Είτε ο πρωθυπουργός ζυγίσει τους διαμορφούμενους συσχετισμούς και αποφασίσει να κόψει τον γόρδιο δεσμό το φθινόπωρο, είτε πορευτούμε σε κάλπες την άνοιξη, ή και τον Ιούνιο, του 2027, το ζήτημα είναι πόσα θα έχουμε πληρώσει τον βαρκάρη να μας περάσει στην απέναντι όχθη. Τι βρίσκεται εκεί: για το κυβερνών κόμμα η Ατλαντίδα της πολιτικής σταθερότητας, για την αντιπολίτευση η πολιτική αλλαγή, ή η αλλαγή της πολιτικής, ανάλογα με την οπτική γωνία που επιλέγουν παλαιά και νέα κόμματα.

Ωστόσο η πόλωση λαμβάνει χαρακτηριστικά αγριότητας, γίνεται ολοένα και πιό ακραία και, εν τέλει, διαμορφώνει μικρούς ή μεγαλύτερους εκβιασμούς στο εκλογικό σώμα.

Για παράδειγμα, η δολοφονική επίθεση στα σπίτια των στελεχών της Ν.Δ στη Θεσσαλονίκη, παρότι καταδικάστηκε ομόθυμα και απερίφραστα από όλα τα κόμματα, καλλιεργεί έδαφος νέου διχασμού. Τα γεγονότα είναι γνωστά, όπως και οι πολιτικές τοποθετήσεις, εκείνο που μένει –και πρέπει να συμβεί άμεσα- είναι η αστυνομία να βγάλει τις κουκούλες των δολοφόνων ώστε να διαπιστώσουμε εάν βρισκόμαστε μπροστά σε ομάδες νεοφυούς τρομοκρατίας ή όχι.

Άλλο παράδειγμα: κόμματα, πολιτικοί και μέσα ενημέρωσης που ανήκουν ή φλερτάρουν με τον χώρο της υπερδεξιάς εκφωνούν την αποψη ότι στα ελληνοτουρκικά στήνονται “Πρέσπες του Αιγαίου” με κάποια σιωπηρή συμφωνία του Κυρ. Μητσοτάκη και του Αλ. Τσίπρα. Αυτομάτως ο συνειρμός για τους “πατριώτες” και τους “ενδοτικούς” έρχεται να τροφοδοτήσει εκλογικές δεξαμενές απ΄ όπου επιχειρούν να αντλήσουν ψήφους κόμματα στα δεξιά της Ν.Δ, η “Ελπίδα” της Μαρίας Καρυστιανού και το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά. Ο πρώην πρωθυπουργός έκανε και σχετική δήλωση.

Τις επόμενες ημέρες, επ΄ αφορμή της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, το νέο διχαστικό κύμα θα ενταθεί γύρω από το εάν θα αποκατασταθεί η σχέση του Ερντογάν με τον Τραμπ και αν θα πάρει τα F35 ή τους κινητήρες των υπό κατασκευή τουρκικών μαχητικών, ή αν η Τουρκία θα ελέγξει την περιοχή με νέα στρατηγεία της συμμαχίας. Έτσι, (και) τα εθνικά θέματα θα μπουν στην εκλογική “κρεατομηχανή” για να βαθύνουν τις διαχωριστικές γραμμές.

Όλα υποτάσσονται στον εκλογικό κύκλο. Φάνηκε και από το συμβάν με τον Θάνο Ντόκο. Πέραν της τεράστιας γκάφας, ή της “υβριδικής επίθεσης” -όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση-, πέραν του εάν υπάρχουν πρωτόκολλα και αν τηρήθηκαν ή όχι, πέραν του προφανούς επιχειρησιακού φιάσκου, ίσως το κρισιμότερο ήταν ότι ο σύμβουλος ασφαλείας του πρωθυπουργού μετατράπηκε σε σύμβουλο εκλογικής στρατηγικής και έδειξε να ενδιαφέρεται περισσότερο να μην έχουμε κάποιο επικίνδυνο συμβάν με ουκρανικό ντρόουν σε ελληνικές θάλασσες σε προεκλογικό χρόνο.

Στην άλλη πλευρά, στην αντιπολίτευση, όλη η φούρια του ΠΑΣΟΚ εστιάζεται στην εικόνα των δημοσκοπήσεων. Αφού κάποια στελέχη του φλερτάρισαν με την ιδέα ότι η δεύτερη θέση της ΕΛΑΣ αποτελεί προϊόν μυστικής συμφωνίας Τσίπρα- Μαξίμου, τώρα πέρασαν στο επιχείρημα ότι η ίδρυση του νέου κόμματος και ο ίδιος ο Τσίπρας ως πολιτικός αντίπαλος συσπειρώνει την εκλογική βάση της Ν.Δ, άρα ίσως την φέρει πιό κοντά στην αυτοδυναμία.

Κάτι τέτοιο φυσικά δεν φαίνεται, η αυτοδυναμία κείται ακόμα μακράν, όμως η αξιωματική αντιπολίτευση παραβλέπει το σημαντικότερο (γι’ αυτό και κάνει διμέτωπο αγώνα): ό,τι η όποια μικρή (και λογική, αφού πυκνώνει ο πολιτικός χρόνος και εκκινεί από αρκετά χαμηλή βάση) συσπείρωση της εκλογικής βάσης της Ν.Δ δεν αφορά την ίδρυση της ΕΛΑΣ καθ’ αυτή, αλλά το γεγονός ότι κάποιοι δεξιοί ψηφοφόροι θεωρούν ότι ο Αλ. Τσίπρας είναι πολύ περισσότερο επικίνδυνος αντίπαλος από τον Νίκο Ανδρουλάκη. Και μάλλον με μεγαλύτερες ελπίδες διεκδίκησης της διακυβέρνησης. Συμπέρασμα: το ζήτημα είναι ότι το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να προκαλέσει φόβο στους νεοδημοκράτες ψηφοφόρους, στους δε ταλαντευόμενους δεν κατόρθωσε να προβληθεί ως λύση πολιτικής αλλαγής.Τι του φταίει, ας το βρει, πάντως μάλλον δεν του φταίει η ΕΛΑΣ.

Όσο πιό μακρά θα είναι η προεκλογική περίοδος τόσο θα μεγαλώνει το τοξικό νέφος των διχαστικών διλημμάτων, της εμπόρευσης του ψευδεπίγραφού πατριωτισμού, της άκρατης παροχολογίας και του αμοραλισμού όσων σπεύδουν να πάρουν θέση στο νέο σκηνικό.

Και ενώ θα διακρίνεται από την πόλωση με διακύβευμα την σταθερότητα, τελικά, όμως, μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη αστάθεια και στην πολιτική, και στην κοινωνία, και στην οικονομία. Και όσο πιό πολύ ενταθεί η τοξικότητα, τόσο δυσκολότερο θα είναι να βρεθούν κοινοί τόποι μετεκλογικά, επειδή έτσι θα έχει κρίνει πώς πρέπει να συμβεί ο λαός με την ψήφο του.

