Η διαδικτυακή Πύλη (https://tatoicollections.culture.gov.gr/), που δημιούργησε η Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού αποδίδει στο κοινό τη μεγαλύτερη συλλογή του είδους της, στη χώρα, αφιερωμένη στις καλές και εφαρμοσμένες τέχνες, την ιστορία και τον υλικό πολιτισμό της νεότερης Ελλάδας.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στον χαιρετισμό της στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, όπου παρουσιάστηκε το έργο σημείωσε: «Παρά τη δεδομένη ιστορική σημασία του κτήματος του Τατοίου, καθώς και την υψηλή περιβαλλοντική του αξία, παρέμενε επί δεκαετίες παραμελημένο και αναξιοποίητο από την ελληνική Πολιτεία, εξ αιτίας ιδεοληψιών και εσφαλμένης νοοτροπίας, στην προσέγγιση της νεότερης ιστορίας μας. Η διαχειριστική ευθύνη του κτήματος πέρασε στην ελληνική Πολιτεία, μετά την πολιτειακή μεταβολή, που επέφερε το δημοψήφισμα του 1974, και κυρίως μετά την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του Στρασβούργου, το 2003, η οποία αφορούσε το θέμα της λεγόμενης βασιλικής περιουσίας», ανέφερε.

Σημείωσε πως το 2019, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «συμπεριέλαβε την προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του Τατοΐου μεταξύ των εμβληματικών προγραμματιζόμενων έργων της κυβέρνησής του. Έκτοτε, υπό το γενικό συντονισμό του υπουργείου Πολιτισμού, στο π. βασιλικό κτήμα υλοποιείται -με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027, του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και ιδιωτικών δωρεών- ένα εξαιρετικά εκτεταμένο και σύνθετο πρόγραμμα έργων συντήρησης, αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού πυρήνα του κτήματος».

Στα 1.690 στρέμματα, που καταλαμβάνει ο ιστορικός πυρήνας, βρίσκονται κτήρια-μνημεία, εντός των οποίων βρέθηκαν στοιβαγμένα σε εξαιρετικά κακές συνθήκες, χιλιάδες κινητά αντικείμενα, πολλά εκ των οποίων έχουν χαρακτηριστεί μνημεία, σύμφωνα με το εθνικό θεσμικό πλαίσιο της προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Το σύνολο των υλοποιούμενων έργων, τα οποία στην πρώτη και κύρια φάση τους έχουν ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026, τόνισε η υπουργός Πολιτισμού, εντάσσεται σε ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μετατροπή και αξιοποίηση του Τατοΐου ως ανοιχτού και προσβάσιμου περιαστικού χώρου πρασίνου πολλαπλών δραστηριοτήτων, ελκυστικού για όλες τις κατηγορίες πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

«Ο όλος σχεδιασμός αποσκοπεί στην ανάδειξη του κτήματος ως χώρου ιστορικής μνήμης, πολιτισμού, εκπαίδευσης, περιβαλλοντικής αγωγής και αναψυχής εντός του αποκατεστημένου και προστατευόμενου φυσικού τοπίου, με σεβασμό στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία του και στην παράλληλη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του», ανέφερε η κ. Μενδώνη.

Αναφερόμενη στην προσπάθεια που καταβάλλεται για την καταγραφή, ψηφιοποίηση και τεκμηρίωση των αντικειμένων και την ιστορική τους σημασία, είπε: «Η τεκμηρίωση και η ψηφιοποίηση των Συλλογών Τατοΐου, δεν είναι απλώς μια πράξη διάσωσης. Είναι μια πράξη γνώσης και ευθύνης απέναντι στην ιστορία. Κάθε αντικείμενο αποκτά τη δική του φωνή και θέση, σε ένα ευρύτερο αφήγημα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και προσφέρει πολύτιμα εργαλεία για την έρευνα, την εκπαίδευση και τη δημόσια κατανόηση της ιστορίας. Η τεκμηρίωση δεν είναι μια εφάπαξ ενέργεια· αλλά μια μακρά, σύνθετη και επιστημονικά απαιτητική διαδικασία. Ξεκινά από την απογραφή, συνεχίζεται με τη μελέτη, την έρευνα και την ταύτιση, και ολοκληρώνεται με τη δημοσίευση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, κάθε αντικείμενο αποκτά ταυτότητα, περιεχόμενο και σημασία».

Στην Πύλη παρουσιάζονται σήμερα περισσότερα από 70.000 τεκμηριωμένα αντικείμενα, προσφέροντας μια σπάνια, πολυεπίπεδη εικόνα της ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας, από τον 19ο έως τον 20ό αιώνα.

Με επίκεντρο την ευρωπαϊκή τέχνη και το design του 19ου και του 20ού αιώνα, οι Συλλογές Τατοΐου εκτείνονται χρονικά και γεωγραφικά από την ελληνική αρχαιότητα έως τα καθημερινά αντικείμενα της δεκαετίας του ’60 και από την Ευρώπη έως την Άπω Ανατολή.

Έπιπλα, έργα τέχνης, είδη μεταλλοτεχνίας, πορσελάνες, κοσμήματα, ενδύματα, στρατιωτικός εξοπλισμός, παράσημα, βιβλία, αντικείμενα λατρείας και προσωπικά τεκμήρια συνθέτουν ένα μοναδικό πολιτιστικό σύνολο, που αποκαλύπτει πτυχές της καλλιτεχνικής παραγωγής, της καθημερινότητας και της πολιτικής ιστορίας της νεότερης Ελλάδας.

