Η φυγάδευση του Ντόναλντ Τραμπ από το αεροδρόμιο της Άγκυρας και η αιφνιδιαστική αλλαγή αεροσκάφους στην επιστροφή του από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ έφεραν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που σε άλλες χώρες θα αφορούσε πρωτίστως την ασφάλεια του προέδρου: πού βρίσκεται πραγματικά ο αρχηγός του κράτους; Στην περίπτωση του Βλαντίμιρ Πούτιν, όμως, το ερώτημα έχει εξελιχθεί σε ολόκληρη δημοσιογραφική επιστήμη.

Ο Αμερικανός πρόεδρος βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης συζήτησης όταν, ενώ είχε ταξιδέψει στην Τουρκία με το νέο Boeing 747 που είχε παραχωρηθεί στις ΗΠΑ από το Κατάρ, δεν επέστρεψε από την Άγκυρα με το ίδιο αεροσκάφος. Πέταξε αρχικά με το παλαιότερο Air Force One μέχρι τη βρετανική βάση του Mildenhall και στη συνέχεια επιβιβάστηκε ξανά στο νέο αεροσκάφος για την επιστροφή στις ΗΠΑ. Οι δημοσιογράφοι που τον συνόδευαν είχαν μάλιστα κληθεί να κρατήσουν κλειστά τα σκίαστρα των παραθύρων κατά την αναχώρηση από την Τουρκία.

Ο Τραμπ αρνήθηκε ότι η αλλαγή συνδεόταν με συγκεκριμένη απειλή, την ίδια ώρα όμως δήλωνε ότι είναι «νούμερο ένα» στη λίστα στόχων του Ιράν. Το νέο αεροσκάφος, σύμφωνα με δημοσιεύματα, δεν διαθέτει ακόμη ορισμένα από τα εξελιγμένα συστήματα αντιπυραυλικής προστασίας των παλαιότερων Air Force One.

Για τον Μιχαήλ Ρούμπιν, τον Ρώσο ερευνητή δημοσιογράφο που έχει μελετήσει επί χρόνια τις μεθόδους του Κρεμλίνου, η αμερικανική επιχείρηση μυστικότητας είναι σχεδόν… ερασιτεχνική μπροστά σε αυτό που συμβαίνει στη Ρωσία.

Η εξαφάνιση ως καθημερινή πρακτική

Στο σύστημα του Πούτιν, η απόκρυψη της πραγματικής τοποθεσίας του προέδρου δεν αποτελεί έκτακτο μέτρο που ενεργοποιείται όταν υπάρχει κάποια απειλή. Έχει ενσωματωθεί στον τρόπο με τον οποίο το Κρεμλίνο κατασκευάζει τη δημόσια εικόνα του Ρώσου ηγέτη.

Οι έρευνες της RFE/RL και της ερευνητικής ομάδας Systema έχουν δείξει ότι το Κρεμλίνο έχει χρησιμοποιήσει σχεδόν πανομοιότυπα γραφεία σε διαφορετικές προεδρικές κατοικίες, ώστε το τηλεοπτικό υλικό να μην προδίδει πού βρίσκεται ο Πούτιν.

Τα τρία βασικά «σκηνικά» εντοπίζονται στο Νόβο-Ογκαριόβο, έξω από τη Μόσχα, στο Μποτσάροφ Ρουτσέι στο Σότσι και στη δασώδη περιοχή του Βαλντάι. Η Systema, αναλύοντας εκατοντάδες βίντεο, φωτογραφίες και ταξιδιωτικά στοιχεία, εντόπισε μικροσκοπικές διαφορές: τη θέση ενός χερουλιού, την ένωση των ξύλινων πάνελ, τα πόδια μιας τηλεόρασης, το χρώμα μιας επιφάνειας ή τα νερά ενός ξύλινου δίσκου.

Έτσι, ένα βίντεο που εμφανίζεται ως γυρισμένο κοντά στη Μόσχα μπορεί στην πραγματικότητα να έχει καταγραφεί 1.500 χιλιόμετρα νοτιότερα, στο Σότσι, ή στο απομονωμένο Βαλντάι.

Και το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά. Η Systema υποστηρίζει ότι το Κρεμλίνο έχει παραπλανήσει επανειλημμένα το κοινό σχετικά με τον τόπο στον οποίο βρίσκονταν ο Πούτιν και οι συνομιλητές του.

Το «μυστικό» που πρόδωσαν τα λουλούδια

Η πιο χαρακτηριστική ιστορία είναι ίσως αυτή με το φυτό στο γραφείο του Πούτιν.

Τον Φεβρουάριο του 2026 το Κρεμλίνο έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο που παρουσίαζε ως πρόσφατες συναντήσεις του Ρώσου προέδρου με αξιωματούχους. Οι εικόνες υποτίθεται ότι είχαν καταγραφεί εκείνες τις ημέρες.

Οι δημοσιογράφοι της Systema, όμως, πρόσεξαν κάτι που κανονικά θα περνούσε απαρατήρητο: ένα αγλαόνημα, το φυτό που βρισκόταν δίπλα στη ρωσική σημαία πίσω από το γραφείο του Πούτιν.

Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών, το φυτό είχε μεγαλώσει, ενώ ορισμένα φύλλα του είχαν κιτρινίσει και μαραθεί. Στα βίντεο που το Κρεμλίνο παρουσίαζε ως μεταγενέστερα, όμως, η εικόνα έμοιαζε να έχει «γυρίσει πίσω στον χρόνο»: τα φύλλα που είχαν κιτρινίσει εμφανίζονταν ξανά πράσινα και η ανάπτυξη του φυτού δεν ταίριαζε με τη φυσιολογική εξέλιξή του.

Το συμπέρασμα ήταν απλό αλλά αποκαλυπτικό: τα βίντεο δεν είχαν γυριστεί όταν υποστήριζε το Κρεμλίνο.

Η Systema διαπίστωσε ότι στις 2 και 3 Μαρτίου παρουσιάστηκαν ως φρέσκες συναντήσεις του Πούτιν βίντεο που είχαν καταγραφεί σε παλαιότερο χρόνο. Μάλιστα, μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας, το Κρεμλίνο αντικατέστησε τα φυτά στο γραφείο. Σε επόμενο βίντεο εμφανίζονταν διαφορετικά αγλαονήματα, πριν επιστρέψει ξανά το παλαιότερο φυτό στα πλάνα των επόμενων ημερών.

Το φυτό έγινε έτσι ένα είδος «ρολογιού» του Κρεμλίνου. Αντί οι δημοσιογράφοι να κοιτούν μόνο τι λέει το Κρεμλίνο, άρχισαν να εξετάζουν τι συμβαίνει στη φύση γύρω από τον Πούτιν.

Οι «κονσέρβες» του Κρεμλίνου

Η πρακτική έχει μάλιστα αποκτήσει και όνομα στους κύκλους των Ρώσων δημοσιογράφων: konservy – «κονσέρβες».

Πρόκειται για προμαγνητοσκοπημένα βίντεο τα οποία μπορούν να μεταδοθούν πολύ αργότερα και να παρουσιαστούν ως εικόνες της ημέρας.

Η Systema είχε ήδη εντοπίσει το 2025 περιπτώσεις στις οποίες παλαιότερα βίντεο παρουσιάστηκαν ως καινούργια, χρησιμοποιώντας ως στοιχεία όχι μόνο τα φυτά αλλά και βιβλία σε βιβλιοθήκες, αντικείμενα πάνω στα γραφεία, ρούχα, γραβάτες και άλλες λεπτομέρειες. Σε μία έρευνα, η αλλαγή στη θέση βιβλίων πίσω από τον Πούτιν αποκάλυψε ότι πλάνα που εμφανίζονταν ως πρόσφατα είχαν γυριστεί νωρίτερα.

