληρώνουμε 21 σεντς την κιλοβατόρα, δηλαδή 3 φορές επάνω. Άρα τα σχολεία του Δήμου βρίσκονται στα όρια της ενεργειακής φτώχειας, έχει τριπλασιαστεί το κόστος και παλεύουμε να κάνουμε ενεργειακές αναβαθμίσεις. Είναι ένα πρόβλημα που συνέχεια εντείνεται και σε όλη την Ευρώπη και στην Ελλάδα».

Ως προς το νομικό πλαίσιο και τη δυνατότητα να δράσει από μόνος του ένας δήμος για το ζήτημα της ενέργειας, ο δήμαρχος Αθηναίων τόνισε: «Αυτό έχει τελειώσει, δεν γίνεται. Δηλαδή υπήρχε μια λογική συμψηφισμού, που βασιζόταν στη δυνατότητα να έχεις ένα φωτοβολταϊκό κάπου στην Ελλάδα και να συμψηφίζεις τις καταναλώσεις σου. Τώρα πια αυτό δεν επιτρέπεται από τον νόμο».

Και παρακάτω ανέφερε: «Όταν ήμουν καθηγητής στο Πολυτεχνείο, τρέχαμε σαν πιλοτικό καινοτόμο πρόγραμμα, το να φτιάξουμε ένα Γραφείο Ενεργειακής Φτώχειας. Να γνωρίζουμε ποια νοικοκυριά είναι ενεργειακά ευάλωτα και σ’ αυτά να προσφέρουμε μια σειρά από δυνατότητες ανακούφισης, όπως για παράδειγμα να μειώσουμε τα δημοτικά τέλη. Όταν λοιπόν έγινα δήμαρχος, είπα θα το κάνουμε πράξη. Βρήκαμε μια ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και μέσα από αυτή φτιάξαμε ένα Γραφείο με εξειδικευμένους συναδέλφους, ώστε μέσα από τα στοιχεία για τα ευάλωτα νοικοκυριά, να μηδενίσουμε τα δημοτικά τέλη. Στείλαμε το σχέδιο αυτό στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση και μας απάντησε ότι δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο κι έτσι δεν μπορείτε να το κάνετε. Και λέω, ωραία, επειδή είναι πολύ κρίσιμο για εμάς, φέρουμε την ευθύνη, αρκεί να μην μας το κόψετε. Το δέχθηκε η Αποκεντρωμένη ότι είναι σωστό μέτρο».

Ανέφερε ακόμη πως στον Δήμο Αθηναίων 250 οικογένειες έχουν μηδενικά δημοτικά τέλη και 350 οικογένειες έχουν την κάρτα ενεργειακής ωφέλειας με εκπτώσεις σε ενεργειακά είδη, ενώ 1.200 είναι οι άστεγοι της πόλης με τον δήμο να διαθέτει 200 κλίνες.

«Η φτώχεια αυξάνεται», επισήμανε ο κ. Δούκας και προσέθεσε: «Ο λόγος νομίζω ότι είναι ο ακραίος πληθωρισμός. Μπορεί να έχει αυξηθεί ο μισθός, αλλά ο πληθωρισμός τρέχει 5,4%. Και το άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι η κοινωνική κατοικία, δεν υπάρχει στέγη. Το ενοίκιο αυτή τη στιγμή στην Αθήνα είναι ακραίο». Κι εδώ ως στοιχεία ανέφερε πως 114.000 ακίνητα στην Αθήνα είναι ακατοίκητα για διάφορους λόγους και 36.000 μη ηλεκτροδοτούμενα.

Στο τέλος, μίλησε και για την προοπτική, λέγοντας μεταξύ άλλων: «Θέλουμε να δουλέψουμε και το κομμάτι της ευαισθητοποίησης των νέων παιδιών, δηλαδή το Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας να μπαίνει στα σχολεία και να εξηγεί τρόπους εξοικονόμησης με απλές κινήσεις. Αυτό για εμάς είναι πολύ σημαντικό».

Σύμφωνα με την ΕΡΤ το πακέτο περιλαμβάνει επίσης πρόταση Σύστασης του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση του αποκλεισμού από τη στέγη, επικαιροποιημένη Εγγύηση για το Παιδί και ενισχυμένη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία έως το 2030.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «η φτώχεια και ο αποκλεισμός είναι προκλήσεις που μπορούμε και πρέπει να ξεπεράσουμε», περιγράφοντας το πακέτο ως έκφραση των αξιών της αξιοπρέπειας, της ευκαιρίας και της ισότητας.