«Η ψηφιοποίηση και η ψηφιακή καταγραφή και τεκμηρίωση», σημείωσε η υπουργός, «των συλλογών των κινητών αντικειμένων του Τατοΐου, που βαίνει σταδιακά προς ολοκλήρωση, σηματοδοτεί, παράλληλα, την ένταξη και την ενσωμάτωσή τους στα πληροφοριακά συστήματα του Εθνικού Αρχείου Μνημείων. Τα τελευταία χρόνια, μετά την ολοκλήρωση της κύριας φάσης ανάπτυξης και απόδοσης των πληροφοριακών αυτών συστημάτων σε παραγωγική χρήση από τις Υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού, η Ελλάδα έχει πλέον δημιουργήσει όλη την απαραίτητη υποδομή και διαθέτει επιτέλους εν λειτουργία το Εθνικό Αρχείο Μνημείων.

Το Εθνικό Αρχείο Μνημείο, εξήγησε η κ. Μενδώνη, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την ανάπτυξη και εφαρμογή όλων των δημοσίων πολιτικών για την προστασία, συντήρηση, ανάδειξη και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος της πατρίδας μας. Σημειωτέον ότι η συγκρότησή του προβλεπόταν από τη θέσπιση του ισχύοντος Αρχαιολογικού Νόμου, ήδη, από το 2002.

Πρόκειται, όπως είπε, για ένα πλήρως ψηφιακό Αρχείο για την καταγραφή, τεκμηρίωση, παρακολούθηση, προστασία, διαχείριση και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας, που επιτρέπει στις Υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και στους συνεργαζόμενους φορείς να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή την ταυτότητα, τη θέση και την κατάσταση διατήρησης όλων των στοιχείων της υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς ανά την επικράτεια, το νομικό και διαχειριστικό καθεστώς τους, καθώς και την προσβασιμότητα και διαθεσιμότητά τους. Η ύπαρξη αυτού του ψηφιακού εργαλείου καθιστά δυνατό τον αναλυτικό και τεκμηριωμένο σχεδιασμό της προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της εθνικής περιουσίας μέσω της πλήρους αξιοποίησης σύνθετων δεδομένων.

Συγχρόνως, επιτρέπει τη συνεχή αναπροσαρμογή της στρατηγικής της διαχείρισης βάσει των εκάστοτε αναγκών σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο. Υπό αυτό το πρίσμα, το Εθνικό Αρχείο Μνημείων αποτελεί σημαντικότατο κεφάλαιο και αφετηρία αναπτυξιακής δυναμικής. Πάνω στη θεμελιώδη αυτή υποδομή ψηφιακών εφαρμογών και περιεχομένου, που δεν είναι στατική αλλά εξελίσσεται, αναβαθμίζεται και επεκτείνεται διαρκώς, το υπουργείο Πολιτισμού οικοδομεί πλέον ένα δίκτυο διασυνδεδεμένων υπηρεσιών και προϊόντων. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται νέες δυνατότητες προβολής και αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς παρέχεται πρόσβαση στα πολιτιστικά αγαθά με τρόπους που δεν είναι δυνατοί από τα παραδοσιακά και συμβατικά μέσα. Έτσι, συμβάλλουν καίρια, ώστε η πολιτιστική κληρονομιά να καταστεί πολλαπλασιαστής της τοπικής, περιφερειακής και εθνικής αναπτυξιακής δυναμικής και ανταγωνιστικότητας».

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στη σημασία της καταγραφής και τεκμηρίωσης του υλικού: «Η καθ’ ύλην αρμόδια Διεύθυνση προχώρησε και συνεχίζει τη συνολική και συστηματική καταγραφή και τεκμηρίωση του συνόλου των αντικειμένων. Μέσω δύο συγχρηματοδοτούμενων έργων, με συνολικό προϋπολογισμό 2,87 εκατ. ευρώ, προβλέπεται, έως το τέλος του έτους, να έχουν ψηφιοποιηθεί, καταγραφεί και τεκμηριωθεί περισσότερα από 90.000 αντικείμενα των συλλογών του Τατοΐου, από πολυμελή ομάδα ειδικών επιστημόνων και στελεχών του υπουργείου, με την υποστήριξη εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, εγνωσμένου κύρους. Κάθε αντικείμενο αποκτά τη δική του θέση και φωνή σε ένα ευρύτερο αφήγημα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και προσφέρει πολύτιμα εργαλεία για την έρευνα, την εκπαίδευση και τον περαιτέρω πολιτιστικό σχεδιασμό». Με τη σημερινή δημοσιοποίηση της διαδικτυακής πύλης και της έντυπης έκδοσης, μας δίνεται πραγματικά μια εξαιρετική πρόγευση, εξάπτοντας το ενδιαφέρον μας σχετικά με την επικείμενη ολοκληρωμένη και εμπεριστατωμένη παρουσίαση των συλλογών στους νέους μουσειακούς χώρους του κτήματος Τατοΐου, που θα εκτείνονται -πέραν της ανακτορικής έπαυλης- και σε άλλα κτίσματα, καλύπτοντας ποικίλες επιμέρους θεματικές. Είμαι βέβαιη ότι η επικείμενη ολοκλήρωση του συνόλου των εν εξελίξει έργων, που υλοποιούν πέντε συνολικά Υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού στο πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου, θα δικαιώσει απολύτως το σύνολο της προσφοράς τους και τις προσδοκίες όλων μας».

