Τα παραπάνω δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, σήμερα από την Κρήτη, στο πλαίσιο της ημερίδας του Economist με θέμα «Επενδύοντας στην αλλαγή: Η Κρήτη σε μετάβαση», που πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Κρήτης.

Η υπουργός αναφέρθηκε και στους περίπου 28.000 αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία της Ελλάδας («ένα απίστευτο νούμερο»), με την Κρήτη να είναι, όπως τόνισε, «ίσως ο τόπος στη Μεσόγειο με τη μεγαλύτερη πυκνότητα πολιτιστικών αγαθών, μνημείων, αρχαιολογικών χώρων. Αλλά και το πιο πολυεπίπεδο, διότι δεν είναι μόνο στην Κρήτη έντονη η παρουσία του μνημειακού αποθέματος των αρχαιολογικών χώρων που ξεκινούν χιλιετίες πριν για να φτάσουν μέχρι τα πολύ νεότερα χρόνια. Είναι και η τεράστια δύναμη των παραδόσεων, της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που συνδέονται από τη γλώσσα, τους χορούς, τα τραγούδια, τη γαστρονομία. Η Κρήτη τα συγκεντρώνει όλα. Εδώ, λοιπόν, σε μία στιγμή που πραγματικά πολύ μεγάλες επενδύσεις όπως τις ακούσαμε σήμερα, είτε είναι ο βόρειος οδικός άξονας, είτε η ενεργειακή διασύνδεση και το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι, δημιουργούν αυτές τις πολύ σημαντικές υποδομές, χρειάζεται κατά τη γνώμη μου ένα συνεκτικό στοιχείο όλων αυτών. Κι αυτό δεν είναι άλλο από τον Πολιτισμό».

Η Λ. Μενδώνη αναφέρθηκε και στον εορτασμό της ένταξης των Μινωικών Ανακτόρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, εγγραφή που έγινε τον Ιούλιο του 2025. «Αυτές τις δυο μέρες, είμαστε εδώ μαζί με τους εκπροσώπους της UNESCO, μιλώντας με την τοπική αυτοδιοίκηση, με την περιφερειακή αυτοδιοίκηση, με τους κατοίκους, για το τι σημαίνει Μινωικός Πολιτισμός. Πόσο ο Πολιτισμός αυτός, καθώς εντάχθηκε στην UNESCO, έχει προσθέσει δύο χιλιάδες χρόνια πίσω στην ιστορία και στην αρχαιολογία της Ελλάδας και της Ευρώπης, συγχρόνως όμως είναι και μία αστείρευτη πηγή έμπνευσης για την τέχνη όλων των μορφών. Και φυσικά όχι μόνο τα μινωικά, αλλά όλος ο πολιτισμός δεν πρέπει να τον βλέπουμε σαν κάτι που αφορά μόνο το παρελθόν αλλά σαν μία επένδυση στο μέλλον», υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού, η οποία αναφέρθηκε και στην «εξαιρετική συνεργασία» του υπουργείου Πολιτισμού και της κεντρικής κυβέρνησης με την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση.

«Όλοι μαζί, αυτό το οποίο κάνουμε, είναι καθημερινά να τεκμηριώνουμε ότι ο Πολιτισμός είναι καθοριστικό εργαλείο για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Μπορεί να δημιουργήσει – και ήδη στην Κρήτη το δημιουργεί με πολύ εμφαντικό τρόπο – προϋποθέσεις για ποιοτικό και όχι ποσοτικό τουρισμό, γενικά για επένδυση στην ποιότητα. Και νομίζω ότι αυτό είναι το βασικό: να επενδύσουμε, όχι στα ποσοτικά μεγέθη, αλλά να εμβαθύνουμε στην ποιότητα. Γιατί μέσω του πολιτισμού -το τουριστικό μας προϊόν, η καθημερινή μας συμπεριφορά, η σχέση που αναπτύσσουμε στην καθημερινότητά μας καθώς περνάμε και βλέπουμε τα ενετικά νεώρια, τα τείχη, τους αρχαιολογικούς χώρους – αυτομάτως βελτιωνόμαστε οι ίδιοι χωρίς να το συνειδητοποιούμε πολλές φορές», τόνισε η Λ. Μενδώνη. Απαντώντας δε, σε ερώτηση του συνομιλητή της, σχετικά με το πώς η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται την πολιτιστική κληρονομιά ως ήπια δύναμη, αναφέρθηκε και στα Γλυπτά του Παρθενώνα. 

