Στη σύνθεση περιλαμβάνονται ακόμη ο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ –γαμπρός και στενός σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου– καθώς και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάγκα.

Το επταμελές «ιδρυτικό εκτελεστικό συμβούλιο» συμπληρώνουν ο δισεκατομμυριούχος Μαρκ Ρόουαν, επικεφαλής του επενδυτικού κολοσσού Apollo Global Management, και ο σύμβουλος του προέδρου Ρόμπερτ Γκέιμπριελ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, κάθε μέλος θα εποπτεύει έναν κρίσιμο τομέα για τη «σταθεροποίηση και τη μακροπρόθεσμη επιτυχία της Γάζας», όπως η δημιουργία κυβερνητικών δομών, οι περιφερειακές σχέσεις, η ανοικοδόμηση, η προσέλκυση επενδύσεων, καθώς και η χρηματοδότηση μεγάλης κλίμακας και η κινητοποίηση κεφαλαίων.

Ο Τραμπ, με τη γνώριμη ρητορική υπερβολής, έκανε λόγο για το «πιο σπουδαίο και πιο περίβλεπτο συμβούλιο που σχηματίστηκε ποτέ».

Ρόλοι-κλειδιά και «Δύναμη Σταθεροποίησης»

Ο Βούλγαρος διπλωμάτης Νικολάι Μλαντένοφ, που προοριζόταν αρχικά για κεντρικό ρόλο στο Συμβούλιο, θα αναλάβει τελικά ύπατος αντιπρόσωπος για τη Γάζα.

Παράλληλα, ο Αμερικανός στρατηγός Τζάσπερ Τζέφερς ορίστηκε επικεφαλής της λεγόμενης Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ΔΔΣ), η οποία –βάσει του σχεδίου Τραμπ– προβλέπεται να αναπτυχθεί στον παλαιστινιακό θύλακο με αποστολή την επιβολή της τάξης και την εκπαίδευση μονάδων της παλαιστινιακής αστυνομίας.

Ανοικοδόμηση με «αιγυπτιακό σχέδιο»

Η ανακοίνωση συνέπεσε με την έναρξη εργασιών παλαιστινιακής τεχνοκρατικής επιτροπής που θα κυβερνήσει προσωρινά τη Λωρίδα της Γάζας, υπό την εποπτεία του Συμβουλίου. Ο πρόεδρός της, Αλί Σάαθ, δήλωσε στο al-Qahera News ότι η ανοικοδόμηση θα βασιστεί ουσιαστικά στο αιγυπτιακό και αραβοϊσλαμικό σχέδιο, το οποίο υιοθετήθηκε τον Μάρτιο του 2025 με ευρωπαϊκή στήριξη.

Το σχέδιο αυτό αποτέλεσε αντίδραση σε παλαιότερη πρόταση Τραμπ που προέβλεπε αμερικανικό «έλεγχο» της Γάζας και μετατροπή της σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής», με εκτοπισμό των Παλαιστινίων κατοίκων.

Εύθραυστη εκεχειρία και αντιπαραθέσεις

Στο πεδίο, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε βομβαρδισμούς σε αντίποινα για πυρά κατά στελεχών του στο νότιο τμήμα της Γάζας, κάνοντας λόγο για «κατάφωρη παραβίαση» της εκεχειρίας. Η Χαμάς κατηγόρησε από την πλευρά της το Ισραήλ για «νέα παραβίαση», με την πολιτική προστασία να αναφέρει τουλάχιστον επτά νεκρούς.

Η δεύτερη φάση του σχεδίου Τραμπ, που στηρίζει την ισχύουσα –αλλά εύθραυστη– κατάπαυση πυρός υπό αμερικανική πίεση, προβλέπει αφοπλισμό της Χαμάς (κάτι στο οποίο το κίνημα αντιτίθεται), σταδιακή απόσυρση ισραηλινών στρατευμάτων και ανάπτυξη της ΔΔΣ. Το πλαίσιο αυτό ενστερνίστηκε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Νοέμβριο, αφήνοντας ωστόσο ανοικτά κρίσιμα πολιτικά και επιχειρησιακά ζητήματα.

Πρόκειται κυριολεκτικά για μία έρευνα-σοκ από την διαΝΕΟσις, τα στοιχεία της οποίας αποκαλύπτουν μία φοβική και εσωστρεφή Ελλάδα, από την άλλη, ωστόσο, περιγράφει τις “φυλές” των πολιτών-ψηφοφόρων, εικόνα χρήσιμη για τις εκλογικές τάσεις, αλλά και την διαμόρφωση πειστικών πολιτικών προτάσεων από τα υφισταμένα, ή τα όποια υπό ίδρυση κόμματα.

H διαΝΕΟσις σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) οργανώνουν και υποστηρίζουν για δεύτερη φορά τη συμμετοχή της χώρας μας στη WVS. Την ευθύνη του σχεδιασμού του ερωτηματολογίου, όπως και την επιμέλεια της έρευνας, είχε ο Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Παν/μίου Πελοποννήσου, Σωκράτης Κονιόρδος, σε στενή συνεργασία με τη Βασιλική Γεωργιάδου, Καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο και Πρόεδρο του ΕΚΚΕ. Τη δειγματοληψία, τον έλεγχο και τη διεξαγωγή της έρευνας πεδίου πραγματοποίησε η MRB Hellas.

Μπορείτε να βρείτε την έκθεση των προσωρινών αποτελεσμάτων εδώ, καθώς και μια συνοπτική καταγραφή των βασικών της σημείων (εδώ), ενώ εδώ θα βρείτε μια πιο αναλυτική σύνοψή της από τη διαΝΕΟσις. 

Βασικά συμπεράσματα:

• Ο αξιακός χάρτης της Ελλάδας το 2025 αναδεικνύει μια αξιοσημείωτη διχοτόμηση: από τη μία, ο άξονας «Φόβου και Πειθαρχίας» (67%) που διαπερνά την ελληνική κοινωνία, και από την άλλη, ένας εναλλακτικός άξονας «Ενσυναίνεσης και Ανθρωπισμού» (33%) που αν και μειοψηφικός, διατηρεί ισχυρά πολιτισμικά και ηθικά ερείσματα.

• Η Ελλάδα εμφανίζει υψηλά ποσοστά συμφωνίας με τις παραδοσιακές αξίες (σεβασμός στην οικογένεια, εθνική υπερηφάνεια, θρησκευτικότητα), παράλληλα, όμως, εκφράζει ισχυρές μετα-υλιστικές αξίες, όπως η έμφαση στην ποιότητα ζωής, η αυτονομία και η ατομική έκφραση.
• Στην Ελλάδα, το αίτημα για ασφάλεια υπερβαίνει συχνά την αξία της ελευθερίας, τάση που παρατηρείται σε πολλές δυτικές κοινωνίες. Αυτό συνδέεται με:
• την ανασφάλεια λόγω οικονομικών κρίσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας,
• την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς,
• και μια πολιτική κουλτούρα που καλλιέργησε την προστατευτικότητα.

Η εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα είναι έντονη, αλλά αμυντική. Η έμφαση δίνεται:

• στη διαφοροποίηση από τους «άλλους»,
• στην αίσθηση απειλής από τη μετανάστευση ή την παγκοσμιοποίηση,
• στην ιδέα ότι «ο κόσμος αλλάζει ερήμην μας».

Η εθνική υπερηφάνεια, επομένως, δεν είναι εξωστρεφής (π.χ. εξαγωγή πολιτισμού ή προώθηση επιρροής), αλλά εσωτερική άμυνα απέναντι στο αίσθημα έλλειψης συλλογικής αυτοπεποίθησης.

Χαρακτηριστικό των παραπάνω και αποτύπωμα της ανασφάλειας είναι πώς ένας στους δύο φοβούνται τρομοκρατική επίθεση μεγάλης κλίμακας, ή εμπλοκή της χώρας σε πόλεμο, ενώ τρεις στους δέκα φοβούνται ότι θα ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος

Ένα από τα στοιχεία της έρευνας που προκαλούν μεγάλη εντύπωση, ίσως και να τρομάζουν, και αποτελούν δείγμα μιας υφέρπουσας εθνικής εσωστρέφειας και συντηρητικοποίησης περιγράφεται στον παρακάτω πίνακα.

Οι πολίτες εξακολουθούν να εκφράζονται θετικά για την “ύπαρξη δημοκρατικού πολιτικού συστήματος”, αν και το ποσοστό βαίνει μειούμενο και έχει χάσει επτά μονάδες από το 2017, αυξάνει κατά πέντε μονάδες το ποσοστό υπέρ της υπάρξης τεχνοκρατών, και όχι κυβέρνησης, “που αποφασίζουν σύμφωνα με αυτό που εκείνοι θεωρούν καλύτερο για τη χώρα”, διπλασιάζεται (από 9% σε 17,7%) το ποσοστό εκείνων που θέλουν “ισχυρό ηγέτη που δεν δέχεται έλεγχο από τη Βουλή και τις εκλογές” (ήτοι ένα έμμεσα δικτατορικό καθεστώς, ή ένα καθεστώς τύπου Πούτιν και Ερντογάν), και τριπλασιάζεται το ποσοστό εκείνων που θέλουν “στρατιωτική κυβέρνηση” (χούντα)!

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων από τον επικεφαλής της MRB Δημ. Μαύρο:

Παγκόσμια Έρευνα Αξιών (World Values Survey – WVS) για το 2025 στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μια μέτρηση στάσεων και πεποιθήσεων. Είναι ένας «αξιακός καθρέφτης» μιας κοινωνίας σε κρίσιμη καμπή.διαβάστε ακόμαWorld Values Survey: Αξίες και Απόψεις των Ελλήνων το 2025

Τα ευρήματα που προκύπτουν από τα προσωρινά αποτελέσματα της φετινής μελέτης, όπως παρουσιάστηκαν αρχικά στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών 2025, δείχνουν ένα κοινωνικό σώμα που διασπάται μεταξύ φόβου και ελπίδας, πειθαρχίας και συμμετοχής.