Την ώρα που κυβερνητικά στελέχη βλέπουν στο πρόσωπο του πρώην πρωθυπουργού τον εκφραστή της “ιδεολογικής ηγεμονίας της αριστεράς” που αποτελεί υπαρξιακό αντίπαλο (ανακυκλώνοντας το αφήγημα της περιόδου 2019-2023), ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να οικοδομήσει το νέο πολιτικό υποκείμενο από μηδενική βάση και να το μεταμορφώσει σε ένα πολυσυλλεκτικό σχήμα διεκδίκησης της εξουσίας. Λίγοι πρώην ΣΥΡΙΖαίοι, πολλοί προερχόμενοι από το ΠΑΣΟΚ και νέοι άνθρωποι, τεχνοκράτες, επιχειρηματίες, επιστήμονες κ.ά.

Η αναφορά στην αριστερά υπάρχει στον τίτλο (ΕΛΑΣ) ως υπόμνηση της ιδεολογικής καταγωγής του ιδρυτή του και της πολιτικής του κατεύθυνσης, είναι, ωστόσο, προφανές πώς υπερτερεί η σοσιαλδημοκρατία νέου τύπου με εμφατικό κοινωνικό προσανατολισμό.

Με το ΠΑΣΟΚ να επαμφοτερίζει μεταξύ της τάσης Διαμαντοπούλου και της τάσης Δούκα, με επιζητούμενο σημείο μιας κάποιας ισορροπίας την υπενθύμιση του ιστορικού πολιτικού φορτίου του Ανδρέα Παπανδρέου, ο πολυσυλλεκτισμός του κόμματος Τσίπρα αποκτά ενδιαφέρον, κυρίως αποκτά αντιστοίχιση σε μία κοινωνία που θέλει αποτελέσματα.

Η ανοδική τάση της ΕΛΑΣ στις δημοσκοπήσεις, εφόσον συνεχιστεί, ακόμα περισσότερο εάν γίνει πιό δυναμική, θα επιβεβαιώσει πώς στην πλειοψηφία του εκλογικού σώματος διαμορφώνεται η τάση επιστροφής σε ένα νέο διπολισμό. Τα πολιτικά πειράματα της εποχής των μνημονίων μπορεί να εξυπηρέτησαν διαχωριστικές γραμμές, ανάγκες και συσχετισμούς της εποχής, τώρα, όμως, οι επιδιώξεις αλλάζουν.

Όταν, για παράδειγμα, πυκνώνει το αίτημα περί σταθερότητας (σχετικές καταγραφές στις μετρήσεις) αυτό δεν οδηγεί απαραίτητα στην συνέχιση της πολιτικής κυριαρχίας της σημερινής κυβέρνησης –ιδιαίτερα αφού συνυπάρχει και το αίτημα της πολιτικής αλλαγής– αλλά, πιθανώς, στην αποκατάσταση ενός σταθερού συστήματος εναλλαγής στην εξουσία.

Εφόσον, η Ν.Δ λόγω ιστορίας και συνοχής ως παράταξη διατηρεί, έστω και με μειωμένη απήχηση, τον ένα πόλο, το ερώτημα είναι ποιός θα εκπροσωπήσει τον δεύτερο. Όλα δείχνουν ότι αυτός θα είναι ο Αλέξης Τσίπρας και για να συμβεί κάτι τέτοιο η πολυσυλλεκτικότητα της ΕΛΑΣ είναι αναγκαία συνθήκη. Όχι απαραίτητα και ικανή, αφού χρειάζεται – πέραν της χαρισματικότητας και του πολιτικού βάρους του ιδρυτή του- ομογενοποίηση, ενιαία έκφραση, καινοτόμο πρόγραμμα σε ρεαλιστική βάση (άρα, πρέπει να μπει τέλος στις αμφισημίες) και μεγάλο αριθμό στελεχών που να απευθύνονται σε διαφορετικά κοινά.

Συμπέρασμα: όλα αυτά –σε συνδυασμό με τη συγκρότηση του ΕΣ της ΕΛΑΣ– αποσαφηνίζουν όχι μόνο τις προθέσεις του Αλέξη Τσίπρα αλλά και ότι, στην πορεία προς τις εκλογές η δόση ΣΥΡΙΖΑ, στο νέο μείγμα θα παραμείνει μικρή έως ανεπαίσθητη. Εάν κρίνουμε, δε, από τις δημοσκοπήσεις, πόση πραγματική ανάγκη έχει, πλέον, το 1-1,5% του ΣΥΡΙΖΑ; Η προσθήκη στελεχών της Κουμουνδούρου (πλην κάποιων όντως χρήσιμων και ορισμένων βουλευτών) μάλλον κακό θα του κάνει, αφού ίσως τον αποκόψει από τα νέα κοινά.

Το κουδούνισμα του τηλεφώνου τη νύχτα δεν είναι για καλό κατά την λαϊκή θυμοσοφία και η σχετική εικόνα που περιέγραψε ο πρωθυπουργός (αν και δανεισμένη από την καμπάνια της Χίλαρι Κλίντον το 2008- εδώ) έχει σκοπό να διεγείρει τον φόβο του μέσου ψηφοφόρου ώστε να αναζητήσει αυτόν που μπορεί να του εγγυηθεί ασφάλεια.

Ο συνδυασμός του διλήμματος περί σταθερότητας με την οικονομία και την εξωτερική πολιτική εξηγεί ακόμα περισσότερο που ακριβώς θα στηρίξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης την διεκδίκηση τρίτης θητείας. Διότι γνωρίζει καλά πώς το επιχείρημα “κάναμε ότι υποσχεθήκαμε το 2023” δεν είναι τόσο ισχυρό, αφενός επειδή σε αρκετά σοβαρά κοινωνικά προβλήματα δεν ισχύει, αφετέρου οι εκλογικές μάχες πολύ συχνά δεν κρίνονται στην επιβράβευση της κυβέρνησης που απέρχεται αλλά στις προσδοκίες που καλλιεργεί το κόμμα (μπορεί να είναι το κυβερνών, μπορεί, όμως, και άλλο της αντιπολίτευσης) που διεκδικεί να κυβερνήσει.

Και ως προς αυτό, πάντως, ο πρωθυπουργός προέβη σε μία δεύτερη “εικονοποίηση”. Απέρριψε το δίλημμα “Μητσοτάκης ή χάος” και είπε πως οι πολίτες θα κληθούν να απαντήσουν στο “Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης”, «Μητσοτάκης ή Τσίπρας”, “Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου” και “Μητσοτάκης ή οποιοδήποτε άλλος”. Επί της ουσίας λέει πώς είναι ασφαλέστερο να βρίσκεται (για άλλη μία θητεία) εκείνος στο Μαξίμου, στις …τρεις τα ξημερώματα, από τον Ανδρουλάκη ή τον Τσίπρα -αν λάβουμε υπόψη μας ότι οι τάσεις στις μετρήσεις δείχνουν ότι το ΠΑΣΟΚ και το νέο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού θα ανταγωνιστούν για την δεύτερη θέση.