Θέσεις εργασίας, στέγη, παιδιά

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για τα Κοινωνικά Δικαιώματα Ρωξάνα Μίντζατου παρουσίασε τη στρατηγική γύρω από τρεις προτεραιότητες. Πρώτον, χαρακτήρισε την πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας ως τον «πιο αποτελεσματικό δρόμο εξόδου από τη φτώχεια». Δεύτερον, πρόληψη του αποκλεισμού από τη στέγη. Τρίτον, προστασία των παιδιών, εκ των οποίων ένα στα τέσσερα στην ΕΕ ζει σε συνθήκες φτώχειας. Η Κομιαιόν υπολογίζει ότι σήμερα είναι θύματα της φτώχειας περίπου 19 εκατομμύρια.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην εργασιακή φτώχεια, καθώς εκτιμάται ότι 16 εκατομμύρια εργαζόμενοι στην ΕΕ αδυνατούν να φτάσουν το τέλος του μήνα παρά το ότι έχουν μισθό, ενώ πάνω από 50 εκατομμύρια ενεργοί ηλικιακά Ευρωπαίοι παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας. 

Η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι έως το τέλος του 2026 θα ξεκινήσει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους για πιθανή νομοθετική πρωτοβουλία υπέρ των αποκλεισμένων από την αγορά εργασίας.

Υπερχρεωμένα νοικοκυριά

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της σημερινής συνέντευξης Τύπου ήρθε από ερώτηση δημοσιογράφου για το αν θα προστατευτούν νοικοκυριά που αδυνατούν να αποπληρώσουν το στεγαστικό δάνειό τους και κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους λόγω τραπεζικής εκτέλεσης.

Η Επίτροπος Μίντζατου παραδέχτηκε ότι το νέο νομικό εργαλείο, μια πρόταση Σύστασης του Συμβουλίου, είναι «ήπιο», δηλαδή μη δεσμευτικό για τα κράτη μέλη. Ωστόσο, τόνισε ότι οι Συστάσεις «λειτουργούν» και «διαμορφώνουν τις πολιτικές και τη συμπεριφορά των κυβερνήσεων», παραπέμποντας στο παράδειγμα της Εγγύησης για το Παιδί.

Το κείμενο της Σύστασης περιλαμβάνει ρητή αναφορά στις εξώσεις και τα στεγαστικά δάνεια, καλώντας τα κράτη μέλη να εισαγάγουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, συμβουλευτικές υπηρεσίες χρέους, στοχευμένη συνδρομή ενοικίου και μεσολάβηση για την αποφυγή απώλειας της κατοικίας. Τα μέτρα αυτά δεν επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες, αλλά αποτελούν «πολιτική κατεύθυνση» που, μετά τη συμφωνία με το Συμβούλιο, αναμένεται να ενσωματωθεί στις εθνικές νομοθεσίες, διευκρίνησε.

Παιδική φτώχεια και αναπηρία

Η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί θα αποκτήσει ένα νέο ψηφιακό εργαλείο: την Κάρτα Εγγύησης για το Παιδί, που θα βοηθά τις αρχές να διαπιστώνουν αν κάθε παιδί λαμβάνει πράγματι τις υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης ή φροντίδας που δικαιούται. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η στόχευση να δημιουργηθεί «Συμμαχία κατά της Φτώχειας» με τη συμμετοχή επιχειρήσεων και φιλανθρωπικών οργανισμών.

Για τα 90 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στην ΕΕ, η Επίτροπος Χάντζα Λαχμπίμπ (, που απουσίαζε λόγω ταξιδιού στην Κύπρο, ανακοίνωσε μέσω γραπτού μηνύματός της την ευρεία εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Αναπηρίας και την ίδρυση Συμμαχίας για την Ανεξάρτητη Διαβίωση.

Οι ελλείψεις σε λιπάσματα –που έχουν ενταθεί από τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ— έχουν ήδη μειώσει την παραγωγικότητα του αγροτικού τομέα, δήλωσε ο Ντε Κρο στο Reuters.

Αυτό πιθανόν θα πλήξει τις σοδειές αργότερα φέτος, πρόσθεσε ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου.

«Η επισιτιστική ανασφάλεια θα κορυφωθεί σε μερικούς μήνες – και δεν υπάρχουν πολλά που να μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό», δήλωσε, αναφέροντας επίσης άλλες επιπτώσεις της κρίσης, όπως οι ενεργειακές ελλείψεις.

«Ακόμα κι αν ο πόλεμος σταματούσε αύριο, αυτές τις επιπτώσεις ήδη τις έχουμε και θα οδηγήσουν πάλι περισσότερα από 30 εκατ. ανθρώπους στη φτώχεια», δήλωσε.