Αυτή η έκθεση θα επιχειρήσει μια αναλυτική διερεύνηση, συνδέοντας στάσεις, συμπεριφορές και αξιακά προτάγματα, με στόχο να αναδυθούν τα ευρήματα της έρευνας για την ελληνική κοινωνία σήμερα.

Οι βασικοί δύο άξονες προέκυψαν με τη μέθοδο της παραγοντικής ανάλυσης (factor analysis) επί των πρωταρχικών ερωτήσεων του ερωτηματολογίου, όπου η «ονοματοδότησή» τους έγινε σύμφωνα με την εννοιολογική ομαδοποίηση των επιμέρους ερωτήσεων.

Οι ίδιες ερωτήσεις χρησιμοποιήθηκαν για τον καταμερισμό (segmentation) των ερωτωμένων σε κοινές ομάδες/τυπολογίες, οι οποίες εν συνεχεία προβλήθηκαν στον δισδιάστατο χάρτη των αξιών (factor space). Οι ποσοστώσεις που φαίνονται στους δύο άξονες είναι το άθροισμα των ομάδων που ανήκουν σε κάθε τεταρτημόριο, έτσι ώστε να αποδοθούν τα «κέντρα βάρους» της ελληνικής κοινωνίας στον χάρτη των αξιών.

1. Οι δύο Ελλάδες: Φόβος, Πειθαρχία και Ανθρωπισμός

Οαξιακός χάρτης της Ελλάδας το 2025 αναδεικνύει μια αξιοσημείωτη διχοτόμηση: από τη μία, ο άξονας «Φόβου και Πειθαρχίας» (67%) που διαπερνά την ελληνική κοινωνία, και από την άλλη, ένας εναλλακτικός άξονας «Ενσυναίνεσης και Ανθρωπισμού» (33%) που αν και μειοψηφικός, διατηρεί ισχυρά πολιτισμικά και ηθικά ερείσματα.

­
Διαβάστε την Έκθεση Προσωρινών Αποτελεσμάτων της World Values Survey

Ο πρώτος άξονας σχετίζεται με ανάγκες όπως η σταθερότητα, η συμμόρφωση, η τάξη και η ασφάλεια – αξίες που συχνά ερμηνεύονται ως αντίβαρο στην κοινωνική ρευστότητα και την αβεβαιότητα.

Αντίθετα, ο δεύτερος άξονας συνδέεται με πιο αφηρημένες αλλά θεμελιώδεις αξίες: σεβασμό στη διαφορετικότητα, συμμετοχικότητα, ελευθερία λόγου και προσωπική αξιοπρέπεια.

Ο εντοπισμός αυτής της αξιακής διάσπασης δεν είναι απλώς στατιστικός – είναι δομικός. Αντικατοπτρίζεται τόσο στη στάση απέναντι σε κοινωνικές μειονότητες όσο και στη γενικότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, στη θέληση για αλλαγή και στην αποδοχή ή απόρριψη αυταρχικών λύσεων.

2. Η Ελλάδα των αντιστάσεων – Συγκρουσιακές αξίες

Ηελληνική κοινωνία το 2025, όπως αναδεικνύεται μέσα από τα δεδομένα της World Values Survey, αποτελεί ένα παράδειγμα χώρας με βαθιές, εγχαραγμένες αντιστάσεις και διττές ταυτότητες. Αναλυτικότερα:

2.1. Η αντίφαση του παραδοσιακού και του μετα-υλιστικού

Η Ελλάδα εμφανίζει υψηλά ποσοστά συμφωνίας με τις παραδοσιακές αξίες (σεβασμός στην οικογένεια, εθνική υπερηφάνεια, θρησκευτικότητα), παράλληλα, όμως, εκφράζει ισχυρές μετα-υλιστικές αξίες, όπως η έμφαση στην ποιότητα ζωής, η αυτονομία και η ατομική έκφραση.

Αυτή η διττότητα είναι η έκφραση μιας κοινωνίας που:

• προσκολλάται στο παρελθόν ως πηγή ασφάλειας,
• αλλά διεκδικεί ένα μέλλον με περισσότερα δικαιώματα και ελευθερίες.

Η συνύπαρξη αυτών των αξιών οδηγεί σε μια κοινωνία που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε «παράδοση» και «πρόοδο», χωρίς να επιλέγει ξεκάθαρα.

2.2. Η ιεράρχηση της ελευθερίας και της ασφάλειας

Στην Ελλάδα, το αίτημα για ασφάλεια υπερβαίνει συχνά την αξία της ελευθερίας, τάση που παρατηρείται σε πολλές δυτικές κοινωνίες. Αυτό συνδέεται με:

• την ανασφάλεια λόγω οικονομικών κρίσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας,
• την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς,
• και μια πολιτική κουλτούρα που καλλιέργησε την προστατευτικότητα.

Είναι ενδεικτικό ότι, σε ερωτήσεις που θέτουν την ελευθερία και την ασφάλεια σε αντιπαραβολή, η ελληνική κοινωνία επιλέγει πλειοψηφικά τη δεύτερη.

Αυτό το εύρημα ενισχύει την ερμηνεία πως η κοινωνία έχει αναπτύξει αμυντικά αντανακλαστικά επιζητώντας περισσότερη σταθερότητα.

Η θρησκεία φαίνεται σήμερα να λειτουργεί περισσότερο ως πολιτισμικός συνεκτικός ιστός παρά ως οργανωμένο σύστημα ηθικών επιταγών. Αυτό ενισχύει την εικόνα μιας κοινωνίας:

• συμβολικά προσκολλημένης στο θρησκευτικό πλαίσιο,
• αλλά πρακτικά επιλεκτικής στις ηθικές εφαρμογές του.

2.3. Η έννοια της εθνικής ταυτότητας

Η εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα είναι έντονη, αλλά αμυντική. Η έμφαση δίνεται:

• στη διαφοροποίηση από τους «άλλους»,
• στην αίσθηση απειλής από τη μετανάστευση ή την παγκοσμιοποίηση,
• στην ιδέα ότι «ο κόσμος αλλάζει ερήμην μας».

Η εθνική υπερηφάνεια, επομένως, δεν είναι εξωστρεφής (π.χ. εξαγωγή πολιτισμού ή προώθηση επιρροής), αλλά εσωτερική άμυνα απέναντι στο αίσθημα έλλειψης συλλογικής αυτοπεποίθησης.

Οι Έλληνες ταυτίζονται πολιτισμικά με την Ευρώπη, αλλά πολιτικά και συναισθηματικά νιώθουν αποκομμένοι ή και προδομένοι από αυτήν.

Συνοψίζοντας, η Ελλάδα του 2025 φαίνεται να ζει μέσα σε πολλαπλές εσωτερικές συγκρούσεις: μεταξύ παράδοσης και νεωτερικότητας, ασφάλειας και ελευθερίας, εθνικής υπερηφάνειας και έλλειψης συλλογικού οράματος.

3. Η κρίση της εμπιστοσύνης και η αντίφαση της συμμετοχής

­
World Values Survey 2025 – Συνοπτική Παρουσίαση Προσωρινών Αποτελεσμάτων (PDF)

Ηεμπιστοσύνη, τόσο ως θεσμική όσο και ως διαπροσωπική έννοια, αποτελεί τον «αόρατο ιστό» κάθε κοινωνίας. Στην Ελλάδα του 2025, αυτός ο ιστός φαίνεται να έχει υποστεί σημαντικές διαρρήξεις. Τα δεδομένα της WVS αποκαλύπτουν μια κοινωνία στην οποία η εμπιστοσύνη παραμένει ισχυρή μόνο στις άμεσες, οικείες σχέσεις (οικογένεια: 94,6%, άνθρωποι που γνωρίζει κανείς προσωπικά: 72,6%, γειτονιά: 46,6%), αλλά καταρρέει όταν το βλέμμα στρέφεται προς το συλλογικό και το θεσμικό.

Η εμπιστοσύνη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε σημαντικά (από 25,8% το 2017 σε 50,9% το 2025). Η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς, στους δημοσιογράφους, και στους θεσμούς ελέγχου είναι όχι απλώς χαμηλή, αλλά διαπερνάται από μια αίσθηση διαρκούς μεροληψίας.

Η διαπίστωση ότι μόλις 4,2/10 είναι ο μέσος όρος στην εκτίμηση πως «οι διεφθαρμένοι τιμωρούνται» («Πόσο πιθανό είναι να τιμωρηθεί κάποιος στην Ελλάδα για ενεργητικό ή παθητικό χρηματισμό, δωροδοκία ή γιατί επιδεικνύει εύνοια προκειμένου να παράσχει δημόσια υπηρεσία;»), ερμηνεύεται όχι απλώς ως απαξίωση, αλλά ως καθολική εσωτερίκευση της ατιμωρησίας.

Η επιθυμία για εμπλοκή στα κοινά συνυπάρχει με μια δομική δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς λήψης αποφάσεων. Αυτή η αντίφαση μεταξύ διάθεσης συμμετοχής και δυσπιστίας δημιουργεί μια κοινωνία θεατών, παρά ενεργών συμμετεχόντων.

Η πραγματικότητα των εκλογών χαρακτηρίζεται από έλλειμμα ουσιαστικής επιλογής. Μόνο το 57,7% θεωρεί ότι οι εκλογές προσφέρουν πραγματική επιλογή, ενώ αρκετά λιγότεροι από τους μισούς πιστεύουν ότι οι δημοσιογράφοι καλύπτουν αμερόληπτα τα πολιτικά τεκταινόμενα (μόλις 35,9%).

Ενδεικτικά:

• Το 53,3% ζητά μεγαλύτερη συμμετοχή πολιτών σε κοινότητες και εργασία.
• Το 53,6% επιθυμεί περισσότερη συμμετοχή στις κυβερνητικές αποφάσεις.
• Όμως, μόνο το 25,5% εμπιστεύεται την παρουσία τεχνοκρατών στην κυβέρνηση.