«Το γεγονός ότι σήμερα σχεδόν όλη η διεθνης κοινή γνώμη, σε ένα ποσοστό 61% με 67%, τάσσεται υπέρ της επιστροφής τους, το γεγονός ότι έχουμε δηλώσεις από αρχηγούς κρατών, προέδρους, πρωθυπουργούς, για το ηθικό του ελληνικού αιτήματος και για τη νόμιμη διεκδίκηση της Ελλάδας να επανενωθούν τα Γλυπτά του Παρθενώνα υπό το Αττικό φως, όλο αυτό είναι αποτέλεσμα μιας στρατηγικής που ξεκινάει από τον πρωθυπουργό, που διαπερνά το υπουργείο Πολιτισμού και φτάνει σε αυτούς που πρέπει να φτάσει, στους αποδέκτες. Η βασική μας λογική είναι εξωστρέφεια, πίστη στις αρχές, πίστη στις αξίες μας και με το διάλογο – σε αυτή τη χώρα αναπτύχθηκε ο διάλογος – να κερδίζουμε τους συνεργάτες μας, τους εταίρους μας», κατέληξε η υπουργός Πολιτισμού. 

Το Greek Sale διοργανώθηκε από τον οίκο Bonhams σε συνεργασία με τους συνεργάτες του στην ΑΘήνα, Art Expertise με τη διευθύντρια Τερψιχόρη Αγγελοπούλου να χαρακτηρίζει «συναρπαστική εμπειρία» τη συσσώρευση «μιας τόσο σπουδαίας συλλογής και την ανακάλυψη κρυμμένων διαμαντιών και χαμένων κρίκων στην ιστορία της ελληνικής τέχνης».

Την άτυπη πρωτιά στη δημοπρασία κατέκτησε ο πίνακας Ποίηση του Κωνσταντίνου Παρθένη για τον οποίο δόθηκαν €1.258.400 αν και η αρχική εκτίμηση ήταν για ένα ποσό από 300.000 έως 500.000 ευρώ. Στο κέντρο του έργου από τη δεκαετία του ’50 κάθεται μια νεαρή γυναίκα, που αντιπροσωπεύει τόσο την Παναγία όσο και την Ποίηση, συμβολίζοντας την ειρήνη, την αρμονία και τη θεϊκή έμπνευση. Κάνει νόημα προς έναν άγγελο από πάνω, ενώ κρατάει έναν κύλινδρο, υπονοώντας ιερό ή ποιητικό κείμενο.

Στη δεύτερη και τρίτη θέση βρέθηκαν δύο πίνακες του Γιάννη Μώραλη: Ο πίνακας Πανσέληνος από το 1976 πουλήθηκε για 508.400 ευρώ ενώ για τον πίνακα Άνοιξη καταβλήθηκαν 305.200 ευρώ.

Η υπουργός μετέφερε μήνυμα φιλίας και συνεργασίας εκ μέρους του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο κ. Βούτσιτς σημείωσε ότι διατηρεί στενή και παραγωγική σχέση με τον πρωθυπουργό, η οποία αποτυπώνεται στην Κοινή Διακήρυξη Στρατηγικής Εταιρικής Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, η οποία υπεγράφη από τους δύο ηγέτες το 2019. Στο πρόσωπο της υπουργού Πολιτισμού ευχαρίστησε την Ελλάδα για την φροντίδα και την μέριμνα απέναντι στους ιερούς τόπους του σερβικού λαού που βρίσκονται στην Ελλάδα. Ο Σέρβος Πρόεδρος, ευχαρίστησε προσωπικά την υπουργό για τη συμβολή του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού στη διοργάνωση της έκθεσης για τα 850 έτη από τη γέννηση του Αγίου Σάββα. Πρόκειται για μία έκθεση με ιδιαίτερη απήχηση στον σερβικό λαό, η οποία αναδεικνύει το κοινό θρησκευτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο Ελλάδας και Σερβίας.