Τα διλήμματα και η “εικονοποίησή” τους είναι αναγκαία και υποκρύπτουν την αγωνία για την έκβαση των εκλογών.

Πρώτον, γιατί η Ν.Δ απέχει πολύ στις μετρήσεις από το ποσοστό αυτοδυναμίας και ως εκ τούτου μάλλον θα απαιτηθούν δύο αναμετρήσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης για να φτάσει στον στόχο, κι αυτό μόνο εφόσον προκύψει απόσταση ασφαλείας στο εκλογικό αποτέλεσμα και σοβαρή αλλαγή συσχετισμών και ανακατατάξεις στο εσωτερικό κάποιων κομμάτων.

Δεύτερον, επειδή είναι λογικό να φυτρώνει στο προεκλογικό έδαφος η αμφισβήτηση για το εάν η κυβέρνηση αξίζει τρίτη διακυβέρνηση, σπάζοντας, μάλιστα, την τάση μετά την Μεταπολίτευση που έδινε στα κόμματα εξουσίας το πολύ δύο συνεχόμενες θητείες. Οι ψηφοφόροι ενίοτε κουράζονται ακόμα και αν αισθάνονται ανασφαλείς με την αβεβαιότητα μιας διαφορετικής επιλογής.

Τρίτον, σε πείσμα όσων λέγονται η κυβέρνηση δεν έχει κατορθώσει ακόμα να κινητοποιήσει την μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων της που της γύρισαν την πλάτη στις ευρωεκλογές και παραμένουν σήμερα απρόθυμοι και αναποφάσιστοι. Εάν η αποχή από τις κάλπες εστιαστεί στο δικό της δυνητικό εκλογικό σώμα, ενώ ενεργοποιηθούν άλλα τμήματα ψηφοφόρων λόγω της ίδρυσης νέων κομμάτων, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να βγάλει εκπλήξεις.

Είναι προφανές πώς ο πρωθυπουργός εστιάζει στον διλημματικό χαρακτήρα της ψήφου περισσότερο στα πρόσωπα του Νίκου Ανδρουλάκη και του Αλέξη Τσίπρα. Η υπόθεση του “ξεχασιάρη λογιστή” και του εκατομμυρίου που εκ παραδρομής δεν δηλώθηκε στο “Πόθεν Έσχες” και η άλλη με την εκμίσθωση στο Δημόσιο του ακινήτου της οικογένειας του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στο Ηράκλειο αξιοποιήθηκαν μεθοδικά και σε πολύ υψηλούς τόνους από τον “καμικάζι” τέτοιων αποστολών υπουργό Υγείας και άλλα κυβερνητικά στελέχη. Και η ανακύκλωση των γεγονότων του 2015 στοχεύει να απομειώσει την δυναμική που φαίνεται να αναπτύσσει ο δεύτερος.

Όμως, μία προεκλογική σύγκρουση σε πολύ υψηλούς τόνους και με στοιχεία τοξικότητας ενέχει τον πολύ σοβαρό κίνδυνο να παρασύρει μερίδα ψηφοφόρων στην ισοπεδωτική άποψη “όλοι ίδιοι είναι” και, εν τέλει, να ενισχύσει το ρεύμα του αντισυστημισμού.

Η Ν.Δ είναι αναμφίβολα το πιό ανθεκτικό κόμμα στα 52 χρόνια μετά την Μεταπολίτευση. Ακόμα και σε περιόδους συρρίκνωσης, όπως τώρα, διατηρεί μία σχεδόν αδιαπέραστη εκλογική βάση σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνες άλλων κομμάτων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης την διεύρυνε προς το κέντρο και την κατέστησε πολιτικά ηγεμονική και από την ομιλία του στο συνέδριο έδειξε πώς προς τα εκεί σχεδιάζει να επενδύσει ξανά.

Θα προκύψουν δύο ζητήματα που θα κρίνουν το εκλογικό αποτέλεσμα:

Πρώτον, εάν αυτοί οι κεντρογενείς ψηφοφόροι που ακολούθησαν το υπόδειγμα Μητσοτάκη μετά το 2016 αδιαφορούν για ζητήματα διαφθοράς και κρίσης του κράτους Δικαίου που αναδείχθηκαν πρόσφατα και είναι έτοιμοι να θυσιάσουν κάποιες αρχές τους στο βωμό της ασφάλειας- σταθερότητας. Δεν αποκλείεται, η οικονομία θα κρίνει πολλά.

Δεύτερον, εάν η αναζήτηση του επιπλέον ποσοστού που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αυτοδυναμία στην περιοχή του κέντρου μεγαλώσει το χάσμα με τον παραδοσιακό δεξιό ψηφοφόρο, ιδιαίτερα στην περίπτωση που θεωρηθεί ελκυστικό το νέο κόμμα Καρυστιανού ή, ακόμα περισσότερο, εφόσον κάνει το δικό του βήμα ο Αντώνης Σαμαράς.

Εν κατακλείδι, για να φτάσει η Ν.Δ στην αυτοδυναμία της δεύτερης κάλπης (με ή χωρίς εταίρο) πρέπει να προηγηθεί ισχυρή βάση στην πρώτη. Επί της ουσίας εκεί θα κριθούν πολλά, αν όχι όλα.

Στην ομιλία του στο συνέδριο της Ν.Δ ο πρωθυπουργός απέρριψε το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» και είπε πως οι πολίτες θα κληθούν να απαντήσουν στο «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης». «Μητσοτάκης ή Τσίπρας». «Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου». Και «Μητσοτάκης ή οποιοδήποτε άλλος». Ποντάροντας στο προφίλ του και το ισχυρό προβάδισμα έναντι των αντιπάλων του στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός, αναρωτήθηκε τι θα αποφασίσουν αν σκεφτούν ότι «το τριψήφιο τηλέφωνο χτυπήσει στις 3 το πρωί σε έναν κόσμο αστάθειας και αβεβαιότητας, ποιος θα το σηκώσει και τι θα πει».

Το σποτ με το δίλημμα της Χίλαρι Κλίντον απέναντι στον Ομπάμα το 2008

Το σποτ της Χίλαρι Κλίντον που διδάσκεται στις σχολές πολιτικής επικοινωνίας στις ΗΠΑ διαρκεί 30 δευτερόλεπτα και βασίζεται στο χτίσιμο αγωνίας.

Ήχος: Ακούγεται επίμονα ο ήχος ενός τηλεφώνου που χτυπά μέσα στη νύχτα.Εικόνα: Πλάνα από μικρά παιδιά που κοιμούνται ήσυχα και με ασφάλεια στα κρεβάτια τους.