Το μεγαλύτερο μέρος των λιπασμάτων παγκοσμίως παράγεται στη Μέση Ανατολή και το ένα τρίτο των παγκόσμιων προμηθειών περνά από το Στενό του Ορμούζ.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προειδοποίησαν ότι ο πόλεμος θα οδηγήσει ανοδικά τις τιμές των τροφίμων, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς του κόσμου.

Ο Ντε Κρο δήλωσε ότι οι παράπλευρες επιπτώσεις της κρίσης έχουν ήδη εξαφανίσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 0,5% με 0,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ. «Πράγματα που χρειάζονται δεκαετίες για να χτιστούν, χρειάζονται οκτώ εβδομάδες πολέμου για να καταστραφούν», δήλωσε.

Η κρίση επιδεινώνει επίσης τις ανθρωπιστικές προσπάθειες καθώς συρρικνώνεται η χρηματοδότηση και αυξάνονται οι ανάγκες σε περιοχές όπου ήδη αντιμετωπίζουν επείγουσες καταστάσεις, όπως το Σουδάν, η Γάζα και η Ουκρανία.

«Θα αναγκαστούμε να πούμε σε κάποιους ανθρώπους, λυπούμαστε πραγματικά αλλά δεν μπορούμε να σας βοηθήσουμε», δήλωσε.

«Άνθρωποι που επιβιώνουν στηριζόμενοι στη βοήθεια δεν θα το έχουν αυτό και θα οδηγηθούν σε μια ακόμα πιο ευάλωτη κατάσταση».

Νίκος Γιαννόπουλος

Το γενικό συμπέρασμα είναι το ακόλουθο: Η φτώχεια προκαλεί χρόνιο στρες λόγω αβεβαιότητας εισοδήματος, περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και διατροφικές ελλείψεις, απελευθερώνοντας κορτιζόλη που διαταράσσει τον εγκέφαλο και αυξάνει την κατάθλιψη κατά 1,5-2 φορές σε χαμηλά εισοδήματα.

Η όλη προσπάθεια αντιμετώπισης των οικονομικών δυσχερειών έχει, όπως προκύπτει, οδυνηρές συνέπειες για την ψυχική υγεία καθώς επιβαρύνει ιδιαίτερα τον εγκέφαλο και μειώνει τη σεροτονίνη, ουσία πολύτιμη για την ψυχική μας ευεξία.

Στην Ελλάδα το 66,8% δηλώνει υποκειμενική φτώχεια και βιώνει ματαίωση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Όταν διαβάζει κανείς για χαμηλή αυτοεκτίμηση συμπεραίνει ότι η κατάθλιψη είναι προ των πυλών αν η κατάσταση δεν αλλάξει. Η έλλειψη αυτοεκτίμησης, το να μην αγαπάς τον εαυτό σου με λίγα λόγια, αποτελεί προπομπό της κατάθλιψης σε πολλές περιπτώσεις.

Σκεφτείτε όμως κάτι ακόμα. Οι μηχανισμοί που συνδέουν την ανέχεια με την κατάθλιψη έχουν σαφή συσχέτιση και με τις κοινωνικές συναναστροφές. Η υλική στέρηση περιορίζει τις κοινωνικές επαφές και την ψυχαγωγία, εντείνοντας την μοναξιά , ενώ το στίγμα φτώχειας οδηγεί σε ντροπή και σε τάση αποφυγή βοήθειας.

Αν θέλουμε να ξεναγηθούμε επίσης σε περισσότερο ιατρικά μονοπάτια θα πούμε ότι η ανησυχία για την οικονομική ασφάλεια ενεργοποιεί τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), απελευθερώνοντας υπερβολική κορτιζόλη (όπως γράφτηκε και παραπάνω) που συρρικνώνει τον ιππόκαμπο (υπεύθυνο για μνήμη) και μειώνει τον όγκο του κατά 10-20% σε καταστάσεις χρόνιου στρες.

Ομως, ας μείνουμε καλύτερα στο κοινωνικό κομμάτι. Αφού αποδείξαμε ότι η φτώχεια συνδέεται με ποικίλους τρόπους με την κατάθλιψη, καλό θα είναι να διαπιστώσουμε αν υπάρχουν μηχανισμοί που μπορούν να αποτρέψουν αυτή τη δυσάρεστη σύνδεση.