Αυτή η κρίση εμπιστοσύνης διαμορφώνει μερικώς και τον «ψυχισμό του πολίτη». Εξηγεί γιατί η συμμετοχή υποχωρεί. Γιατί η πολιτική μετατρέπεται σε πεδίο αποχής. Γιατί η κοινωνική ανοχή προς αυταρχικές λύσεις αυξάνεται.

Η κοινωνία φαίνεται να αναγνωρίζει την ανάγκη για μια νέα αρχιτεκτονική συμμετοχής, που δεν θα εξαντλείται στις εκλογές, αλλά θα στηρίζεται στη διαβούλευση, στη διαφάνεια και στη λογοδοσία.

4. Ευημερία – Ρεαλισμός, ικανοποίηση και προσδοκίες

Οδείκτης ικανοποίησης ζωής κινείται στο 6,8/10 (από 6,2 το 2017), δείχνοντας μια οριακή, αλλά υπαρκτή βελτίωση. Ωστόσο, όταν αναλύονται οι επιμέρους τομείς (οικογένεια, εργασία, οικονομικά), το πρότυπο της «ευτυχίας» εμφανίζεται αντιφατικό.

• Η ικανοποίηση από την οικογενειακή ζωή αγγίζει το 7,5/10.
• Η ικανοποίηση από την εργασία περιορίζεται στο 6,5.
• Η οικονομική ικανοποίηση πέφτει στο 5,4.

Η οικογένεια εξακολουθεί να λειτουργεί ως ασφαλές πεδίο νοήματος και ψυχολογικής σταθερότητας, ενώ ο εργασιακός χώρος και –κυρίως– η οικονομική πραγματικότητα αναδεικνύονται ως περιοχές αστάθειας. Η ευημερία βιώνεται περισσότερο ως υποκειμενική ισορροπία παρά ως αντικειμενικό επίτευγμα.

 5. Η Ελλάδα της επιλεκτικής ανοχής

Οιπολίτες εμφανίζονται πρόθυμοι να αποδεχτούν νέες κοινωνικές συμπεριφορές, αλλά μέσα από ένα φίλτρο που συχνά εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο, την παιδεία και το συμβολικό πλαίσιο εντός του οποίου εκφράζεται η ανοχή.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

• Η ανοχή στην ομοφυλοφιλία αυξάνεται (από 27,6% το 2017 σε 51,3% το 2025).¹
• Η ανοχή στην έκτρωση σχεδόν διπλασιάζεται (από 25,7% το 2017 σε 52,5% το 2025).²
• Η αποδοχή του διαζυγίου υπερβαίνει το 68,5%.
• Το προγαμιαίο σεξ δεν θεωρείται πια ηθικά επίμαχο από το 76,4% του πληθυσμού.

Η ελληνική κοινωνία συγκροτεί νέες συντεταγμένες επιτρεπτού και επιθυμητού καθώς οι πολίτες προσαρμόζονται χωρίς να αισθάνονται ότι απομακρύνονται ριζικά από την «παράδοση».

Αντί να βιώνουμε μια σύγκρουση γενεών ή αξιών, η Ελλάδα του 2025 φαίνεται να ζει μια ήπια συνύπαρξη παλαιών και νέων νοηματοδοτήσεων του «κανονικού».

6. Τα ρεύματα της εκπαίδευσης και του φύλου

Ηεκπαίδευση παραμένει ισχυρό κοινωνικό πρόταγμα, με αυξημένη αποδοχή της αναγκαιότητάς της για όλα τα φύλα.διαβάστε ακόμαWorld Values Survey: Αξίες και Απόψεις των Ελλήνων το 2025

Παρατηρείται μια σημαντική μετατόπιση ως προς τον ρόλο της γυναίκας. Η άποψη ότι «μια γυναίκα μπορεί να είναι εξίσου ικανοποιημένη ως νοικοκυρά και ως εργαζόμενη» («Το να είναι µια γυναίκα νοικοκυρά είναι το ίδιο ικανοποιητικό µε το να εργάζεται») μειώνεται δραστικά: από 62,2% το 2017 σε 43,8% το 2025. Οι απαντήσεις των γυναικών σε αυτή την ερώτηση παρουσιάζουν επίσης σημαντική μείωση, από 59,9% το 2017 σε 41,4% το 2025. Η αλλαγή αυτή υποδεικνύει όχι μόνο αλλαγή ρόλων, αλλά και αλλαγή αυτοαντίληψης. Οι γυναίκες διεκδικούν διαφορετικά τον δημόσιο χώρο, όχι μόνο εργασιακά, αλλά και πολιτικά.

Ωστόσο, η ανισορροπία αναδύεται με την άνοδο του ποσοστού που συμφωνεί ότι «η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι πιο σημαντική για ένα αγόρι απ’ ό,τι για ένα κορίτσι» – το οποίο αυξάνεται από 8% το 2017 σε 16% το 2025.

Η αύξηση στις συντηρητικές αντιλήψεις για το φύλο δείχνει ότι η κοινωνία λειτουργεί με μηχανισμούς συμπίεσης: Η μία αξία προχωρά, ενώ μία άλλη ενεργοποιεί άμυνες. Η ελληνική κοινωνία δεν εξελίσσεται μόνο, αλλά και αντιδρά. Η πρόκληση είναι να μετατραπούν αυτές οι αξιακές εντάσεις σε κοινωνικό διάλογο – όχι σε πόλωση.

7. Clusters – Οι αρχέτυποι τύποι Ελλήνων

Τέλος, ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ευρήματα της WVS 2025 είναι η χαρτογράφηση των κοινωνικών ομάδων (clusters) που συγκροτούν την ελληνική κοινωνία. Δεν πρόκειται για τυπικές κοινωνικές τάξεις, αλλά για ψυχογραφικούς τύπους που προκύπτουν από τον συνδυασμό αξιών, φόβων, στάσεων και επιθυμιών. Οι ομάδες αυτές προέκυψαν με την στατιστική μέθοδο Latent Class Analysis (LCA).

Η κοινωνία εμφανίζεται ως μωσαϊκό οκτώ βασικών ομάδων:³

• Λαϊκή βάση (22,7%): Ομάδα με έμφαση στην καθημερινή ασφάλεια, στην οικονομική επιβίωση, στον συντηρητισμό και στην καχυποψία απέναντι σε εξωτερικές αλλαγές.
• Ριζοσπάστες – Ανεξάρτητοι (16,8%): Έντονα πολιτικοποιημένοι, με αίσθηση εθνικής κυριαρχίας, αντισυστημικότητας και έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
• Ισορροπιστές – Σκεπτικοί του Συστήματος (12,8%): Κρατούν κριτική στάση, συνδυάζοντας φιλελευθερισμό σε θέματα κοινωνικής ανοχής με επιφύλαξη προς την αγορά και το πολιτικό σύστημα.
• Συντηρητικοί (10,2%): Υποστηρικτές της παράδοσης, της πειθαρχίας, της εθνικής ταυτότητας. Εκφράζουν σταθερότητα αλλά και αντίσταση στην αλλαγή.
• Θεσμικοί οραματιστές (14,5%): Συνδυάζουν εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς με πίστη στη διαφάνεια, την ανεκτικότητα και τη δικαιοσύνη.
• Ευκατάστατοι θεσμικοί (12,1%): Σταθερά μεσαία και ανώτερα στρώματα που επενδύουν σε κανονικότητα, προβλεψιμότητα, φιλοευρωπαϊσμό και θεσμική ομαλότητα.
• Συνειδητοί δημοκράτες (8,1%): Μικρή αλλά ιδεολογικά ώριμη ομάδα που προτάσσει την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική συνοχή και τη συμμετοχή.
• Aνεκτικοί – Ιδεαλιστές (2,8%): Η μικρότερη ομάδα – είναι ανεκτικοί και προοδευτικοί, με εμπιστοσύνη στους ανθρώπους αλλά δυσπιστία στους θεσμούς, υποστηρίζοντας τις δημοκρατικές αξίες και απορρίπτοντας τη βία.

Η συνύπαρξη αυτών των ομάδων δεν είναι ουδέτερη. Καθεμία προβάλλει διαφορετικό αξιακό πλαίσιο για το μέλλον της χώρας. Κάποιες είναι αμυντικές, άλλες οραματικές. Η πλειοψηφία, ωστόσο, παραμένει εγκλωβισμένη στον κύκλο της ανάγκης για ασφάλεια, τάξη και επαναφορά – όχι απαραίτητα για πρόοδο.

Η χαρτογράφηση αυτή δεν προσφέρεται απλώς για αναλυτική ερμηνεία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό εργαλείο για επαναπροσδιορισμό της δημόσιας πολιτικής, της επικοινωνίας και της πολιτισμικής επένδυσης. Η νέα αφήγηση της χώρας, αν υπάρξει, θα πρέπει να μιλήσει ταυτόχρονα σε αυτούς τους ψυχογραφικούς τύπους – χωρίς να παγιδευτεί σε έναν από αυτούς.

Ανακεφαλαιώνοντας:

Η ελληνική κοινωνία δείχνει να παγιδεύεται σε αξίες φόβου, πειθαρχίας και ανάγκης για «κανονικότητα», με τις κυρίαρχες ομάδες να αναπαράγουν συστήματα ανασφάλειας και καχυποψίας. Παρά τις νησίδες ανθρωπισμού και συναίνεσης, η πλειοψηφία παραμένει προσανατολισμένη σε συντηρητικά αντανακλαστικά, με περιορισμένη εμπιστοσύνη στην αλλαγή και τη συμπερίληψη.

* Ο Δημήτρης Α. Μαύρος είναι Γενικός διευθυντής και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της MRB Hellas.

Ανάλυση του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Η κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός βρίσκονται, αναμφίβολα, σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και οι χειρισμοί που θα γίνουν από το Μέγαρο Μαξίμου, το επόμενο διάστημα, θα έχουν δύο βασικά στοιχεία: τον αποπροσανατολισμό και τις παροχές. Κι αυτό, λαμβάνοντας υπόψη πως η χώρα έχει ήδη εισέλθει σε εκλογικό κύκλο, αν και παραμένει ασαφής ο χρόνος προσφυγής στις κάλπες, παρά την βούληση του Κυριάκου Μητσοτάκη να εξαντλήσει την 4αετία.

