Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το αεροσκάφος συμμετείχε σε πτήση συντήρησης και, κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης στον κύκλο του αεροδρομίου Τατοΐου, προσέκρουσε στο έδαφος εκτός του διαδρόμου προσγείωσης.

Ανακοίνωση σχετικά με το περιστατικό που σημειώθηκε στο Τατόι με ένα διθέσιο εκπαιδευτικό αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας, εξέδωσε το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας.  

Ειδικότερα επισημαίνει ότι το αεροσκάφος συμμετείχε σε πτήση συντήρησης και κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης στον κύκλο του αεροδρομίου Τατοΐου προσέκρουσε στο έδαφος, εκτός του διαδρόμου προσγείωσης. 

Πλάνα από το σημείο που έπεσε το εκπαιδευτικό αεροσκάφος στο Τατόι pic.twitter.com/CT2aPeGh5k

— Flash.gr (@flashgrofficial) October 8, 2025

Άμεσα στο σημείο κινητοποιήθηκαν ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής, με συνολικά 21 οχήματα να επιχειρούν για τον έλεγχο και την κατάσβεσή της.

 Η φωτιά περιορίστηκε σε ξερά χόρτα και χαμηλή βλάστηση δίπλα σε μελίσσια.

Στην περιοχή επιχειρούν 3 οχήματα με 9 πυροσβέστες. 

Μάλιστα απαντώντας σε ερώτηση για την απόσυρση του έργου με την ελληνική σημαία από το προξενείο της Νέας Υόρκης τονίζει χαρακτηριστικά: “Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;”

Παράλληλα απαντάει σε όλα τα ερωτήματα για μια σειρά από θέματα όπως, τη διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών, τη στάση των πολιτών απέναντι στα πολιτικά κόμματα, αλλά και τις προσπάθειες του υπουργείου που διοικεί για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κυρία Υπουργέ, υπάρχει η γενική αίσθηση ότι τα πολιτικά κόμματα έχουν μείνει πίσω σε σχέση με την κοινωνία. Ότι δεν έχουν αντιληφθεί τους λόγους για τους οποίους οι πολίτες έχουν βγει μαζικά στους δρόμους με αίτημα τη «Δικαιοσύνη». Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν συμφωνείτε με αυτή τη άποψη και αν «ναι» γιατί συμβαίνει αυτό;

Η διακυβέρνηση είναι αποτελεσματική, όταν αυτοί που την ασκούν συντονίζονται με τα αιτήματα, τις προσδοκίες, ακόμη και τις αγωνίες της κοινωνίας. Δικαίως οι πολίτες θέτουν ψηλά τον πήχη προς τους εκάστοτε κυβερνώντες. H κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει καταφέρει στα έξι χρόνια, πολλές φορές να ευθυγραμμιστεί, με όσα ζητούν οι πολίτες. Χωρίς να αποφύγει, όπως έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει ο Πρωθυπουργός, αρρυθμίες ή αστοχίες.

Με την Ελληνική Red List, αποκτήσαμε ένα ακόμη πολύτιμο και αποτελεσματικό όπλο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση

Αλλά μη  βάζουμε και όλα τα κόμματα στο ίδιο τσουβάλι, όταν από την αντιπολίτευση εκπορεύεται ένας ισοπεδωτικός και έξαλλος λόγος, που δεν περιορίζεται στο αίτημα για απόδοση δικαιοσύνης, αλλά υιοθετεί ανυπόστατες θεωρίες, με την πλέον ανεδαφική έως εξοργιστική, εκείνη της συγκάλυψης.

Η Κυβέρνηση έχει διευκολύνει, με κάθε τρόπο, τη δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης, ώστε να έλθει πλήρης και γρήγορα στο ακροατήριο. Εκεί, θα αποδοθεί δικαιοσύνη, από τους λειτουργούς της Δικαιοσύνης.

-Πρόσφατα παρουσιάστηκε η ελληνική Red List, ένα νέο εργαλείο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση. Καθώς η παράνομη διακίνηση και εμπορία αρχαιοτήτων εξακολουθεί να αποτελεί μια διαδεδομένη μορφή απειλής για τα πολιτιστικά αγαθά πως μπορεί να βοηθήσει τις Αρχές η Red List;

Θα μου επιτρέψετε, πριν να σας απαντήσω, να θυμίσω ότι τα τελευταία έξι χρόνια, χάρη στη σύντονη και αποτελεσματική δράση των υπηρεσιών του Υπουργείου, και ιδιαίτερα της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, έχουν επαναπατριστεί εκατοντάδες παρανόμως εξαχθείσες αρχαιότητες.

Με την Ελληνική Red List, αποκτήσαμε ένα ακόμη πολύτιμο και αποτελεσματικό όπλο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την παράνομη διακίνηση. Πρόκειται για ένα διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων(ICOM). Παρουσιάζει τις κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών που αποτελούν στόχο των παράνομων διακινητών, καταδεικνύοντας την ευαλωτότητα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Με τον τρόπο αυτό, η Ελληνική Κόκκινη Λίστα παρέχει σε όλους τους εμπλεκόμενους, συμπεριλαμβανομένων των διωκτικών αρχών (τελωνειακών, αστυνομικών κλπ), ένα πανόραμα των απειλούμενων πολιτιστικών αγαθών, ώστε να γνωρίζουν με λεπτομέρειες ποια από αυτά βρίσκονται, κατά προτεραιότητα, στο στόχαστρο των δικτύων παράνομης διακίνησης.

“Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;”

-Κυρία Μενδώνη, τι γίνεται με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο; Γιατί αποχώρησε ξαφνικά η  κ. Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου, από τη διεύθυνσή του;

H Άννα Καραπαναγιώτου παραιτήθηκε από τη θέση της Γενικής Διευθύντριας για προσωπικούς λόγους και είναι απόλυτα σεβαστό. Και δε νομίζω ότι η παραίτηση ενός προσώπου από θέση ευθύνης είναι και τόσο ασυνήθιστη  στη διοικητική διαδικασία.

Αμέσως ανέλαβε καθήκοντα  ο αναπληρωτής  της, όπως προβλέπεται από το νόμο, ο Διευθυντής Συλλογών του Μουσείου Κώστας Νικολέντζος. Ένας τέτοιος οργανισμός δεν μπορεί να μένει ακέφαλος.

-Υπάρχει το βιομηχανικό συγκρότημα της Πειραιώς 260, που αγόρασε το Υπουργείο Πολιτισμού και πρόκειται να αξιοποιήσει. Πρόκειται για έναν τεράστιο χώρο. Τι σχεδιάζει το Υπουργείο Πολιτισμού;

Ήδη εκπονούνται οι μελέτες για τη μετατροπή του βιομηχανικού συγκροτήματος, επί της οδού Πειραιώς 260, π. εργοστάσιο Τσαούσογλου σε ισχυρό πολιτιστικό πόλο. Τα κτήρια, πολλά εκ των οποίων αποτελούν μνημεία βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, θα αποκτήσουν νέα ζωή, στεγάζοντας δραστηριότητες -πέραν βεβαίως του Ελληνικού Φεστιβάλ που θα συνεχίσει να στεγάζεται  εκεί- όπως τα εργαστήρια παραγωγής πιστών αντιγράφων του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάδειξης Πολιτιστικών Πόρων αλλά και η Γλυπτοθήκη-Μοντελοθήκη, ένα εξαιρετικά σημαντικό μουσείο, που μέσω των ιστορικών εκμαγείων, αναδεικνύει την ελληνική τέχνη στη μεγάλη ιστορική διαχρονία της.

Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν ασκεί λογοκρισία. Και αυτό αποτελεί πάγια θεσμική και αταλάντευτη στάση του Υπουργείου

Σε άλλα κτήρια θα φιλοξενηθούν εκθέσεις πολιτιστικών δομών, όπως το Θεατρικό Μουσείο -το οποίο ανήκει πλέον στο Υπουργείο Πολιτισμού- το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη και το Λύκειο των Ελληνίδων. Συνεπώς, η αξιοποίηση του βιομηχανικού συγκροτήματος εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους, αλλά και την ανάδειξή του σε πόλο δημιουργίας και αναψυχής, αναβαθμίζοντας την ευρύτερη περιοχή.

Ήδη έχει ολοκληρωθεί η στρατηγική μελέτη για τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος των κτηρίων χώρου, η οποία προβλέπει συστηματικές φυτεύσεις, ενισχύοντας το πράσινο αποτύπωμα του βιομηχανικού συγκροτήματος. Η Τράπεζα Πειραιώς γενναιόδωρα  ανέλαβε, τη δωρεά όλων των αναγκαίων μελετών αποκατάστασης του συνόλου του βιομηχανικού συγκροτήματος.