Η υπουργός, κλείνοντας, αναφέρθηκε στην έντυπη έκδοση του υπουργείου Πολιτισμού «Ξεκλειδώνοντας το Τατόι» η οποία περιέχει, συνοπτικά, μέρος των συλλογών του.

«Η έκδοση αυτή δίνει στο κοινό τη δυνατότητα να αποκτήσει μια πρώτη επαφή με την άγνωστη έως σήμερα συλλογή αντικειμένων, που πλαισιώνεται από ένα εξίσου άγνωστο αρχείο εγγράφων, φωτογραφιών και άλλων χαρτώων τεκμηρίων, το οποίο ταξινομείται, ψηφιοποιείται και συντηρείται συστηματικά, προκειμένου να αποδοθεί και αυτό, μαζί με τα βιβλία των επιμέρους βιβλιοθηκών των μελών της τέως βασιλικής οικογένειας, στους μελετητές- αρχικά με ψηφιακή πρόσβαση και στη συνέχεια με φυσική», ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού.

Μίλησε για τη διάσωση, τη μελέτη και την ανάδειξη αυτού του πολύτιμου ιστορικού και πολιτιστικού κεφαλαίου, που συνδέεται άρρηκτα με μια από τις πιο κρίσιμες και συνάμα γόνιμες περιόδους της ελληνικής ιστορίας, που κατά την κ. Μενδώνη «σημαδεύτηκε από τους αγώνες της εθνικής ολοκλήρωσης, τη Μεγάλη Ιδέα, αλλά και τον Εθνικό Διχασμό, τη Μικρασιατική Καταστροφή, τους μεγάλους κοινωνικούς μετασχηματισμούς και τη θεμελίωση του σύγχρονου ελληνικού κράτους, την οφείλουμε στις Υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού. Εν προκειμένω, στη Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων. Για την καθοριστική συμβολή τους, θα ήθελα να συγχαρώ και να ευχαριστήσω θερμά τα στελέχη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων στο πρόσωπο της προϊσταμένης της Δρος Μαρίας Ξένης Γαρέζου», κατέληξε.

Τα αίτια του ατυχήματος διερευνώνται από επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας η οποία αναμένει και την καλυτέρευση της υγείας των δυο αξιωματικών προκειμένου να δώσουν καταθέσεις που θα ρίξουν φως στα αίτια του ατυχήματος. Παράλληλα, εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια που μπορεί να το προκάλεσαν.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η ΕΡΤ για τις αιτίες του συμβάντος, τα βασικά σενάρια είναι δύο:

• Στην πρώτη περίπτωση στο αεροσκάφος έκανε «κράτηση» ο κινητήρας, δηλαδή να υπήρξε ξαφνική βλάβη που προκάλεσε την άμεση απώλεια ύψους
• Η δεύτερη υπόθεση είναι οι δύο πιλότοι να έκαναν άσκηση απώλειας κινητήρα και κατά τη διάρκεια της προσπάθειας να τεθεί ξανά σε λειτουργία, αυτό να μην κατέστη εφικτό.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, «αεροσκάφος P2002-JF Tecnam της 360 Μοίρας Εκπαίδευσης Αέρος, που συμμετείχε σε πτήση συντήρησης, κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης στον κύκλο του αεροδρομίου Τατοΐου, προσέκρουσε στο έδαφος εκτός του διαδρόμου προσγείωσης. Το πλήρωμα διακομίστηκε στο 251 ΓΝΑ, όπου υποβάλλεται στις απαραίτητες εξετάσεις. Τα αίτια του συμβάντος διερευνώνται».

Η τεχνική επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή αυτοψία στο σημείο της πρόσκρουσης και συνέλεξε στοιχεία από τα συντρίμμια του αεροσκάφους το οποίο είχε αγοραστεί το 2018.

Το Tecnam P2002-JF είναι ελαφρύ, διθέσιο αεροσκάφος ιταλικής κατασκευής, που χρησιμοποιείται στη βασική εκπαίδευση των Ικάρων για πτήσεις πρώτου επιπέδου. Ανήκει στη νέα γενιά εκπαιδευτικών αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας και χαρακτηρίζεται από χαμηλή κατανάλωση, υψηλή ευελιξία και αξιοπιστία.

Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει 12 τέτοια αεροσκάφη. Ωστόσο ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μέσα στο 2025

Σύμφωνα με την περιγραφή του αεροσκάφους από την ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας «τo P2002-JF είναι διθέσιο, μονοκινητήριο, ελικοφόρο, χαμηλοπτέρυγο και με σταθερό σύστημα προσγείωσης και χρησιμοποιείται για το στάδιο εκπαίδευσης επιλογής των νέων Ικάρων (IK I).

Είναι ιταλικής κατασκευής, από την εταιρεία Tecnam και πρωτοεισήλθε σε παραγωγή το 2002. Η Πολεμική Αεροπορία, σε αντικατάσταση του Τ-41D, τον Οκτώβριο του 2018 προμηθεύτηκε το πρώτο αεροσκάφος P2002-JF και τον Ιούνιο του 2019 τα τελευταία τρία (3), από τα δώδεκα (12) συνολικά.

Ανήκουν στην 360 Μοίρα Εκπαίδευσης Αέρος, με έδρα την Αεροπορική Βάση Δεκελείας και χαρακτηριστικό κλήσης «Θαλής». Φέρουν βαφή αποτελούμενη από δύο φαιές (γκρι) αποχρώσεις, ενώ ο κώνος του έλικα, τα ακροπτερύγια και τμήμα του κάθετου ουραίου πηδαλίου είναι χρώματος ερυθρού».