Σκοπός είναι, αφενός να απομακρύνουν όσο είναι εφικτό το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης από τον σκληρό πυρήνα της αντισυνταγματικής “νόμιμης επισύνδεσης” του κινητού του Νίκου Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ και την χρήση -έστω και με ενοικίαση (outsourcing)- του κακόβουλου λογισμικού Predator, αφετέρου να επιδείξουν αντανακλαστικά στην κατακλυσμιαία ενεργειακή κρίση με την εξακόντιση των τιμών ενέργειας τον Σεπτέμβριο και τους επόμενους μήνες.

Οι τιμές Σεπτεμβρίου που ανακοίνωσαν οι πάροχοι ηλεκτρικού ρεύματος είναι πολύ αυξημένες, κινούνται στα 0,8 ευρώ/κιλοβατώρα, πολύ υψηλότερα από τη ζώνη των 0,5 ευρώ/κιλοβατώρα στην οποία είχαν κινηθεί τον Αύγουστο. Και το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα γίνει με την κρατική επιδότηση: Αν συνεχιστεί η εφαρμογή της ίδιας πολιτικής, με (οριζόντια) επιδότηση της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος για όλα τα νοικοκυριά χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, για όλα τα σπίτια που μπορεί να κατέχουν, και για όση κατανάλωση κάνουν, με δεδομένο μάλιστα ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα συνεχίσουν την αυξητική πορεία τους, ο κρατικός προϋπολογισμός θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα. Εδώ εισβάλει η παράμετρος της οικονομίας, με την Ε.Ε -υπό την αυστηρή καθοδήγηση της Γερμανίας- να παροτρύνει, προσώρας διακριτικά, να εφαρμοστούν πολιτικές μόνο για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και μάλιστα περιορισμένα.

Οι αναγνώστες του libre πρέπει, για να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα του πολιτικού κάδρου, όπως διαμορφώνεται, να προσμετρούν την παράμετρο της οικονομίας που θα καθορίσει πολλά και ίσως δημιουργήσει συνθήκες “χειραγώγησης” των πολιτικών εξελίξεων, ακόμα και του σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας στο μέλλον, ανάλογα με το εκλογικό αποτέλεσμα.

Οικονομικοί αναλυτές αναφέρουν πως η πολιτική της οριζόντιας επιδότησης, υπό συνθήκες επιδεινούμενης ενεργειακής κρίσης, είναι αδιέξοδη. Ο πρώτος λόγος είναι δημοσιονομικός –το κόστος των επιδοτήσεων γίνεται εξωφρενικό, σε ετήσια βάση θα φτάσει το 5% του ΑΕΠ, θα ξεπεράσει τη δημόσια δαπάνη για την Υγεία ή την Παιδεία. Ο δεύτερος είναι κοινωνικός –η κυβέρνηση έχει επιλέξει οι επιδοτήσεις να είναι οριζόντιες με συνέπεια να ενισχύονται προνομιακά όσοι καταναλώνουν περισσότερο ρεύμα. Ο τρίτος είναι γεωπολιτικός και περιβαλλοντικός -η εποχή της φτηνής ενέργειας έχει παρέλθει, πρέπει να περιορίσουμε την κατανάλωση ενέργειας και δη από ορυκτά καύσιμα, αυτά τα αντιστρατεύεται η επιδότηση της τιμής της. Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε την ευρωπαϊκή τάση που στηρίζεται από το Βερολίνο, την ΕΚΤ, αλλά και το ΔΝΤ, και ζητά στήριξη μόνο των ασθενέστερων και από εθνικούς πόρους. Οι χαλαρές πολιτικές της πανδημίας λαμβάνουν οριστικά τέλος.

Οικονομία και πολιτική αστάθεια

Προς την ίδια κατεύθυνση κινήθηκε, άλλωστε, και το άρθρο του διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα στο “Βήμα της Κυριακής”. Όπως σημειώνει ο διευθυντής της εφημερίδας Αντώνης Καρακούσης, ο κίνδυνος της πολιτικής αστάθειας απασχολεί εντόνως τον κ. Στουρνάρα, καθώς υποθέτει ότι μπορεί να θέσει υπό αίρεση και αμφισβήτηση την καταγραφόμενη πρόοδο. Και αυτό σε μια περίοδο που η χώρα οφείλει να διατηρήσει τη σημερινή της δημοσιονομική σταθερότητα και δι’ αυτής να υποστηρίξει την επίτευξη του εθνικού στόχου ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας.

Ο κ. Στουρνάρας πιστεύει ότι έχουν οικοδομηθεί οι προϋποθέσεις για πλήρη επανένταξη της ελληνικής οικονομίας στο διεθνές οικονομικό σύστημα την άνοιξη του 2023. Κατ’ αυτόν, είναι κρίσιμη στις παρούσες συνθήκες διεθνούς γεωπολιτικής και νομισματικής αστάθειας η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, γιατί απλούστατα θα απαλλάξει την ελληνική οικονομία από τους ορατούς πια κινδύνους επιδείνωσης των χρηματοδοτικών συνθηκών και βεβαίως από το επιπρόσθετο κόστος που η αύξηση των επιτοκίων έτσι κι αλλιώς γεννά.

Κρατήστε το αυτό: εάν οικονομικοί, επιχειρηματικοί και μιντιακοί παράγοντες στην Αθήνα θεωρούν πως ο στόχος της ανάπτυξης και της επενδυτικής βαθμίδας είναι και πρέπει να παραμείνει “με κάθε θυσία” ο κυρίαρχος στόχος, είναι θέμα χρόνου να αξιολογηθεί εάν και κατά πόσο είναι και πολιτικά εφικτός με την σημερινή κυβέρνηση.

Με την παρέμβασή του ο διοικητής της ΤτΕ προβληματίζεται μήπως η κυβέρνηση, πιεζόμενη πολιτικά, υποκύψει στον πειρασμό της εκτεταμένης παροχολογίας και υπονομεύσει δι’ αυτής την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.

Αντιλαμβάνεται βεβαίως την επιρροή του εκλογικού κύκλου, αλλά επισημαίνει με κάθε ευκαιρία και προς πάσα κατεύθυνση ότι ο στόχος ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας είναι εθνικός και επ’ ουδενί λόγο δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία.

Ο εθνικός λόγος και εθνικός στόχος δημιουργούν ενίοτε και εθνική ανάγκη για πολιτικές αποφάσεις και συμπράξεις “εθνικού σκοπού”…

Όπως επισημαίνει το “ΒτΚ”, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος δεν παραλείπει να υπενθυμίζει στους συνομιλητές του ότι η απώλεια της επενδυτικής βαθμίδας κλόνισε την ελληνική οικονομία, την έφερε πολλές φορές στο χείλος του γκρεμού στη διάρκεια της περασμένης δεκαετίας και επιμένει ότι αυτό το μέγα λάθος είναι απαραίτητο να σβήσει και βεβαίως να μην επαναληφθεί στο μέλλον. Υπό αυτή την έννοια προτρέπει την κυβέρνηση να υπερασπιστεί με κάθε μέσο την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου, γιατί τον θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας για την πορεία της ελληνικής οικονομίας.

Προς την ίδια κατεύθυνση -να μην διασαλευθεί, δηλαδή, ο πολιτικός και οικονομικός κύκλος- κινούνται, άλλωστε, τα κεντρικά κυριακάτικα άρθρα των δύο μεγάλων εκδοτικών συγκροτημάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση (Καθημερινή, Βήμα). Δείχνουν, δηλαδή, να αντιλαμβάνονται πως το σκάνδαλο των υποκλοπών είναι “πολύ σοβαρό για να πεθάνει επικοινωνιακά”, πως οι πολιτικές ευθύνες είναι περισσότερο από προφανείς, ακόμα και ότι ο πολιτικός κύκλος της κυβέρνησης τείνει να κλείσει, αν δεν έχει κλείσει ήδη. Και, όπως γίνεται συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις υψηλού (οικονομικού- επιχειρηματικού) διακυβεύματος, ανιχνεύεται κάθε πιθανή και λιγότερο πιθανή διέξοδος.

Θα ήταν λάθος, για παράδειγμα, να διαβαστεί ως υποστήριξη στην κυβέρνηση το κεντρικό άρθρο της κυριακάτικης “Καθημερινής”:

Η Ελλάδα είναι μία νησίδα σταθερότητας με θετικές προοπτικές. Γύρω μας, στην άμεση γειτονιά μας, και όχι μόνον, κυβερνήσεις και πολιτικά συστήματα κλυδωνίζονται. Οι πιέσεις και οι απειλές είναι πρωτόγνωρες. Οσα λάθη κι αν έχουν γίνει, θα είναι ακόμη μεγαλύτερο το λάθος να διολισθήσουμε σε μία αυτοκαταστροφική κατρακύλα όταν διακυβεύονται πολλά, οικονομικά και γεωπολιτικά. Συχνά δοκιμάζουμε την τύχη μας σε αυτόν τον τόπο. Δεν είναι τώρα η ώρα να το ξανακάνουμε.

Κι αυτό διότι η προσεκτική ανάγνωση οδηγεί στο συμπέρασμα πως είναι υποστηρικτικό της πολιτικής που άσκησε έως τώρα, όχι της κυβέρνησης (και των προσώπων) αυτής καθ΄ αυτής.