Η έρευνα του 2025 κατέγραψε επίσης τουλάχιστον 18 περιπτώσεις προμαγνητοσκοπημένου υλικού μέσα στη χρονιά, σύμφωνα με τη Systema.

Η λογική είναι διπλή: αφενός να μην μπορεί κανείς εύκολα να εντοπίσει τον Πούτιν, αφετέρου να διατηρείται η εικόνα ενός προέδρου που εργάζεται αδιάκοπα, συναντά συνεχώς αξιωματούχους και έχει πλήρη έλεγχο της κρατικής μηχανής.

Ένα γραφείο, τρεις τοποθεσίες

Η αρχιτεκτονική της παραπλάνησης είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή.

Το 2025 η Systema αποκάλυψε ότι οι τρεις προεδρικές εγκαταστάσεις διαθέτουν σχεδόν πανομοιότυπα γραφεία. Η ανακάλυψη ξεκίνησε από μια λεπτομέρεια τόσο μικρή ώστε θα μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί ασήμαντη: ένα χερούλι πόρτας.

Στο πραγματικό γραφείο του Νόβο-Ογκαριόβο το χερούλι βρίσκεται σε συγκεκριμένη σχέση με την ένωση των ξύλινων πάνελ του τοίχου. Στο γραφείο του Σότσι βρίσκεται λίγα εκατοστά διαφορετικά. Αυτή η μικροσκοπική διαφορά ήταν αρκετή για να αποκαλύψει ότι τηλεοπτικό υλικό που υποτίθεται ότι είχε γυριστεί κοντά στη Μόσχα είχε στην πραγματικότητα γυριστεί στο Σότσι.

Το Κρεμλίνο έχει στο παρελθόν αρνηθεί την ύπαρξη πανομοιότυπων γραφείων, όμως η έρευνα της Systema στηρίχθηκε σε εκατοντάδες ώρες βίντεο, φωτογραφίες, δορυφορικές εικόνες, ταξιδιωτικά έγγραφα και διαρροές από τη ρωσική κρατική τηλεόραση.

Το θωρακισμένο τρένο που δεν υπάρχει στους χάρτες

Αν τα γραφεία αποτελούν το «σκηνικό», το προεδρικό τρένο είναι το μέσο διαφυγής.

Εδώ και χρόνια έχουν υπάρξει στοιχεία για τη χρήση ειδικού τρένου από τον Πούτιν. Ρεπορτάζ της Proekt είχε εντοπίσει το τρένο σε σιδηροδρομικές γραμμές που οδηγούν προς το Βαλντάι, ενώ φωτογραφίες από trainspotters αποκάλυψαν χαρακτηριστικά όπως ειδικές κεραίες επικοινωνιών.

Η σύνθεση φέρεται να είναι ειδικά διαμορφωμένη για τον πρόεδρο, χωρίς εμφανή σημάδια που να την κάνουν εύκολα αναγνωρίσιμη. Οι αναφορές μιλούν για θωράκιση, ειδικό εξοπλισμό επικοινωνιών και χώρους που παραπέμπουν περισσότερο σε κινητό προεδρικό συγκρότημα παρά σε συνηθισμένο επιβατικό τρένο.

Κοντά στην κατοικία του Πούτιν στο Βαλντάι έχει επίσης εντοπιστεί ειδική σιδηροδρομική υποδομή και σταθμός που δεν εμφανίζεται στα συνηθισμένα δρομολόγια.

Το Βαλντάι έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η περιοχή είναι πολύ πιο απομονωμένη από το Σότσι ή το Νόβο-Ογκαριόβο και γύρω από την προεδρική κατοικία έχουν αναφερθεί σημαντικά μέτρα αεράμυνας.

Από την ασφάλεια στην κατασκευή μιας εικονικής πραγματικότητας

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της σύγκρισης με τον Τραμπ.

Η μυστικότητα του Πούτιν δεν υπηρετεί αποκλειστικά την προστασία του από πιθανή επίθεση. Έχει μετατραπεί σε μηχανισμό ελέγχου της ίδιας της εικόνας του προέδρου.

Το Κρεμλίνο μπορεί να αποφασίσει πότε θα εμφανιστεί ο Πούτιν, πού υποτίθεται ότι βρίσκεται, ποια συνάντηση θα παρουσιαστεί ως σημερινή και ποια εικόνα θα δουν οι Ρώσοι.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιότυπο πληροφοριακό περιβάλλον στο οποίο η πραγματική παρουσία του προέδρου διαχωρίζεται από την τηλεοπτική του παρουσία. Ο Πούτιν μπορεί να βρίσκεται εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και η δημόσια εικόνα να κατασκευάζει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.

Η ίδια η Systema σημειώνει ότι το 2025 πολλές από τις συναντήσεις που εμφανίζονταν ως πραγματοποιούμενες στο Νόβο-Ογκαριόβο φαίνεται να είχαν γυριστεί στο Βαλντάι ή στο Σότσι.

Ο Τραμπ και ο Πούτιν: ίδια λογική, διαφορετική κλίμακα

Η υπόθεση του Τραμπ έχει ασφαλώς διαφορετικό χαρακτήρα. Στην Άγκυρα υπήρχε ένας πραγματικός λόγος ασφαλείας που μπορούσε να δικαιολογήσει την αλλαγή αεροσκάφους: η ένταση με το Ιράν και το γεγονός ότι το νέο Air Force One δεν είχε ακόμη όλες τις δυνατότητες αυτοπροστασίας των παλαιότερων αεροσκαφών.

Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο ήταν ότι η επιχείρηση παρέμεινε ασαφής και η δημοσιογραφική έρευνα αποκάλυψε τις λεπτομέρειές της. Ακολούθησε μάλιστα κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με τους New York Times, με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης να ζητά καταθέσεις δημοσιογράφων σχετικά με το ρεπορτάζ για το Air Force One.

Η διαφορά με το Κρεμλίνο είναι επομένως θεμελιώδης.

Στις ΗΠΑ, η μυστική μετακίνηση μπορεί να αποκαλυφθεί και να γίνει αντικείμενο δημόσιας αντιπαράθεσης. Στη Ρωσία, σύμφωνα με τις έρευνες των ανεξάρτητων δημοσιογράφων, η παραπλάνηση έχει ενσωματωθεί στον ίδιο τον μηχανισμό παραγωγής της επίσημης εικόνας του προέδρου.

Ο Πούτιν δεν χρειάζεται απλώς να κρύψει πού βρίσκεται. Έχει δημιουργήσει ένα σύστημα στο οποίο ο δημοσιογράφος πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι αυτό που βλέπει στην οθόνη συνέβη πράγματι όταν και εκεί όπου του λένε ότι συνέβη.

Μέχρι πρόσφατα, αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον θεωρούσαν απίθανο ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς η Ρωσία παραμένει επικεντρωμένη στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ωστόσο, οι νεότερες εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών συγκλίνουν πλέον με τις προειδοποιήσεις που διατυπώνουν εδώ και μήνες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Τον Ιούνιο, ο επικεφαλής του γερμανικού στρατού, Κρίστιαν Φρόιντινγκ, είχε προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αποκτήσει τη δυνατότητα να επιτεθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ μέσα στην επόμενη τριετία. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ένα επεισόδιο υβριδικού πολέμου ή μια περιορισμένη στρατιωτική εισβολή θα μπορούσε να εκδηλωθεί μεταξύ 2026 και 2029.