Τεχνικά χαρακτηριστικά/Επιδόσεις

Πλήρωμα: 2 (1 κυβερνήτης και 1 επιβάτης)
Κινητήρας: Bombardier Rotax 912 S2, τετρακύλινδρος εμβολοφόρος
Μέγιστη ισχύς: 98,5 ίπποι στις 5800 ΣΑΛ
Εκπέτασμα πτερύγων: 8,6 μέτρα
Μήκος: 6,61 μέτρα
Ύψος: 2,43 μέτρα
Μέγιστη ταχύτητα: 142 Κόμβοι (≈263 χαω)
Μέγιστο ύψος πτήσης: 14000 πόδια/ 4260 μέτρα από μέση στάθμη θάλασσας
Μέγιστο βάρος απογείωσης: 620 κιλά
Μέγιστο βάρος αποσκευών: 20 κιλά
Μέση κατανάλωση: 17 λίτρα/ ώρα
Μέγιστη ποσότητα καυσίμου: 100 λίτρα (99 λίτρα χρησιμοποιούμενη)
Μέγιστη εμβέλεια: 568 ναυτικά μίλια (≈1052 χιλιόμετρα)

Σημειωτέον ότι 11 ατυχήματα έχουν σημειωθεί μόνο με τον συγκεκριμένο τύπο εκπαιδευτικών αεροσκαφών από τις αρχές του 2025,τα περισσότερα επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Επιβάτες ήταν δύο χειριστές, έμπειροι πιλότοι, ενώ δεν υπήρχε εκπαιδευόμενος.

Οι τραυματίες παρελήφθησαν από ασθενοφόρο και διακομίστηκαν στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, έχοντας τις αισθήσεις τους. Σύμφωνα με πληροφορίες η κατάσταση της υγείας του ενός πιλότου θεωρείται πιο σοβαρή.

H ανακοίνωση του ΓΕΑ

Το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με το περιστατικό που σημειώθηκε στο Τατόι με ένα διθέσιο εκπαιδευτικό αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το αεροσκάφος συμμετείχε σε πτήση συντήρησης και, κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης στον κύκλο του αεροδρομίου Τατοΐου, προσέκρουσε στο έδαφος εκτός του διαδρόμου προσγείωσης.

Ανακοίνωση σχετικά με το περιστατικό που σημειώθηκε στο Τατόι με ένα διθέσιο εκπαιδευτικό αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας, εξέδωσε το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας.  

Ειδικότερα επισημαίνει ότι το αεροσκάφος συμμετείχε σε πτήση συντήρησης και κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης στον κύκλο του αεροδρομίου Τατοΐου προσέκρουσε στο έδαφος, εκτός του διαδρόμου προσγείωσης. 

Πλάνα από το σημείο που έπεσε το εκπαιδευτικό αεροσκάφος στο Τατόι pic.twitter.com/CT2aPeGh5k

— Flash.gr (@flashgrofficial) October 8, 2025

Το κτήμα Τατοΐου απέκτησε ο Γεώργιος Α΄ το 1872 και στα επόμενα χρόνια αναπτύχθηκε με την κατασκευή του Ανακτόρου (1886) και των Κήπων (1890). Η μεγάλη πυρκαγιά του 1916 κατέστρεψε μέρος του κτήματος, αλλά διασώθηκαν το Νέο Ανάκτορο και οι Κήποι. Το 1937 το Ανάκτορο ανακαινίστηκε μετά την επάνοδο της Βασιλείας. Το 2003, το κτήμα αποδόθηκε στο Δημόσιο και χαρακτηρίστηκε ιστορικός τόπος. Το 2021, πυρκαγιά κατέστρεψε μέρος του κτήματος, συμπεριλαμβανομένων και των κήπων του Ανακτόρου και του περιβάλλοντος χώρου του.

Η διαμόρφωση των κήπων γύρω από το Ανάκτορο, καθώς και οι εργασίες ανάπλασης όλου του κτήματος είναι έργο του Λουδοβίκου Μύντερ, Δανού δασολόγου και φιλέλληνα, διευθυντή του  κτήματος  (1873-1892), τον οποίο προσέλαβε ο Γεώργιος Α’ καθώς και στη συνέχεια, ο διάδοχός του στη διεύθυνση του κτήματος, Ότο Βάισμαν (1893-1914).

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου του Ανακτόρου και των λοιπών κτηρίων μνημείων στο π. βασιλικό κτήμα αποτελεί μία ολοκληρωμένη παρέμβαση εξίσου σημαντική με την αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημειακού κτηριακού αποθέματος. Στόχος μας είναι η αποκατάσταση και ανασύνταξη του υπαίθριου χώρου, με έμφαση στην αισθητική και λειτουργική ποιότητα της περιήγησης, ώστε να δημιουργήσουμε μία ενιαία και απρόσκοπτη εμπειρία για τον επισκέπτη».

Αναφερόμενη στον σχεδιασμό τόνισε πως βασίζεται στην αντίληψη του χώρου ως ενιαίου συνόλου που συνδέει αρμονικά το εσωτερικό και το εξωτερικό των κτηρίων. Εξήγησε πως η οργάνωση των κινήσεων, η επιλογή κατάλληλων υλικών και φυτεύσεων, καθώς και η ανάδειξη των επιμέρους ενοτήτων του χώρου υπηρετούν τον στόχο της δημιουργίας ενός επισκέψιμου και βιώσιμου ιστορικού και πολιτιστικού τοπίου. Το έργο μαζί με την αποκατάσταση των ανακτορικών κήπων που είναι σε εξέλιξη, καλύπτει συνολική έκταση 34 στρεμμάτων.