Αφηγητής: «Είναι 3 το πρωί και τα παιδιά σας είναι ασφαλή και κοιμούνται. Αλλά υπάρχει ένα τηλέφωνο στον Λευκό Οίκο και χτυπάει. Κάτι συμβαίνει στον κόσμο».

Μήνυμα: Ο αφηγητής εξηγεί ότι η ψήφος των πολιτών θα κρίνει ποιος θα απαντήσει σε αυτό το κρίσιμο τηλεφώνημα: κάποιος που γνωρίζει ήδη τους παγκόσμιους ηγέτες και τον στρατό, δοκιμασμένος και έτοιμος να ηγηθεί σε έναν επικίνδυνο κόσμο.Κλείσιμο: «Είναι 3 το πρωί… Ποιον θέλετε να απαντήσει στο τηλέφωνο;».

Η διαφήμιση κλείνει δείχνοντας τη Χίλαρι Κλίντον να φοράει τα γυαλιά της και να σηκώνει το τηλέφωνο, έτοιμη για δράση

Το σποτ σχεδιάστηκε από τον στρατηγικό σύμβουλο της Κλίντον, Μαρκ Πεν, και βασίστηκε σε μια παρόμοια ιστορική διαφήμιση του Γουόλτερ Μοντέιλ από το 1984.Ο κύριος στόχος ήταν να πλήξει το μεγαλύτερο μειονέκτημα του τότε γερουσιαστή Μπαράκ Ομπάμα: την έλλειψη εμπειρίας στην εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Η Κλίντον παρουσίασε τον εαυτό της ως την έμπειρη ηγέτιδα που ήταν έτοιμη να διαχειριστεί μια διεθνή κρίση από την «1η Ημέρα» (Day One)

Η απάντηση του Ομπάμα

Η καμπάνια του Ομπάμα απάντησε αμέσως με δική της διαφήμιση. Χρησιμοποίησε παρόμοια πλάνα, αλλά υποστήριξε ότι το σημαντικό δεν είναι απλώς να απαντήσεις στο τηλέφωνο, αλλά να έχεις τη σωστή κρίση, υπενθυμίζοντας στους ψηφοφόρους ότι ο Ομπάμα είχε αντιταχθεί στον Πόλεμο του Ιράκ εξαρχής, ενώ η Κλίντον τον είχε υπερψηφίσει.

Η διαφήμιση θεωρείται ευρέως επιτυχημένη βραχυπρόθεσμα, καθώς βοήθησε την Κλίντον να ανακάμψει και να κερδίσει τις κρίσιμες προκριματικές αναμετρήσεις στο Τέξας και το Οχάιο τον Μάρτιο του 2008.

Η «αντιγραφή» από τον Μακέιν: Τον Αύγουστο του 2008, ο Ρεπουμπλικανός υποψήφιος Τζον Μακέιν χρησιμοποίησε αυτούσιο το σκεπτικό και αποσπάσματα της διαφήμισης της Κλίντον για να επιτεθεί στον Ομπάμα κατά τις γενικές εκλογές

Το σποτ της Χίλαρι Κλίντον

Τι είχαν πει οι ειδικοί της πολιτικής επικοινωνίας για το σποτ της Χίλαρι Κλίντον (video)

Πιθανολογεί κανείς ότι στις επόμενες μετρήσεις οι απώλειες αυτές μπορεί να διευρυνθούν, όχι απαραίτητα από την εξέλιξη του ποινικού σκέλους που αφορά τους βουλευτές της Ν.Δ όσο από την σωρρευτική αρνητική εντύπωση που προκαλείται, ωστόσο στην ίδια δημοσκόπηση μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν μάλλον τα ποιοτικά στοιχεία που συγκροτούν τον τρόπο με τον οποίο το εκλογικό σώμα προσλαμβάνει την εικόνα διακυβέρνησης.

Αξίζει επιπροσθέτως να επισημανθεί ότι σε ένα ανεπίσημα προεκλογικό και άκρως πολωτικό κλίμα (με τα σενάρια περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες να παραμένουν εν ισχύ αν και διαψευδόμενα) παρατηρείται συμπαγής η ζώνη αδιευκρίνιστης ψήφου (18,6%) και η επιλογή “άλλο κόμμα” (Τσίπρας, Καρυστιανού) να συγκεντρώνει 8,8% (από 7,5% τον προηγούμενο μήνα).

Τα ποιοτικά στοιχεία που καταγράφονται αφορούν τις απαντήσεις σε “δίπολα” λέξεων και συναισθημάτων που αντιπροσωπεύουν την αντίληψη των πολιτών για την κυβέρνηση.

Στο “αν κατανοεί τις ανησυχίες και τις ανάγκες” τους, η κυβέρνηση εισπράττει θετικές γνώμες μόλις στο 16%! Πρόκειται για εύρημα που περιγράφει την εντεινόμενη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι όχι μόνο στις δυνατότητες ή ικανότητες της κυβέρνησης στον 7ο χρόνο της θητείας της αλλά και στο έλλειμμα ενδιαφέροντος. Κι αυτό είναι ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο για την πολιτική της κυριαρχία που στηρίζεται περισσότερο στην απουσία εναλλακτικής πρότασης παρά στις εφαρμοζόμενες πολιτικές της.

Κυβερνητική απόδοση: Το 52 % (πτώση κατά πέντε μονάδες) διασταυρώνεται με το μόλις 19% που δηλώνει “πολύ+αρκετά” ως προς την ικανοποίηση για την απόδοση της κυβέρνησης.

Διαχειριστική ικανότητα: Στην επιλογή μεταξύ αποτελεσματικότητας και αναποτελεσματικότητας της κυβέρνησης, μόνο 23% (ποσοστό ίδιο με την “Πρόθεση ψήφου”) επικροτεί τις κυβερνητικές επιδόσεις.

Το δίλημμα για σταθερότητα: Ίσως το πλέον επικίνδυνο ποιοτικό στοιχείο για την κυβέρνηση είναι πώς το 52% την θεωρεί συνωνυμο της αστάθειας, ενώ το 34% υιοθετεί, ως φαίνεται, το δίλημμα περί πολιτικής σταθερότητας και την θεωρεί εκφραστή της. Θα μπορούσε κανείς να διακινδυνεύσει την πρόβλεψη πώς το συγκεκριμένο επιχείρημα του πρωθυπουργού έχει εκλογική οροφή το 34%.