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς επανέλαβε στη Λίνα Μενδώνη ότι «η στήριξη της Σερβίας στο αίτημα της Ελλάδας για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι διαρκής, ειλικρινής και εμφατική». Ευχαρίστησε, επίσης, την Ελλάδα για τη στήριξή της στην εγγραφή σερβικών μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Αντίστοιχα, η Λίνα Μενδώνη μετέφερε στον Σέρβο πρόεδρο την ικανοποίησή της για τις τρεις διμερείς συμφωνίες που θα υπογράψουν με τον υπουργό Πολιτισμού της Σερβίας, Νίκολα Σελάκοβιτς, και οι οποίες δημιουργούν νέα σχήματα συνεργασίας, τόσο στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όσο και στον τομέα του σύγχρονου πολιτισμού. Επανέλαβε, τέλος, τη σταθερή στήριξη της ελληνικής κυβέρνησης προς την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας.

Στη συνέχεια, οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Σερβίας μετέβησαν στον αρχαιολογικό χώρο της ρωμαϊκής πόλης Βιμινάσιουμ, όπου διεξήχθη η διμερής συνάντηση εργασίας. Στο επίκεντρο των συνομιλιών τέθηκε η συνολική ενίσχυση της ελληνοσερβικής πολιτιστικής συνεργασίας, ώστε να ανταποκρίνεται και να αντανακλά στο εξαιρετικό επίπεδο των διμερών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η τακτική διοργάνωση Φόρουμ Πολιτισμού, αρχής γενομένης από τον Σεπτέμβριο 2026, στη Θεσσαλονίκη, που θα συγκεντρώνει τους επικεφαλής των κύριων πολιτιστικών οργανισμών των δύο χωρών.

Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να λάβουν μέρος σε συνάντηση ολομέλειας, καθώς και να πραγματοποιήσουν διμερείς συναντήσεις, με στόχο την υπογραφή μνημονίων συνεργασίας μεταξύ ομόλογων οργανισμών. Το Φόρουμ πρόκειται να συνδυαστεί με τα εγκαίνια, στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, της έκθεσης για τα σερβικά μεσαιωνικά μοναστήρια που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο της UNESCO – θέμα το οποίο επίσης τέθηκε επί τάπητος κατά τη διάρκεια της συζήτησης.

Η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στη συνεργασία που υφίσταται ήδη στον τομέα της συντήρησης, μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, καθώς και στους ιστορικούς τόπους που συνδέουν τους δύο λαούς. Μεταξύ αυτών είναι τα συμμαχικά κοιμητήρια του Ζέιτενλικ στη Θεσσαλονίκη, όπου βρίσκονται θαμμένοι περίπου 7.500 Σέρβοι στρατιώτες, καθώς και το σερβικό μαυσωλείο-οστεοφυλάκιο στο νησάκι Βίδο, απέναντι από την Κέρκυρα, το οποίο λειτούργησε ως καταφύγιο και νοσοκομείο για χιλιάδες Σέρβους στρατιώτες και πρόσφυγες κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλοί από τους οποίους άφησαν εκεί την τελευταία τους πνοή.

Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, η Λίνα Μενδώνη και ο Νίκολα Σελάκοβιτς, υπέγραψαν συμφωνία για την Καταπολέμηση της Παράνομης Διακίνησης Πολιτιστικών Αγαθών και την Προαγωγή της Επιστροφής τους στις Χώρες Προέλευσης, καθώς και δύο μνημόνια συνεργασίας: Το πρώτο για την ευρύτερη συνεργασία στον πολιτιστικό τομέα, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει έναν οδικό χάρτη για την εντατικοποίηση των ανταλλαγών μεταξύ των Εθνικών Μουσείων, των βιβλιοθηκών και των καλλιτεχνικών φορέων των δύο χωρών και το δεύτερο για τη συνεργασία στον οπτικοακουστικό τομέα και τον κινηματογράφο.

Στο πλαίσιο των συνεδριάσεων για τον τομέα του Πολιτισμού, η Υπουργός παρουσίασε τις ελληνικές θέσεις για τα κρίσιμα ζητήματα που αναδιαμορφώνουν το ευρωπαϊκό πολιτιστικό τοπίο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη γεωπολιτική διάσταση του πολιτισμού, την ψηφιακή μετάβαση και την ανάγκη θωράκισης των δημιουργών απέναντι στη ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Υπουργός Πολιτισμού τοποθετήθηκε αρχικά σχετικά με τον Κανονισμό του προγράμματος «AgoraEU», το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, στην προστασία της γλωσσικής πολυμορφίας και στη στήριξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το πρόγραμμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον οπτικοακουστικό τομέα και στην ενίσχυση των ανεξάρτητων παραγωγών, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στην πολιτιστική πολυφωνία.