-Διάβασα με προσοχή την απάντησή σας στον βουλευτή, που ουσιαστικά σας καλούσε να λάβετε πρωτοβουλία και να αποσύρετε κάποια έργα τέχνης από την Εθνική Πινακοθήκη. Όπως γράψατε «το Υπουργείο Πολιτισμού, δρώντας πάντοτε με γνώμονα την προστασία της εν γένει πολιτιστικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς της χώρας, ουδέποτε προβαίνει σε ενέργειες λογοκρισίας». Ωστόσο, το 2023 με εντολή του υπουργείου Εξωτερικών αποσύρθηκε έργο που απεικόνιζε την ελληνική σημαία με ροζ χρώμα, η οποία είχε τοποθετηθεί σε χώρο του Γενικού Προξενείου της  Ελλάδας στην Νέα Υόρκη.  Να σας θυμίσω ότι την απόσυρση του έργου είχε  ζητήσει ο πρόεδρος της Νίκης, κ. Νατσιός. Γιατί να συμβαίνει αυτό; Γιατί εδώ δεν λογοκρίθηκαν τα έργα και σωστά και στην Νέα Υόρκη επικράτησε η επιθυμία του κ. Νατσιού;

Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν ασκεί λογοκρισία. Και αυτό αποτελεί πάγια θεσμική και αταλάντευτη στάση του Υπουργείου, το οποίο υποχρεούται να προστατεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά,  να ενθαρρύνει και να στηρίζει τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.

Αυτή είναι η καταστατική μας αποστολή, αλλά και η απαίτηση μιας ώριμης κοινωνίας, στην οποία υπάρχουν άπειρα αισθητικά κριτήρια και τρόποι πρόσληψης της Τέχνης και των δημιουργημάτων της.

Με ρωτάτε για την απόσυρση του έργου από το προξενείο της Νέας Υόρκης. Αποτελεί το Γενικό Προξενείο εκθεσιακό χώρο; Υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού;

Όσον αφορά στην Εθνική Πινακοθήκη και τα έργα που βανδάλισε  ο βουλευτής της Νίκης Νικόλαος Παπαδόπουλος,  η Διεύθυνση της Πινακοθήκης έχει προβεί σε όλες τις νόμιμες ενέργειες. Και, όπως, επανειλημμένα, έχω επισημάνει το Υπουργείο δεν υπαγορεύει στην Εθνική Πινακοθήκη το τι θα εκθέσει και πως θα το εκθέσει. Την εποπτεύει και τη στηρίζει. Αυτήν την πολιτική,  η οποία  αφίσταται από την πριμοδότηση ή την προώθηση συγκεκριμένων καλλιτεχνικών ρευμάτων, συχνά με έντονο ιδεολογικό φορτίο, ακολουθούμε. Και θα  συνεχίσουμε να την ακολουθούμε, χωρίς παρεκκλίσεις.

-Θα ήθελα να επαναφέρω ένα θέμα για το οποίο σας είχα ρωτήσει στο παρελθόν και αφορά τα Βασιλικά Εμβλήματα του Όθωνα, δηλαδή το στέμμα, το σκήπτρο και το ξίφος του. Αυτά μάθαμε ότι βρέθηκαν στο Τατόι το 2023. Πού ακριβώς βρέθηκαν και από ποιους; Μπορείτε να μας πείτε κάτι περισσότερο;

Το Υπουργείο είχε κάνει σχετική μακρά ανακοίνωση. Είχα πει ότι τα βασιλικά εμβλήματα, του πρώτου βασιλέως της Ελλάδας, εντοπίστηκαν κατά τις εργασίες τεκμηρίωσης των πολιτιστικών αγαθών κινητών αντικειμένων στο π. βασιλικό κτήμα, στο Τατόι.

Το στέμμα, το σκήπτρο και το ξίφος του Όθωνα λάνθαναν επί δεκαετίες, γι’ αυτό και η ανεύρεσή τους προκάλεσε μεγάλη ικανοποίηση. Τα εμβλήματα ανακαλύφθηκαν από τα στελέχη των αρμοδίων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, σε πολύ καλή κατάσταση. Ήταν προσεκτικά φυλαγμένα και συσκευασμένα. Έτσι, έκλεισε και η  εντελώς αβάσιμη εικοτολογία που είχε καλλιεργηθεί σχετικά με την τύχη τους.

Το Υπουργείο δεν υπαγορεύει στην Εθνική Πινακοθήκη το τι θα εκθέσει και πως θα το εκθέσει. Την εποπτεύει και τη στηρίζει

Στο Τατόι έχουν έρθει στο φως χιλιάδες αντικείμενα μεγάλης ιστορικής αξίας. Σε αυτά συγκαταλέγονται και τα βασιλικά εμβλήματα του Όθωνος. Η μοναρχία ανήκει πλέον στο παρελθόν, αλλά αποτελεί ιστορική περίοδο του νεότερου ελληνικού κράτους. Τα υλικά κατάλοιπα της βασιλείας -μην ξεχνάμε ότι τα συγκεκριμένα βασιλικά εμβλήματα ήταν τα πρώτα διακριτικά του νεότερου ελληνικού κράτους- αποδεικνύουν τη διαχρονική συνέχειά του κράτους μας.

Η δημοκρατία μας είναι αδιάσειστα εδραιωμένη. Τα εμβλήματα του Όθωνος ανήκουν στον ελληνικό λαό. Γι’ αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού τα παρέδωσε στο φυσικό τους κάτοχο, την εθνική αντιπροσωπεία, ώστε να εκτίθενται στην Αίθουσα των Τροπαίων «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Βουλής των Ελλήνων.

Η Λίνα Μενδώνη ενημερώθηκε διεξοδικά για την πορεία των έργων και έδωσε σαφείς οδηγίες για την συνέχειά τους, προκειμένου το συνολικό έργο της αποκατάστασης, ανάδειξης και απόδοσης του κτήματος να ολοκληρωθεί με τον βέλτιστο τρόπο και εντός των προκαθορισμένων χρονοδιαγραμμάτων.

Όπως δήλωσε η Λίνα Μενδώνη: «Στο πλαίσιο των τακτικών αυτοψιών που διενεργούμε στο π. βασιλικό κτήμα Τατοΐου, εξετάσαμε ενδελεχώς την πορεία των έργων, που βρίσκονται σε εξέλιξη και δώσαμε οδηγίες για την πιστή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων ολοκλήρωσής τους.

Είδαμε τα έργα αποκατάστασης που ολοκληρώθηκαν, εκείνα που συνεχίζονται, αλλά και εκείνα που χρειάζεται να επιταχυνθούν, ώστε να μην παρουσιάσουν αποκλίσεις στο χρονοδιάγραμμα της ολοκλήρωσής τους.

Εξετάσαμε την πορεία κατασκευής των δικτύων υποδομών, τις εργασίες που αφορούν στον περιβάλλοντα χώρο των κτιρίων-μνημείων, ενώ διαπιστώσαμε τον ικανοποιητικό ρυθμό της καταγραφής, της τεκμηρίωσης και της συντήρησης των πολυποίκιλων συλλογών του κτήματος.

Το έτος 2025 αποτελεί το χρονικό ορόσημο, για τα έργα της αποκατάστασης του ιστορικού πυρήνα του Τατοϊου, καθώς στο τέλος του ολοκληρώνονται και αποδίδονται στο κοινό οι βασικές μουσειακές υποδομές του. Η αποκατάσταση, η ανάδειξη και η λειτουργία του κτήματος, αποτελεί εμβληματικό έργο στο πλαίσιο του συνολικού αναπτυξιακού σχεδιασμού της κυβέρνησης και του Υπουργείου Πολιτισμού».

Οι εργασίες εξελίσσονται ομαλά στα έργα αποκατάστασης του Ανακτόρου, της κατασκευής των δικτύων υποδομών του και της διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου του. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί οι μουσειολογικές μελέτες και εξελίσσονται οι μουσειογραφικές. Την πορεία των έργων του Ανακτόρου ακολουθούν και οι εργασίες για την αποκατάσταση και των Κήπων, όπου πρόσφατα εγκαταστάθηκε ανάδοχος, με χρόνο ολοκλήρωσης το τέλος του 2025.

Η Υπουργός Πολιτισμού έδωσε οδηγία να εκπονηθούν άμεσα οι μελέτες αποκατάστασης του θερμοκηπίου και του παρακειμένου γηπέδου τένις, προκειμένου και αυτά να να είναι έτοιμα, ως το τέλος του επομένου έτους.

Ανάλογο είναι και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου αποκατάστασης του κτιρίου του Νέου Βουστασίου. Η μία πτέρυγα του προορίζεται για Μουσείο των οχημάτων-μνημείων της τ. βασιλικής οικογένειας, ενώ η άλλη θα είναι μουσείο αφιερωμένο στην αγροκτηνοτροφική παραγωγή του κτήματος. Οι σχετικές μουσειολογικές μελέτες έχουν ολοκληρωθεί. Παράλληλα, ο όροφος του Νέου Βουστασίου μετατρέπεται σε χώρο συνεδρίων και εκδηλώσεων.