«Το θερμοκήπιο και το γήπεδο τένις, αναπόσπαστα στοιχεία του ιστορικού κήπου, αποκαθίστανται πλήρως, ενισχύοντας τη συνοχή της επέμβασης. Έτσι, διαμορφώνεται ένας ενιαίος, επισκέψιμος και οργανωμένος χώρος υψηλής ιστορικής, αρχιτεκτονικής και φυσικής αξίας, αναδεικνύοντας τον μοναδικό χαρακτήρα των κτηρίων-μνημείων του ιστορικού τόπου του Τατοΐου», τόνισε μεταξύ άλλων.

Αποκατάσταση του τοπίου στην ανακτορική και αγροκτηνοτροφική ενότητα
Το έργο εστιάζει στον άμεσο περιβάλλοντα χώρο της Ανακτορικής Ενότητας, έκτασης 5.127 τ.μ. καθώς και σε τμήμα της Παραγωγικής Ενότητας, έκτασης 19.764 τ.μ.

Ανακτορική ενότητα
Στην ανακτορική ενότητα, το έργο αφορά στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου, στο επίπεδο του Ανακτόρου και των Μαγειρείων. Βόρεια της ανακτορικής ενότητας, ο υπαίθριος χώρος ορίζεται από την Αλέα με τις Αριές. Η Αλέα ενισχύεται με νέες αριές και ενισχύεται η πορεία προς τα Μαγειρεία με νέα πλατάνια και θάμνους. Στα νότια, αποκαθίστανται ιστορικά παρτέρια γεωμετρικής διάταξης, με ροδώνες και ιστορικές ποικιλίες, ενώ αποκαθίσταται και ο μαρμάρινος καθιστικός πάγκος. Ανατολικά του Ανακτόρου διαμορφώνεται μονοπάτι, η πορεία του οποίου συνδέει το νότιο προαύλιο του Ανακτόρου με το ιστορικό μονοπάτι που διασχίζει το άλσος στο βόρειο τμήμα, σε μία προσπάθεια σύνδεσης των υπαίθριων χώρων γύρω από το Ανάκτορο.

Παραγωγική ενότητα
Ο σχεδιασμός στην παραγωγική ενότητα έχει ως στόχο τη διατήρηση της φυσιογνωμίας του τοπίου, τη διατήρηση και την ενίσχυση της υφιστάμενης βλάστησης. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η δημιουργία Αλέας με Πλατάνια κατά μήκος άξονα Βορά-Νότου προς τα κοιμητήρια, συνοδευόμενη από σπορά αγριολούλουδων και τοποθέτηση φυσικών καθιστικών. Η παρουσία δένδρων εκατέρωθεν του άξονα κίνησης ταυτοποιείται από φωτογραφικό αρχειακό υλικό. Βόρεια του Παλιού Βουστασίου, διαμορφώνεται η Πλατεία με τις Βελανιδιές.

Οι υφιστάμενοι θάμνοι διατηρούνται στην περίμετρο του χώρου ενισχύοντας τον χαρακτήρα εσωστρέφειας. Στην επόμενη υπαίθρια χωρική ενότητα, νότια του Παλιού Βουστασίου και Ιπποστασίου και βόρεια του Νέου Βουστασίου διαμορφώνεται Υπαίθριος Χώρος με Φλαμουριές. Η φύτευση ενισχύει τη λειτουργικότητα και την αισθητική και γίνεται με βάση το μικροκλίμα και σε αρμονία με τη φυσική παλέτα της περιοχής. Συνολικά, φυτεύονται 95 νέα δένδρα διαφόρων ειδών, σεβόμενα τη φυσική και πολιτιστική ταυτότητα του τοπίου.

Διαμόρφωση μονοπατιών
Τα μονοπάτια στον άμεσο περιβάλλοντα χώρο του Ανακτόρου και των Μαγειρείων διαμορφώνονται σε συσχετισμό με τις πορείες που συνδέουν τα δύο κτήρια. Τα μονοπάτια κατασκευάζονται με υδατοπερατά υλικά (θραυστή πέτρα, άμμο, χώμα) και τοποθετούνται πάνω σε τρισδιάστατα γεωπλέγματα για υψηλή αντοχή και σταθερότητα. Η λύση αυτή βελτιώνει τις μικροκλιματικές συνθήκες, ενισχύει τη βιοποικιλότητα, περιορίζει τις πλημμύρες και εμπλουτίζει τον υδροφόρο ορίζοντα.

Αποκατάσταση θερμοκηπίου

Η παρέμβαση στο κτίσμα του θερμοκηπίου στοχεύει στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας του, στην αποκατάσταση της αρχικής μορφής και χρήσης και στην εξασφάλιση της δομικής ευστάθειάς του. Η επέμβαση στο θερμοκήπιο αποσκοπεί στην επαναλειτουργία του και στην ένταξή του στο γενικότερο σχέδιο αποκατάστασης των κήπων του Ανακτόρου. Βασικοί στόχοι είναι η διατήρηση και ανάδειξη των ιστορικών καταλοίπων με σεβασμό στις ιστορικές φάσεις του κτίσματος.