Πάνω σε αυτόν τον καμβά αρχίζει να φιλοτεχνείται η “εθνική” ανάγκη να διατηρηθεί απρόσκοπτη η πορεία της οικονομίας και να μην επιστρέψει η χώρα σε περιόδους πολιτικής αστάθειας. Υποδόρια, δηλαδή, δημιουργείται η εντύπωση της πιθανής ανάκαμψης του Αλέξη Τσίπρα, ως μίας “ασταθούς μεταβλητής”, και η ανάγκη οιοδήποτε πολιτικό σενάριο να περιλαμβάνει εγγυητές της οικονομικής πολιτικής Μητσοτάκη –ακόμα και χωρίς τον ίδιο! Αυτή, δε, η τάση που θα γίνεται εντονότερη το επόμενο διάστημα ίσως ενδυθεί και τον μανδύα μιας φιλόστοργης προτροπής της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας και των οικονομικών οίκων διεθνώς.

Η γεωπολιτική παράμετρος

Επιπροσθέτως, πέραν του οικονομικού κινδύνου που συνεπάγεται μια πολιτική ανατροπή στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα εγχώρια κέντρα, καλλιεργείται και ο γεωπολιτικός κίνδυνος στην παρούσα συγκυρία του ρωσοουκρανικού-κατ’ επέκταση αλλά και αυτονόμως, και των ελληνοτουρκικών. Επ΄ αυτού, λέγεται σε πολιτικά και οικονομικά γραφεία της Αθήνας, πως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν επενδύσει στρατηγικά στην Ελλάδα και αυτή η στρατηγική δεν πρέπει να τεθεί εν αμφιβόλω από τυχόν πολιτικές εξελίξεις. Στο τελευταίο ποντάρει, κατά πληροφορίες, και το Μέγαρο Μαξίμου, με τον πρωθυπουργό να εμφανίζεται ως ο μοναδικός αξιόπιστος συνομιλητής της Ουάσιγκτον. Τα σενάρια πολιτικών “λύσεων”, λοιπόν, λαμβάνουν υπόψη τους αυτή την σημαντική παράμετρο και εξυφαίνουν σχέδια -εάν και όταν χρειαστεί- στα οποία τα όποια πρόσωπα διαδραματίσουν ρόλο να μπορούν να εγγυηθούν την συνέχιση αυτής της πολιτικής των συμμάχων.

Κάπως έτσι έχει αρχίσει να κυκλοφορεί έντονα το αποκαλούμενο (και) “σχέδιο Ντράγκι”, δηλαδή ο σχηματισμός μιας κυβέρνησης ευρύτερης αποδοχής με ένα πρόσωπο που θα τυγχάνει της εμπιστοσύνης εγχώριων και ξένων οικονομικών και πολιτικών κέντρων.

Οι προειδοποιήσεις Στουρνάρα και η επίμονη αρθρογραφία (για τις υποκλοπές) παραγόντων του “κεντρώου” χώρου, της οποίας ηγείται ο αποστασιοποιημένος Ευάγγελος Βενιζέλος, οδηγεί αρκετούς στο συμπέρασμα πως έχει προεξοφληθεί το τέλος του πολιτικού κύκλου της σημερινής ηγετικής ομάδας διακυβέρνησης και η ανάγκη να περάσει η χώρα σε σχήματα και πρόσωπα που θα εγγυώνται την ίδια -ή περίπου την ίδια- πολιτική, χωρίς, όμως, την τοξικότητα που έχει παραγάγει η σημερινή κυβέρνηση.

Οι υποκλοπές, ο Ανδρουλάκης και οι κυβερνητικές συνεργασίες

Το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων είναι, δίχως αμφισβήτηση, ο καταλύτης όλων των εξελίξεων. Το Μέγαρο Μαξίμου υποτίμησε, μέσα στον πανικό των αναγκαστικών παραιτήσεων των Γρ. Δημητριάδη και Παν. Κοντολέοντα, τις πραγματικές συνέπειες. Όπως και την αντοχή του στον χρόνο, ασχέτως των ελιγμών αποπροσανατολισμού, όπως με την διεύρυνση του χρόνου διερεύνησης της Εξεταστικής επιτροπής σε βάθος 10αετίας ή και 12αετίας. Κάτι που έχει ως αποτέλεσμα να εξοργισθούν “καραμανλικοί”, “σαμαρικοί”, και φυσικά να γίνει ακόμα πιο άγρια η σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ. Για παράδειγμα, ένα τόσο ευρύ χρονικά πλαίσιο θα οδηγήσει στον διορισθέντα στην ΕΥΠ φίλο (και συντοπίτη) του Αντώνη Σαμαρά, ακόμα και στον Νίκο Δένδια που έχει διατελέσει υπουργός Προστασίας του Πολίτη και πολιτικά υπεύθυνος για την ΕΥΠ!

Ο πρωθυπουργός δεν μπορεί να αποστεί των ευθυνών του για το σκάνδαλο και το άρθρο του καθηγητή Νίκου Αλιβιζάτου, ως προς τούτο, ήταν επίσης ενδεικτικό των προθέσεων μιας μεγάλης ομάδας παραγόντων του “κεντρώου” χώρου για το πολιτικό μέλλον του Κυριάκου Μητσοτάκη, Όπως, από την άλλη, και η ηχηρά διακριτική δήλωση της Όλγας Κεφαλογιάννη επί των φημών για αντικατάστασή της από την Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας.

Οι υποκλοπές παράγουν ήδη πολιτικό αποτέλεσμα και ο πρωθυπουργός προσπαθεί μόνο να κερδίσει χρόνο, ίσως και να οδηγήσει τον εκλογικό χρόνο στην επόμενη άνοιξη, ελπίζοντας πως πολλά θα έχουν ξεχαστεί. Είναι μάλλον μάταιο.

Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ των Αθηνών αναφέρουν, πάντως, πως το πρόσωπο-κλειδί σε όλα τα παραπάνω θα είναι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και “θύμα” της “νόμιμης επισύνδεσης” της ΕΥΠ Νίκος Ανδρουλάκης. Η κριτική του τρίτου κόμματος στην κυβέρνηση -εάν την προσέξει και την αξιολογήσει κανείς- στρέφεται προσωπικά κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη και του στενού περιβάλλοντός του, χωρίς να αποκτά χαρακτηριστικά μιας συλλήβδην απόρριψης όλου του κυβερνητικού πλέγματος.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ προσδοκά -μάλλον βάσιμα- πως το κόμμα του θα ενισχυθεί εκλογικά από το σκάνδαλο των υποκλοπών, ο ίδιος αναβαθμίζεται ως προς τα ηγετικά του χαρακτηριστικά, οι αμφισβητίες στο κόμμα του “λουφάζουν” (να σημειωθεί η αιχμή Αλιβιζάτου πως η παρακολούθηση Ανδρουλάκη μπορεί να έγινε “για λογαριασμό” συνυποψηφίου του…), κι έτσι θα αποκτήσει, πιθανώς, ρόλο ρυθμιστή.

Η Ν.Δ υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη -εκτός δραματικού απροόπτου που θα ανατρέψει τα πάντα- χάνει οριστικά τον στόχο της αυτοδυναμίας, και μαζί χάνει κάθε πιθανότητα να εξεύρει κυβερνητικό εταίρο (εάν είναι πρώτο κόμμα) για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας με τον ίδιο ως πρωθυπουργό. Τι θα πράξει, όμως, ένας ενισχυμένος εκλογικά Νίκος Ανδρουλάκης, εάν του παρουσιαστεί η ευκαιρία να εγκαταστήσει μία κυβέρνηση συνεργασίας στην οποία θα συμμετέχει μεν η Ν.Δ αλλά πρωθυπουργός θα είναι ένα πρόσωπο που θα υποδείξει ο ίδιος;

Όσοι θεωρούν πως με την “νόμιμη επισύνδεση” στο κινητό του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ έκλεισε οριστικά κάθε σενάριο συνεργασίας με τη Ν.Δ του Κυριάκου Μητσοτάκη, ίσως αποδειχτεί πως έχουν δίκιο μόνο κατά το δεύτερο ήμισυ. Και οι εργώδεις παρεμβάσεις του λεγόμενου κεντρώου χώρου (ακόμα και ήπιων σημιτικών) κατά του πρωθυπουργού, ενδεχομένως ενισχύουν το ίδιο σενάριο μιας διακυβέρνησης “εθνικής ανάγκης” με τεχνοκρατικό πρόσημο.

Απ΄ όλα αυτά, βεβαίως, απουσιάζει η παράμετρος της λαϊκής ετυμηγορίας και το/τα εκλογικό αποτέλεσμα/τα μπορεί να διαψεύσουν τα σενάρια και να διαλύσουν τις ασκήσεις επί χάρτου…

Τώρα ο Αντώνης Αντζολέτος περιγράφει στην “Κ” τον τρόπο που θα λειτουργήσει ένα τέτοιο σχήμα αλλά και ποια πρόσωπα έχουν ήδη “κλειδώσει”.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα:

«Προσωπικότητες που δεν ανήκουν κατ’ ανάγκη στο κόμμα, αλλά τις έχει καταξιώσει η κοινωνική συμμετοχή και δράση, η συμβολή τους στην επιστήμη, την τέχνη, την οικονομική σκέψη και πράξη», ήταν η αναφορά του από το βήμα του Βελλιδείου.

Από τότε μέχρι σήμερα, στον 7ο όροφο της Κουμουνδούρου τα ραντεβού του τέως πρωθυπουργού με νέους επιστήμονες και τεχνοκράτες πύκνωσαν. Η «Κ» πρώτη δημοσίευσε τόσο τον περασμένο Ιανουάριο όσο και τον Ιούλιο τα ονόματα, την κινητικότητα και την επιχείρηση ανίχνευσης σημαντικών και καταξιωμένων ανθρώπων που θα βγουν μπροστά το επόμενο διάστημα από την αξιωματική αντιπολίτευση.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της «Κ», συγκροτείται ήδη μια ομάδα περίπου 30 συμβούλων, η οποία θα έχει τον χαρακτήρα think tank. Δουλειά της θα είναι να συνεργάζεται με την υφιστάμενη ομάδα με την οποία συνεννοείται σχεδόν καθημερινά ο Αλέξης Τσίπρας και στην οποία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Γιώργος Χουλιαράκης, Δημήτρης Λιάκος, Τάκης Κορκολής, Ακρίτας Καϊδατζής, Ευάγγελος Αποστολάκης και Παυσανίας Παπαγεωργίου.