Το πρώτο δίκτυο που μπορεί να βοηθήσει αποφασιστικά είναι φυσικά η οικογένεια, οι δικοί μας άνθρωποι που θα μας συμπαρασταθούν και θα μας δώσουν κουράγιο. Ομως το οικογενειακό πλέγμα προφανώς και δεν είναι αρκετό αν μιλάμε για καταστάσεις φτώχειας. Δεν υπάρχουν οικογένειες με τα μισά μέλη τους φτωχά και τα άλλα σε καλή οικονομική κατάσταση, η φτώχεια βιώνεται από το σύνολο του νοικοκυριού.

Σ’ αυτές τις πολύ συνηθισμένες περιπτώσεις χρειάζεται να ενεργοποιηθούν κοινοτικά δίκτυα, σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, τα οποία όμως στην Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένα λόγω έλλειψης πόρων.

Η έλλειψη τέτοιων δικτύων επιδεινώνει την κατάθλιψη σε φτωχά νοικοκυριά, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο κοινωνικού αποκλεισμού. Οσο μεγαλώνει αυτός, τα μέλη του νοικοκυριού βυθίζονται περισσότερο μέσα στον κυκεώνα της κατάθλιψης και της απελπισίας αντιλαμβανόμενα ότι δεν υπάρχουν βιώσιμες λύσεις στον ορίζοντα.

Ακόμα και πιο “ήπια” κοινωνικά φαινόμενα όπως είναι αυτό της ανεργίας, έστω και προσωρινής, μπορεί να επιδεινώσει μία καταθλιπτική κατάσταση. Η εργασία παρέχει ρουτίνα και κοινωνική θέση· και όπως γίνεται κατανοητό η απουσία της οδηγεί σε αίσθημα ματαιότητας, χαμηλή αυτοεκτίμηση και θυμό. Για τη χαμηλή αυτοεκτίμηση ήδη επισημάναμε την επικινδυνότητά της. Το αίσθημα ματαιότητας, ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει παρά τις προσπάθειες του υποκειμένου, ενοχοποιείται επίσης.

Μία ολική αντιμετώπιση του φαινομένου θα μπορούσε να εστιάσει σε τρεις μεγάλους στόχους:

• Στην οικονομική παρέμβαση, για παράδειγμα μέσω του μηχανισμού του βασικού ελάχιστου εισοδήματος που μπορεί να μειώσει τα ποσοστά του στρες, της ανασφάλειας και τελικά της κατάθλιψης.
• Στη θεραπευτική παρέμβαση με δωρεάν ψυχοθεραπείες CBT (γνωσιακή-συμπεριφορική) και ίδρυση ομάδων υποστήριξης σε κοινοτικό επίπεδο οι οποίες θα μπορούσαν να σπάσουν την απομόνωση.
• Στην κοινωνική παρέμβαση μέσα από τοπικά δίκτυα τα οποία θα μπορούσαν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση σε πολύ φτωχά νοικοκυριά.

Το κλειδί βρίσκεται στο να εφαρμοστούν και τα τρία είδη παρεμβάσεων ταυτόχρονα, ακόμα και με διαφορετικά μοντέλα-παραδείγματα για να παραχθεί το καλύτερο δυνατό αποτελέσμα τόσο στον παράγοντα της φτώχειας όσον και σ’ αυτόν της ψυχικής υγείας. 

Όπως αναφέρουν τοπικοί αξιωματούχοι, η μόλυνση του νερού φέρεται να προκλήθηκε από διαρροή που εντοπίστηκε σε κύριο αγωγό παροχής πόσιμου νερού κοντά σε ένα αστυνομικό φυλάκιο της Μπαγκιράθπουρα, σε σημείο όπου είχε κατασκευαστεί τουαλέτα. Ισχυρίστηκαν ότι η διαρροή οδήγησε σε μόλυνση της παροχής νερού.

Ο Σράβαν Βέρμα, ένας διοικητικός υπάλληλος της περιοχής, δήλωσε ότι οι αρχές έχουν αναπτύξει ομάδες γιατρών για ελέγχους πόρτα-πόρτα και διανέμουν δισκία χλωρίου για να βοηθήσουν στον καθαρισμό του νερού.

Η πόλη Ιντόρε είχε τη φήμη της πιο καθαρής πόλης της Ινδίας και βρισκόταν στην κορυφή της εθνικής κατάταξης καθαριότητας τα τελευταία οκτώ χρόνια.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Telegraph, θα υποστηρίξουν ότι οι αυξανόμενες αποπληρωμές εξωτερικού χρέους παραλύουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς, αναγκάζοντας τα έθνη να εκτρέπουν κρίσιμα κεφάλαια από έργα υγείας, εκπαίδευσης και ανάπτυξης.