Ανησυχία για προβοκάτσιες στη Βαλτική

Οι νέες εκτιμήσεις δημοσιοποιούνται την ώρα που ευρωπαϊκές χώρες προειδοποιούν για πιθανές επιχειρήσεις «false flag» από τη Ρωσία, με χρήση ουκρανικής κατασκευής drones εναντίον κρίσιμων υποδομών στην περιοχή της Βαλτικής.

Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Ρόμπερτ Κάουνας, δήλωσε στο LRT Radio ότι το Κρεμλίνο ενδέχεται να επιδιώξει μια νέα κλιμάκωση, υποστηρίζοντας πως η Βαλτική και η Πολωνία αποτελούν τους πιθανότερους στόχους.

Οι ανησυχίες ενισχύονται από τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά με drones και παραβιάσεις του εναέριου χώρου στις χώρες της Βαλτικής, καθώς και από το περιστατικό της 5ης Αυγούστου, όταν drone τύπου FPV εντοπίστηκε δίπλα σε ουκρανικό μεταγωγικό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας.

Ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, χαρακτήρισε το συμβάν πιθανό σενάριο υβριδικής επίθεσης, χωρίς να κατονομάσει τη Ρωσία, η οποία πάντως κατηγορείται διαχρονικά για επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης στην Ευρώπη.

Στο επίκεντρο το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με τη WSJ, τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές, σε συνδυασμό με τη βραδεία πρόοδο των ρωσικών δυνάμεων στο μέτωπο, ενδέχεται να ωθήσουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν να αναζητήσει μια πολιτικοστρατιωτική νίκη απέναντι στο ΝΑΤΟ.

Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι πιθανός στόχος μιας τέτοιας ενέργειας θα ήταν η ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, με βασικό σκοπό να δοκιμαστεί στην πράξη η εφαρμογή του Άρθρου 5, το οποίο προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Ανησυχία για τα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών

Οι προειδοποιήσεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι ανησυχίες για τις ελλείψεις πυρομαχικών στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξαιτίας της συνεχούς στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία αλλά και των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τη WSJ, μεταξύ των οπλικών συστημάτων που παρουσιάζουν μειωμένα αποθέματα συγκαταλέγονται οι Precision Strike Missiles, τα Army Tactical Missile Systems (ATACMS) και οι αντιαεροπορικοί πύραυλοι Stinger.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, παραδέχθηκε ότι η χώρα χρειάζεται να ενισχύσει τα αποθέματα πυραύλων, μετά και το νέο αίτημα του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, για πρόσθετη στρατιωτική βοήθεια.

Ο Ζελένσκι είχε επισημάνει ότι οι παραδόσεις αντιαεροπορικών πυραύλων προς την Ουκρανία μειώθηκαν κατά περίπου δύο τρίτα το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.

Εντείνονται οι επιθέσεις στο Κίεβο

Την ίδια στιγμή, οι ρωσικές δυνάμεις εντείνουν τα πλήγματά τους στην περιοχή του Κιέβου, αξιοποιώντας τα κενά στην ουκρανική αεράμυνα.

Στις 5 Αυγούστου, συνδυασμένη επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους και drones προκάλεσε τον θάνατο 17 ανθρώπων και τον τραυματισμό δεκάδων ακόμη.

Σύμφωνα με την ουκρανική Πολεμική Αεροπορία, η Ρωσία εκτόξευσε 24 βαλλιστικούς πυραύλους, τέσσερις υπερηχητικούς πυραύλους και 115 drones Shahed, χωρίς να αναχαιτιστεί κανένας από τους πυραύλους που χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση.

Οι εκτιμήσεις, που περιγράφονται από Αμερικανούς αξιωματούχους, έρχονται εν μέσω έλλειψης ορισμένων κρίσιμων πυρομαχικών που θα χρειαζόταν ο στρατός για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία ή την Κίνα σε έναν πιθανό μελλοντικό πόλεμο.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι ΗΠΑ διαθέτουν σοβαρά μειωμένο απόθεμα σε αυτά τα όπλα λόγω των μεταφορών στην Ουκρανία μετά την εισβολή της Ρωσίας, καθώς και της σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν. Τα αποθέματα που διατρέχουν κίνδυνο περιλαμβάνουν πυραύλους ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς και συστήματα τακτικών πυραύλων του στρατού, καθώς και πυραύλους εδάφους-αέρος Stinger μικρού βεληνεκούς, δήλωσαν άλλοι αξιωματούχοι.

Οι ΗΠΑ είχαν προηγουμένως εκτιμήσει ότι ο Πούτιν δεν θα προκαλούσε μια χώρα του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου όσο εξακολουθεί να πολεμά στην Ουκρανία. Αλλά αυτή η εκτίμηση άλλαξε νωρίτερα φέτος, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι, καθώς ο Πούτιν είναι πιεσμένος στην Ουκρανία και υπό πίεση στο εσωτερικό για να εξασφαλίσει μια νίκη. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Κιέβου προκαλούν αυξανόμενες ζημιές τόσο στον ρωσικό στρατό όσο και στη βιομηχανία πετρελαίου, ενώ οι δυνάμεις του Πούτιν σημειώνουν μικρότερα κέρδη στην πρώτη γραμμή εν μέσω βαριών απωλειών.

Οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης βλέπουν όλο και περισσότερα σημάδια ότι η Ρωσία διεξάγει διερευνητικές επιθέσεις για να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων ρωσικών πυραύλων κρουζ που έχουν προσγειωθεί στην Πολωνία και μη επανδρωμένων αεροσκαφών που έχουν πετάξει στη Ρουμανία.

Ο στόχος του Πούτιν στην επίθεση στο ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια ενός συνεχιζόμενου πολέμου με την Ουκρανία, εάν συμβεί, θα είναι η διάσπαση της συμμαχίας, δήλωσαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι.

«Το ερωτηματικό είναι πώς θα αντιδράσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε αυτή την περίπτωση», δήλωσε η Heather Conley, ανώτερη συνεργάτιδα του American Enterprise Institute, σχετικά με μια πιθανή ρωσική εισβολή. «Πάντα ήταν στόχος [της Ρωσίας] να αμφισβητήσει την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ και να διαχωρίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τους συμμάχους τους».

Καθώς ο Πούτιν αγωνίζεται να εξασφαλίσει τα οφέλη που επιθυμεί στην Ουκρανία, αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών αναλύουν εάν η Μόσχα σκοπεύει να κλιμακώσει τις επιθετικές της ενέργειες εναντίον των Ευρωπαίων συμμάχων στο εγγύς μέλλον, ανέφεραν οι πηγές. Η ανησυχία είναι ότι ο Πούτιν μπορεί να γίνει πιο επικίνδυνος όταν βρεθεί στρυμωγμένος, ανέφεραν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Οι πιθανές απειλές κυμαίνονται από μια κυβερνοεπίθεση σε μια χώρα του ΝΑΤΟ ή την αποστολή ένοπλων ομάδων χωρίς διακριτικά για την κατάληψη εδάφους έως μια περιορισμένη εισβολή στην ανατολική πλευρά της συμμαχίας. Το χρονικό πλαίσιο για οποιαδήποτε κίνηση από τη Ρωσία εκτιμάται ότι θα συμβεί μεταξύ αυτού του φθινοπώρου και του 2029, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Η πιθανότητα του πιο ακραίου σεναρίου – μιας περιορισμένης χερσαίας εισβολής – είναι χαμηλή, αλλά αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με τις αναφορές. Μια τέτοια κίνηση θεωρούνταν πάντα εξαιρετικά απίθανη επειδή θα ενεργοποιούσε το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο δεσμεύει τα μέλη σε συλλογική άμυνα. Αλλά το Άρθρο 5 δεν είναι τόσο σαφές σχετικά με την αντίδραση του ΝΑΤΟ σε κυβερνοαπειλές ή υβριδικές απειλές.