Μετά την αποκατάσταση του Παλαιού Βουστασίου, εκεί θα φιλοξενηθεί το Μουσείο των βασιλικών αμαξών. Τα σημαντικά τεχνικά ζητήματα που ανέκυψαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου επέβαλαν τη χρονική επέκταση των εργασιών, οι οποίες όμως πλέον εξελίσσονται ομαλά.

Και για το Παλαιό Βουστάσιο η μουσειολογική και η μουσειογραφική μελέτη έχουν ολοκληρωθεί. Τα έργα αποκατάστασης στα κτήρια του συγκροτήματος «Στάθμευσης Οχημάτων» έχουν ολοκληρωθεί και αναμένεται να παραδοθούν προς χρήση το προσεχές φθινόπωρο.

Στα συγκεκριμένα κτήρια θα στεγαστούν επισκέψιμα εργαστήρια συντήρησης, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να παρακολουθεί τη διαδιασία αποκατάστασης αντικειμένων των συλλογών του κτήματος. Ένα εξ αυτών θα παραχωρηθεί στους Προσκόπους, που σήμερα στεγάζονται στο Κατσιμίδι, και ένα δεύτερο θα φιλοξενήσει Πυροσβεστικό Σταθμό, απολύτως αναγκαίο να υπάρχει μέσα στο Τατόι.

Το προσεχές φθινόπωρο θα παραδοθούν προς πολιτιστική χρήση και τα ολοκληρωμένα κτήρια της Οικίας Sturm, της Οικίας Φροντιστή, της Οικίας Αρχικηπουρού και των Τηλεπικοινωνιών.

Ολοκληρωμένο είναι πλέον και το κτίριο των Μαγειρείων, το οποίο από τις αρχές του 2026, θα στεγάζει το εκδοτήριο εισιτηρίων των ανακτόρων, το βεστιάριο, το αναψυκτήριο και το γραφείο των υπευθύνων του μουσείου του Ανακτόρου. Μέχρι τότε, προσωρινά θα φιλοξενεί έκθεση, με το σύνολο των μελετών και των έργων που πραγματοποιούνται στον ιστορικό πυρήνα του κτήματος Τατοΐου, παράλληλα με την Οικία Δασοφύλακα, που ήδη λειτουργεί ως Κέντρο Πληροφόρησης.

Για τρία κτήρια, το Υπασπιστήριο, που θα λειτουργήσει ως Γραφείο Διοίκησης Κτήματος, το Χοιροστάσιο, που θα λειτουργήσει ως Πωλητήριο Αναμνηστικών Ειδών, και το Κτίριο Εποχικών Εργατών, που θα λειτουργήσει ως Χώρος Εκπαίδευσης Μικρής Κλίμακας και Συνεργασίας με τα Πανεπιστήμια, οι μελέτες αποκατάστασής τους έχουν ολοκληρωθεί και αναμένεται η ένταξή τους σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

Τέλος, συνεχίζεται η συντήρηση και η αποκατάσταση των κινητών αντικειμένων της τ. βασιλικής οικογένειας, καθώς, επίσης, και η διαδικασία καταγραφής, τεκμηρίωσης, ψηφιοποίησης και συντήρησης των συλλογών του Τατοΐου.

Ειδικά για το τελευταίο θέμα, που αφορά στη Βασιλίσσης Όλγας, μιλά και για τις σχέσεις της ως υπουργού με τον δήμαρχο Αθηναίων Χ. Δούκα. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά «όπου η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών έφερε στο φως σημαντικά οικοδομήματα της ρωμαϊκής εποχής, που δεν γίνεται να καλυφθούν, εκ νέου, με ασφαλτοτάπητα. Αυτή είναι η γνώμη της αρμόδιας Εφορείας και των αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού. Δεν είναι δική μου άποψη».

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

-Κυρία υπουργέ, θα ήθελα να ξεκινήσουμε τη συνέντευξη με το αίτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα. Εσείς έχετε πει ότι εκ μέρους της Ελλάδας το αίτημα είναι «μόνιμο, διαρκές και ενεργό εδώ και δύο αιώνες». Πρακτικά τι σημαίνει αυτό; Υπάρχουν συζητήσεις με εκπροσώπους του Βρετανικού μουσείου, της Βρετανικής κυβέρνησης; Θέλετε να μας πείτε κάτι περισσότερο;

Η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι αίτημα του ίδιου, του ακρωτηριασμένου μνημείου, με το οποίο τα αρπαγέντα αριστουργήματα αποτελούν ενιαία, αδιαίρετη, αδιάσπαστη, φυσική, αισθητική και νοηματική οντότητα. Η βίαιη απόσπασή τους ισοδυναμεί με διάσπαση αυτής της ενότητας. Η σύγχρονη Ελλάδα, ως κληρονόμος και διαχειριστής του οικουμενικού συμβόλου του Παρθενώνα, διεκδικεί, εν ονόματι της ακεραιότητάς του, τον επιστροφή των Γλυπτών στον φυσικό τους χώρο. Η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το Υπουργείο Πολιτισμού έχουν συνεκτική στρατηγική και κινούνται προσεκτικά και μεθοδικά, σε διακυβερνητικό επίπεδο, όπως έχει ακριβώς συστήσει και η UNESCO.  Αυτού του είδους οι διαπραγματεύσεις απαιτούν χρόνο, υπομονή και επιμονή. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να επαναλάβω, κι ας ακούγεται μονότονο, ότι δεν θα γίνει αποδεκτή οποιαδήποτε λύση που θα παραβιάζει τις εθνικές κόκκινες γραμμές, δηλαδή, την αναγνώριση οποιασδήποτε μορφής νόμιμης κυριότητας, νομής ή κατοχής στη βρετανική πλευρά. Αυτά δεν θα τα αναγνωρίσουμε ποτέ. Βλέπετε ότι η στάση μας φέρνει αποτελέσματα. Ποτέ άλλοτε το αίτημα της επανένωσης δεν ήταν τόσο ώριμο και ποτέ άλλοτε δεν είχε τόσο μεγάλη, σχεδόν καθολική, απήχηση ακόμη και παλιών πολέμιών του.

-Τα έργα στο Τατόι είναι σε εξέλιξη. Η απόδοση του έργου πότε θα γίνει από το Υπουργείο Πολιτισμού και τι θα περιλαμβάνει;

Το π. βασιλικό κτήμα στο Τατόι, με συγκρότημα ανακτορικό συγκρότημα και τα συνοδά κτήριά του, περνά από την εγκατάλειψη στην ανάδειξη και την απόδοσή του, στον φυσικό του κύριο, τους πολίτες. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού εκτελεί ένα, χωρίς προηγούμενο,  πολύπλοκο έργο που συνδυάζει την ενδελεχή τεκμηρίωση και παρουσίαση των χιλιάδων κινητών αντικειμένων με την αναστήλωση και αποκατάσταση των κτηρίων και τη διαμόρφωση, με απόλυτο σεβασμό, στην περιβαλλοντική και ιστορική φυσιογνωμία του χώρου, του άλσους που τα περιβάλλει.

Η σύγχρονη Ελλάδα, ως κληρονόμος και διαχειριστής του οικουμενικού συμβόλου του Παρθενώνα, διεκδικεί, εν ονόματι της ακεραιότητάς του, τον επιστροφή των Γλυπτών στον φυσικό τους χώρο

Όλα τα έργα προχωρούν, με απαρέγκλιτη τήρηση του χρονοδιαγράμματος, ώστε οι μουσειακές υποδομές να έχουν ολοκληρωθεί, το 2025, και το σύνολο του έργου, συμπεριλαμβανομένης της ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου, να αποδοθεί στους πολίτες το 2027.  

-Το άλλο μεγάλο έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι αυτό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Εκεί αναμένεται να εκτεθούν χιλιάδες μοναδικά ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα στην Αθήνα. Θα είναι ένα «ανταγωνιστικό» μουσείο με αυτό της Ακρόπολης;

Ποτέ τα μουσεία δεν είναι μεταξύ τους ανταγωνιστικά. Είναι, εξ ορισμού, συμπληρωματικά. Συλλειτουργούν, ασφαλώς, όταν αφορούν στην ίδια ιστορική περίοδο, ακόμη και όταν θεραπεύουν διαφορετικά είδη τέχνης, φαινομενικά εντελώς απομακρυσμένα. Αυτό ισχύει και για τη σχέση του Μουσείου της Ακρόπολης, που φιλοξενεί τους θησαυρούς του Ιερού Βράχου, και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου παγκοσμίως, στο είδος του.