Η κατασκευή των θερμοκηπίων έχει διαδοθεί ήδη από τον 17ο και 18ο αιώνα στη βόρεια Ευρώπη. Τον 19ο αιώνα κατασκευάζονται εντυπωσιακά ιστορικά θερμοκήπια, έργα υψηλής αρχιτεκτονικής αξίας, όπου φιλοξενούσαν βοτανικούς κήπους. Στην Ελλάδα, λόγω του μεσογειακού κλίματος και των ιστορικών συνθηκών, δεν κατασκευάστηκαν θερμοκήπια με αντίστοιχη αρχιτεκτονική και ιστορική αξία. Σήμερα διατηρούνται μόνο δύο. Το θερμοκήπιο του Εθνικού Κήπου, το οποίο δεν χρησιμοποιείται, και το συγκεκριμένο. Από τις πηγές διαφαίνεται ότι πρόκειται για θερμοκήπιο ανθώνα. Το θερμοκήπιο κατασκευάστηκε αρχικά την περίοδο 1890–1895 και επεκτάθηκε μεταξύ 1930–1944. Στην πρώτη φάση ήταν μεγαλύτερο και διαρθρωμένο σε τρία μέρη, ενώ στη δεύτερη χρησιμοποιούνταν μόνο το κεντρικό του τμήμα.

Αποκατάσταση γηπέδου τένις

Η μελέτη για το γήπεδο τένις έχει ως στόχο την αποκατάσταση της αρχικής του μορφής, βάσει των διαθέσιμων ιστορικών τεκμηρίων και τη λειτουργική σύνδεσή του με τον κήπο του Ανακτόρου. Το γήπεδο τένις, που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1890, έχει υποστεί σοβαρές φθορές, με αποτέλεσμα την καταστροφή του ασφαλτοτάπητα και της περίφραξης, καθώς και την επέκταση δασώδους βλάστησης που έχει προκαλέσει ζημιές στο ανάλημμα και τον χώρο του γηπέδου. Στόχος είναι η πλήρης αποκατάστασή του και η επαναφορά της χρήσης του.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Αυτό είναι κάτι που δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί και είναι απολύτως αναμενόμενο. Και ως προς τούτο, η Ελλάδα οφείλει να λάβει όλα τα μέτρα υποδοχής, διευκόλυνσης, φιλοξενίας και ασφαλείας, όπως θα έκανε για οιονδήποτε “υψηλό” επισκέπτη.

Αίφνης(;), όμως, η κηδεία του Κωνσταντίνου Γλύξμπουργκ μεταβλήθηκε σε ένα μείζον γεγονός, με πολιτικά παρασκήνια, εκδήλωση συμπάθειας στον Τέως Βασιλιά, συζητήσεις για το δημοψήφισμα του 1974, για την τριετή θητεία του εκλιπόντος (1964-67), ενώ μία σχετικά απλή υπόθεση αναδείχθηκε σε εσωτερικό πρόβλημα της κυβέρνησης. Επ΄ αυτού, βεβαίως, η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στην ίδια την κυβέρνηση και όχι, φυσικά, στην …αριστερά, όπως ισχυρίστηκαν κάποιοι.

Το αντίθετο: η αντιπολίτευση υποδέχθηκε ως αυτονόητη την πρώτη απόφαση που περιέγραψε η ανακοίνωση του Μεγάρου Μαξίμου μετά την διϋπουργική επιτροπή, την επομένη της ανακοίνωσης του θανάτου του Τέως. Συμπυκνωμένα: ιδιωτική κηδεία, όχι λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη (αν και ως φαίνεται προτάθηκε άλλος ιερός ναός) και εκπροσώπηση της κυβέρνησης από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Ούτε δημοσία δαπάνη, ούτε τιμές αρχηγού κράτους, όπως ειπώθηκε ότι θα ήθελε η οικογένεια.

Ήταν μία μετρημένη απόφαση που ελάμβανε υπόψιν της τις ανάγκες και την ιστορία.

Μεγαλειώδης στροφή

Τριάντα ώρες αργότερα, η ίδια κυβέρνηση άλλαξε εντελώς κατεύθυνση. Η κηδεία παρέμεινε μεν ιδιωτική, όμως το τελετουργικό αναβαθμίστηκε ώστε να παραπέμπει σε αυτό που δεν ήθελε να παραπέμπει η απόφαση της διϋπουργικής. Είναι αστείο, φυσικά, πως εκ των υστέρων κάποιες κυβερνητικές πηγές προσπαθούν να εξαιρέσουν τον πρωθυπουργό από εκείνη την πρώτη απόφαση για να δικαιολογήσουν την δεύτερη. Εκτός εάν ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, που συνάντησε τουλάχιστον τρεις φορές τους γιούς του Κωνσταντίνου μέχρι την αναγγελία του θανάτου του, έκανε “του κεφαλιού του” και υπονόμευσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν ισχύει, όμως, κάτι τέτοιο.

Τι μεσολάβησε μεταξύ της ανακοίνωσης της διϋπουργικής και των σχετικών δηλώσεων του κυβερνητικού εκπροσώπου και της τελικής απόφασης;

Η πρώτη (χρονικά) δυσαρέσκεια εκδηλώθηκε εμμέσως πλήν σαφώς από τον υπουργό Ανάπτυξης Άδωνι Γεωργιάδη, όταν συνομιλώντας εκείνο το πρωί στο ραδιόφωνο του Realfm με τον Νίκο Χατζηνικολάου αρνήθηκε να σχολιάσει την πρώτη ανακοίνωση, λέγοντας πως εκείνος δεν συμμετείχε στην διϋπουργική. Ήταν το πρώτο “καμπανάκι”.