«Αυτή ήταν πάντα η πρόκληση για το ΝΑΤΟ να ανταποκριθεί σε μια επίθεση που εμπίπτει στο Άρθρο Πέντε, και είναι πολύ αλήθεια ότι μέχρι στιγμής, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ προτιμούσαν να μην κλιμακώσουν την κατάσταση», δήλωσε ο Conley. Όταν η Ρωσία εξαπέλυσε μια σειρά κυβερνοεπιθέσεων στην Εσθονία το 2007, για παράδειγμα, η χώρα επέλεξε να διαχειριστεί την κρίση διμερώς.

Οι εκπρόσωποι του Υπουργείου Άμυνας και του Ανώτατου Αρχηγείου Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης του ΝΑΤΟ αρνήθηκαν να συζητήσουν ευαίσθητες πληροφορίες. Ένας εκπρόσωπος του Γραφείου του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

«Σκεφτόμαστε πάντα και προετοιμαζόμαστε για πολλά σενάρια. Το ΝΑΤΟ παρακολουθεί και είμαστε έτοιμοι να αποτρέψουμε και να αμυνθούμε όπως απαιτείται, κάτι που συνεχίζουμε να αποδεικνύουμε», δήλωσε ο Συνταγματάρχης Martin O’Donnell, εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ.

Οι νέες αξιολογήσεις επιδεινώνουν τις υπάρχουσες ανησυχίες μεταξύ των Αμερικανών αξιωματούχων σχετικά με την έλλειψη ορισμένων κρίσιμων πυρομαχικών. Εκτός από ορισμένους πυραύλους μεγάλου και μικρού βεληνεκούς, άλλα αποθέματα κρίσιμων αεράμυνας είναι επίσης χαμηλά, συμπεριλαμβανομένων των Patriot, SM-3 και των αναχαιτιστικών πυραύλων Terminal High Altitude Area Defense, καθώς και των ραντάρ Thaad και των μονάδων πυροβολικού αεράμυνας, δήλωσαν αξιωματούχοι.

Ο επικεφαλής εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Σον Πάρνελ, χαρακτήρισε ψευδείς τους ισχυρισμούς περί ελλείψεων πυρομαχικών. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός είχε «περισσότερα από αρκετά» πυρομαχικά για να «εξυπηρετήσει όλους τους στρατηγικούς στόχους του Προέδρου Τραμπ», προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος έχει παροτρύνει τους εργολάβους άμυνας να παράγουν περισσότερα πυρομαχικά.

«Έχουμε όλα όσα απαιτούνται για να χτυπήσουμε στον χρόνο και στον τόπο που θα επιλέξει ο Πρόεδρος», δήλωσε η Πάρνελ. «Σε πολλαπλές στρατιωτικές διοικήσεις, έχουμε ήδη εκτελέσει επιτυχημένες επιχειρήσεις διατηρώντας παράλληλα ένα βαθύ, έτοιμο οπλοστάσιο για να υπερασπιστούμε τον λαό μας και τα συμφέροντά μας. Οποιοσδήποτε αντίπαλος συγχέει τον θόρυβο των μέσων ενημέρωσης με την αμερικανική αδυναμία θα ανακαλύψει την αλήθεια με τον δύσκολο τρόπο».

Σε μια πιθανή σύγκρουση με τη Ρωσία, όπλα όπως οι Πύραυλοι Ακριβείας Κρούσης και τα Συστήματα Τακτικών Πυραύλων Στρατού, τα οποία εκτοξεύονται από το Σύστημα Πυροβολικού Υψηλής Κινητικότητας, και οι πύραυλοι Stinger είναι κρίσιμα για την απόκρουση μιας χερσαίας εισβολής, δήλωσε ο Tom Karako του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.

Η έλλειψη κρίσιμων πυρομαχικών έχει πυροδοτήσει μια συζήτηση εντός της κυβέρνησης των ΗΠΑ σχετικά με τη μείωση των αποθεμάτων όπλων, καθώς ο Τραμπ ζυγίζει τα επόμενα βήματα στο Ιράν. Ο στρατηγός Νταν Κέιν, πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού, προειδοποίησε πρόσφατα τον Λευκό Οίκο για λιγότερα αναχαιτιστικά αεροσκάφη αεράμυνας, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως η Wall Street Journal. Το ζήτημα ανησυχεί τον Κέιν, ο οποίος πιστεύει ότι τα χαμηλά αποθέματα δεν θα απέκλειαν την επανέναρξη σημαντικών πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, αλλά θα αύξαναν τον κίνδυνο.

Αναλυτές εκτός κυβέρνησης έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η δαπάνη πυρομαχικών στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να παρεμποδίσει την ικανότητα των ΗΠΑ να αποτρέψουν τους αντιπάλους σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης όχι μόνο της Ρωσίας αλλά και της Κίνας.

Μια πρόσφατη έκθεση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών κάλυψε τα επτά βασικά πυρομαχικά που είχαν χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο με το Ιράν. Για παράδειγμα, η ενημερωμένη έκθεση εκτιμά ότι οι ΗΠΑ έχουν εξαπολύσει 1.060-1.430 πυραύλους Patriot στον πόλεμο του Ιράν, αφήνοντας μόλις 870 στο οπλοστάσιο της Αμερικής.

Το εγχώριας παραγωγής Sargan-3000 κατέστρεψε το σκάφος μήκους περίπου 60 μέτρων με την ονομασία Emerald, σκοτώνοντας μέλη του πληρώματος και τραυματίζοντας αρκετούς ακόμη.

Η επίθεση αποτελεί την τελευταία κλιμάκωση της ουκρανικής εκστρατείας με ναυτικά drones, αναδεικνύοντας τον βαθμό στον οποίο αυτά έχουν ενισχύσει την ικανότητα του Κιέβου να αμφισβητεί τη ρωσική κυριαρχία στη Μαύρη Θάλασσα.

Η έπαυλη που αποκάλυψε ο Ναβάλνι

Το Γκελεντζίκ βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 25 χιλιομέτρων από το τεράστιο παραθαλάσσιο συγκρότημα που αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας του Ρώσου αντικαθεστωτικού Αλεξέι Ναβάλνι.

Σε βίντεο που δημοσίευσε τον Ιανουάριο του 2021 και συγκέντρωσε περισσότερες από 100 εκατομμύρια προβολές μέσα σε έναν μήνα, ο επικριτής του Κρεμλίνου υποστήριξε ότι το αυστηρά φυλασσόμενο συγκρότημα είχε κατασκευαστεί για τον Ρώσο πρόεδρο.

Ο Ναβάλνι ισχυρίστηκε τότε ότι το ακίνητο κόστισε περίπου ένα δισεκατομμύριο λίρες και χρηματοδοτήθηκε μέσω «της μεγαλύτερης δωροδοκίας στην ιστορία», με χρήματα από επιχειρηματίες που πρόσκεινται στον Πούτιν.

Το σχεδόν δίωρο βίντεο παρουσίαζε ένα υπερπολυτελές συγκρότημα με εντυπωσιακές εγκαταστάσεις, όπως περίτεχνο τσαγερί, αμφιθέατρο και ελικοδρόμιο.

Ο Πούτιν αρνήθηκε ότι ήταν ιδιοκτήτης του ακινήτου, ενώ ο στενός συνεργάτης του και επιχειρηματίας Αρκάντι Ρότενμπεργκ δήλωσε ότι το παλάτι του ανήκει.