• Όσον αφορά στην ανάπλασή του, διαθέτουμε ήδη την εξαιρετική πρόταση του David Chipperfield και προχωρούμε στην εκπόνηση του συνόλου των μελετών, μετά την γενναιόδωρη χορηγία του ζεύγους Σ. Λάτση.

Πρέπει, όμως, να σημειώσω -προς αποφυγήν παρανοήσεων- ότι τα ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα, επί έξι δεκαετίες, στην Αθήνα, προορίζονται για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, που έχει χωροθετηθεί στην Ακαδημία Πλάτωνος.

Πρόκειται για ένα σχέδιο που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1980 και μπαίνει, επιτέλους, στον δρόμο  της υλοποίησης, με τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό να έχει ήδη ολοκληρωθεί. Εκεί θα στεγαστούν αρχαιότητες μοναδικές και άγνωστες, καθώς δεν έχουν εκτεθεί ποτέ. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί την κιβωτό της αρχαίας ελληνικής τέχνης με εξαιρετικά έργα από όλο τον ελλαδικό χώρο.

 -Οι σχέσεις σας με τον νέο δήμαρχο Αθηναίων κ. Δούκα σε ποιο επίπεδο βρίσκονται; Η εμπλοκή του υπουργείου Πολιτισμού στο έργο της Βασιλίσσης Όλγας που δεν προχωράει ποια είναι και τι γίνεται;

Με τον Δήμαρχο Αθηναίων, όπως και με κάθε εκπρόσωπο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όποια και αν είναι η πολιτική του προέλευση, προσβλέπω σε στενή και εποικοδομητική συνεργασία. Με τον κ. Δούκα έχουμε πάμπολλα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος και αλίμονο αν δεν συζητήσουμε, δεν συνεργαστούμε και δεν αναζητήσουμε λύσεις προς όφελος, εντέλει, των Αθηναίων πολιτών.

• Όσον αφορά το έργο της πεζοδρόμησης της Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας, η εμπλοκή του Υπουργείου είναι καθόλα θεσμική. Σε κάθε εκτέλεση τεχνικού έργου, διενεργούνται ανασκαφές. Αυτό επιβάλλει ο αρχαιολογικός νόμος.

Όταν, για παράδειγμα,  αυτό γίνεται για μεγάλους αυτοκινητόδρομους, κατά μείζονα λόγο ισχύει  για ένα έργο, στο ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας. Το ίδιο έγινε και στη Βασιλίσσης Όλγας, όπου η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών έφερε στο φως σημαντικά οικοδομήματα της ρωμαϊκής εποχής, που δεν γίνεται να καλυφθούν, εκ νέου, με ασφαλτοτάπητα. Αυτή είναι η γνώμη της αρμόδιας Εφορείας και των αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Πολιτισμού. Δεν είναι δική μου άποψη. Μακάρι, πάντως, τα προβλήματα της πρωτεύουσας να συνοψίζονταν στη Βασιλίσσης Όλγας και την πεζοδρόμησή της.

-Τελικά ο πολιτισμός έχει τη θέση που του αξίζει στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα, με τη μακραίωνη και τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τη ζηλευτή σύγχρονη δημιουργία της, ο Πολιτισμός, κατακτά μέρα με τη μέρα  τη θέση που του αναλογεί. Οφείλουμε να θέλουμε όλο και  μεγαλύτερη ανάδειξη του πολιτιστικού μας αποθέματος, όλο και ενεργότερη ενθάρρυνση νέας δημιουργίας. Ποια είναι όμως, στα αλήθεια, η θέση του Πολιτισμού στην Ελλάδα; Υπάρχει κάποιο ιδεατό πρότυπο προς το οποίο πρέπει να συγκλίνουμε;

Τα ευρήματα από την ανασκαφική δραστηριότητα, επί έξι δεκαετίες, στην Αθήνα, προορίζονται για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, που έχει χωροθετηθεί στην Ακαδημία Πλάτωνος

Αν με ρωτάτε, για τον αν ο Πολιτισμός πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα στις δημόσιες πολιτικές, η απάντηση είναι  όχι μόνον αυτονόητη, αλλά γίνεται, καθημερινή  πράξη. Ένα μόνον παράδειγμα: Ποτέ άλλοτε δεν υλοποιούνταν τόσα έργα σε δομές πολιτισμού, και ποτέ άλλοτε ο Πολιτισμός δεν διέθετε τόσους πόρους, όσο σήμερα. Πάντοτε, όμως,  θα επιδιώκουμε όλο και  πιο αναβαθμισμένη τη θέση του Πολιτισμού. Αυτή είναι η φιλοδοξία και το στοίχημά μας.

-Οι ιδιώτες που χρηματοδοτούν εκδηλώσεις και πολιτιστικά έργα τελικά βοηθούν τον ελληνικό πολιτισμό; Έχει ουσία αυτό;

Αλίμονο αν τα έργα και οι εκδηλώσεις πολιτισμού ήταν αποκλειστική υπόθεση του κράτους. Πολιτισμός που εξαρτάται μόνον από την κρατική στήριξη, υλική και ηθική, μοιραία καταλήγει στη χειραγώγηση και την εργαλειοποίηση -αυτά μόνο σε κατ’ όνομα δημοκρατίες συμβαίνουν. Η υποχρέωση του Υπουργείου Πολιτισμού και των υπηρεσιών του να καταστήσει -και να διατηρεί- τον Πολιτισμό ισότιμα προσβάσιμο σε όλους, κάθε άλλο παρά αναιρεί τον ρόλο των ιδιωτών. Δεν χρειάζεται καν να ανατρέξουμε στους χορηγούς και τους μαικήνες της Αρχαιότητας.

Ας δούμε μόνον τους δύο αιώνες του ελεύθερου εθνικού μας βίου για να διαπιστώσουμε πόσο οι μεγάλες δωρεές συνέβαλαν στην άνθηση του νεότερου πολιτισμού μας και στη διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ιδιαίτερα, για την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία, η οποία είναι προσωπική υπόθεση, υπόθεση του δημιουργού, θα ήταν τουλάχιστον παράδοξο η στήριξή της να εναποτίθεται μόνον στο κράτος.

Αυτή είναι και η κεντρική ιδέα της μελέτης αποκατάστασης των Κήπων, επί της οποίας γνωμοδότησε ομοφώνως θετικά το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, όπως σημειώνει σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 3.000.000 ευρώ, το ποσό δίνεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η αποκατάσταση και ανάδειξη των Κήπων του Ανακτόρου εντάσσονται στον συνολικό σχεδιασμό του ΥΠΠΟΑ για την αποκατάσταση και ανάδειξη του ιστορικού πυρήνα του Τατοΐου, στο πλαίσιο της στρατηγικής αξιοποίησής του, ως μνημειακού συνόλου. 

Βασικές παραμέτρους του σχεδιασμού της μελέτης αποκατάστασης αποτελούν η ιστορική τεκμηρίωση, το θεσμικό πλαίσιο για τη διατήρηση και αποκατάσταση των ιστορικών Κήπων, τα τοπογραφικά χαρακτηριστικά, η χρήση κατάλληλου φυτικού υλικού, προσαρμοσμένου στο μικροκλίμα και ανθεκτικού στη φωτιά, αλλά και η χρήση υλικών με βάση τις αρχές της αναστρεψιμότητας και της βιωσιμότητας. 

Σχέδιο γενικής διάταξης. Πηγή: ΥΠΠΟΑ

Το ΥΠΠΟΑ σημειώνει ότι η περιοχή επέμβασης της μελέτης περιλαμβάνει έκταση 34 στρεμμάτων και περιμέτρου 762 μέτρων. Ο ρόλος των δέντρων είναι πολύ σημαντικός στη σύνθεση του φυτικού υλικού: φυτεύονται περίπου 450 δένδρα. Τα μονοπάτια ακολουθούν τις αρχικές χαράξεις, όπως αυτές υφίστανται και γίνονται εντοπίζονται από τα ίχνη της οριοθέτησής τους. 

Η δημιουργία υδατοπερατών επιφανειών συμβάλλει στην ανάπτυξη της βιοποικιλότητας διασφαλίζοντας φυσικές συνθήκες στο περιβάλλον, ευνοώντας συγχρόνως την ανάπτυξη τοπικής χλωρίδας και πανίδας.

Οι Ανακτορικοί Κήποι στο Τατόι

Η θέση των Κήπων βρίσκεται νότια του κτιριακού συνόλου του Ανακτόρου και των Μαγειρείων και σε άμεση γειτνίαση με την Πύλη της Λεύκας. Το βορειότερο επίπεδο των Κήπων βρίσκεται στην υψηλότερη στάθμη περιλαμβάνοντας τις διαμορφώσεις που συνδέονται άμεσα με το Ανάκτορο. 

Από τη στάθμη αυτή ξεκινά η διπλή πλατιά μαρμάρινη σκάλα, σε συμμετρική διάταξη, για την πρόσβαση στην κατώτερη στάθμη των Κήπων. Το αμέσως χαμηλότερο επίπεδο που περιλαμβάνει την ελλειψοειδή κρήνη και την κολυμβητική δεξαμενή κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1950. 