Τα κράτη της Αφρικής βιώνουν φτώχεια γεγονός που δεν δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης. Ανάμεσα στα κράτη με τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι: το Νότιο Σουδάν, η Ισημερινή Γουινέα, η Μαδαγασκάρη, η Κεντροαφρικανή Δημοκρατία, το Μπορούντι, το Μαλάουι και η Σιέρρα Λεόνε. Ακραία φτώχεια όμως μοιράζονται η Νιγηρία και το Κογκό κι ακολουθούν η Τανζανία και η Μοζαμβίκη.

Αυτή η οικονομική πίεση, υποστηρίζουν, αποτελεί βασική αιτία της φτώχειας που τροφοδοτεί υψηλά ποσοστά μετανάστευσης προς την Ευρώπη. Ωστόσο, οικονομικοί αναλυτές, θεωρούν πως η επίτευξη ουσιαστικής ελάφρυνσης είναι πλέον πιο περίπλοκη από ό,τι στο παρελθόν.

Ένα σημαντικό μέρος του τρέχοντος χρέους οφείλεται σε ιδιώτες δανειστές, οι οποίοι συχνά αντιστέκονται στη συμμετοχή τους στην αναδιάρθρωση, σε αντίθεση με την κυβέρνηση και τους πολυμερείς πιστωτές που συμμετείχαν σε προηγούμενες πρωτοβουλίες ελάφρυνσης του χρέους.

Ενώ η δυναμική για δράση αυξάνεται, παραμένει αβέβαιο εάν τα έθνη της G20 θα δεσμευτούν για τις συστημικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση αυτής της κλιμακούμενης κρίσης.

Το 2024 καταγράφηκε αύξηση του φτωχού πληθυσμού στην Ελλάδα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ενώ το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα υποχώρησε περαιτέρω ως ποσοστό του εθνικού ορίου κινδύνου φτώχειας. Πρόκειται για ανησυχητική εξέλιξη που απομακρύνει τη χώρα από τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις και θέτει σοβαρά κοινωνικά ζητήματα.

Από τις 28 Σεπτεμβρίου 2022, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει προχωρήσει σε Σύσταση για την επάρκεια του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, τονίζοντας την ανάγκη για μέτρα που διασφαλίζουν την ενεργό κοινωνική ένταξη και τη μείωση της φτώχειας, στο πλαίσιο της 14ης αρχής του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων και με ορίζοντα το 2030.

Ωστόσο, η Ελλάδα, όπως υποστηρίζει η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, συνεχίζει να υστερεί σημαντικά:

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (16/4/2025), το κατώφλι της φτώχειας για το 2024 διαμορφώνεται, όπως τονίζει:

Στα 6.510 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπο νοικοκυριό

Στα 13.671 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών.

Την ίδια στιγμή, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα παραμένει:

Στα 2.592 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπο νοικοκυριό

Στα 5.184 ευρώ για τετραμελή οικογένεια.

Γίνεται εύκολα αντιληπτό, ότι τα επίπεδα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος στην Ελλάδα, όχι απλά δεν προσεγγίζουν το εθνικό όριο κινδύνου φτώχειας όπως συνιστά το ευρωπαϊκό Συμβούλιο αλλά κινείται σε ανεπίτρεπτα χαμηλά όρια που αυξάνουν τη φτώχεια.

Η Τομεάρχης Κοινωνικής Συνοχής και Πρόνοιας και βουλεύτρια Α’ Θεσσαλονίκης Κατερίνα Νοτοπούλου, με την επίκαιρη ερώτησή της ρωτά την αρμόδια Υπουργό:

1) Γιατί, παρά τα δεδομένα για την αύξηση των φτωχών του πληθυσμού κατά 80.000, το 2024 η κυβέρνηση εξακολουθεί να μην ευθυγραμμίζεται με τις συστάσεις του ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την εφαρμογή των αρχών του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων;

2) Εν όψει των ευρωπαϊκών στόχων για τη μείωση της φτώχειας κατά 15 εκατομμύρια ως το 2030, πότε σχεδιάζει η κυβέρνηση να συνδέσει αυτόματα τα ποσά του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος με ένα ενδεικτικό και εφικτό επίπεδο στο 80% του εθνικού κινδύνου φτώχειας ή κατωφλιού φτώχειας, στο οποίο φαίνεται μέχρι σήμερα να έχουν καταλήξει άλλες ευρωπαϊκές Αρχές;

«Το γεγονός ότι τίθενται εκ νέου ο εμπορικός πόλεμος και οι δασμοί αυτή τη στιγμή της ζωής του πλανήτη είναι ένας παραλογισμός», δήλωσε ο Μακρόν από το βήμα του συνεδρίου αυτού των Ηνωμένων Εθνών που διεξάγεται στη Σεβίλλη, στη νότια Ισπανία.