Νέα πλήγματα στον «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας

Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχει πλήξει περίπου 136 πλοία που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας στη Θάλασσα του Αζόφ, ενώ σε μία μόνο επιχείρηση τη νύχτα της 14ης Ιουλίου ανατίναξε 19 δεξαμενόπλοια.

Το βράδυ της Τετάρτης, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό, ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε ακόμη δύο δεξαμενόπλοια του «σκιώδους στόλου», τα Louise 1 και Banda.

Για την επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν τα ναυτικά drones «Mamai» της SBU, τα οποία αναπτύχθηκαν εναντίον των δύο πλοίων που, σύμφωνα με το Κίεβο, υπόκεινται σε ουκρανικές κυρώσεις.

Κατά την Ουκρανία, το Louise 1 μετέφερε ρωσικό αργό πετρέλαιο παρακάμπτοντας το εμπάργκο της G7 και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτελώντας δρομολόγια από λιμάνια της Βαλτικής και της Μαύρης Θάλασσας, ενώ απενεργοποιούσε το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης (AIS).

Αντίστοιχα, το Banda φέρεται να μετέφερε ρωσικό αργό πετρέλαιο από τα λιμάνια Ουστ-Λούγκα, Κερτς, Νοβοροσίσκ και Ναχόντκα.

Σύμφωνα με την SBU, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης ρωσικά αεροσκάφη επιχείρησαν να αναχαιτίσουν τα ουκρανικά drones, πυροβολώντας με πολυβόλα και ρίχνοντας βόμβες, χωρίς όμως επιτυχία.

«Η επίθεση σε πλοία του “σκιώδους στόλου” στερεί συστηματικά από το Κρεμλίνο τους πόρους που χρηματοδοτούν τον πόλεμο. Αυτά τα δεξαμενόπλοια, παρακάμπτοντας τις διεθνείς κυρώσεις, μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο και αποφέρουν δισεκατομμύρια δολάρια στον κρατικό προϋπολογισμό της Ρωσίας. Κάθε πλήγμα στον “σκιώδη στόλο” αποτελεί άμεσο πλήγμα στην ικανότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας να συνεχίσει την επιθετικότητά της», ανέφερε η SBU μέσω Telegram.

Δύο από τις πηγές, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν ότι ο Πούτιν είναι πιθανό να κλιμακώσει τη σύγκρουση, η οποία βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος της. Μία από αυτές, η οποία συναντάται τακτικά με τον πρόεδρο, περιέγραψε μια «υψηλή πιθανότητα» κλιμάκωσης τους επόμενους μήνες.

Τα σχόλια αυτά έρχονται μετά τη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τη Δευτέρα ότι ο Πούτιν ήθελε να τελειώσει ο πόλεμος και ότι μια επίλυση ήταν «πιο κοντά από ό,τι φαντάζονται οι άνθρωποι». Ο Τραμπ είχε ξεχωριστές τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Πούτιν και τον Ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι την περασμένη εβδομάδα. Συναντήθηκε με τον Ζελένσκι στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ την Τετάρτη, όπου ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι συζήτησαν «ιδέες για να φέρουν την ειρήνη πιο κοντά».

Ένας από τους ανθρώπους που γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του Πούτιν είπε ότι «είχε προσπαθήσει πολύ» για να επιτύχει τον βασικό στόχο της κατάληψης της υπόλοιπης περιοχής Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας, όπου η ρωσική προέλαση έχει επιβραδυνθεί φέτος. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι ο Πούτιν πρόσφατα επέπληξε μια ομάδα συμβούλων που πρότειναν έναν συμβιβασμό βασισμένο σε μια εκεχειρία κατά μήκος των σημερινών γραμμών του μετώπου. Η δεύτερη πηγή ανέφερε ότι ο Πούτιν πιστεύει ότι η Ρωσία σύντομα θα καταλάβει το Ντονμπάς.

Ο Ρώσος πρόεδρος απέρριψε δημόσια την έκκληση του Ζελένσκι τον Ιούνιο για συνάντηση και κατάπαυση του πυρός.

«Η Ρωσία είναι έτοιμη για μια ειρηνική επίλυση, αλλά έχει αρκετή ικανότητα να δράσει ανεξάρτητα και να συνεχίσει την ειδική στρατιωτική επιχείρηση», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό του άρθρου του Reuters.

Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό προς το γραφείο του Ζελένσκι, ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι αναφορές των μυστικών υπηρεσιών του Κιέβου τους τελευταίους μήνες αντανακλούσαν ότι ο Πούτιν προετοιμαζόταν για περαιτέρω βήματα στον πόλεμο και όχι για ειρήνη, συμπεριλαμβανομένων νέων επιχειρήσεων στην Ουκρανία ή μιας πιθανής επίθεσης σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.

Ορισμένοι Δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές πιστεύουν ότι η Ρωσία θα χρειαζόταν μια υποχρεωτική στρατολόγηση ανδρών σε επιχειρησιακή ηλικία για να επιτύχει τον στόχο της κατάληψης του Ντονμπάς. Η στρατολόγηση είναι μια πολιτικά αντιδημοφιλής κίνηση που ο Πούτιν διστάζει να κάνει από την αρχή του πολέμου.

Ρώσοι στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες συζητούν ολοένα και περισσότερο δημόσια την κλιμάκωση, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας χτυπήματος ευρωπαϊκών στόχων, όπως οι βάσεις του ΝΑΤΟ στις χώρες της Βαλτικής.

Ένα τέτοιο βήμα θα έθετε σε κίνδυνο τη Ρωσία να φέρει σε άμεση αντιπαράθεση τη συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, θέτοντας σε δοκιμασία τη δέσμευση του ΝΑΤΟ ότι μια επίθεση σε ένα κράτος μέλος συνιστά επίθεση σε όλα.

Η Ρωσία θα μπορούσε να επιδιώξει να σπείρει εντάσεις εντός του ΝΑΤΟ με μεμονωμένες επιθέσεις, συγκρίσιμες με μια πρόσφατη ρωσική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στη Ρουμανία, σύμφωνα με τον Jack Watling του Βασιλικού Ινστιτούτου Ενωμένων Υπηρεσιών (RUSI), μιας δεξαμενής σκέψης για την άμυνα και την ασφάλεια στο Λονδίνο.

«Οι Ρώσοι δεν θα στόχευαν σε πόλεμο με το ΝΑΤΟ. Αλλά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να διχάσει το ΝΑΤΟ σχετικά με το πώς να αντιδράσει», δήλωσε ο Watling. Πρόσθεσε ότι οι αυξημένες εντάσεις με το ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να βοηθήσουν να δοθεί στον Πούτιν μια πολιτική δικαιολογία εντός της Ρωσίας για στρατιωτική θητεία.

Το αυξανόμενο κόστος του πολέμου

Οι επανειλημμένες επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου, λιμάνια και αποθήκες στη Ρωσία και την υπό ρωσική κατοχή Ουκρανία έχουν προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις καυσίμων, φέρνοντας τον αντίκτυπο του πολέμου στην πατρίδα για εκατομμύρια Ρώσους. Η δημοτικότητα του Πούτιν παραμένει υψηλή, αλλά πρόσφατα έφτασε στο χαμηλότερο σημείο της από την έναρξη του πολέμου το 2022, σύμφωνα με δημοσκόπηση.

Οι σύμμαχοι της Ουκρανίας έχουν εκμεταλλευτεί αυτό που αποκαλούν μετατόπιση της δυναμικής στον πόλεμο. Κάποιοι ζητούν πρόσθετες οικονομικές κυρώσεις για να αναγκάσουν τον Πούτιν να τερματίσει τη σύγκρουση.