Ποιος θα είναι ο ρόλος τους; Θα επικεντρώνονται σε τομείς που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών αλλά και άμεση σύνδεση με τις σύγχρονες παγκόσμιες και ευρωπαϊκές προκλήσεις που δημιουργεί η πανδημική κρίση και η μετά COVID εποχή, όπως είναι: η κλιματική κρίση, η περιθωριοποίηση της νεολαίας, η λειτουργία των θεσμών και η κοινωνική συνοχή, η ψηφιακή συνθήκη, η ενέργεια και η ανταγωνιστικότητα, οι νέες τεχνολογίες, η 4η βιομηχανική επανάσταση, ο εκδημοκρατισμός των Σωμάτων Ασφαλείας, η διατροφική αλυσίδα κ.ά.

Το «μητρώο στελεχών» μεγαλώνει στον ΣΥΡΙΖΑ, με τον Αλέξη Τσίπρα να αξιοποιεί την εμπειρία επιφανών προσωπικοτήτων, αλλάζοντας το προφίλ του κόμματος.

Η ομάδα των 16 πρώτων στελεχών που έχουν «κλειδώσει» και έχει στη διάθεσή της η «Κ» είναι:

Οθωνας Ηλιόπουλος. Αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής και κλινικός ογκολόγος στο Harvard Medical School και στο Massachusetts General Hospital Cancer Center, με μακρόχρονη εμπειρία στον σχεδιασμό, στη μελέτη και στην εκτέλεση στρατηγικών στην ιατρική εκπαίδευση και στη βιοϊατρική έρευνα.

Ο Καθηγητής κ. Όθων Ηλιόπουλος τελείωσε την Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ακολούθως, εκπαιδεύτηκε στην Παθολογία στο University of Wisconsin Medical School και στην Ογκολογία στο Dana-Farber Cancer Institute and Harvard Medical School. Κατέχει τις ειδικότητες Παθολογίας και Ιατρικής Ογκολογίας. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρικής και Κλινικός Ογκολόγος στο Harvard Medical School και στο Massachusetts General Hospital Cancer Center. Ο Δρ. Ηλιόπουλος είναι γιατρός ερευνητής και το επιστημονικό ενδιαφέρον του Εργαστηρίου του εντοπίζεται στην ανακάλυψη μοριακών στόχων για την πρόληψη και θεραπεία του καρκίνου. Είναι μέλος επιτροπών στρατηγικού σχεδιασμού στο Dana-Farber/Harvard Cancer Center και έχει μακρόχρονη εμπειρία στον σχεδιασμό, μελέτη και εκτέλεση στρατηγικών στην Ιατρική εκπαίδευση και βασική βιοιατρική έρευνα.

Γρηγόρης Γεροτζιάφας. Εντονα πολιτικοποιημένος, αναπληρωτής καθηγητής Αιματολογίας στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Pierre et Marie Curie (Paris VI), συντονίζει την ερευνητική ομάδα «Θρόμβωση και Καρκίνος» στο συγκεκριμένο ανώτατο ίδρυμα.

Ζαχαρούλα Τσιριγώτη. Είναι η πρώτη γυναίκα αντιστράτηγος της Ελληνικής Αστυνομίας, με κομβικό ρόλο στη διαχείριση του προσφυγικού το 2015. Πρόσφατα βραβεύτηκε με το Χρυσό Μετάλλιο Εσωτερικής Ασφάλειας της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν πως θα μπορούσε να είναι κάλλιστα μία επιλογή για το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Δημήτρης Χριστόπουλος. Είναι κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών και καθηγητής Πολιτειολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με έδρα το Παρίσι (2016-2019).

Κωστής Παπαϊωάννου. Εκπαιδευτικός που σπούδασε Ιστορία και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτικές Επιστήμες. Ηταν πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και γενικός γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Διάνα Βουτυράκου. Ηλεκτρολόγος μηχανικός και μηχανικός υπολογιστών με πολλές διακρίσεις στον τομέα της ρομποτικής, κατακτώντας την πρωτιά το 2018 στον παγκόσμιο διαγωνισμό στη Σαγκάη.

Πέρυσι κατέκτησε την πρωτιά στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ρομποτικής στη Σανγκάη. Είναι η πρώτη Ελληνίδα που έγινε δεκτή σε Παγκόσμια Ολυμπιάδα Ρομποτικής ως μέλος κριτικής επιτροπής και η νεότερη ηλικιακά που βρέθηκε σε αυτή τη θέση. Από το 2009 έως σήμερα, ακούει ανελλιπώς το όνομα της από τα μεγάφωνα πανελληνίων και διεθνών διαγωνισμών ρομποτικής, για να παραλάβει βραβεία, ως αναγνώριση των κόπων της. Το 2016 ίδρυσε και έκτοτε ηγείται της Unique Minds, ενός Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού που παρέχει ακαδημαϊκό προσανατολισμό σε μαθητές Λυκείου.

Η ομάδα-κρούσης

Θα επικεντρώνονται σε τομείς που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών αλλά και άμεση σύνδεση με τις προκλήσεις που δημιουργεί η μετά COVID εποχή.

Σταύρος Κατσανέβας. Καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Παρισιού και διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βαρύτητας.

Σύμφωνα με το ellines.com:

Ο Σταύρος Κατσανέβας είναι Καθηγητής Φυσικής και διαπρέπει για χρόνια στη Γαλλία. Ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας Αστροσωματιδιακής Φυσικής – Astroparticle Physics European Consortium-APPEC. Είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο Paris VII ─ Denis Diderot και διευθύνει το εργαστήριο Αστροσωματιδιακής Φυσικής και Κοσμολογίας (APC) του εν λόγω ιδρύματος.

Γεννηθείς στην Αθήνα το 1953 σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου δίδαξε έως το 1989, αφού ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο πανεπιστήμιο Paris Sud του Παρισιού το 1979. Σήμερα είναι καθηγητής στο Εργαστήριο Αστροσωματιδιακής Φυσικής και Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Paris VII ─ Denis Diderot, ενώ θεωρείται ένας από τους κορυφαίους φυσικούς στην Ευρώπη, έχοντας κεντρικό ρόλο ως διευθυντικό στέλεχος του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας, στις έρευνες του CERN.

Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας Αστροσωματιδιακής Φυσικής προέκυψε από τους κόλπους του δικτύου ASPERA (AStroparticle European Research Area) των 23 εθνικών φορέων από 19 χώρες, που επί έξι χρόνια προώθησαν και συντόνισαν την αστροσωματιδιακή έρευνα στην Ευρώπη με τη συμμετοχή και του CERN. Στόχος της Κοινοπραξίας, είναι να χαραχθεί ένα κοινό σχέδιο δράσης για την Ευρώπη στο πεδίο της αστροσωματιδιακής έρευνας και να εξευρεθούν οι πόροι, ώστε να υλοποιηθούν μεγάλης κλίμακας ερευνητικές υποδομές, με βάση τον σχετικό στρατηγικό «οδικό χάρτη» που έχει ήδη συντάξει το ASPERA.

Σε δηλώσεις του, ο κ. Κατσανέβας χαρακτήρισε μεγάλη τιμή την εκλογή του ως προέδρου της νέας κοινοπραξίας, συμπληρώνοντας ότι «πρώτιστος στόχος της θα είναι να βελτιώσει την ευρωπαϊκή συνεργασία και τον συντονισμό, όσον αφορά την χρηματοδότηση για την ενίσχυση της αστροσωματιδιακής φυσικής στην Ευρώπη, καθώς και να διατηρήσει τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης, αναφορικά στην κατανόηση των μυστικών του σύμπαντος»

Διετέλεσε υποδιευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων (IN2P3) του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) κατά τα έτη 2002-2012. Επίσης, ήταν συντονιστής της κοινοπραξίας ASPERA (2006-2012), χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ για τον προγραμματισμό των μεγάλων υποδομών αστροσωματιδιακής φυσικής, και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας Αστροσωματιδιακής Φυσικής (APPEC) κατά την περίοδο 2012-2015.

Αρις Καζάκος. Καθηγητής Εργατικού Δικαίου στο ΑΠΘ.

Δημήτρης Πλουμπίδης. Ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στο ΕΚΠΑ.

Νικόλας Φαραντούρης. Διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και καθηγητής της ευρωπαϊκής έδρας Jean Monnet στο Δίκαιο Ενέργειας, Μεταφορών και Ανταγωνισμού. Εχει εργαστεί ως δικηγόρος και νομικός σύμβουλος σε υποθέσεις Δικαίου Ενέργειας και Περιβάλλοντος σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Βρυξέλλες και Αθήνα.

Νατάσσα Ρωμανού. Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Γκόνταρντ της NASA στη Νέα Υόρκη. Διδάσκει στο πανεπιστήμιο Columbia θέματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή.

Τριαντάφυλλος Αλμπάνης. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και καθηγητής του Τμήματος Χημείας με συμμετοχές σε περισσότερα από 50 ευρωπαϊκά και εθνικά ερευνητικά προγράμματα.

Σπύρος Κίντζιος. Πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι διευθυντής του Εργαστηρίου Kυτταρικής Tεχνολογίας του ΓΠΑ.

Ζωρζέττα Λάλη. Νομικός με σπουδές στην Αθήνα και μεταπτυχιακά στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο Στρασβούργο. Ηταν διευθύντρια της task force για την Ελλάδα την περίοδο 2011-2015.

Σοφία Βιδάλη. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Είναι μέλος του διεθνούς διαπανεπιστημιακού δικτύου Criminal Justice and Critical Criminology και πρόεδρος και ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης του Εγκλήματος και του Κοινωνικού Ελέγχου.