Χωρίς να κατονομάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον πρόεδρό τους, ο Μακρόν επέκρινε κυρίως τους τελωνειακούς δασμούς που έχουν αποφασιστεί κατά «των χωρών που είναι έτοιμες να αρχίσουν την οικονομική τους απογείωση».

Δήλωσε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου θα πρέπει να «ανασχεδιαστεί» ώστε να «ευθυγραμμιστεί με τους στόχους μας στην καταπολέμηση των ανισοτήτων» και με τους «κλιματικούς μας στόχους».

«Ωστόσο εμείς πρέπει να αποκαταστήσουμε την ελευθερία, τη δικαιοσύνη στο διεθνές εμπόριο, πολύ περισσότερο από τα εμπόδια και τους δασμούς που εξετάζονται από τους ισχυρότερους και που συχνά χρησιμοποιούνται ως μέσα εκβιασμού, καθόλου ως εργαλεία εξισορρόπησης», κατήγγειλε ο Γάλλος πρόεδρος.

Ο αρχηγός του γαλλικού κράτους έκανε τη διαπίστωση ότι, εκτός από αυτόν τον εμπορικό πόλεμο, «η αμερικανική αποχώρηση από τις χρηματοδοτήσεις» για την ανάπτυξη “επηρεάζει” την κατάσταση. Ειδικότερα, οι «εντάσεις στα δημόσια οικονομικά» σε πολλές πλούσιες χώρες «έχουν θέσει μεγαλύτερους περιορισμούς στην ικανότητα χρηματοδότησης της διεθνούς αλληλεγγύης», παραδέχτηκε.

Τάχθηκε για μια ακόμη φορά υπέρ μιας μεταρρύθμισης του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος ώστε να καταστεί δυνατή ταυτόχρονα η καταπολέμηση της φτώχειας και της υπερθέρμανσης του πλανήτη, βασική αρχή που βρίσκεται στο επίκεντρο του Συμφώνου του για την πρόοδο, τους λαούς και τον πλανήτη (Pacte pour le progrès, les peuples et la planète /4P), που θεσπίστηκε στο Παρίσι το 2023 και στο οποίο συμμετέχουν σήμερα 73 χώρες.

Σχεδόν οι μισές γεωτρήσεις – κύρια πηγή πόσιμου νερού για τους κατοίκους της Καμπούλ– έχουν στερέψει, ενώ η ετήσια άντληση υπερβαίνει σήμερα τον φυσικό ρυθμό αναπλήρωσης κατά 44 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως. Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, όλοι οι υδροφορείς της Καμπούλ ενδέχεται να στερέψουν έως το 2030, απειλώντας άμεσα τη βιωσιμότητα της πόλης.

The international humanitarian organisation Mercy Corps has issued a stark warning that seven million residents of Kabul face a life-threatening water crisis. https://t.co/hTkNNUcunb pic.twitter.com/afWhJZDtdn

— Afghanistan International English (@AFIntl_En) June 7, 2025

«Θα πρέπει να υπάρξει μια δεσμευτική προσπάθεια για την καλύτερη τεκμηρίωση της κατάστασης αυτής και θα πρέπει να επιστήσουμε τη διεθνή προσοχή στην ανάγκη αντιμετώπισης της κρίσης», δήλωσε ο Ντέιν Κάρι, επικεφαλής της Mercy Corps στο Αφγανιστάν. «Οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις κοινότητές τους εξαιτίας της έλλειψης νερού — κι αυτό σημαίνει περισσότερη μετανάστευση και μεγαλύτερη δυστυχία» τόνισε.

Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης τη μόλυνση των υδάτων ως άλλη μια σημαντική πρόκληση. Μέχρι και το 80% των υπόγειων υδάτων της Καμπούλ θεωρείται μη ασφαλές, με υψηλά επίπεδα λυμάτων, αλατότητας και αρσενικού.

Η εξασφάλιση νερού έχει μετατραπεί σε καθημερινό αγώνα για τους κατοίκους. Ορισμένα νοικοκυριά δαπανούν έως και το 30% του εισοδήματός τους για νερό, ενώ πάνω από τα 2/3 έχουν χρέη σχετιζόμενα με το νερό.

«Η λειψυδρία είναι από τα πιο σκληρά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε», λέει η Ναζίφα, δασκάλα από την Καμπούλ. «Δεν υπάρχουν πηγάδια με επαρκές και ποιοτικό νερό, ειδικά για τα φτωχά νοικοκυριά» προσθέτει.