Οι πρόσφατες επιτυχίες της Ουκρανίας, ωστόσο, έχουν κάνει τον Πούτιν πιο θυμωμένο και πιο αποφασισμένο να δώσει μια σκληρή απάντηση, σύμφωνα με το άτομο που συναντά τακτικά τον Πούτιν.

Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν εξαπολύσει δύο μεγάλες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους στην Ουκρανία την τελευταία εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Κίεβο, σκοτώνοντας δεκάδες πολίτες. Η Μόσχα δήλωσε ότι οι επιθέσεις έπληξαν στρατιωτικούς στόχους.

Μιλώντας σε στρατηγούς την περασμένη εβδομάδα σε τηλεοπτικά σχόλια, ο Πούτιν δήλωσε ότι οι επιθέσεις της Ουκρανίας στις ενεργειακές υποδομές σήμαιναν ότι η Ρωσία θα επιδιώξει να καταλάβει περισσότερη ουκρανική γη κατά μήκος των συνόρων, πέρα ​​από το Ντονμπάς, ως «ζώνη ασφαλείας». Ένας πρώην αξιωματούχος του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, ο Αντρέι Ιλνίτσκι, δήλωσε σε άρθρο του στις 29 Ιουνίου στην εφημερίδα Kommersant ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να ξεκινήσει με την καταστροφή 30 σημαντικών βιομηχανικών εγκαταστάσεων στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένου ενός χαλυβουργείου και του λιμανιού της Οδησσού.

Η Ρωσία έχει ήδη προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές σε εμπορικές επιχειρήσεις και λιμάνια σε όλη την Ουκρανία. Η παραγωγή και οι εξαγωγές έχουν επίσης επηρεαστεί από τις επανειλημμένες επιθέσεις της Ρωσίας σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας.

Ο Ιλνίτσκι πρόσθεσε ότι η επόμενη φάση θα μπορούσε να είναι επιθέσεις σε βάσεις του ΝΑΤΟ στις χώρες της Βαλτικής και τη Ρουμανία, καθώς και σε εγκαταστάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση που παράγουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για την Ουκρανία.

Ερωτηθείς για το άρθρο του Ιλνίτσκι, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Πεσκόφ δήλωσε στους δημοσιογράφους αυτή την εβδομάδα ότι η Ρωσία θα πρέπει να ενισχύσει τη δική της ασφάλεια και δεν μπορεί να «κλείσει τα μάτια της» στη στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης.

Ένας δύσκολος πόλεμος στο Ντονμπάς

Η συζήτηση για ρωσική κλιμάκωση έρχεται καθώς η βραδύτερη πρόοδός της στο πεδίο της μάχης έχει εγείρει την πιθανότητα ότι θα χρειαστεί σημαντικός χρόνος και απώλειες για να καταληφθεί το Ντονμπάς.

Μέχρι σήμερα, περίπου δύο εκατομμύρια στρατιώτες έχουν σκοτωθεί, τραυματιστεί ή αγνοούνται από την πλήρη εισβολή στις αρχές του 2022, εκ των οποίων 1,4 εκατομμύρια Ρώσοι, σύμφωνα με πρόσφατη εκτίμηση του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. Καμία πλευρά δεν δημοσιεύει στοιχεία για τις στρατιωτικές απώλειες.

Τα ρωσικά στρατεύματα δυσκολεύονται να προωθηθούν φέτος κατά μήκος της πρώτης γραμμής μήκους 1.200 χιλιομέτρων, καθώς τα ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη αντισταθμίζουν το αριθμητικό πλεονέκτημα της Ρωσίας σε στρατεύματα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία εισβάλλει στην ανατολική πόλη Κωστιαντίνιβκα, μία από τις πολλές πόλεις στη «ζώνη φρουρίου» της Ουκρανίας, ένα κρίσιμο αμυντικό μέτωπο στην περιοχή του Ντόνετσκ.

Στις 3 Ιουλίου, ο Πούτιν δήλωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις είχαν καταλάβει την Κωστιαντίνιβκα. Η Ουκρανία το αρνήθηκε.

Μια μέρα αργότερα, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Τραμπ, ο Πούτιν προσπάθησε να τον πείσει ότι η Ρωσία θα καταλάμβανε το υπόλοιπο πέμπτο της περιοχής του Ντόνετσκ, το Ντόνμπας, το οποίο εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία.

Ο Πούτιν, σύμφωνα με την πηγή που τον συναντά τακτικά, θεωρεί την απόκτηση του ελέγχου της περιοχής ζήτημα αρχής, λέγοντας ότι ο Ρώσος πρόεδρος «χρειάζεται κάποιο είδος νίκης».

Στο άρθρο, ο Πούτιν περιγράφεται ως ηγέτης που αντιμετωπίζει ένα όλο και πιο περίπλοκο πλέγμα προκλήσεων. Ο αναλυτής επισημαίνει ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε ραγδαίες πολιτικές μεταβολές, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη σταθερότητα της Ρωσίας.

Ουκρανία και… Κρεμλίνο

Η ανάλυση τονίζει πως ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί από μια «γρήγορη επιχείρηση» σε μακροχρόνια σύγκρουση φθοράς, με σημαντικό κόστος για τη Μόσχα. Οι συνεχιζόμενες ουκρανικές επιθέσεις σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές, καθώς και οι δυσκολίες της καθημερινότητας, φέρονται να υπονομεύουν την εικόνα σταθερότητας του Κρεμλίνου.

Ο Kaylan σημειώνει ότι σε αυταρχικά καθεστώτα η «εικόνα ελέγχου» είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της εξουσίας. Όταν αυτή ραγίζει, η πολιτική νομιμοποίηση του ηγέτη αποδυναμώνεται ταχύτερα απ’ ό,τι σε δημοκρατικά συστήματα.

Τα σενάρια

Το Forbes παρουσιάζει δύο βασικές εκδοχές για την πολιτική πορεία του Πούτιν. Το πρώτο αφορά μια αιφνίδια ανατροπή, που θα μπορούσε να προκύψει από εσωτερική σύγκρουση ή ακόμη και από δολοφονική ενέργεια. Σε αυτή την περίπτωση, σύμφωνα με τον αναλυτή, θα ακολουθούσε περίοδος έντονου ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών κέντρων ισχύος.

Το δεύτερο σενάριο είναι πιο «θεσμικό» και περιγράφει ένα ελεγχόμενο πολιτικό τέλος, μέσω διαδικασίας τύπου «σκηνοθετημένης δίκης». Σε αυτή την εκδοχή, ο Πούτιν θα λειτουργούσε ως αποδιοπομπαίος τράγος, επιτρέποντας στις ρωσικές ελίτ να αποστασιοποιηθούν από τις ευθύνες του πολέμου και να διατηρήσουν τη συνέχεια του κρατικού μηχανισμού.

Οι αναφορές στον “Τσαουσέσκου”

Η ανάλυση συγκρίνει την παρούσα κατάσταση με την περίπτωση του Ρουμάνου δικτάτορα Νικολάε Τσαουσέσκου, ο οποίος εκτελέστηκε το 1989 μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του. Το λεγόμενο «μοντέλο Τσαουσέσκου» περιγράφει μια αιφνίδια και βίαιη αλλαγή εξουσίας, όπου ο ηγέτης απομακρύνεται υπό την πίεση στρατιωτικών ή μηχανισμών ασφαλείας που επιλέγουν να τον «θυσιάσουν» για να αποτραπεί γενικευμένη αποσταθεροποίηση.