Από τη στάθμη αυτή και κάτω, διαμορφώνεται η κεντρική Αλέα των Κήπων, η οποία έχει σημαντικό ρόλο στη χωρική οργάνωση των Κήπων, ενώ εκατέρωθεν, διαμορφώνονται μονοπάτια διατεταγμένα σε ομόκεντρους κύκλους. 

Ξέφωτο. Πηγή: ΥΠΠΟΑ

Στις θέσεις, όπου διασταυρώνονται οι εγκάρσιες πορείες με την κυκλική διάταξη, προκύπτουν επιμέρους κυκλικοί κόμβοι. Εντοπίζεται κι ένας επιπλέον κόμβος στο κέντρο της σπείρας, ως απόληξη της διαδρομής στον Λαβύρινθο. 

Κεντρικά και ανατολικά της Αλέας, ο σχεδιασμός υποστηρίζει την λογική του περιπάτου. Στον τομέα, στα δυτικά της Aλέας, χωροθετούνται χρηστικές λειτουργίες όπως το θερμοκήπιο και το γήπεδο τένις.

Όσο για τη μελέτη αποκατάστασης των Κήπων του Ανακτόρου στο Τατόι, εκπονείται από την Έλλη Παγκάλου και αποτελεί χορηγία της ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ προς το ΥΠΠΟΑ.

Το κτήμα Τατοΐου

Το Κτήμα αγοράστηκε από τον Γεώργιο Ά το 1872. Το 1886 ολοκληρώθηκε το Ανάκτορο και το 1890 οι Κήποι Η διαμόρφωση των Κήπων γύρω από το Ανάκτορο, καθώς και οι εργασίες ανάπλασης όλου του κτήματος είναι έργο του Λουδοβίκου Μύντερ Δανού δασολόγου και φιλέλληνα, διευθυντή του Κτήματος (1873-1892).

Ροδώνες. Πηγή: ΥΠΠΟΑ

To 1916 ξέσπασε η Μεγάλη Πυρκαγιά από την οποία διασώθηκαν το Νέο Ανάκτορο και οι Κήποι. Το διάστημα 1924-1926 εφαρμόστηκε δεκαετές πρόγραμμα της Ανωτέρας Δασολογικής και Ανωτέρας Γεωπονικής Σχολής για τη διαχείριση των Κήπων.

Τη δεκαετία του 1950 έγινε η προσθήκη της πισίνας στο επίπεδο του Grotto. Η μεγα-πυρκαγιά του 2021 κατέστρεψε το μεγαλύτερο τμήμα των φυτεύσεων, το οποίο με το πέρας του έργου θα έχει αποκατασταθεί.

Κεντρική φωτογραφία: Αλέα με πλατάνια. Πηγή: ΥΠΠΟΑ

Το νέο στοιχείο που έχει προστεθεί στην εξίσωση της Δευτέρας είναι η προοπτική παρουσίας του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά. Στελέχη της ΝΔ που είναι σε επικοινωνία μαζί του επιβεβαιώνουν την πρόθεσή του να βρεθεί στην εξόδιο ακολουθία. Επισήμως, πάντως, το περιβάλλον του κ. Σαμαρά ούτε επιβεβαιώνει, ούτε όμως και διαψεύδει τα σενάρια περί παρουσίας του. Ο κ. Σαμαράς, πάντως, προ ημερών είχε δώσει τον τόνο, εκφράζοντας τη διαφωνία του με την κυβερνητική απόφαση να μην αποδοθούν τιμές στον τέως Βασιλέα, υπογραμμίζοντας ότι «οι Δημοκρατίες δεν αποσιωπούν το παρελθόν τους. Μόνο τα αυταρχικά καθεστώτα συνηθίζουν να «σβήνουν φωτογραφίες και σελίδες ολόκληρες».

Κάτι, όμως, η παρουσία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης κ. Πικραμμένου, κάτι η δήλωση του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, υπουργοί της ΝΔ πλέον είναι διατεθειμένοι να ξανασκέφτούν την παρουσία τους στη Μητρόπολη τη Δευτέρα. Πιο αποφασισμένος όλων εμφανίζεται ο υπουργός Εσωτερικών Μάκης Βορίδης, ο οποίος σχεδόν προεξοφλείται ότι θα δώσει το παρών. Ο Άδωνις Γεωργιάδης τονίζει ότι, αν δεν ήταν στο Κουβέιτ, θα πήγαινε στην κηδεία, ενώ εκεί θα είναι η σύζυγος του Ευγενία Μανωλίδου. Ο υπουργός Υγείας Θάνος Πλεύρης σταθμίζει το να βρεθεί στη Μητρόπολη, ενώ τις ίδιες σκέψεις κάνει και η υφυπουργός Υγείας Ζωή Ράπτη, η οποία διατηρεί καλές σχέσεις με την Τατιάνα Μπλάτνικ και τον Νικόλαο. Πάντως, παρών δεν θα είναι ο αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών Στέλιος Πέτσας.

Από βουλευτές, ως αυτή την ώρα, το παρών θα δώσει η ευρωβουλευτής της ΝΔ Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου, η οποία είναι και βαφτισιμιά του τέως Βασιλιά, οι βουλευτές Μεσσηνίας της ΝΔ Μίλτος Χρυσομάλλης και ο Περικλής Μαντάς της ΝΔ, αλλά και ο βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης της ΝΔ Δημήτρης Βαρτζόπουλος. Και οι τρεις προαναφερθέντες είναι βουλευτές του περιβάλλοντος του κ. Σαμαρά. Στο παρασκήνιο ακούστηκαν τις προηγούμενες ώρες και άλλα ονόματα, όπως του βουλευτή Λάρισας Χρήστου Κέλλα ή της βουλευτού Ηλείας Διονυσίας Αυγερινοπούλου, οι οποίο, όμως, δεν πρόκειται να είναι στην Αθήνα εκείνη την ημέρα. Στη Λακωνία και συγκεκριμένα στην Αρεόπολη θα βρίσκονται και οι βουλευτές του νομού Θανάσης Δαβάκης και Νεοκλής Κρητικός, λόγω της επίσκεψης του Α/ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνου Φλώρου στην περιοχή.

Μένει να φανεί, επίσης, ποιοι πρώην βουλευτές της ΝΔ θα δώσουν το παρών στη Μητρόπολη. Έχει ακουστεί το όνομα του πρώην υπουργού Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, ενώ φαίνεται ότι δεν θα είναι παρών ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας, του οποίου ο πατέρας διατηρούσε στενή σχέση με το παλάτι. Εκ του θεσμικού του ρόλου ως περιφερειάρχης Αθηνών, στη Μητρόπολη αναμένεται να βρεθεί ο Γιώργος Πατούλης.

Τα μέλη βασιλικών οικογενειών της Ευρώπης που θα παραστούν στην κηδεία

Στην τελετή αναμένεται να παραστούν ο βασιλιάς της Ισπανίας Φελίπε, και ανιψιός του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου, με τη σύζυγό του βασίλισσα Λετίσια της Ισπανίας, ενώ η μητέρα του Φελίπε, βασίλισσα Σοφία όπως και η πριγκίπισσα Ειρήνη, αδελφές του εκλιπόντος, βρίσκονται ήδη στη χώρα μας. Παρών αναμένεται να είναι και ο τέως βασιλιάς της Ισπανίας, Χουάν Κάρλος, όπως και η πριγκίπισσα Χριστίνα της Ισπανίας.

Η βασίλισσα Μαργαρίτα Β΄ της Δανίας και η πριγκίπισσα Βενεδίκτη, αδελφές της Αννας-Μαρίας, ο Ολλανδός βασιλιάς Γουλιέλμος-Αλέξανδρος, η βασίλισσα Μάξιμα της Ολλανδίας και η πρώην βασίλισσα της Ολλανδίας Βεατρίκη επίσης αναμένεται να παραστούν, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ». Με βάση ρεπορτάζ της ΕΡΤ, την βρετανική βασιλική οικογένεια αναμένεται να εκπροσωπήσει η πριγκίπισσα Άννα, κόρη της Ελισάβετ και αδερφή του Κάρολου.

Όπως αναφέρει η ίδια πηγή, στην Αθήνα θα βρεθούν μεταξύ άλλων ο Αλβέρτος του Μονακό και η αδερφή του, ο Δούκας του Λουξεμβουργου Ερρίκος, ο πρίγκιπας της Νορβηγίας Χαουκούν και ο τέως βασιλιάς της Βουλγαρίας Συμεών.