Ντόρα Γιαννάκη. Πολιτική επιστήμων, εμπειρογνώμονας πολιτικών ασφαλείας και δικαιοσύνης και ερευνήτρια σε θέματα νεολαίας. Από το 2004 ασχολείται συστηματικά με τις ευρωπαϊκές πολιτικές νεολαίας συμμετέχοντας σε ομάδες εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η λειτουργία

Αυτό που σχεδιάζουν στην Κουμουνδούρου είναι οι σύμβουλοι με βάση την εμπειρία τους να συμμετέχουν ενεργά με τις εισηγήσεις και τις γνώσεις τους στις πρωτοβουλίες και στις παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα. Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούν να συνεισφέρουν στις εργασίες και στις νομοθετικές πρωτοβουλίες της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Ο χρόνος θα δείξει ποιοι από αυτούς θα συμπεριληφθούν και στα ψηφοδέλτια του κόμματος. Τον συντονισμό θα αναλάβει ο διευθυντής του Γραφείου του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, Μιχάλης Καλογήρου, σε συνεργασία με τον σύμβουλο του Αλέξη Τσίπρα για θέματα εκπαίδευσης Κώστα Γαβρόγλου, καθώς και τον διπλωματικό του σύμβουλο Βαγγέλη Καλπαδάκη. Ο στόχος είναι το κόμμα να διεισδύσει βαθιά στον κοινωνικό ιστό, για αυτό τον λόγο πολλές διεργασίες είναι σε εξέλιξη και στα συνδικάτα και στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Πηγή: “Κ”

Σύμφωνα με πληροφορίες του Libre, η σχετική απόφαση έχει ήδη ληφθεί από τον Αλέξη Τσίπρα και οι συνεργάτες του έχουν βολιδοσκοπήσει αρκετές τέτοιες προσωπικότητες και έχουν γίνει οι σχετικές συνεννοήσεις. Στόχος, βεβαίως, είναι η παρουσίαση της “επιτροπής σοφών” να γίνει με ήπιο τρόπο ώστε να μην διαταρραχθούν εσωκομματικές ισορροπίες, κυρίως, όμως, να μην δημιουργηθεί η εντύπωση πως πρόκειται για κάποιο όργανο η λειτουργία του οποίου θα υπερκεράσει την κομματική διάρθρωση και ιεραρχία.

Οι ανακοινώσεις θα γίνουν στην πορεία προς το συνέδριο του κόμματος που φαίνεται πως έχει κλειδώσει για τον Φεβρουάριο, αν και κορυφαία στελέχη της Κουμουνδούρου δεν αποκλείουν να υπάρξουν αλλαγές ως προς τούτο μετά τις ραγδαίες εξελίξεις στο Κίνημα Αλλαγής.

Οι πληροφορίες θέλουν από τον χώρο της Υγείας να έχουν βολιδοσκοπηθεί οι καθηγητές Γρηγόρης Γεροτζιάφας και Αθηνά Λινού, ενώ από την οικονομία και την αγορά ίσως υπάρξουν εκπλήξεις με πρόσωπα με ισχυρά τεχνοκρατικό προφίλ που έχουν διατελέσει μάνατζερ σε ιδιωτικές αλλά και δημόσιες επιχειρήσεις.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

” Έχω διδακτορικό από το πανεπιστήμιο του Princeton. Δούλεψα σαν σκυλί για να το αποκτήσω και θαυμάζω άλλους που –σαν εμένα κάποτε–, ξημεροβραδιάζονται στη βιβλιοθήκη για να προκόψουν. Ζητώ συγγνώμη για την διατύπωσή μου σε συνέντευξη που παραχώρησα. Ήταν ατυχής και λάθος, ακόμα και για κάποιον που δεν είναι πολιτικός.”, αναφέρει με ανάρτησή του στο Facebook και κατόπιν υποδείξεως, όπως λέγεται, του Μεγάρου Μαξίμου και μετά τον σάλο που προκλήθηκε.

Γνωστός οικονομικός συντάκτης, εκ των πλέον σκληρών υποστηρικτών των μνημονιακών πολιτικών και ένθερμος θιασώτης της επιλογής του πρωθυπουργού να εμπλουτίσει το περιβάλλον του με τεχνοκράτες, ανέλυε παλαιότερα το βιογραφικό του κ. Πατέλη αναφωνώντας “Πόσοι πρωθυπουργοί έχουν έναν Alex Patelis στο γραφείο τους;”.

Σύμφωνα, λοιπόν, με το βιογραφικό, ” Στη Wall Street, o Alex Patelis έγινε πασίγνωστος επειδή εγκαίρως είχε προβλέψει και εκτιμήσει τους κινδύνους από τα ομόλογα με εγγύηση τα περιβόητα στεγαστικά δάνεια που προκάλεσαν την κρίση του 2008.
Είχε συμβουλέψει τους πελάτες του να κινηθούν αναλόγως και ένας από τους ευνοημένους ήταν ένα από τα hedge funds του μεγαλοεπενδυτή John Paulson, ο οποίος με μερικές κινήσεις κέρδισε εκατομμύρια.
Αργότερα, ο στενότερος συνεργάτης του John Paulson, ο Paolo Pellegrini αποφάσισε να λειτουργήσει το δικό του hedge hund και ξεκίνησε τη στελέχωση του γραφείου του με τον Αλέξη Πατέλη”.

Και για να ενισχύσει την άποψή του για την ευτυχή συμπαιγνία των πλανητών που έφεραν τον κ. Πατέλη στο γραφείο του Κυριάκου Μητσοτάκη, συμπλήρωνε τα εξής:

“Ο Αλέξης Πατέλης έχει διανύσει μια θαυμαστή ακαδημαϊκή και επαγγελματική διαδρομή. Γεννήθηκε το 1971 στην Αθήνα, πήγε σχολείο στου Μωραΐτη. Πήρε Bachelor of Arts στα Οικονομικά και τα Μαθηματικά το 1991 από το Πανεπιστήμιο Sussex του Ηνωμένου Βασιλείου. Το 1993 πήρε Master of Arts στα Οικονομικά από το παγκοσμίου φήμης Πανεπιστήμιο του Princeton στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την εποπτεία του -καθηγητή τότε και διοικητή της κεντρικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας FED αργότερα- περιβόητου Ben Bernanke.
Η διατριβή του είχε τίτλο «Επιστροφές περιουσιακών στοιχείων και νομισματική πολιτική» και το πρώτο κεφάλαιο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Finance. Το 1997 ανακηρύχθηκε Doctor of Philosophy στα Οικονομικά.

Αργότερα αποφάσισε να μετατρέψει τις γνώσεις του σε πράξεις. Από το 1997 μέχρι το 2000 ο Alex Patelis εργάστηκε στο μεγαλύτερο dealing room του πλανήτη, ως trader της Goldman Sachs, στη Νέα Υόρκη. Μεγάλωσε, ωρίμασε, πλούτισε και κατόπιν εργάστηκε ως οικονομολόγος για τον Bill Dudley, κορυφαίο οικονομολόγο των ΗΠΑ.
Tο 2001 για έναν περίπου χρόνο μετακόμισε στο Λονδίνο για να δουλέψει ως οικονομολόγος στη Citigroup Asset Management. Το 2002 εντάχθηκε στη Merrill Lynch στο Λονδίνο. Γρήγορα ανέλαβε το επενδυτικό fund Global FX & debt Strategy το 2006 της Merrill Lynch.”

Η πορεία του κ. Πατέλη από το Sussex στο Princeton, και μετά στα μεγαλύτερα dealing rooms του πλανήτη και στα άδυτα των hedge funds (όπως του Polson, μεγαλομετόχου, πλέον, της Τράπεζας Πειραιώς), είναι (με όρους αγοράς) αξιοθαύμαστη. Το γεγονός, δε, πως στα 26 του χρόνια, με ένα διδακτορικό από το Princeton στο ακαδημαϊκό παλμαρέ του, κατόρθωνε να βγάζει εκατομμύρια, θα έπρεπε να είναι ένας βασικός λόγος για να συστήνει στους νέους να εξοπλίζονται με διδακτορικούς τίτλους, ώστε καλύτερα προετοιμασμένοι να μπορούν στην νεαρή ηλικία των 26 να ζήσουν το όνειρο που έζησε ο ίδιος.

Αντ’ αυτού, ο πρωθυπουργικός σύμβουλος με την έπαρση που διαθέτουν οι πιο αυστηροί head hunters του πλανήτη δήλωσε ακριβώς το αντίθετο. Εν ολίγοις είπε πως ο ίδιος δεν θα προσλάμβανε τον …εαυτό του διότι η ενασχόληση με τον τίτλο του Princeton θα πρόδιδε απροθυμία να εργαστεί. Θα έχανε τη δουλειά, δηλαδή, ως τεμπέλης! Υπό μία έννοια μεγαλύτερη απώλεια αυτοεκτίμησης δύσκολα συναντά κανείς.

Επειδή, όμως, δεν είναι αρκετά πιθανό ο επιτυχημένος πρωθυπουργικός σύμβουλος να ψέγει, τόσα χρόνια μετά, τον Μπερνάκε, τον Πόλσον, ή τον Πελεγκρίνι που τον εμπιστεύθηκαν –αν και με διδακτορικό από το Princeton-, κάτι άλλο συμβαίνει. Αυτή η μεταστροφή, ίσως να είναι αποκαλυπτική των νέων ιδεών του (και της κυβέρνησης;) σχετικά με την εργασία και την αναζήτηση, πλέον, άλλου τύπου “νέου εργαζόμενου” που επιθυμεί η αγορά με την οποία συναναστρέφεται.

Στην δήλωση του κ. Πατέλη, ωστόσο, περιέχεται και μια έμμεση απολογία που, τελικά, έχει, πιθανότατα, μεγαλύτερη αξία απ΄ όλα τα άλλα. “Ήταν ατυχής (η αρχική διατύπωση) και λάθος, ακόμα και για κάποιον που δεν είναι πολιτικός“, γράφει χαρακτηριστικά. Τι πάει να πει, όμως, “…ακόμα και για κάποιον που δεν είναι πολιτικός”; (Διαβάστε την δήλωση που έκανε σχετικά ο έμπειρος Νικήτας Κακλαμάνης).