Κατά την ανάλυση, ένα τέτοιο σενάριο, αν και ακραίο, παραμένει θεωρητικά πιθανό εάν το καθεστώς του Πούτιν βρεθεί αντιμέτωπο με συνδυασμό εσωτερικής πίεσης, στρατιωτικών αποτυχιών και ρηγμάτων στις ελίτ εξουσίας. Η σύγκριση λειτουργεί ως παράδειγμα για το πώς αυταρχικά συστήματα μπορεί να επιλέξουν μια «θυσιαστική» απομάκρυνση του ηγέτη ώστε να διασωθεί η κρατική συνέχεια.

Εσωτερικές ισορροπίες

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εσωτερικές ισορροπίες εξουσίας στη Ρωσία, με αναφορές σε υπηρεσίες όπως η FSB και η Rosgvardiya (Εθνική Φρουρά). Αυτοί οι μηχανισμοί αποτελούν ταυτόχρονα στηρίγματα του καθεστώτος και ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος, γεγονός που σε συνθήκες κρίσης μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις.

Παράλληλα, οι πολιτικές και στρατιωτικές ελίτ ενδέχεται να κινηθούν προληπτικά, υπό τον φόβο εκκαθαρίσεων ή μετατόπισης ευθυνών σε περίπτωση κατάρρευσης.

Ο αναλυτής στηρίζει τα συμπεράσματά του σε ιστορικά παραδείγματα, όπου στρατιωτικές αποτυχίες συνέβαλαν σε αλλαγές καθεστώτος στη Ρωσία, όπως στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Παράλληλα, εξετάζεται ο ρόλος διεθνών παραγόντων, με έμφαση στη στάση της Κίνας, η οποία —όπως αναφέρει το άρθρο— θα μπορούσε να επηρεάσει καθοριστικά τις εσωτερικές ισορροπίες στη Μόσχα αν μεταβάλει τη στάση της απέναντι στο Κρεμλίνο.

Πολιτικό μέλλον

Στο συμπέρασμα της ανάλυσης, υπογραμμίζεται ότι το μέλλον του Πούτιν εξαρτάται από τη συνέχιση ή την επιδείνωση των σημερινών τάσεων.

Αν η πίεση από τον πόλεμο, τις εσωτερικές αντιφάσεις και τη διεθνή απομόνωση ενταθεί, τότε, σύμφωνα με τον Kaylan, ένα πολιτικό σημείο καμπής μπορεί να προκύψει μέσα στην επόμενη τριετία.

Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, «αν η πορεία αυτή δεν ανακοπεί, ο Πούτιν θα μπορούσε να ανατραπεί μέσα σε τρία χρόνια».

«Περιμένουμε, μόλις τερματιστούν όλα τα γεγονότα, αφού ολοκληρωθεί η θερμή φάση ως προς τον ιρανικό φάκελο, την έλευση αντιπροσώπων της αμερικανικής κυβέρνησης με τους οποίους έχουμε ήδη συναντηθεί στη Μόσχα», είπε ο κ. Πούτιν κατά τη διάρκεια συνέντευξής του σε ρώσο δημοσιογράφο, που δόθηκε στη δημοσιότητα από το Κρεμλίνο.

Απαντούσε σε ερώτηση του δημοσιογράφου για τις ρωσοαμερικανικές σχέσεις μετά την G7 στη Γαλλία, κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε ότι «η Ρωσία θα έπρεπε να κλείσει συμφωνία» με την Ουκρανία ώστε να λάβει τέλος ο πόλεμος, που ξέσπασε τον Φεβρουάριο του 2022.

«Είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε τις διαπραγματεύσεις και τη συζήτηση για όλες τις λεπτομέρειες», διαβεβαίωσε ακόμη ο κ. Πούτιν.

Ο ρώσος πρόεδρος εκτίμησε στις αρχές Ιουνίου ότι η προσοχή των ΗΠΑ έχει αποσπαστεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία αφότου άρχισε η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν.

Παρότι συνήθως επιφυλάσσεται να υποστηρίξει το Κίεβο, ο αμερικανός πρόεδρος είπε κατά τη διάρκεια της G7 στη Γαλλία πως η Μόσχα «πρέπει να κλείσει συμφωνία» κι ότι σε διαφορετική περίπτωση η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις που είχε αναστείλει. Η στάση του ερμηνεύτηκε σε κάποιες πρωτεύουσες ως απρόσμενη αλλαγή στάσης του ρεπουμπλικάνου υπέρ του Κιέβου.

Την περασμένη Τρίτη, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας Σεργκέι Λαβρόφ έκρινε απευθυνόμενος σε ξένους διπλωμάτες στη Μόσχα ότι η κυβέρνηση Τραμπ μοιάζει πλέον «να έχει εγκαταλείψει κάθε πρόσχημα περί ρόλου αμερόληπτου μεσολαβητή» και να έχει απεναντίας πάρει τον δρόμο της «κλιμάκωσης της πίεσης και των κυρώσεων στη Ρωσία».

Μιλώντας στην ολομέλεια του Πρώτου Συνεδρίου του κόμματος Ενωμένη Ρωσία, ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι η χώρα του δέχεται «σφοδρή και, χωρίς υπερβολή, πρωτοφανή πίεση» από τις δυτικές ελίτ.

«Δεν μπορούν να μας επιφέρουν μια στρατηγική ήττα, δεν μπορούν να νικήσουν στο πεδίο της μάχης και γι’ αυτό επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν την πολιτική κατάσταση και να σπείρουν εσωτερική αναταραχή. Όμως και αυτή η προσπάθεια απέτυχε», ανέφερε.

Ο Πούτιν υποσχέθηκε επίσης ότι οι ρωσικές αρχές θα διασφαλίσουν την προστασία των προσεχών εκλογών από «απόπειρες εξωτερικής επιρροής και χειραγώγησης».

Μεταξύ άλλων, ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι τα τελευταία 25 χρόνια υπήρξαν πολλές καθοριστικές και ιστορικές εξελίξεις, ωστόσο το σημαντικότερο, όπως είπε, ήταν η ενίσχυση της συνοχής της ρωσικής κοινωνίας.

«Τα τελευταία 25 χρόνια συνέβησαν πολλά σημαντικά, καθοριστικά και ιστορικά γεγονότα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ενισχύθηκε η ενότητα του λαού μας, η επιθυμία και η βούλησή του να αναγεννήσει τη χώρα, τις δυνατότητές της και τις προοπτικές ανάπτυξής της, να αυξήσει τη δύναμή της», δήλωσε.

«Θα το επαναλάβω: η Ρωσία μπορεί να είναι μόνο μια ισχυρή και ανεξάρτητη δύναμη· διαφορετικά, δεν θα υπάρχει καθόλου Ρωσία», πρόσθεσε.

Nωρίτερα είχε τονίσει πως τα ουκρανικά πλήγματα με drones έχουν σκοπό να αποσταθεροποιήσουν τη χώρα.

«Οι επιθέσεις κατά μη στρατιωτικών υποδομών — ποιος είναι ο στόχος τους; Να αποσταθεροποιήσουν την κοινωνία εν μέσω μιας τόσο μαζικής επίθεσης όταν ολόκληρη η Δύση εργάζεται για λογαριασμό τους και αυτά τα drones καταφθάνουν σε τεράστιους αριθμούς, προκειμένου να δημιουργήσουν ένα κλίμα αβεβαιότητας σχετικά με τις ενέργειες των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων», τόνισε.

Ο Πούτιν δήλωσε επίσης ότι οι ρωσικές δυνάμεις βρίσκονται κοντά στο να αναλάβουν τον έλεγχο της Κοστιαντίβκα, του νότιου άκρου της λεγόμενης ζώνης οχυρών στην περιοχή του Ντονέτσκ, την οποία η Μόσχα έχει απαιτήσει από το Κίεβο να παραδώσει.