Ακολούθησε, λίγα λεπτά αργότερα, η ανάρτηση του υπουργού Εσωτερικών Μάκη Βορίδη:

“Βασιλεύς των Ελλήνων”, ούτε Τέως, ούτε κάτι άλλο. Τυπικά σαφές, εμφατικά, ωστόσο, για να μην διαφύγει από κανέναν το πολιτικό νόημα.

Kαι σχεδόν ταυτόχρονα η ανάρτηση του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών Στέλιου Πέτσα. Όλως τυχαίως και οι δύο είναι υποψήφιοι στην ίδια εκλογική περιφέρεια.

Mετά από αυτές και άλλες παρόμοιες παρεμβάσεις, ο γενικός γραμματέας της κυβέρνησης Γιάννης Μπρατάκος δέχθηκε πολλά τηλεφωνήματα δυσφορούντων βουλευτών. Ένας ανταγωνισμός για τις φιλοβασιλικές ψήφους άρχισε να αναπτύσσεται ακόμα και μεταξύ βουλευτών που έλκουν την πολιτική καταγωγή τους από τον καραμανλισμό. “Και γιατί όχι με τιμές αρχηγού κράτους;”, ήταν η επωδός, ενώ ο Μπάμπης Παπαδημητρίου ζητούσε “μία λαμπρή τελετή”.

Όλα αυτά μέχρι την ώρα που η νεοδημοκρατική εσωστρέφεια έλαβε πλήρη πολιτική νομιμοποίηση από την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά. Η ανακοίνωσή του ήταν σαφής και διακριτικά καθοδηγητική προς την αντίθετη κατευθυνση της πρώτης κυβερνητικής απόφασης.

Η συνέχεια είναι γνωστή και θα την δούμε επί της οθόνης την Δευτέρα στην Μητρόπολη Αθηνών και το Τατόϊ. Εκεί όπου θα παραστούν πολλοί βουλευτές και υπουργοί της Ν.Δ.

Οι πιο μετριοπαθείς επικαλούνται την υιοθέτηση εκ μέρους του εκλιπόντος του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος του 1974 και το ότι δεν αμφισβήτησε ποτέ το πολίτευμα. Μάλλον αδιάβαστοι. Διότι η παράταξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή θα έπρεπε να έχει εντρυφήσει στα Αρχεία του ιδρυτή της (δημοσιευθέντα στην “Καθημερινή”) και να έχει ανακαλύψει πως ο Κωνσταντίνος και μετά το δημοψήφισμα (1975-78) απεργαζόταν δια του υπασπιστή του Μιχ. Αρναούτη σχέδιο πραξικοπήματος κατά του πρώτου πρωθυπουργού της μεταπολίτευσης. Ο αειθαλής και σεβάσμιος Πέτρος Μολυβιάτης τα γνωρίζει, τα σχετικά ντοκουμέντα υπάρχουν στα ορεινά της Φιλοθέης, όπου βρίσκεται το Ίδρυμα Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο αείμνηστος Γεώργιος Ράλλης τα έχει διηγηθεί επαρκώς στους γηραιότερους της Ν.Δ. Άρα, δεν είναι μόνο οι μελανές σελίδες της τριετούς βασιλείας του εκλιπόντος (σχέδιο κατά της κυβέρνησης Παπανδρέου, αποστασία, ορκωμοσία της Χούντας), αλλά και η υπονόμευση του πολιτεύματος μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας και το δημοψήφισμα.

Αυτά, μαζί με την αφαίρεση ιθαγένειας από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ήταν αρκετά για να λάβει ο Κυριάκος Μητσοτάκης (ο οποίος δεν έχει δείξει να εμφορείται από την άποψη του πατρός του περί “unfair”) την πρώτη αυτονόητη -κατ΄ άλλους σοφή- απόφαση. Η δεύτερη αποτελεί στροφή και υποκινήθηκε από τον φόβο των Ιουδαίων εντός της παράταξης, την προεκλογική συγκυρία (που θέλει και τον κεντρώο χώρο αλλά και την τελευταία ψήφο νοσταλγού), ίσως και από το (απατηλό) όραμα της επιστροφής των Γλυπτών που θα υπονομευόταν από κάποια δυσαρέσκεια του Καρόλου για την μεταχείριση της κηδείας του εξαδέλφου του.

Εκείνο, ωστόσο, που δεν μπορεί να συζητά κανείς είναι το πολίτευμα. Η Δημοκρατία μας είναι στέρεη και δεν θα υποστεί την παραμικρή αμυχή από όσα θα συμβούν την Δευτέρα στη Μητρόπολη και το Τατόϊ. Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργήσει η παταγώδης αποτυχία της κ. Μενδώνη να διαχειριστεί το χάος στα πρώην βασιλικά κτήματα και τους τάφους, από την μεγάλη πυρκαγιά ενάμιση χρόνο πριν. Όλα τα μεγαλεπήβολα σχέδια για το Τατόϊ της ανάπλασης και της αξιοποίησης πήγαν στράφι και οι εργολάβοι τρέχουν ακόμα κι αυτές τις ώρες για να παρουσιαστεί μία αξιοπρεπής εικόνα.