Το βασιλικό ζεύγος του Βελγίου θα βρεθεί στην ελληνική πρωτεύουσα αυθημερόν τη Δευτέρα για την κηδεία. Για την κηδεία είναι πιθανό να έρθουν στη χώρα εκπρόσωποι και άλλων βασιλικών οικογενειών, όπως ο πρίγκιπας Ράντου της Ρουμανίας, ο Κάρολος ΙΣΤ΄ Γουσταύος της Σουηδίας και ο πρίγκιπας Αλέξανδρος και η πριγκίπισσα Αικατερίνη της Σερβίας, καθώς επίσης και μέλη της βασιλικής οικογένειας της Ιορδανίας.

Καθαρίζουν τους βασιλικούς τάφους και ανοίγουν δρόμους στο Τατόι

Μάχη με τον χρόνο δίνουν τα συνεργεία που εργάζονται στους βασιλικούς τάφους στο Τατόι ώστε να έχουν ολοκληρώσει τη διαμόρφωση του χώρου μέχρι το βράδυ. Το χρονοδιάγραμμα των εργασιών έδωσε χθες ο εργολάβος της ανάπλασης, κ. Πέτρος Μπακάλης, ο οποίος διαβεβαίωσε πως οι εργασίες συντήρησης και καθαρισμού του χώρου θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα, αργά το απόγευμα. Ήδη έχει γίνει η δεντροφύτευση περιμετρικά του σημείου όπου θα ταφεί ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος, ενώ καθαρίζονται και τα μνήματα των γονέων του.

Στον περιβάλλοντα χώρο, έχουν διανοιχτεί οι διάδρομοι πάνω στους οποίους θα κινηθούν οι υψηλοί προσκεκλημένοι ενώ τα συνεργεία καθαρίζουν το παρεκκλήσι της Αναστάσεως και το μαυσωλείο. Παράλληλα, εργάτες κόβουν κορμούς δέντρων οι οποίοι φορτώνονται σε φορτηγά και απομακρύνονται από το λόφο.

Αυτή την ώρα, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, κυρία Λίνα Μενδώνη, και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος, κ. Γιώργος Αμυράς, πραγματοποιούν αυτοψία στον χώρο και ελέγχουν την πορεία των εργασιών.

Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας

Στο σχέδιο ασφαλείας αναμένεται να μετάσχουν περισσότεροι από 1.000 αστυνομικοί της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αττικής, της Διεύθυνσης Επισήμων, της Τροχαίας, της Ασφάλειας Αττικής καθώς και της Αντιτρομοκρατικής. Υπάρχει πρόβλεψη για τη διαχείριση των πολιτών που θα συγκεντρωθούν στη Μητρόπολη Αθηνών όπου πρόκειται να τελεστεί η νεκρώσιμος ακολουθία, καθώς επίσης και για τη μετακίνησή τους στο Τατόι.

Στο εσωτερικό της Μητρόπολης Αθηνών, η πρόσβαση των προσκεκλημένων θα γίνεται με διαπιστεύσεις. Σύμφωνα με τα χθεσινά δεδομένα, εντός του ναού αναμένεται να μπουν 187 άτομα. Οι 130 απ’ αυτούς πρόκειται να αφιχθούν στην Ελλάδα από το εξωτερικό κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.

Εξωτερικά του ναού θα δημιουργηθεί μια περίμετρος με τη χρήση κιγκλιδωμάτων, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει εκτός από έντονη παρουσία ενστόλων και χρήση drones.

Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως πόσοι από τους 187 προσκεκλημένους θα μεταβούν στο Τατόι για την ταφή, μετά τη νεκρώσιμο ακολουθία. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η μετακίνησή τους θα γίνει με ειδικά μισθωμένα βαν και μέσω δρομολογίων που έχει προβλέψει η Διεύθυνση Τροχαίας Αττικής.

Μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας έχει ο έλεγχος της πρόσβασης στο σημείο ταφής καθώς είναι ένας ανοικτός χώρος, με τους αστυνομικούς να σχεδιάζουν μια μεγάλη ακτίνα ασφαλείας γύρω από το συγκεκριμένο σημείο. Εν τω μεταξύ, μέτρα ασφαλείας έχουν προβλεφθεί και γύρω από τα σημεία διαμονής των προσκεκλημένων.

Ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών. Η 1η Ιουνίου 1973 σηματοδότησε το τέλος της βασιλείας στην Ελλάδα, με τον Κωνσταντίνο να παραμένει στο εξωτερικό και να μην επιστρέφει στην Ελλάδα. Μάλιστα, για πρώτη φορά μετά την αλλαγή πολιτεύματος, επέστρεψε το 1981 και αυτό για τον θάνατο της μητέρας του, της Φρειδερίκης.

Με τη φυγή του όμως, προέκυψε το θέμα της βασιλικής περιουσίας και της βασιλικής χορηγίας. Ο τέως εγκατέλειψε τη χώρα τον Δεκέμβριο του 1967, μετά την αποτυχία του να οργανώσει ένα αντικίνημα απέναντι στη Χούντα, η οποία στη συνέχεια, αφού είχε φύγει, συνέχιζε να του χορηγεί τη βασιλική χορηγία, την οποία και εισέπραττε μέχρι το 1973.

Όταν ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος πήρε 13,7 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος ως ”αποζημίωση”

Τα πρώτα χρήματα από την εκποίηση της περιουσίας τα εισέπραξε ο τέως γύρω στα 1970, όταν πούλησε στο Τατόι μια μεγάλη αγροτική έκταση «εκείθεν της σιδηροδρομικής γραμμής» έναντι πέντε εκατομμυρίων δολαρίων.

Με τη φυγή του στο εξωτερικό, λέγεται ότι αντιμετώπισε οικονομικά προβλήματα, όμως η κινητή και ακίνητη περιουσία που κληρονόμησε η σύζυγός του Αννα-Μαρία, μετά τον θάνατο των γονιών της, προστέθηκαν τότε στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.

Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα του «Βήματος», το 1973 η χούντα είχε καταθέσει 120 εκατομμύρια δραχμές για την απαλλοτρίωση της λεγόμενης βασιλικής περιουσίας, όμως οι ενδιαφερόμενοι φέρονται να είχαν αρνηθεί να τα λάβουν.

Το ύποπτο ριφιφί στο Τατόι και το 10ετές μυστικό

Μία περίεργη διάρρηξη έγινε στο Τατόι το 1991 και μάλιστα η αστυνομία την κράτησε κρυφή για 10 χρόνια. Στη λίστα των κλοπιμαίων περιλαμβάνονταν χρυσό διάδημα σε σχήμα τιάρας με μαργαριτάρια, χρυσές εικόνες με πλαίσια στολισμένα με διαμάντια, σταυροί με σμαράγδια, βραχιόλια με ρουμπίνια, δαχτυλίδια με διαμάντια, κολιέ με μαργαριτάρια και ένα μενταγιόν από αμέθυστο.

Ο χαμένος θησαυρός του Τατοΐου είχε σπάνια κειμήλια αμύθητης αξίας και έκαναν ξαφνικά φτερά.

Η διάρρηξη έγινε ενώ η κινητή περιουσία των Γλύξμπουργκ, ήταν μέσα σε κοντέινερ και θα μεταφερόταν με φορτηγά στο λιμάνι του Πειραιά και από εκεί στο λιμάνι Τίλμπουρι της Αγγλίας.

Τότε, ο διαχειριστής της βασιλικής περιουσίας, απόστρατος ναύαρχος Μάριος Σταυρίδης, παρουσιάστηκε στο Αστυνομικό Τμήμα της Κηφισιάς και δήλωσε ότι «ύστερα από διάρρηξη που έγινε στο Τατόι, εκλάπησαν πίνακες ζωγραφικής και θρησκευτικές εικόνες».

Η διαμάχη με την Ελλάδα για τη λεγόμενη βασιλική περιουσία

Οι Έλληνες πολίτες ψήφισαν υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας, τιμωρώντας τον Κωνσταντίνο για την προδικτατορική εξέλιξη των γεγονότων. Στο δημοψήφισμα της 8ης Δεκεμβρίου 1974, η αβασίλευτη δημοκρατία συγκέντρωσε μεγάλη πλειοψηφία 69,2% έναντι 30,8% της βασιλευομένης.

Έτσι, ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να μην επιστρέψει και οι διαφορές του με το ελληνικό κράτος για την πρώην -πια- βασιλική περιουσία έφτασαν στα δικαστήρια. Αφορούσαν το Μον Ρεπό στην Κέρκυρα, το κτήμα Τατοΐου και το κτήμα Πολυδενδρίου στην Αγιά Λάρισας.

Το 1992 σύναψε συμφωνία με την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, διά της οποίας εκχωρούσε το μεγαλύτερο μέρος της ακίνητης περιουσίας του στην Ελλάδα σε ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα με αντάλλαγμα την απόδοση των παλαιών θερινών ανακτόρων του Τατοΐου και το δικαίωμα να εξαχθεί ένας μεγάλος αριθμός κινητών περιουσιακών στοιχείων από τη χώρα.