Διαφάνεια- συγκάλυψη: Η μεγάλη πολιτική ήττα αφορά τους χαρακτηρισμούς περί διαφάνειας ή συγκάλυψης: μόνο το 11% θεωρεί διαφανή την διακυβέρνηση, ενώ το 73% της καταλογίζει προσπάθειες συγκάλυψης. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η υπόθεση των παρακολουθήσεων, ακόμα και η τραγωδία των Τεμπών αφήνουν σοβαρά στίγματα που επηρεάζουν την γενική εικόνα. Το συγκεκριμένο εύρημα θα μπορούσε να πει κανείς ότι πλήττει την υπεροπλία της κυβέρνησης και προσωπικά του πρωθυπουργού περισσότερο στο κεντρώο ακροατήριο.

Ο σοβαρότερος πολιτικός κίνδυνος για την κυβέρνηση συντίθεται από αυτά ακριβώς τα ποιοτικά στοιχεία που δρουν σωρρευτικά μαζί με τις υποθέσεις σκανδάλων και κράτους δικαίου, οι οποίες φαίνεται πώς ίσως επηρεάσουν την εκλογική συμπεριφορά συγκεκριμένου ακροατηρίου. Η αποκλιμάκωση των τιμών, κυρίως στα καύσιμα, λόγω της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα δώσει κάποιες “ανάσες”, όμως, πρώτον, είναι εύθραυστη και ουδείς μπορεί να προβλέψει τις εξελίξεις και, δεύτερον, ήδη το ευρύ φάσμα της ακρίβειας έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Κάτι που θεωρείται αφετηρία που της επιτρέπει να ατενίζει τον ορίζοντα της αυτοδυναμίας, ο οποίος φαινόταν πολύ μακρινός μέχρι πριν από μερικές εβδομάδες που κινούνταν σταθερά – και επί μακρόν- αισθητά κάτω από  30% στην εκτίμηση ψήφου.

Η τάση δημοσκοπικής ανάκαμψης συμβάλει, όπως φαίνεται, στην δυσκολία στελεχών και εντός του κυβερνώντος κόμματος να αντισταθούν στον πειρασμό των σεναρίων για πρόωρες κάλπες, με συνέπεια να συνεχίζονται οι πληροφορίες περί εισηγήσεων προς τον πρωθυπουργό για κάλπες ακόμη και σύντομα, στις αρχές του καλοκαιριού ώστε να προληφθούν και εγχώριες εστίες ενδεχόμενης πολιτικής πίεσης και φθοράς, όπως οι υποκλοπές.

Εισηγήσεις πάντως που δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι διαφοροποιούν την δημόσια εκπεφρασμένη θέση του κ. Μητσοτάκη για εξάντληση του εκλογικού κύκλου.

Το σενάριο της πρόωρης κάλπης και το αφήγημα της σταθερότητας

Στην πραγματικότητα, σενάριο προσφυγής σε πρόωρες εκλογές διαρκούσης της πολεμικής κρίσης στην Μέση Ανατολή, ασφαλώς δεν μπορεί να υφίσταται για το Μέγαρο Μαξίμου, καθώς κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ακύρωση  του αφηγήματος περί θεσμικότητας και υπευθυνότητας που σταθερά επιδιώκει να προβάλει ο πρωθυπουργός για την διακυβέρνησή του.

Ο ίδιος άλλωστε ο κ. Μητσοτάκης όταν απέρριπτε κατηγορηματικά προ δεκαημέρου “οποιαδήποτε συζήτηση για πρόωρες εκλογές επ’ αφορμή μίας δημοσκοπικής ανάκαμψης”, είχε διερωτηθεί μεταξύ άλλων: “Εάν το βασικό μας επιχείρημα σήμερα είναι ότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα στη χώρα, πως θα οδηγήσω τη χώρα στους επόμενους μήνες σε πρόωρες εκλογές, διακινδυνεύοντας ακριβώς αυτό το επιχείρημα, το οποίο πράγματι δείχνει στους πολίτες ότι αυτή η κυβέρνηση μπορεί γρήγορα να πάρει αποφάσεις και να δράσει προς όφελος των Ελλήνων πολιτών”.

Αποδεχόμενος εισηγήσεις για πρόωρες κάλπες, είναι σαφές ότι θα έπρεπε να απαντήσει πρώτα απ’ όλα στο συγκεκριμένο ερώτημα που έθεσε ο ίδιος. Και να εξηγήσει μία επιλογή να διακινδυνεύσει έναν ακόμη χρόνο σίγουρης- και πολύτιμης σε καιρούς διεθνούς αβεβαιότητας, πολιτικής σταθερότητας- επιδιώκοντας μία νέα αυτοδυναμία που ακόμη και αν η ΝΔ εμφανίζει ανοδική δημοσκοπική τάση, η επίτευξή της παραμένει αβέβαιη. Και το ενδεχόμενο να χρειαστεί η χώρα, εν μέσω διεθνούς αβεβαιότητας, να διεξάγει διπλές εκλογές, υπαρκτό. Όπως και η πιθανότητα να προκύψει κυβέρνηση συνεργασίας , η οποία – σύμφωνα με την θέση που έχει πολλές φορές διατυπώσει ο πρωθυπουργός εξηγώντας την επιδίωξη της  αυτοδυναμίας- δεν θα μπορεί να παίρνει αποφάσεις τόσο γρήγορα, όπως η σημερινή.

Πρόωρες εκλογές μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας διότι η ΝΔ εμφανίζει δημοσκοπική άνοδο,  προφανώς  δεν συνάδει και με αυτό που είπε ο πρωθυπουργός  στο προχθεσινό Υπουργικό Συμβούλιο:  “Είναι σημαντικό να έχουμε τη δύναμη να ξεχωρίζουμε τα μεγάλα και τα σοβαρά ενός κόσμου που αλλάζει, με εξελίξεις που μας αφορούν άμεσα, από τα μικρά και τα λιγότερο σημαντικά του κομματικού μας μικρόκοσμου.”

Σενάριο πρόωρων εκλογών που εκτιμάται ότι υπό προϋποθέσεις ενδεχομένως θα μπορούσε να εξεταστεί, τοποθετείται χρονικά από το φθινόπωρο, εφόσον όμως οι  εχθροπραξίες στην Μέση Ανατολή ολοκληρωθούν σε ορίζοντα λίγων εβδομάδων και όχι μηνών και επανέλθει σταδιακά μέσα στο καλοκαίρι η κανονικότητα στην παγκόσμια οικονομία και κυρίως στην ενέργεια.

Εάν η συγκυρία παραμένει τότε δημοσκοπικά ευνοϊκή για τη ΝΔ και στον βαθμό που δεν θα έχει αλλάξει και ο οικονομικός σχεδιασμός της κυβέρνησης, ενδεχομένως η ΔΕΘ να αποτελούσε πεδίο όχι μόνο εξαγγελίας θετικού πακέτου οικονομικών μέτρων για το 2027, αλλά και  ανάδειξης συνολικού προεκλογικού αφηγήματος για την πορεία της χώρας ως το 2030.