The Guardian reported that Kabul could become the first modern city in the world to completely run out of water.
Read more here https://t.co/Vvw5220Esu#TOLOnews_English pic.twitter.com/KW4A53wYAq

— TOLOnews English (@TOLONewsEnglish) June 8, 2025

Ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες επωφελούνται από την κρίση, σκάβοντας νέα πηγάδια και αντλώντας μεγάλες ποσότητες δημόσιων υπόγειων υδάτων, τα οποία στη συνέχεια πωλούν το νερό στους κατοίκους της πόλης σε υπερβολικές τιμές.

«Συνηθίζαμε να πληρώνουμε 500 αφγάνι κάθε 10 ημέρες για να γεμίζουμε τα δοχεία μας από τα βυτιοφόρα νερού. Τώρα, η ίδια ποσότητα νερού μας κοστίζει 1.000 αφγάνι», λέει η δασκάλα.

«Η κατάσταση χειροτερεύει τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Φοβόμαστε ότι θα ακριβύνει και άλλο» προσθέτει.

Από το 2001, ο πληθυσμός της Καμπούλ έχει επταπλασιαστεί, γεγονός που ασκεί τεράστια πίεση στα υδάτινα αποθέματα. Η έλλειψη κεντρικής διακυβέρνησης έχει επίσης επιδεινώσει την κρίση.

Πώς οι περικοπές στη χρηματοδότηση επιδεινώνουν την κρίση νερού

Στις αρχές του 2025, το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι έχει λάβει μόλις 8,4 εκατομμύρια δολάρια από τα 264 εκατ. που απαιτούνται για προγράμματα ύδρευσης στο Αφγανιστάν. Επιπλέον 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε διεθνή χρηματοδότηση για την ύδρευση και την αποχέτευση έχουν παγώσει από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία τον Αύγουστο του 2021. Η πρόσφατη κίνηση των ΗΠΑ να μειώσουν περισσότερο από 80% τη χρηματοδότηση της USAID έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση.

«Όλα βασίζονται στην εξωτερική βοήθεια», σημειώνει ο Κάρι. «Μπορούμε να ρίξουμε εκατομμύρια σε προσωρινές λύσεις, αλλά χωρίς μακροπρόθεσμες επενδύσεις το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει» επισημαίνει.

«Το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα και φυσικός πόρος του Αφγανιστάν. Δεν είναι πολιτικό ζήτημα. Πονάει η ψυχή μου όταν βλέπω τα λουλούδια και τα δέντρα στον κήπο να ξεραίνονται. Αλλά τι να κάνουμε; Ζούμε υπό στρατιωτικό καθεστώς – δεν μπορούμε καν να απευθυνθούμε στην κυβέρνηση» λέει η Ναζίφα.

Ένα πιθανό έργο για την αντιμετώπιση της κρίσης είναι ο αγωγός του ποταμού Παντσίρ, που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες 2 εκατομμυρίων κατοίκων. Η μελέτη ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2024 και αναμένεται η έγκριση του προϋπολογισμού, με την κυβέρνηση να αναζητά επιπλέον χρηματοδότηση πέραν των 170 εκατ. Δολαρίων που απαιτούνται.

«Δεν έχουμε χρόνο για χάσιμο. Αν δεν δράσουμε άμεσα, δεν θα υπάρχει επιστροφή. Οι κάτοικοι της Καμπούλ καλούνται να διαλέξουν ανάμεσα σε φαγητό ή νερό – και όμως, είναι πρόθυμοι να επενδύσουν το ελάχιστο που έχουν σε βιώσιμες λύσεις» δηλώνει ο Δρ. Νατζιμπουλά Σαντίντ, ερευνητής στη διαχείριση υδάτων.

Aκόμη και οι ίδιοι οι λογογράφοι βαρέθηκαν τα ίδια και τα ίδια. Γιατί πώς γίνεται ενώ μειώνεται η ανεργία, ενώ όλο και περισσότεροι έχουν το «προνόμιο» της απασχόλησης, οι Ελληνες μισθωτοί να έχουν τη χαμηλότερη αγοραστική ικανότητα στο πλαίσιο της Ε.Ε., να δουλεύουν περισσότερες ώρες και να μη μειώνεται το ποσοστό των εργαζόμενων φτωχών την τελευταία δεκαπενταετία;