Η Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το AgoraEU δεν αποτελεί μόνον χρηματοδοτικό εργαλείο. Είναι μία ουσιαστική πολιτική επένδυση στην ίδια την ευρωπαϊκή ιδέα. Η ενίσχυση της διασυνοριακής πολιτιστικής συνεργασίας, η στήριξη των δημιουργών, η προστασία της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους για μία Ευρώπη χωρίς διακρίσεις». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το νέο πρόγραμμα απαιτεί έναν συγκεκριμένο και φιλόδοξο προϋπολογισμό, καθώς και τη δημιουργία Γραφείων σε κάθε κράτος-μέλος, τα οποία θα λειτουργούν ως σημεία επαφής και υποστήριξης για καλλιτέχνες, δημιουργούς και πολιτιστικούς φορείς, διευκολύνοντας την πρόσβασή τους στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Ειδική αναφορά έκανε και στη σημασία της στήριξης του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού τομέα απέναντι στον αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό, με όρους που διασφαλίζουν την πολιτιστική ιδιαιτερότητα της Ευρώπης, την ενίσχυση των ανεξάρτητων παραγωγών και συμπαραγωγών και την ανάδειξη νέων ταλέντων. Η Υπουργός Πολιτισμού σημείωσε ακόμη ότι η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος αλλά και ως μελλοντική προεδρεύουσα χώρα το δεύτερο εξάμηνο του 2027, θα συμβάλει ενεργά ώστε το πρόγραμμα «AgoraEU» να παραμείνει προσβάσιμο και αποτελεσματικό.

Αναφερόμενη στο Πρόγραμμα Εργασιών για τον Πολιτισμό 2027-2030, η Υπουργός υπογράμμισε ότι η σχετική συζήτηση διεξάγεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να επαναπροσδιορίσει τον πολιτισμό ως κρίσιμο παράγοντα ανθεκτικότητας και άμυνας των πολιτών. Η Λίνα Μενδώνη δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το νέο Πρόγραμμα οφείλει να εστιάσει στην ενίσχυση της πολιτιστικής ανθεκτικότητας έναντι φυσικών καταστροφών και ένοπλων συγκρούσεων, καθώς και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του κλάδου. Πρέπει να δημιουργεί ένα συνεκτικό και ευέλικτο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ικανό να προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά, να ενισχύει τη δημιουργική παραγωγή και να προωθεί την πολιτιστική πολυμορφία».

Η Υπουργός σημείωσε ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια πολιτιστική πολιτική που θα διασφαλίζει ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ο πολιτιστικός πλουραλισμός παραμένουν στον πυρήνα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι ο πολιτισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως επιμέρους τομέας δημόσιας πολιτικής, αλλά ως κρίσιμος παράγοντας δημοκρατικής συνοχής και ευρωπαϊκής παρουσίας στον κόσμο.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα πρότεινε τέσσερις στρατηγικούς άξονες για το νέο Πρόγραμμα Εργασιών της Ε.Ε. για τον Πολιτισμό: την ενίσχυση της πολιτιστικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης, τη βιώσιμη και ανθρωποκεντρική ψηφιακή μετάβαση, την ενδυνάμωση της συμμετοχής στον πολιτισμό, καθώς και την ανάδειξη της γεωπολιτικής διάστασης του πολιτισμού στις διεθνείς σχέσεις της Ένωσης.

Η Λίνα Μενδώνη επεσήμανε ακόμα ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από φυσικές καταστροφές, περιβαλλοντικές απειλές, ένοπλες συγκρούσεις και παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών αποκτά πλέον χαρακτήρα ευρωπαϊκής προτεραιότητας. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη διαμόρφωσης κοινών ευρωπαϊκών αρχών για τη διαφάνεια, τη δίκαιη αποζημίωση και την ηθική χρήση πολιτιστικού περιεχομένου από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της κινητικότητας, της κατάρτισης και της κοινωνικής προστασίας των επαγγελματιών του πολιτισμού.