Λαβρόφ: Συνομιλίες “από το σημείο στο οποίο είχαν σταματήσει”

Νωρίτερα σήμερα και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, δήλωσε ότι η Μόσχα είναι έτοιμη να επαναλάβει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με το Κίεβο «από το σημείο στο οποίο είχαν σταματήσει».

«Είμαστε έτοιμοι να συνομιλήσουμε με το Κίεβο, όπως ήμασταν πάντα», τόνισε ο Λαβρόφ απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους, ενώ αναφέρθηκε στις συνομιλίες που είχαν πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη λίγο μετά την έναρξη του πολέμου το 2022.

Ωστόσο, δεν υπήρξε ένδειξη αλλαγής στη ρωσική θέση, η οποία προβλέπει την παράδοση του εναπομείναντος τμήματος της περιοχής του Ντονμπάς, που η Ουκρανία έχει καταφέρει να υπερασπιστεί από τις ρωσικές δυνάμεις.

Οι τελευταίες ειρηνευτικές συνομιλίες με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη του πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Σπύρος Σιδέρης

Κι όμως, παρά το βαθύ χάσμα, ο Ζελένσκι συνεχίζει να ζητά ένα τετ α τετ με τον Ρώσο ηγέτη. Πρόκειται για μια πραγματική προσπάθεια να ανοίξει ο δρόμος προς την ειρήνη ή για μια ευρύτερη πολιτική και επικοινωνιακή στρατηγική με πολλαπλούς αποδέκτες;

Οι δύο πλευρές παραμένουν πολύ μακριά

Σε επίπεδο επίσημων θέσεων, οι διαφορές παραμένουν τεράστιες. Το Κίεβο υποστηρίζει ότι η κατάπαυση του πυρός θα πρέπει να βασιστεί στη σημερινή γραμμή του μετώπου και στη συνέχεια να ξεκινήσουν πολιτικές διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία. Παράλληλα, απορρίπτει νέες εδαφικές παραχωρήσεις ή αλλαγές στον στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας.

Η Μόσχα, αντίθετα, συνεχίζει να συνδέει οποιαδήποτε συμφωνία με μια σειρά απαιτήσεων που αφορούν τόσο το εδαφικό όσο και ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής της Ουκρανίας. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αφήσει θεωρητικά ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συνάντησης με τον Ζελένσκι, αλλά μόνο εφόσον υπάρχουν προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμφωνία.

Με αυτά τα δεδομένα, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι μια συνάντηση κορυφής δύσκολα θα μπορούσε σήμερα να παράγει ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Υπάρχει μια «κρυφή» ατζέντα;

Το ερώτημα που προκύπτει είναι προφανές: τι θα μπορούσαν να συζητήσουν οι δύο ηγέτες που δεν έχει ήδη συζητηθεί μέσω διαπραγματευτών, διπλωματικών καναλιών ή διεθνών μεσολαβητών;

Στη διεθνή διπλωματία, οι συναντήσεις μεταξύ ηγετών πραγματοποιούνται συνήθως όταν έχει προηγηθεί σημαντική προεργασία και όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Στην περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται σήμερα ορατό.

Αυτό οδηγεί ορισμένους παρατηρητές στην εκτίμηση ότι ο Ζελένσκι είτε θα έπρεπε να είναι έτοιμος να παρουσιάσει μια νέα πρόταση είτε να επιδιώκει έναν στόχο διαφορετικό από την ίδια τη διαπραγμάτευση.

Ωστόσο, η αμοιβαία δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει τόσο βαθιά ώστε ακόμη και μια προσωπική συνεννόηση δύσκολα θα μπορούσε να μετατραπεί σε βιώσιμη συμφωνία. Ο πόλεμος έχει δημιουργήσει στρατιωτικά, πολιτικά και κοινωνικά δεδομένα που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες δύο ηγετών να τα ανατρέψουν μέσα σε λίγες ώρες συνομιλιών.

Το μήνυμα ίσως δεν απευθύνεται στο Κρεμλίνο

Μια διαφορετική ερμηνεία κερδίζει έδαφος στους διπλωματικούς κύκλους: ότι οι συνεχείς εκκλήσεις του Ζελένσκι για συνάντηση με τον Πούτιν δεν απευθύνονται πρωτίστως στη Μόσχα.

Στην πραγματικότητα, το μήνυμα μπορεί να στοχεύει σε πολλαπλά ακροατήρια ταυτόχρονα.

Πρώτα απ’ όλα στις Ηνωμένες Πολιτείες και προσωπικά στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου. Εμφανιζόμενος ως έτοιμος για διάλογο, ο Ζελένσκι επιχειρεί να δείξει ότι η ουκρανική πλευρά δεν αποτελεί εμπόδιο σε μια πιθανή ειρηνευτική διαδικασία.

Το ίδιο μήνυμα απευθύνεται και στην ουκρανική κοινωνία, όπου η κόπωση από τον πόλεμο γίνεται όλο και πιο αισθητή μετά από χρόνια συγκρούσεων και τεράστιου ανθρώπινου και οικονομικού κόστους.

Παράλληλα, δεν λείπουν όσοι θεωρούν ότι η συγκεκριμένη ρητορική απευθύνεται και στη ρωσική κοινή γνώμη, όπου επίσης καταγράφονται σημάδια κόπωσης και ερωτήματα για τη διάρκεια και το κόστος της σύγκρουσης.

Η ευρωπαϊκή παράμετρος

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που απασχολεί το Κίεβο.

Τους τελευταίους μήνες, σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν ενισχυθεί οι συζητήσεις για την ανάγκη επανέναρξης ενός διαλόγου με τη Ρωσία. Παρότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να δηλώνουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, στο Κίεβο υπάρχει ανησυχία ότι ορισμένες χώρες ενδέχεται, αργά ή γρήγορα, να αναζητήσουν πιο ευέλικτες λύσεις με βάση τα δικά τους συμφέροντα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η δημόσια πρόσκληση προς τον Πούτιν λειτουργεί και ως πολιτικό μήνυμα προς τους Ευρωπαίους εταίρους: εάν η Μόσχα απορρίπτει τον διάλογο, τότε η ευθύνη για τη συνέχιση του πολέμου βαραίνει το Κρεμλίνο.

Μια μάχη εικόνων όσο και όπλων

Όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, η επικοινωνιακή διάσταση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εξελίσσονται παράλληλα με μια μάχη αφηγήσεων, στην οποία κάθε πλευρά επιχειρεί να πείσει συμμάχους, αντιπάλους και κοινή γνώμη ότι εκείνη επιδιώκει τη λύση και η άλλη πλευρά την απορρίπτει.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιμονή του Ζελένσκι για μια συνάντηση με τον Πούτιν ίσως να μην αποτελεί τόσο μια ρεαλιστική προσδοκία άμεσης συμφωνίας όσο μια κίνηση υψηλού πολιτικού συμβολισμού.

Η ουσία είναι ότι, παρά τις δημόσιες εκκλήσεις και τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει τεράστια. Και όσο αυτή η απόσταση δεν μειώνεται, η πολυσυζητημένη συνάντηση κορυφής θα συνεχίσει να λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πολιτικών μηνυμάτων παρά ως προάγγελος ειρήνης.

Το πραγματικό ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν ο Ζελένσκι θέλει να συναντήσει τον Πούτιν. Είναι αν πιστεύει ότι αυτή η συνάντηση μπορεί όντως να αλλάξει την πορεία του πολέμου ή αν επιδιώκει να πείσει τον κόσμο ποιος φέρει την ευθύνη για τη συνέχισή του.