Η εργασία που προσφέρεται σε μια οικονομία δεν αποτελεί ικανό παράγοντα διεξόδου από την εισοδηματική φτώχεια, απαντά ο οικονομολόγος Βλάσης Μισσός, και στην εξαιρετική ανάλυσή του στο τριμηνιαίο τεύχος 54 του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) –που αξίζει τον κόπο σε ένα διάλειμμα των δημόσιων εμφανίσεών τους να το διαβάσουν και οι κυρίες των δύο κοινωνικών υπουργείων, Ν. Κεραμέως και Σ. Ζαχαράκη– τεκμηριώνει γιατί οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται αντιστοιχούν σε χαμηλότερες αποδοχές και σχετικά περισσότερες ώρες εργασίας. Γιατί τα βελτιωμένα ποσοστά απασχόλησης δεν συνάδουν με τη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων.

H οικονομική και στατιστική ανάλυση αποδεικνύει ότι κατά το 2022 το 23,1% των εργαζομένων (περίπου 1 στους 4) υπολογίζεται ότι διαβιοί με διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο από το κατώφλι της φτώχειας του 2009. Το 2015, περίπου το 40% των εργαζομένων όλων των κατηγοριών ζούσε με διαθέσιμο εισόδημα μικρότερο του ορίου φτώχειας του 2009, ενώ μέχρι και το 2022 η επίδραση της μακράς ύφεσης της ελληνικής οικονομίας στα εισοδήματα των εργαζομένων δεν είχε επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα.

Οταν, επομένως, ένας στους τέσσερις, παρότι εργάζεται είτε ως μισθωτός είτε ως αυτοαπασχολούμενος παραμένει εργαζόμενος φτωχός (in-work poverty), το ατομικό διαθέσιμο εισόδημά του δεν του επιτρέπει να ξεπεράσει το κατώφλι φτώχειας, τότε οι προσφερόμενες θέσεις εργασίας απλώς τον βοηθούν να μην εξαθλιωθεί. Και πάλι εξαρτάται. Εάν ζει σε οικογένεια της οποίας τα υπόλοιπα μέλη εργάζονται, είναι διαφορετικό από το εάν ζει μόνος ή μόνη και φέρει το βάρος στήριξης του νοικοκυριού.

Συγκριτικά με τις χώρες της Ε.Ε.-27, η ελληνική οικονομία κατέχει πλέον την τελευταία θέση του μέσου μισθού ανά δεδουλευμένη ώρα εργασίας υπολογισμένου σε όρους κοινής αγοραστικής δύναμης, ενώ στο πρόσφατο παρελθόν βρισκόταν μεταξύ 8ης ή 9ης θέσης από το τέλος και με μια ήπια, συγκλίνουσα τάση προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Η ασθενής ανοδική τάση φαίνεται ότι ανακόπτεται σταδιακά, ήδη πριν από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, από την περίοδο 2007-2008 η αγοραστική δύναμη των μισθών ανά ώρα εργασίας παραμένει στάσιμη, ενώ, από το 2009 και ύστερα, η πορεία της είναι καθοδική. Ιδιαίτερα, το 2020, έτος κατά το οποίο η πανδημία επέδρασε έντονα στη διεθνή οικονομία, η αγοραστική δύναμη του ωρομισθίου στην Ελλάδα συγκλίνει με εκείνο της Βουλγαρίας και, έκτοτε, η απόσταση μεταξύ τους διευρύνεται».

Τρίτη και εξαιρετικά σημαντική η διαπίστωση που αφορά την καταγεγραμμένη αύξηση των ωρών εργασίας. Αύξηση η οποία, σύμφωνα με τον κ. Μισσό, «φαίνεται ότι διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στη μείωση του καταβαλλόμενου ωρομισθίου. Από το 2020, οπότε και καταγράφηκε καθίζηση των συνολικών ωρών εργασίας σε όλη την Ε.Ε.-27 λόγω των μέτρων περιορισμού της πανδημίας, έως και το 2023, η μέση αύξηση των ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο στην Ε.Ε.-27 εκτιμάται σε 3,4%, έναντι 9,25% στην Ελλάδα – δηλαδή, τριπλάσια του μέσου όρου».

Είναι ενδεικτικό ότι για το 2023, μεταξύ των χωρών της Ε.Ε.-27, η Ελλάδα εμφανίζει τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση σε ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο. «Παράλληλα, όπως αποτυπώνεται στη διάρκεια της δεκαπενταετούς περιόδου που μεσολάβησε από την κρίση του 2009, η χώρα παρουσιάζει τη μεγαλύτερη μείωση στο ύψος των πραγματικών ωρομισθίων (-23,7%), με δεύτερη την Ουγγαρία (-15%)».