Στο πλαίσιο της συζήτησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ανάγκη αξιολόγησης του νομικού πλαισίου για τα πνευματικά δικαιώματα, η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε στο πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αναδεικνύει την ανεπάρκεια των υφιστάμενων ρυθμίσεων. Τόνισε ότι η δημιουργικότητα και η βιωσιμότητα του πολιτιστικού οικοσυστήματος δεν μπορούν να αφεθούν σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε: «Απαιτείται μια φιλόδοξη ευρωπαϊκή προσέγγιση, η οποία να αποκαθιστά την ισορροπία μεταξύ τεχνολογικής καινοτομίας και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των δημιουργών». Η Υπουργός επέμεινε στην ανάγκη για διαφάνεια στα δεδομένα εκπαίδευσης των μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης και στην προστασία των δημιουργών.

Στο πλαίσιο της συζήτησης η Υπουργός Πολιτισμού παρενέβη στη συζήτηση ισπανικής πρωτοβουλίας για το νομικό πλαίσιο που οφείλει να διέπει τη λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης, ζήτησε την αξιολόγηση και επικαιροποίηση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ καινοτομίας, διαφάνειας και διασφάλισης των δικαιωμάτων των δημιουργών.

Τέλος, η Υπουργός Πολιτισμού τοποθετήθηκε επί του ζητήματος της επιστροφής της Ρωσίας στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης της Μπιενάλε στη Βενετία. Υπογράμμισε ότι η παρούσα συγκυρία, μετά τη βίαιη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αναδεικνύει την πολιτιστική πολιτική ως πεδίο θεμελιώδους ηθικής και πολιτικής ευθύνης, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Η εργαλειοποίηση του πολιτισμού, ιδίως σε περιόδους ένοπλης σύγκρουσης και παραβίασης των θεμελιωδών ανθρωπιστικών κανόνων, όπως συμβαίνει σήμερα στην Ουκρανία, δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή από την ευρωπαϊκή πολιτιστική κοινότητα… Οι θεσμοί της ΕΕ δεν μπορούν να μετατρέπονται σε φορείς νομιμοποίησης πρακτικών που αντιβαίνουν στις αρχές της ειρήνης και του σεβασμού της πολιτιστικής πολυμορφίας, αυτό που δηλαδή επιχείρησε η Ρωσία», ευχαριστώντας τους 21 Υπουργούς Πολιτισμού που συνυπέγραψαν την κοινή δήλωση εναντίον της εκπροσώπησης της Ρωσίας στην Μπιενάλε.

Οι παρεμβάσεις στο σκηνικό οικοδόμημα αποσκοπούν στη βελτίωση της στατικής του επάρκειας, της μορφής και της λειτουργικότητας του μνημείου συνολικά. Παράλληλα, το θέατρο ενισχύεται, ως προς τη δυνατότητα αξιοποίησής του, για την παρουσίαση παραστάσεων αρχαίου δράματος. Η αποκατάσταση του προσκηνίου αποτελεί μέρος του συνολικού έργου, το οποίο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με προϋπολογισμό περίπου 7.000.000 ευρώ, με πόρους από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Θεσσαλία» – ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το αρχαίο θέατρο της Λάρισας, το Θέατρο Α’, χωρητικότητας 11.000 θεατών, κατασκευάστηκε την ελληνιστική περίοδο, εκεί όπου βρισκόταν η οχυρωμένη Ακρόπολη της πόλης και λειτουργούσε μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Πριν από τρία χρόνια, με την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης, το κοίλο του μνημείου φιλοξένησε, έπειτα από 2.000 χρόνια σιωπής, θεατρικές παραστάσεις, επανασυνδέοντας το μνημείο με την πολιτιστική ζωή της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Στη νέα φάση των αρχαιολογικών εργασιών δίνεται έμφαση στην πλήρη αποκατάσταση του προσκηνίου, στην τοποθέτηση νέων μαρμάρινων λίθων, στην ενίσχυση δοκών και κιόνων, καθώς και στη συντήρηση των αρχαίων θραυσμάτων, με σύγχρονες τεχνικές. Στόχος μας είναι η διασφάλιση της στατικότητας, η ανάδειξη της αρχιτεκτονικής αξίας και η ουσιαστική προστασία του μνημείου. Η επανάχρηση του αρχαίου θεάτρου αποτέλεσε καθοριστικό βήμα στη συνολική προσπάθεια του Υπουργείου Πολιτισμού να διασώσει το μνημειακό απόθεμα της πόλης, εντάσσοντάς το λειτουργικά στην πολιτιστική ζωή της και αποκαθιστώντας την ιστορική διαχρονία της. Σε συνδυασμό με την αποκατάσταση των παλαιών Στρατιωτικών Αρτοποιείων, για να στεγαστούν οι υποστηρικτικές λειτουργίες του θεάτρου και να φιλοξενηθούν δράσεις και εκθεσιακές χρήσεις, το εμβληματικό αυτό μνημείο θα είναι αποκατεστημένο και πλήρως ενταγμένο σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο πολιτιστικό σύνολο, ανοιχτό στο κοινό και στις ανάγκες της πόλης. Η λήψη μέτρων πυροπροστασίας κρίθηκε επιβεβλημένη επειδή στο θέατρο προγραμματίζεται η παρουσία και παραμονή του κοινού, όχι μόνον ως επίσκεψη του αρχαίου μνημείου, αλλά και για τη συμμετοχή του σε εκδηλώσεις. Αντίστοιχα μέτρα πυροπροστασίας λαμβάνονται και για το αρχαίο θέατρο Β’».