Η σύμβαση ψηφίστηκε με τον νόμο 2086/1992 περί κυρώσεως της μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του τέως Βασιλέως Κωνσταντίνου σύμβασης. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο κερκυραϊκός λαός πραγματοποίησε κατάληψη στο ανάκτορο Μον Ρεπό διαδηλώνοντας κατά της συμφωνίας και δηλώνοντας ότι το ανάκτορο ανήκει στον κερκυραϊκό λαό και όχι στον μονάρχη.

Επίσης, το 1992 μεταφέρθηκε με κοντέινερ όλη η κινητή περιουσία που βρισκόταν στα παλαιά ανάκτορα Τατοΐου, η οποία σύμφωνα με δημοσιεύματα συμπεριλάμβανε κλασικές και βυζαντινές αρχαιότητες. Τα κοντέινερ με τα οποία μεταφέρθηκαν τα κινητά αντικείμενα από το Τατόι προκάλεσαν την κατακραυγή της κοινής γνώμης. Μάλιστα καταγράφηκε το γεγονός πως εκλάπησαν πίνακες ζωγραφικής, θρησκευτικές εικόνες και κοσμήματα. Σημειώθηκε ακόμη πως ο νόμος του 1992 της κυβέρνησης Μητσοτάκη εξυπηρετούσε σκανδαλωδώς τα συμφέροντα του Κωνσταντίνου.

Εγραφαν τα «Νέα» το 2007: Ο τέως βασιλιάς είχε κοστολογήσει τη διεκδικούμενη περιουσία του σε 161,1 δισ. δραχμές, όπως προκύπτει από τα υπομνήματα που είχε προσκομίσει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπως αποδείχθηκε, δεν συμμερίστηκε τις θέσεις του. Του επεδίκασε όχι πλήρη, αλλά εύλογη αποζημίωση που ανερχόταν σε 4,6 δισ. δραχμές, (13,5 εκατ. ευρώ) ποσό κατά πολύ μικρότερο ακόμη και από τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν (συνολικά 14,2 εκατ. ευρώ) στη δημοπρασία από τον οίκο Christie΄s.

Η πρώτη επίσκεψη

Ακόμα, το 1993, έκανε μια πρώτη μεγάλη επίσκεψη στην Ελλάδα, αλλά η κυβέρνηση ενοχλήθηκε από αυτή την περιοδεία του και αντιμέτωπη με τις όλο και ισχυρότερες διαμαρτυρίες της αντιπολίτευσης του ζήτησε να αποχωρήσει. Το 1994 η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου ακύρωσε με τον νόμο 2215/1994 τη συμφωνία του 1992 και αφαίρεσε από τον Κωνσταντίνο την ιδιοκτησία του στην Ελλάδα και την ελληνική ιθαγένεια θεωρώντας ότι η βασιλική περιουσία είχε ήδη απαλλοτριωθεί με το νομικό διάταγμα της Χούντας των Συνταγματαρχών.

Ο συγκεκριμένος νόμος αναγνώριζε ότι η απαλλοτρίωση της βασιλικής περιουσίας από τη χούντα ήταν εξ αρχής νόμιμη και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά το 1974, οπότε και αποκαταστάθηκε η δημοκρατία, ενώ αποκαλούσε τον τέως βασιλιά Κωνσταντίνο ως Κωνσταντίνο Γλύξμπουργκ ζητώντας παράλληλα από τα μέλη της οικογένειας να δηλώσουν ένα επίθετο στα ληξιαρχεία ως όρο για την επανάκτηση της ελληνικής ιθαγένειας.

Στις 21 Οκτωβρίου 1994 κατέθεσε, μαζί με άλλα οκτώ μέλη της βασιλικής οικογένειας, προσφυγή κατά της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Στρασβούργο ισχυριζόμενος ότι ο νόμος 2215/1994 παραβίαζε διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Την προσφυγή υπέγραφαν μεταξύ άλλων οι Rosalyn Higgins, καθηγήτρια στο London School of Economics και μετέπειτα η πρώτη γυναίκα μέλος του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, και Georges Vedel, μέλος του γαλλικού συνταγματικού δικαστηρίου και διαπρεπής νομικός, ενώ το κύριο έργο της υπεράσπισης είχαν οι νομικοί λόρδος Λέστερ και Nathene – Arnaouti συνεπικουρούμενοι από τους δικηγόρους Μπράβο και Γεωργιάδη.

Τον Οκτώβριο του 1998 δημοσιεύθηκε η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έκρινε ως παραδεκτό λόγο το περιουσιακό σκέλος της προσφυγής και όχι τα υπόλοιπα παραπέμποντας την υπόθεση σε νέο τμήμα με νέα σύνθεση. Τον Νοέμβριο του 2000 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του πρώτου άρθρου του Πρώτου Πρωτοκόλλου ενώ στις 28 Νοεμβρίου 2002 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιδίκασε 13,7 εκατομμύρια ευρώ, από τα οποία αποδόθηκαν 13,7 εκατομμύρια ευρώ στον τέως βασιλιά Κωνσταντίνο. Να σημειωθεί ότι στην προσφυγή ο τέως βασιλιάς και τα υπόλοιπα μέλη υπολόγιζαν την βασιλική περιουσία σε 161 εκατομμύρια ευρώ.

Οι νομικοί εκπρόσωποι του ελληνικού Δημοσίου επισήμαναν στο υπόμνημά τους ότι για το ύψος της αποζημίωσης πρέπει να συνεκτιμηθούν τρία κρίσιμα στοιχεία:

Ο Κωνσταντίνος και τα μέλη της οικογενείας του είναι απλοί πολίτες ιδιώτες, χωρίς προνόμια και με αυτή την παραδοχή η περιουσία πρέπει να αποτιμηθεί αποκλειστικώς σε χρήμα.
Οι αιτούντες δεν έχουν καταβάλει φόρους και άλλες οφειλές προς το Δημόσιο από κτήσεως της επίδικης περιουσίας.
Μεγάλο μέρος των εκτάσεων των επίμαχων κτημάτων είναι δασικά και ως τέτοια έχουν μικρή εμπορική αξία, εξαιτίας των περιορισμένων δυνατοτήτων αξιοποίησής τους.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως ο Κωνσταντίνος διεκδικούσε πίνακα του Τζορτζ Σκοτ και άλλα αντικείμενα τα οποία, όμως, σύμφωνα με φορτωτικές που προσκόμισε η ελληνική πλευρά είχαν μεταφερθεί με τα κοντέινερ από το Τατόι το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς του 1991. Αυτό αποκάλυψε πως ο Κωνσταντίνος ψευδόταν και προκάλεσε θυμηδία στους δικαστές.
Τελικά, με απόφαση του δικαστηρίου ο τέως βασιλιάς έλαβε ως αποζημίωση 13,7 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία εισπράχθηκαν από τη ΔΟΥ Αχαρνών, τον Μάρτιο του 2003. Το Ελληνικό Κράτος κατέβαλε αυτό το ποσό από τον προϋπολογισμό «φυσικών καταστροφών», θέλοντας να κάνει έναν πολιτικό υπαινιγμό, και εξέδωσε το σχετικό πιστωτικό εκκαθαριστικό από τη ΔΟΥ Αχαρνών ως κατά τόπον αρμόδια, με το σκεπτικό ότι τελευταίος τόπος διαμονής του Κωνσταντίνου στην Ελλάδα ήταν τα Ανάκτορα στο Τατόι. Ο Κωνσταντίνος, στη συνέχεια, αφού παρέλαβε μέσω πληρεξουσίου δικηγόρου το ποσό, ανήγγειλε τη δημιουργία του Ιδρύματος «Άννα – Μαρία» με έδρα το Λιχτενστάιν ως φορέα διάθεσης της αποζημίωσής του σε φιλανθρωπικούς σκοπούς. Μέχρι σήμερα όμως οι δραστηριότητες του ιδρύματος δεν έχουν γίνει γνωστές.

Μετά την ομόφωνη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, επί των προτεινόμενων χρήσεων σε χαρακτηρισμένα μνημεία, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: “Προχωρούμε στις διαδικασίες του σχεδίου ανάπτυξης του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι με συνέπεια στα χρονοδιαγράμματα που έχουμε θέσει. Με τη δημοπράτηση, προ ημερών, του έργου για την αποκατάσταση και ανάδειξη του ανακτόρου, συνολικού προϋπολογισμού 14,3 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτεί το Ταμείο Ανάκαμψης, μπαίνουμε στην τελική ευθεία για την έναρξη των εργασιών με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2025. Με δεδομένο ότι οι διαδικασίες για την εκπόνηση των απαιτούμενων εξειδικευμένων μελετών για την ωρίμανση των έργων και εργασιών, που περιλαμβάνει η μελέτη βιωσιμότητας ολοκληρώθηκαν, σήμερα, με την θετική γνωμοδότηση επί των χρήσεων στα κτήρια, τα χαρακτηρισμένα μνημεία του ιστορικού πυρήνα του κτήματος, οι ρυθμοί επιταχύνονται. Με τη στενή συνεργασία και τον συντονισμό των συναρμοδίων υπουργείων, και παρά τα προβλήματα που δημιούργησαν στο φυσικό περιβάλλον οι μεγάλες πυρκαγιές του περασμένου καλοκαιριού, καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε το Κτήμα, μέσα στους χρόνους που έχουν τεθεί, να αποκατασταθεί, όπως του αρμόζει, προκειμένου να αποτελέσει έναν πόλο εθνικού και διεθνούς ενδιαφέροντος”.