Θα υποστούμε όλοι μας το υπερθέαμα της κηδείας και της ταφής, ως επαρχιώτες που επιζητούν μία στιγμιαία μικρογραφία της συνοδείας της Ελισάβετ στην τελευταία τη κατοικία και της δικής μας μεσογειακής παρωδία του “The Crown”, και από την Τρίτη θα επιστρέψουμε στα βασικά και ακανθώδη. Την ακρίβεια, το Κράτος Δικαίου, τις υποκλοπές, τα ελληνοτουρκικά, τις εκλογές που έρχονται.

Ως προς τη Ν.Δ, θα μείνει, ωστόσο, η -για ακόμα μία φορά- επιβεβαίωση της επιρροής του Αντώνη Σαμαρά. Κι αυτό ίσως το δούμε να εξελίσσεται σε έναν άλλο πολιτικό χρόνο…

Πρόκειται για ένα μεγάλο δίχτυ ασφαλείας που θα στηθεί, το οποίο θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων υπηρεσία φύλαξης «υψηλών» προσώπων τόσο με ένστολους αστυνομικούς όσο και αστυνομικοί με πολιτικά.

Σύμφωνα με το MEGA, θα χρησιμοποιηθούν ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι, ελικόπτερα αλλά και drones.

Όλοι θα είναι σε αυξημένοι επαγρύπνηση αλλά και ετοιμότητα, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι μπορεί να πραγματοποιηθούν συγκεντρώσεις την ώρα που θα βρίσκεται η σωρός του τέως στη Μητρόπολη της Αθήνας.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολύ έντονη θα είναι η παρουσία της αστυνομίας και κατά την διάρκεια της μετακίνησης του τέως από την Μητρόπολη Αθηνών μέχρι να φθάσει στο Τατόι. Στα μέχρι τώρα σχέδια της αστυνομίας είναι να μην κλείσει το κέντρο της Αθήνας και οι όποιες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις να είναι σύντομες για να μην υπάρξει ταλαιπωρία των πολιτών.

Οι εστεμμένοι

Τα παιδιά του Κωνσταντίνου και η αδελφή του Σοφία της Ισπανίας βρίσκονται εδώ και ημέρες στην Αθήνα από τη στιγμή που επιδεινώθηκε η υγεία του. Στην Ελλάδα αναμένονται όλα τα εγγόνια του, τα πέντε παιδιά του Παύλου και της Μαρί Σαντάλ και τα τέσσερα της Αλεξίας.

Η αποστολή των προσκλήσεων από την οικογένεια στα πρόσωπα που επιθυμούν να παραστούν στην κηδεία του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου θεωρείται θέμα χρόνου.

Ήδη έχουν ενημερωθεί οι συγγενείς και τα μέλη των βασιλικών οικογενειών της Ευρώπης, με τα οποία συνδέονται προκειμένου να προετοιμάσουν την επίσκεψή τους στην Αθήνα.

Στην Αθήνα για να παραστούν στην κηδεία αναμένονται εκπρόσωποι των βασιλικών οίκων της Ισπανίας, της Δανίας, της Μεγάλης Βρετανίας και του Λουξεμβούργου, χωρίς να αποκλείεται να παραστούν και εκπρόσωποι και άλλων ευρωπαϊκών βασιλικών οικογενειών.

Όπως μετέδωσαν ισπανικά ΜΜΕ, η βασιλική οικογένεια της χώρας θα βρεθεί σύσσωμη στην Αθήνα. Η βασιλομήτωρ Σοφία βρίσκεται ήδη εδώ, οι κόρες της, πριγκίπισσα Ελενα και πριγκίπισσα Κρίστινα, θα έρθουν σήμερα, Παρασκευή, ενώ στην κηδεία θα παραστούν και ο βασιλιάς Φελίπε της Ισπανίας με τη βασίλισσα Λετίθια.

Παρών αναμένεται να είναι και ο επίτιμος βασιλιάς της Ισπανίας Χουάν Κάρλος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια ζει στο Αμπου Ντάμπι.

Στην Αθήνα για να παραστεί στην κηδεία, σύμφωνα με πληροφορίες, θα έρθει ο μέγας δούκας του Λουξεμβούργου, Χένρι.

Επίσης, στη χώρα μας θα μεταβούν μέλη της δανέζικης βασιλικής οικογένειας, με την οποία υπάρχουν στενοί δεσμοί συγγένειας. Πιο συγκεκριμένα, αναμένονται η βασίλισσα της Δανίας Μαργκρέτε, αδελφή της Αννας-Μαρίας, και η αδελφή τους πριγκίπισσα Ματθίλδη. Θα παραστεί επίσης και ο διάδοχος, πρίγκιπας Φρέντερικ.

Σε ό,τι αφορά στη βρετανική βασιλική οικογένεια, έχει ήδη ενημερώσει ότι θα εκπροσωπηθεί στην κηδεία. Αγνωστο είναι ποιο από τα μέλη της οικογένειας του Καρόλου θα παραστεί.

Το πιθανότερο είναι ότι δεν θα παραστεί ο βασιλιάς Κάρολος καθώς βάσει βρετανικού βασιλικού πρωτοκόλλου κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται. Ενδεχομένως στην Αθήνα βρεθεί ο πρίγκιπας Γουίλιαμ, του οποίου νονός ήταν ο Κωνσταντίνος και ο οποίος έχει βαφτίσει το μεγαλύτερο από τα παιδιά του Παύλου και της Μαρί Σαντάλ. Διαφορετικά, στην Αθήνα πιθανολογείται ότι θα έρθει η πριγκίπισσα Αννα.