Το αρχαίο θέατρο Α’, που χρονολογείται στο α’ μισό του 3ου αιώνα π.Χ., αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ελληνιστικά μνημεία στην Ελλάδα. Βρίσκεται στον λόφο «Φρούριο» και διατήρησε τη λειτουργικότητά του για περίπου έξι αιώνες. Το θέατρο, το οποίο στη ρωμαϊκή εποχή μετατράπηκε σε αρένα, είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από μάρμαρο. Διακρίνεται για την εξαιρετική ποιότητα του σκηνικού οικοδομήματος, με δωρικούς ημικίονες και περίτεχνα μαρμάρινα στοιχεία. Το κυρίως θέατρο χωρίζεται με 10 κλίμακες σε 11 κερκίδες και στην αρχική του φάση αποτελούνταν από 24 σειρές. Όταν τον 2ο μ.Χ. αιώνα μετατράπηκε σε αρένα, αφαιρέθηκαν οι τρεις πρώτες σειρές και κατασκευάστηκε πόδιο περιμετρικά της ορχήστρας.

Το σκηνικό οικοδόμημα έχει ορθογωνική κάτοψη με προσκήνιο, τέσσερα δωμάτια και τρεις διαδρόμους. Οι εξωτερικοί τοίχοι φέρουν μαρμάρινη πρόσοψη με δωρικούς ημικίονες, ενώ το προσκήνιο αποτελείται από μια στοά διαμορφωμένη από δωρικούς ημικίονες και είναι εξ ολοκλήρου μαρμάρινο. Στις αρχές του 1ου αι. μ.Χ. τοποθετήθηκαν πέντε αγάλματα της αυτοκρατορικής οικογένειας με αφιερωματικές επιγραφές. Στην τελευταία περίοδο λειτουργίας του το θέατρο λειτουργούσε εξ ολοκλήρου ως αρένα. Η κατάσταση διατήρησης του σκηνικού οικοδομήματος, στον βαθμό που διασώζεται, χαρακτηρίζεται γενικώς καλή. Δεν παρουσιάζονται ιδιαίτερα στατικά και οικοδομικά προβλήματα, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εργασίες συντήρησης, που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 2002-2003. Οι βλάβες που υπέστη το μνημείο, κατά τη μακραίωνη ιστορία του ομαδοποιούνται σε φθορές δομικής φύσης και σε φθορές στην επιφάνεια του δομικού υλικού.