Το τμήμα του π. βασιλικού κτήματος Τατοΐου, χαρακτηρισμένο από το 2003 ως ιστορικός τόπος, περιλαμβάνει τις εξής ενότητες: 1. Την Ανακτορική με το ανακτορικό συγκρότημα και τα κτήρια με τις υποστηρικτικές λειτουργίες (Μαγειρεία, Υπασπιστήριο, Κτήριο Προσωπικού Οικία Sturm, Κτήριο Τηλεπικοινωνιών, Οικία Φροντιστή, Χώρος Στάθμευσης), 2. Τη Διοικητική με κτήρια που σχετίζονται με τη διεύθυνση και τη φύλαξη του Κτήματος (Διευθυντήριο, Δασονομείο, Φυλάκιο εσωτερικής πύλης, Οικία Αξιωματικών, Σταθμός Χωροφυλακής, Ξενοδοχείο Εργατικές Κατοικίες-Εργαστήριο Εργατών, Πρατήριο Καυσίμων), 3. Την ενότητα της Αγροτικής Παραγωγής με κτήρια με χρήσεις σχετικές με την παραγωγή προϊόντων α) Κτηνοτροφία (Παλαιό Βουστάσιο-Παλαιός Στάβλος, Ιπποστάσιο, Νέο Βουστάσιο, Χοιροστάσιο) και β) Παραγωγής Προϊόντων (Γαλακτοκομείο, Βουτυροκομείο, Οινοποιείο, Ελαιοτριβείο), 4. Την Ταφική ενότητα, που περιλαμβάνει τους βασιλικούς τάφους, το Μαυσωλείο, τον Ι. Ναό Αναστάσεως και το κτήριο της Φρουράς των Τάφων. Όπως ενημερώνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, τα ανωτέρω κτήρια έχουν χαρακτηριστεί ως νεώτερα μνημεία, ενώ, εκτός από τα κτήρια που ανήκουν στις παραπάνω ενότητες, υπάρχουν και περιφερειακά κτήρια, όπως τα Φυλάκια.

Ακολουθούν -σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση- οι εγκριθείσες χρήσεις των κτηρίων ανά ενότητα:

1. Ανακτορική Ενότητα: Το Ανάκτορο, μετατρέπεται σε Μουσείο, ενώ στα Μαγειρεία θα λειτουργήσει το εκδοτήριο εισιτηρίων του Ανακτόρου, πωλητήριο και αναψυκτήριο. Τα υποστηρικτικά κτήρια του Ανακτόρου προορίζονται να λειτουργήσουν ως υποστηρικτικές λειτουργίες του Κτήματος αλλά και ως χώροι φιλοξενίας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται: Στο Υπασπιστήριο φιλοξενούνται τα Γραφεία Διοίκησης του Κτήματος, το Κτήριο του Προσωπικού μετατρέπεται σε Ξενώνα Υψηλών Προσώπων, η Οικία Sturm και το Κτήριο Τηλεπικοινωνιών χρησιμοποιούνται ως εκθεσιακοί χώροι επιμέρους θεματικών συλλογών, η Οικία Φροντιστή θα φιλοξενήσει το Αστυνομικό Τμήμα, η Αποθήκη διατηρείται ως αποθηκευτικός χώρο, οι Χώροι Στάθμευσης μετατρέπονται σε εργαστήρια συντήρησης, η Οικία Οδηγών θα στεγάσει τον Πυροσβεστικό Σταθμό και τους προσκόπους από το Κατσιμίδι, το Συγκρότημα των Στρατώνων μετατρέπεται σε εστιατόριο και χώρο κοινωνικών εκδηλώσεων, η Οικία Αρχικηπουρού θα στεγάσει το Κέντρο Ελέγχου του Κτήματος (τηλεπικοινωνίες, ασφάλεια, διοίκηση Κτήματος), η Οικία Δασοφύλακα θα φιλοξενήσει το Κέντρο Πληροφόρησης, η Γεννήτρια Ηλεκτρικού Ρεύματος θα στεγάσει αποδυτήρια και τους χώρους υγιεινής.  

2. Διοικητική Ενότητα: Το Διευθυντήριο, το Δασονομείο, η Οικία Αξιωματικών, ο Σταθμός Χωροφυλακής, το Ξενοδοχείο, τα Κτήρια Α, Β και Γ των Εργατικών Κατοικίων, η Αποθήκη και το Εργαστήριο Εργατών διαμορφώνονται σε ξενώνες για παροχή υπηρεσιών φιλοξενίας, το Φυλάκιο εσωτερικής πύλης θα λειτουργήσει ως Κέντρο Πληροφόρησης Τατοΐου, το Θερμοκήπιο και το Πρατήριο Καυσίμων διατηρούν την ίδια χρήση.

3. Παραγωγική Ενότητα: Το Παλιό Βουστάσιο μετατρέπεται σε έκθεση Αμαξών, το Ιπποστάσιο θα υποστηρίξει τη λειτουργία καφέ, πωλητηρίου, χώρου δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, ψηφιακού κέντρου ενημέρωσης για άλογα, στο Νέο Βουστάσιο δημιουργείται σε ένα μέρος του έκθεση αγροτικής παραγωγής και στο υπόλοιπο έκθεση των Αυτοκινήτων-Μνημείων, συνεδριακό κέντρο, και αναψυκτήριο, στο Χοιροστάσιο θα λειτουργήσει το κύριο πωλητήριο αναμνηστικών ειδών, το Οινοποιείο, το Εμφιαλωτήριο, ο Χώρος Στάθμευσης Οινοποιείου αξιοποιούνται για τη λειτουργία Οινοποιείου, το Σιδηρουργείο, το Ξυλουργείο, το Πεταλωτήριο, οι Κατοικίες Εργατών και η Πλάστιγγα στο συγκρότημα της “Μάνδρας”, θα φιλοξενήσουν χρήσεις για τη διάθεση αγροτικών προϊόντων και για αναψυκτήρια, το Βουτυροκομείο θα φιλοξενήσει το Μουσείο Βουτυροκομείου και το ιατρείο, ο Χώρος Στάθμευσης θα χρησιμοποιηθεί για τη στάθμευση Ασθενοφόρου, το Κτήριο Εποχικών Εργατών προορίζεται για χρήσεις εκπαίδευσης μικρής κλίμακας και για χρήσεις εκπαιδευτικές σε συνεργασία με Πανεπιστήμια, το Γαλακτοκομείο θα φιλοξενήσει αναψυκτήριο-καφέ, το Ελαιοτριβείο και το Βοηθητικό Κτίσμα του Ελαιοτριβείου θα λειτουργήσουν ως Ελαιουργείο.

4. Ταφική Ενότητα: Περιλαμβάνει το Μαυσωλείο και τον Ιερό Ναό της Αναστάσεως, για τα οποία διατηρείται η αρχική χρήση τους, ενώ στο Φυλάκιο Φρουράς των Τάφων, δημιουργείται έκθεση αρχαιοτήτων Δεκέλειας και ιστορίας του βασιλικού κοιμητηρίου.

Για τα περιφερειακά κτήρια προβλέπεται: Τα Φυλάκια Βαρυμπόμπης και Κρυονερίου να λειτουργήσουν ως εγκαταστάσεις υποδοχής στο Κτήμα, ελέγχου στάθμευσης και πώλησης προϊόντων του Κτήματος, ο Στάβλος Κρυονερίου να λειτουργήσει ως Κέντρο Ιππασίας, ο Αστυνομικός Σταθμός Βαρυμπόμπης να διαμορφωθεί σε κεντρικό πωλητήριο προϊόντων του Κτήματος, το Φυλάκιο της Κιθάρας να φιλοξενήσει υπαίθριες δραστηριότητες (πεζοπορία/trekking/παρατήρηση/ιππασία) και αναψυκτήριο, ο Στάβλος Πλατάνου να λειτουργήσει ως αναψυκτήριο, καφέ και εστιατόριο, ενώ το Κτήριο Κατσιμιδίου προορίζεται για τη μεταστέγαση των Φίλων του Δάσους Τατοΐου από το κτήριο των Στρατώνων.