Σε κάθε περίπτωση άλλωστε όλοι αντιλαμβάνονται πως η ΔΕΘ θα σηματοδοτήσει επί της ουσίας και την απαρχή της προεκλογικής περιόδου με ορίζοντα τις εκλογές που βάσει όσων επανειλημμένα έχει δηλώσει ο πρωθυπουργός, θα γίνουν την άνοιξη του 2027.

Ακόμη και αν η διεθνής κατάσταση εξελιχθεί, όπως όλοι ευελπιστούν, στη βάση των αισιόδοξων σεναρίων αποφυγής μακράς πολεμικής σύρραξης και διευρυμένων επιπτώσεων στην παγκόσμια – άρα και στην ελληνική οικονομία- η κυβέρνηση είναι σαφές ότι θα έχει μπροστά της και σημαντικές δοκιμασίες.

Η μεγαλύτερη και απολύτως βέβαιη είναι η ακρίβεια που ακόμη και εάν τερματιστεί σύντομα η τρέχουσα πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή, εκείνη θα παραμείνει. Και αν αναλογιστεί κανείς ότι προηγούμενες κρίσεις, όπως η ενεργειακή λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, άφησαν πίσω τους κύματα ανατιμήσεων που δεν υποχώρησαν ποτέ, είναι πολύ πιθανό να προστεθεί ένα ακόμη, γεγονός που θα καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την διαχείριση της καθημερινότητας για κάθε νοικοκυριό.

Δυνητικές προκλήσεις

Από κει και πέρα υπάρχουν και δυνητικές προκλήσεις που μπορεί να δημιουργήσουν πίεση την οποία θα κληθεί να διαχειριστεί πολιτικά η κυβέρνηση και μάλιστα σε χρόνο (πιο) κοντινό πλέον προς τις εκλογές: 

Η υπόθεση των υποκλοπών στον απόηχο των νέων δεδομένων που έχουν προκαλέσει οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις και ενώ πολιτική απάντηση συνολικά για τα ζητήματα κράτους δικαίου αναμένεται να δώσει ο πρωθυπουργός στην επικείμενη συζήτηση στην Βουλή.

Η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών που δεν ξεκίνησε με τις καλύτερες προϋποθέσεις από οργανωτικής πλευράς και η κυβέρνηση, δεχόμενη έντονη κριτική, καλείται να βρει λύσεις στα ζητήματα που σχετίζονται με τις προδιαγραφές της αίθουσας. Από κει και πέρα βέβαια ουδείς μπορεί να προβλέψει εάν στη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας θα προκύψει οτιδήποτε που θα μπορούσε να αναζωπυρώσει την πολιτική και κοινωνική πίεση για την κυβέρνηση σε μία υπόθεση που αποτελεί πάντα ανοιχτή πληγή για την ελληνική κοινωνία.

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ καθώς συνεχίζονται οι συζητήσεις περί δεύτερης δικογραφίας που θεωρείται βέβαιο ότι πέραν των προσώπων που μπορεί τελικά να αφορά, θα αναζωπυρώσει με την έλευσή της και την συνολική πολιτική συζήτηση για τα ζητήματα αυτά, επαναφέροντας στο προσκήνιο και… “Φραπέ”, “φεράρι” και συμπεριφορές που έχουν φθείρει το προηγούμενο διάστημα την εικόνα του κυβερνώντος κόμματος.

Αναμφίβολα, με όρους πολιτικής διαχείρισης, είναι δελεαστικό. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι ο φόβος και η αγωνία των ψηφοφόρων προκαλεί συσπείρωση γύρω από την κυβέρνηση και πρέπει να ομολογήσουμε ότι οι πρώτες αντιδράσεις της ήταν θετικές.

Και μοιάζει λογικό εάν σκεφτεί κανείς πώς δεν υπάρχει ισχυρός πόλος στην αντιπολίτευση που να προκαλεί εμπιστοσύνη για καλύτερη διαχείριση της κρίσης. Έχοντας βάλει σταθερά πιά το “3” μπροστά από το ποσοστό στην “Εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος”, ο στόχος της αυτοδυναμίας στις πρώτες ή δεύτερες κάλπες μοιάζει σήμερα πιό εφικτός από τις ευρωεκλογές του 2024 μέχρι πρόσφατα. Χώρια που ένας εκλογικός αιφνιδιασμός θα πιάσει απροετοίμαστα τα υπό ίδρυση κόμματα και θα κρατήσει τον πολιτικό χάρτη στη σημερινή (ελεγχόμενη) μορφή του.

Για να ενισχύσει αυτή την αίσθηση ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή για την ανακοίνωση (τις επόμενες ημέρες) μέτρων στήριξης της οικονομίας, κάτι που έχουν ήδη κάνει ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Ιταλία, Αυστρία), αναμένει δε το “πράσινο φως” των Βρυξελλών για δημοσιονομική ευελιξία. Εάν συμβεί αυτό, θα του επιτρέψει να γίνει πιό γαλαντόμος στους ευάλωτους και σε στοχευμένα εκλογικά κοινά, ακολουθώντας το μοντέλο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης μετά το 2022.

Το κυβερνητικό επιχείρημα ότι δεδομένης της άγνωστης διάρκειας αυτού του πολέμου, με πιθανότατη, μάλιστα, την επιδείνωση των συνεπειών στο όριο των πιό ακραίων σεναρίων, δεν είναι ορθολογικό να δράσει εμπροσθοβαρώς αλλά σταδιακά και προσεκτικά, ακούγεται επίσης λογικό.

Παράλληλα, όμως, πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι, ακόμα και στην ηπιότερη εκδοχή διάρκειας και επίδρασης της παγκόσμιας κρίσης, όσα προβλέπονται σχετικά με την εφαρμοσμένη πολιτική του φετινού προϋπολογισμού ίσως τιναχθούν στον αέρα.

Το κόστος λειτουργίας της αγοράς, το ντόμινο ανατιμήσεων και οι πληθωριστικές πιέσεις αλλάζουν το μείγμα και εφόσον δεν σβήσουν γρήγορα οι φωτιές στη Μέση Ανατολή η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να λάβει γενναία μέτρα ακολουθώντας την ευρωπαϊκή τάση. Εφόσον κάποια απόφαση για την λεγόμενη ρήτρα διαφυγής ληφθεί σύντομα από την γραφειοκρατία των Βρυξελλών οι δυνατότητες θα είναι μεγαλύτερες, εάν, όμως, επικρατήσει ο κυνισμός των βορείων χωρών πρέπει να εξαντλήσει τις δυνατότητες που προκύπτουν από τα υψηλά πλεονάσματα.

Σε κάθε περίπτωση οι βαλίτσες που ετοίμαζε ο πρωθυπουργός για την μετάβασή του τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ δεν θα είναι όσο γεμάτες ήλπιζε, οι δε συνθήκες ίσως τον αναγκάσουν να περιοριστεί μόνο σε περιορισμένες και στοχευμένες κινήσεις.