Το έργο της πυροπροστασίας στο Α΄ αρχαίο θέατρο περιλαμβάνει την εγκατάσταση υδροδοτικού δικτύου με τοποθέτηση πυροσβεστικών ερμαρίων για άμεση χρήση σε περίπτωση πυρκαγιάς, φωτιστικών ασφαλείας για επαρκή φωτισμό στις οδεύσεις διαφυγής, καθώς και φορητών πυροσβεστήρων σε κατάλληλα σημεία, όπως έξοδοι κινδύνου και χώροι με ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Προβλέπεται, επίσης, η εγκατάσταση χειροκίνητου συστήματος αναγγελίας πυρκαγιάς για έγκαιρη ειδοποίηση, καθώς και κεντρικού πίνακα πυρανίχνευσης. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση πυρκαγιάς, η ασφαλής εκκένωση του χώρου και η προστασία των επισκεπτών και του μνημείου. Αντίστοιχα μέτρα πυροπροστασίας λαμβάνονται και για το Β΄ αρχαίο θέατρο της Λάρισας, που χρονολογείται στον 1ο αι π.Χ. και αποτελείται από το κτήριο της σκηνής το οποίο σώζεται στο ύψος της θεμελίωσης, τις παρόδους, την ορχήστρα και δύο μόνο σειρές από το κοίλο. Σήμερα αποτελεί έναν ενεργό χώρο όπου εκτελούνται κατά καιρούς παραστάσεις.

Κατά τις συνομιλίες επισημάνθηκε η ανάγκη ενδυνάμωσης των πολιτιστικών δεσμών στις ελληνο-μολδαβικές σχέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από πνεύμα συνεργασίας και φιλίας. Η Λίνα Μενδώνη και ο Cristian Jardan υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης στον τομέα της διατήρησης, συντήρησης και αποκατάστασης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μολδαβίας.

Στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με την Πρόεδρο Maia Sandu -παρουσία και του Υπουργού Cristian Jardan- επιβεβαιώθηκε η σημασία του πολιτισμού, ως προνομιακό πεδίο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, ως φορέας ανάπτυξης της Μολδαβίας, αλλά και ενίσχυσης των δημοκρατικών αξιών και της εθνικής ταυτότητας. Τονίσθηκε η δυνατότητα μεταφοράς τεχνογνωσίας σε θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος της Μολδαβίας και ιδιαίτερα των ιστορικών κτηρίων του Κισινάου. Συμφωνήθηκε να υποστηρίξει η Ελλάδα την ανάδειξη σημείων και τόπων πολιτιστικού ενδιαφέροντος, προκειμένου να αναπτυχθεί ο πολιτιστικός μολδαβικός τουρισμός. Το ΥΠΠΟ αποδέχτηκε να αποστείλει στελέχη για την  αξιοποίηση και ανάδειξη των μουσείων, μέσω και του ψηφιακού μετασχηματισμού τους. Συμφωνήθηκε, επίσης, η συνδρομή της Ελλάδας στη διαδικασία ένταξης μολδαβικών μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και στις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Κατά την πολύωρη διμερή συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού, υπεγράφη το Μνημόνιο Κατανόησης για θέματα συντήρησης και αποκατάστασης του πολιτιστικού αποθέματος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξε η μολδαβική πλευρά για τη μεταφορά τεχνογνωσίας στα θέματα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά, με κύριο σημείο αναφοράς την Εθνική Στρατηγική της Ελλάδος, καθώς και για το πρόγραμμα της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης, το οποίο το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί με ιδιαίτερη επιτυχία. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συζήτησαν τη συνεργασία τους για τον εκσυγχρονισμό της αρχαιολογικής μολδαβικής νομοθεσίας με βάση την εμπειρία και την τεχνογνωσία της Ελλάδας. Ιδιαίτερο θέμα των συζητήσεων της Λίνας Μενδώνη με τον Cristian Jardan ήταν η τεκμηρίωση και η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, που συνδέεται με την ιστορική ελληνική παρουσία στη Μολδαβία. «Τα δύο Υπουργεία θα συνεργαστούν για την ανάδειξη και προώθηση του αποτυπώματος του Ελληνισμού που χρονολογείται από τον 18ο και 19ο αιώνα, προς όφελος και των δύο χωρών», διευκρίνισαν οι δύο Υπουργοί Πολιτισμού. Τέλος, η Λίνα Μενδώνη χαιρέτισε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο κρατικό πανεπιστήμιο της Μολδαβίας, μια πρωτοβουλία που ενισχύει τη μορφωτική συνεργασία.