Ο Alex Patelis ονομάζεται, πια, Αλέξης Πατέλης και κατέχει την εξαιρετικά σημαντική και θεσμική θέση του συμβούλου του πρωθυπουργού. Πολιτικές εισηγείται και πολιτική ασκεί από την θέση που του εμπιστεύθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, μάλιστα, τον φέρουν εδώ και καιρό να αναλαμβάνει κάποια στιγμή τον θώκο του υπουργού Οικονομικών ή του υπουργού Ανάπτυξης. Η επίκληση, ως εκ τούτου, του ρόλου του τεχνοκράτη και όχι του πολιτικού (που είναι) μπορεί να χρησιμοποιείται ως “ελαφρυντικό” σχετικά με τις δημόσιες τοποθετήσεις του, όμως μόνο ελαφρυντικό δεν είναι.

Η χώρα και το πολιτικό σύστημα είχαν και κατά το παρελθόν τεχνοκράτες σε πολιτικές θέσεις. Ουδέποτε, ωστόσο, ο Κώστας Σημίτης (ως υπουργός και αργότερα ως πρωθυπουργός) δεν επικαλέστηκε την πανεπιστημιακή-τεχνοκρατική του ιδιότητα για να του συγχωρεθούν πολιτικές αμαρτίες. Ούτε ο Νίκος Χριστοδουλάκης, ούτε Γιώργος Αλογοσκούφης, ούτε ο Πέτρος Δούκας, ούτε ο Λουκάς Παπαδήμος, ούτε ο Γιάννης Στουρνάρας και ο Γκίκας Χαρδούβελης, ούτε ο Δουζίνας, ο Φωτάκης, ο Παπαδημητρίου, η Αντωνοπούλου, ο Χουλιαράκης και άλλοι επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Το πολιτικό σύστημα, τα μίντια και, εν τέλει, η κοινωνία ως πολιτικούς τους αντιμετώπισε και ως πολιτικούς, είτε τους επιβράβευσε, είτε τους απαξίωσε.

Η “πονηριά” του κ. Πατέλη να εκμαιεύει επιείκια επειδή “δεν είναι πολιτικός” δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να ζητήσει συγγνώμη από χιλιάδες νέους που αγωνίζονται –συνήθως, μάλιστα εργαζόμενοι σκληρά για να πληρώσουν τα δίδακτρά τους- να λάβουν διδακτορικό τίτλο. Όλοι οι Έλληνες του εξωτερικού που διαπρέπουν σε ξένα πανεπιστήμια και επιθυμούν κάποια στιγμή να επιστρέψουν στη χώρα είναι βέβαιο πως εκλαμβάνουν ως αποτροπή τις δηλώσεις του κ. Πατέλη.

Υπάρχει και ένα “παράπλευρο” αλλά σημαντικό πρόβλημα απ΄ όλα αυτά. Η τεχνοκρατία μπορεί να ενισχύσει και να συμπληρώσει την πολιτική μόνο στην περίπτωση που δεν επιβάλλεται σε αυτή και δεν αναιρεί τις έννοιες της (πολιτικής) ευθύνης και της αντιπροσωπευτικότητας. Κάθε κ. Πατέλης δεν βρίσκεται δίπλα σε έναν πρωθυπουργό, ή ακόμα περισσότερο δεν συμμετέχει θεσμικά σε μια κυβέρνηση, ως αυτόνομη προσωπικότητα που διεκπεραιώνει τα καθήκοντά του χωρίς την αγωνία της λογοδοσίας. Ούτε μπορεί να διέπεται από τις απόψεις που είχε ως συνεργάτης κάθε Πόλσον.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε την επιλογή να στελεχώσει την κεντρική ομάδα του Μεγάρου Μαξίμου με τεχνοκράτες της αγοράς ή των πανεπιστημίων. Η επιλογή έχει ενδιαφέρον και σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως του Κυριάκου Πιερακκάκη) κρίνεται επιτυχημένη. Συμβαίνουν, όμως, και πολλές αστοχίες που δημιουργούν ευλόγως την εντύπωση πως αρκετοί συνεργάτες του ζουν (και δυστυχώς πολιτεύονται) σε ένα παράλληλο σύμπαν που ουδεμία σχέση έχει με την σκληρή πραγματικότητας της κοινωνίας, της οικονομίας και της πολιτικής. Όταν, δε, αυτό επεμβαίνει και καλύπτει την πολιτική διάσταση και, με την θετική έννοια, το πολιτικό κόστος που έχουν οι αποφάσεις τους, η κατάσταση μπορεί να αποβεί επικίνδυνη.

Θα υποστηρίξει, βεβαίως, κάποιος πως εν τέλει είναι ο ίδιος ο πρωθυπουργός που αναλαμβάνει αυτό το πολιτικό κόστος όσων πράττουν ή δηλώνουν οι τεχνοκράτες του περιβάλλοντός του. Δεν αρκεί κάτι τέτοιο, διότι, συνήθως, το πολιτικό κόστος εισπράττεται αφού έχουν υλοποιηθεί αυτές οι αποφάσεις και οι συνέπειές τους έχουν πληρωθεί από τους πολίτες.

Επίσης, θα ισχυριστεί κανείς πως τεχνοκράτες όπως ο κ. Πατέλης μπορούν να λειτουργήσουν πιο ελεύθερα απ΄ ότι αιρετά πολιτικά στελέχη που μετρούν ενίοτε τις ψήφους που κερδίζουν ή χάνουν από τις αποφάσεις τους. Μπορεί, ωστόσο, να φανταστεί κανείς μια πλήρως τεχνοκρατική διακυβέρνηση από μη αιρετούς που αποφασίζουν σε συνθήκες εργαστηρίου και αψηφούν τις κοινωνικές τάσεις;

Εν κατακλείδι, η τεχνοκρατία είναι χρήσιμη ως εργαλείο της πολιτικής και όχι ως αυτόνομος θύλακας που αναιρεί την αντιπροσωπευτικότητα και την κοινωνική συνείδηση.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Για τα λάθη, τις καθυστερήσεις και την ανεπάρκεια των μέτρων που ελήφθησαν ή ΔΕΝ ελήφθησαν μετά το πρώτο κύμα της πανδημίας και με προεξοφλημένη την έλευση του (χειρότερου) δεύτερου έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά (δείτε εδώ). Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμα που αξίζει να επισημανθεί.
Είναι πλέον σαφές πως τα πολλά πρωθυπουργικά “διαγγέλματα” δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Όπως δεν απέδωσε και η περιβόητη καμπάνια στα μέσα ενημέρωσης. Τα μηνύματα, άλλωστε, ήταν αντιφατικά και ενίοτε αλληλοαναιρούμενα. Κι αυτό έχει ειπωθεί. Η επίκληση της ατομικής ευθύνης παραδόθηκε αμαχητί μπροστά σε αυτές τις αντιφάσεις και τις ανεπάρκειες των πολιτικών. Η επιχείρηση πειθούς σχεδόν κατέρρευσε και γι’ αυτό επιστρατεύθηκε ο φόβος του “ήχου του αναπνευστήρα” στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ακόμα και η μικρή διάλεξη για την “ποιοτική μετάβαση στον θάνατο”.

Οι πολιτικοί χρησιμοποιούν τους τεχνοκράτες κατά το δοκούν και οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν το δίλημμα να υιοθετήσουν τους ρόλους που τους ανατίθενται ή να παραμείνουν ακλόνητοι στο επιστημονικό καθήκον.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Τραμπ σχεδόν «απέλυσε» από τον προεκλογικό άμβωνα τον Dr Fauci παραδίδοντας εαυτόν και τους οπαδούς του στις θεωρίες συνωμοσίας και την άρνηση του κοροναϊού. Στις ευρωπαϊκές χώρες (π.χ Γερμανία, Γαλλία) οι τεχνοκράτες της υγείας κρατήθηκαν σε απόσταση από τις αποφάσεις των κυβερνήσεων. Στην Ελλάδα τα πράγματα έγιναν αλλιώς.
Στην περίπτωση αυτής της ολέθριας πανδημίας («της μάχης της γενιάς μας», όπως είπε ο καθηγητής Τσιόδρας) οι ειδικοί ήταν και είναι αναγκαίοι για να καλύψουν το έλλειμμα των ηγεσιών, γι αυτό και δεν πρέπει συλλήβδην να τους “πυροβολούμε”. Μπορούμε, όμως, να τους κρίνουμε. Και θα έπρεπε, πρώτοι εκείνοι να το επιζητούν, διότι η επιστήμη είναι κρίση και αξιολόγηση και όχι βεβαιότητα και από καθέδρας κηρύγματα αυθεντίας. Κάτι σαν την θεωρία της σχετικότητας, ας πούμε.

Τα κύματα των αρνητών αλλά και οι πολλοί απείθαρχοι πολίτες -όχι απαραίτητα και αρνητές– αποτελούν αποδείξεις της αδυναμίας των πολιτικών να πείσουν.
Σε μεγάλο βαθμό αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης στον ορθό λόγο αφορά και τα πρόσωπα που τον εκφέρουν.

Όταν μεγάλη μερίδα πολιτικών είχε υιοθετήσει τον λαϊκισμό και την αγοραία ψηφοθηρική «αλίευση» των χαμηλών ενστίκτων είναι πολύ πιο δύσκολο, πλέον, να πείσουν για τις ανάγκες που δημιουργεί η πανδημία. Όταν, δε, εκμεταλλεύονται την ακραία υγειονομική συγκυρία για ιδεολογικές, πολιτικές ή οικονομικές σκοπιμότητες, η απόσταση από τον ορθολογισμό μεγαλώνει.
Ο τεχνοκράτης της υγείας δεν είναι, όμως, ένας οποιοσδήποτε τεχνοκράτης. Πρέπει να είναι εκείνο το πρόσωπο που προστατεύει τη ζωή. Εάν υποχωρήσει στις παραπάνω σκοπιμότητες παραβαίνει το καθήκον του…