Όλα αυτά είναι η μία όψη του νομίσματος που ενισχύουν τις φήμες περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη όψη.

Ο πρωθυπουργός δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του (iefimerida.gr) ότι δεν θα γίνουν πρόωρες εκλογές και χρησιμοποίησε το επιχείρημα ότι δεν μπορεί να θέτει το δίλημμα της σταθερότητας και την ίδια ώρα να προκαλεί αστάθεια με εσπευσμένες κάλπες.

Είναι ακριβές. Η χώρα διαθέτει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία (159 βουλευτών με τη συνδρομή των ανεξάρτητων που ψηφίζουν σχεδόν κάθε νομοθετική πρωτοβουλία) και, κυρίως, δεν έχει πολιτικό αντίπαλο που να την θέτει σε κίνδυνο.

Μία κυβέρνηση, δε, που επικαλείται την ανάγκη σταθερότητας στις επόμενες εκλογές οφείλει να αποδείξει ότι το αξίζει. Και ούσα, τώρα, πολιτικά και κοινοβουλευτικά σχεδόν ακλόνητη -έστω και ακόμα μακριά από την αυτοδυναμία-, πρέπει να πείσει ότι αξιοποιεί την σταθερότητα της για να διαχειριστεί την σημερινή κρίση. Γεωπολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά.

Δεν είναι βέβαιο ότι μία πρόωρη προσφυγή στις κάλπες δεν θα προκαλέσει τα αντίθετα αντανακλαστικά, να γίνει, δηλαδή, αντιληπτή ως κίνηση ευκαιριακής κομματικής διαχείρισης, ακόμα και αδυναμίας να αντιμετωπίσει όσα συμβαίνουν διεθνώς και καθ΄ ημάς.

Με τον αντισυστημισμό να δείχνει τα δόντια του και μεγάλη μερίδα του εκλογικού σώματος να αμφισβητεί την κυβερνητική επάρκεια σε αρκετούς τομείς, ακόμα και με την υφέρπουσα (αν και όχι συντεταγμένη κάτω από άλλο κόμμα ή μπλοκ δυνάμεων) τάση για πολιτική αλλαγή, μία πρόωρη προσφυγή στις κάλπες μπορεί να εκληφθεί ως φοβική.

Τις κυβερνήσεις, άλλωστε, ο λαός τις ψηφίζει και για να διαχειριστούν τις κρίσεις μέχρι και την τελευταία ημέρα της τετραετούς θητείας τους. Υπό μία έννοια, ο τρόπος που θα λειτουργήσει τους επόμενους μήνες η κυβέρνηση, εν μέσω επιπτώσεων του πολέμου, αποτελεί προκριματικό γύρο για να αποκτήσει ουσία το δίλημμα της σταθερότητας στις επόμενες εκλογές.

Για παράδειγμα, η Ιταλία και η Αυστρία έσπευσαν να μειώσουν τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα, ενώ η Κύπρος (που προμηθεύεται πετρέλαιο από τα δικά μας διϋλιστήρια) κρατάει χαμηλά τις τιμές επειδή έχει επιλέξει το κατώτατο όριο (36 λεπτά αντί των 70 καθ΄ ημάς).

Αυτά γίνονται αντιληπτά από τον οδηγό που φθάνει μπροστά στην αντλία του πρατηρίου υγρών καυσίμων και ακούει τις προβλέψεις για τιμή 150 έως και 180 δολάρια το βαρέλι και πώς η βενζίνη μπορεί εύκολα να φθάσει τα 2,40 ευρώ το λίτρο όπως συνέβη και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Και, φυσικά, δεν είναι μόνο ο οδηγός, είναι ολόκληρη η “αρχιτεκτονική” της καθημερινότητας που θα υποστεί συνέπειες: ακόμα μεγαλύτερη ακρίβεια στα ράφια, ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες, αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, πιθανή αρνητική επίδραση στον τουρισμό, εκτόξευση του κόστους σε βιομηχανία, υπηρεσίες και αλλού.

Η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε μέτρα τύπου fuel pass, ελπίζοντας σε μία ευρωπαϊκή συμφωνία για ρήτρα διαφυγής ώστε να βάλει το χέρι στην τσέπη του προϋπολογισμού χωρίς να πειράξει τους δημοσιονομικούς δείκτες. Υπό μία έννοια σώφρον, οι πολίτες,ωστόσο, θα δυσκολευτούν πολύ να κατανοήσουν πώς από τη μία προβάλλεται το μικρό οικονομικό μας θαύμα με τα υπερπλεονάσματα κι από την άλλη δεν ακολουθούμε το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Στις επόμενες εκλογές, όμως, οι κυβερνώντες θα φτάσουν πιθανότατα με την αγωνία του ψηφοφόρου για την ακρίβεια και όχι με το ρίγος που προκαλεί η έπαρση της σημαίας στην πρύμνη του “Κίμωνα”.

Επίσης είναι προφανές πώς οι κυβερνητικοί χειρισμοί ως προς τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή πρέπει να είναι χειρουργικοί. Προσώρας κάνουμε προβολή σημαίας στην Κύπρο (όπως επιβάλλεται) και χαιρόμαστε που καταρρίψαμε ιρανικούς πυραύλους στη Σαουδική Αραβία, όμως οιαδήποτε παρέκκλιση που θα παραπέμπει σε ενεργό εμπλοκή, ακόμα περισσότερο εάν παρασυρθούμε στην αποστολή φρεγάτας στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να στοιχίσει πολύ ακριβά.

Συνήθως οι ψηφοφόροι παρακολουθούν ενεοί τον πόλεμο από απόσταση, όταν όμως αυτός πλησιάσει πολύ τότε ο φόβος μεταλλάσσεται σε αγανάκτηση. Το επιβεβαιώνουν οι μετρήσεις : επτά στους δέκα προτιμούν την στάση του Σάντσεθ και δεν δικαιολογούν την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Επιπλέον, ο πολιτικός χάρτης που αποτυπώνεται στις μετρήσεις είναι λειψός και παραπλανητικός. Τους επόμενους μήνες, κι αν η ακρίβεια φουντώσει κι άλλο λόγω πολέμου, στις ίδιες μετρήσεις θα υπάρχουν δύο νέα κόμματα. Ίσως αυτό να ενισχύσει τον κατακερματισμό στην αντιπολίτευση, ίσως, όμως, να προσφέρει περισσότερες επιλογές στους ψηφοφόρους αλλά και να δημιουργήσει ρεύμα για την ανάγκη ενός μπλοκ δυνάμεων απέναντι στη Ν.Δ. Σε κάθε περίπτωση σχεδόν τίποτε δεν θα είναι ίδιο με τη σημερινή πολιτική κυριαρχία του ενός και με έναν δεύτερο που ασθμαίνει 17 μονάδες πίσω και προσπαθεί να πείσει ότι στο τέλος θα βγει νικητής.

Κακώς υποτιμάται, δε, η διάσταση των φαινομένων διαφθοράς και κράτους δικαίου που μπορεί να μην χτυπούν κόκκινο στις δημοσκοπήσεις, ωστόσο δρουν υποδόρια και σωρρευτικά στα ποιοτικά στοιχεία τους. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ασκός του Αιόλου, ακόμα και οι υποκλοπές ενδέχεται να επιδράσουν εάν στο πάτωμα χυθεί πολύ βενζίνη.

Η χώρα χρειάζεται, όντως, σταθερότητα σε τέτοιους καιρούς και στους πιθανώς ακόμα χειρότερους που έρχονται. Η έννοια της σταθερότητας, βέβαια, έχει αρκετές αναγνώσεις, κυρίως, όμως, οι πολίτες δεν την εκλαμβάνουν ως στασιμότητα στο χαμηλότερο όριο αλλά ως πορεία προς το υψηλότερο δυνατό.

Εν κατακλείδι, η κυβέρνηση πρέπει να πάψει να δημιουργεί την εντύπωση ότι πορεύεται διαβάζοντας μετρήσεις και να δουλέψει πολύ τους επόμενους μήνες χωρίς να υποτιμά το παραμικρό.

Ο πρωθυπουργός (Πρώτο Θέμα) χαρακτήρισε την πολιτική σταθερότητα, «συγκριτικό πλεονέκτημα που οφείλουμε να διαφυλάξουμε». Και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (Καθημερινή) πρόσθεσε ότι «η πορεία προς τις εκλογές λαμβάνει και ένα χαρακτήρα εθνικών κριτηρίων, εκτός από τα προγραμματικά ή τα ιδεολογικά κριτήρια» και όρισε ως εξής το διακύβευμα των επόμενων εκλογών: «Το ζητούμενο δεν είναι ποιον θα προτιμήσει ο ελληνικός λαός, αλλά το ζητούμενο είναι το αποτέλεσμα των εκλογών να οδηγήσει σε εξελίξεις που τα εθνικά κριτήρια και τα εθνικά προτάγματα δεν θα υπονομευθούν». Η εμπλοκή του Κώστα Τασούλα στην σχετική “προετοιμασία” δεν είναι τυχαία αν και ορισμένοι στην αντιπολίτευση έχουν αρχίσει να τον επικρίνουν γιατί υιοθετεί το κυβερνητικό αφήγημα.

Οι εντονότερες πιέσεις στο Μαξίμου προέρχονται από την Κ.Ο της Ν.Δ. Εύλογο εάν σκεφτεί κανείς ότι η “συσπείρωση γύρω από τη σημαία” αυξάνει τις πιθανότητες για μεγαλύτερο ποσοστό, ίσως και αυτοδυναμία σε μία δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, άρα δεν θα σημειωθούν μεγάλες απώλειες και θα διασωθούν αρκετοί βουλευτές που σε αντίθετη περίπτωση θα έμεναν εκτός Βουλής. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι με ποσοστό κοντά στο 30% θα εκλεγούν το πολύ 120 βουλευτές, άρα μερικές δεκάδες θα χάσουν την έδρα τους.

Όμως, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχουν άλλα που απασχολούν περισσότερο κι από τον πόλεμο την κυβέρνηση. Και αφορούν εκκρεμείς υποθέσεις που μπορεί να προκαλέσουν μικρές ή μεγαλύτερες πολιτικές εκρήξεις. Άρα η διαχείριση του εκλογικού χρόνου αποκτά μεγάλη σημασία…

Περιθώρια αλλαγής ηγεσίας “εν πλω” δεν υπάρχει, σε μία τέτοια περίπτωση το ΠΑΣΟΚ θα γινόταν το συντομότερο πολιτικό ανέκδοτο, πέραν του ότι όσες φορές και να τον οδηγήσουν τον Ανδρουλάκη σε εσωκομματικές κάλπες οι διαφωνούντες μάλλον θα τους ξανακερδίσει. Είναι καταδικασμένοι να περιμένουν το βράδυ των εκλογών και αν τα πράγματα εξελιχθούν αρνητικά, όπως φαίνεται από τις δημοσκοπήσεις, να διαπράξουν την ιδανική αυτοχειρία της διάσπασης.

Ο Μητσοτάκης, από την άλλη, βλέπει τα τεκτανόμενα στην Χαριλάου Τρικούπη και τρίβει τα χέρια του. Αφενός επειδή με αυτή την αξιωματική αντιπολίτευση το δίλημμα περί σταθερότητας ή ακυβερνησίας αποκτά ακόμα μεγαλύτερη υπόσταση, αφετέρου επειδή, εφόσον χρειαστεί, ίσως βρει τον κατάλληλο κυβερνητικό εταίρο, ακόμα κι αν πρόκειται για τμήμα του σπαρασσόμενου ΠΑΣΟΚ. Το σενάριο ισχύει ίσως περισσότερο στην περίπτωση που το κόμμα Τσίπρα αναδειχθεί δεύτερο στις κάλπες, αφού θα μπει σφήνα στην μετεκλογική εξίσωση και η αναβίωση του “αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου” σε νέα βερσιόν.

Τα σημάδια αυτά είναι πολύ αρνητικά για αρκετούς λόγους:

• Πρώτος, γιατί η επόμενη κυβέρνηση ίσως προκύψει από συνθήκες κρίσης αντιπροσώπευσης και παρασκηνιακών μεθοδεύσεων κορυφής.
• Δεύτερος, ο αντισυστημισμός θα διογκωθεί ακόμα περισσότερο και η επόμενη Βουλή θα μετατραπεί σε πεδίο μεγάλων συγκρούσεων, ενδεχομένως με στοιχεία ακόμα μεγαλύτερης τοξικότητας απ΄ ότι στο παρελθόν. Μόλις συσταθεί το κόμμα Καρυστιανού και μάθουμε τα βασικά του προγράμματός της θα μάθουμε και τον βαθμό κινδύνου.
• Τρίτος, ακόμα και στην περίπτωση που ο Μητσοτάκης κερδίσει την αυτοδυναμία σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, το πιθανότερο είναι να αντανακλά σε οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και η τρίτη θητεία του να είναι υπονομευμένη.

Από την άλλη, με τον Τραμπ να έχει ακόμα άνετο χρόνο να ξετυλίξει το γιγαντιαίο αναθεωρητικό του αφήγημα, με την ΕΕ σε απόλυτη παραλυσία, τα μεγάλα μέτωπα, από τη Γροιλανδία και το ουκρανικό έως τη Γάζα, ορθάνοιχτα, και τις έξωθεν πιέσεις που θα ασκηθούν στα ελληνοτουρκικά, οι ελάχιστες συνθήκες συνεννόησης μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων μάλλον θα εξανεμιστούν. Δυστοπία…