Ο ουσιαστικός ρόλος των Κοινοβουλίων στην ενδυνάμωση των σχέσεων των δύο χωρών συζητήθηκε στη συνάντηση της Λίνας Μενδώνη με τον Πρόεδρο της Βουλής Igor Grosu, ο οποίος έχει επισκεφθεί πρόσφατα την Ελλάδα, καθώς και η σημασία της Επιτροπής Φιλίας Ελλάδας- Μολδαβίας στην προαγωγή των ιστορικών δεσμών ανάμεσα στις δύο χώρες. Στη συνάντηση της Υπουργού Πολιτισμού με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Πολιτισμού, Παιδείας, Έρευνας, Νεολαίας, Αθλητισμού και Μέσων Ενημέρωσης, τονίστηκε το ιστορικά υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων, που επιταχύνθηκε μετά την προ διετίας ίδρυση της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κισινάου, ενώ αναδείχθηκε ο ρόλος των Επιτροπών των Κοινοβουλίων στη διαμόρφωση δημοσίων πολιτικών για τον πολιτισμό, αλλά και για την προσέγγιση των δύο χωρών. Η Λίνα Μενδώνη εξέφρασε στην Πρόεδρο της Επιτροπής Liliana Nicolauscu-Onofrei την υποστήριξη της Ελλάδας στη δημιουργία συγκεκριμένων «οδικών χαρτών», ώστε να υπάρξουν απτά αποτελέσματα. Στις συνομιλίες συμμετείχαν  η γραμματέας της Επιτροπής Marcela Adam, και οι βουλευτές Valentina Mesana, Diana Caraman, Maxim Potirniche και Larisa Novak, με την τελευταία να είναι επίσης πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ελλάδας-Μολδαβίας.  

Η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας, όπου ξεναγήθηκε στην έκθεση, στην οποία παρουσιάζεται η εξέλιξη των κοινοτήτων της περιοχής από την Παλαιολιθική εποχή έως τον 13ο μεταχριστιανικό αιώνα. Τελευταίος σταθμός της Υπουργού Πολιτισμού ήταν η επίσκεψη στον βυζαντινό Ι.Ν ναό του Αγίου Παντελεήμονος.

Την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε όλη την διάρκεια της επίσκεψής της στο Κισινάου, συνόδευσε ο πρέσβης της Ελλάδας στη Μολδαβία Νικόλαος Κρίκος.

Στη συνάντηση με τον Πρέσβη της Ινδονησίας, Bebeb Djundjunan, εξετάστηκαν τρόποι περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας των δυο χωρών στον τομέα του πολιτισμού. Συμφωνήθηκε η προετοιμασία υπογραφής Μνημονίου Συνεργασίας, ενώ η Υπουργός διατύπωσε την πρόθεσή της να απευθύνει πρόσκληση προς τον Υπουργό Πολιτισμού της Ινδονησίας, Fadli Zon, για να επισκεφθεί την Ελλάδα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις δυνατότητες συνέργειας, στο πλαίσιο του Καταλόγου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, στην ανταλλαγή δράσεων σύγχρονου πολιτισμού, καθώς και στην προβολή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των δύο χωρών, λαμβανομένης υπόψη της μακραίωνης παράδοσης της Ινδονησίας σε μορφές παραδοσιακής μουσικής, χορού και θεάτρου σκιών. Παράλληλα, δρομολογείται η ανταλλαγή γλυπτών, τα οποία θα τοποθετηθούν σε δημόσιους χώρους ως συμβολική έκφραση φιλίας.

Αντίστοιχα, με τον Πρέσβη της Γεωργίας, Levan Beridze, η συζήτηση επικεντρώθηκε στην επικείμενη επίσκεψη της Υπουργού Πολιτισμού της Γεωργίας, Tinatin Ruhkadze, στην Ελλάδα. Η επίσκεψη  της ομολόγου της  αναμένεται να αναδείξει τους ιστορικούς δεσμούς των δύο χωρών και τη δημιουργία νέων προοπτικών συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό προγραμματίζεται, παρουσία των δύο Υπουργών, γεωργιανή παράσταση στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Επιπλέον, συζητήθηκε η πρόταση για κοινή έκθεση ιστορικών χειρογράφων που φυλάσσονται σε πολιτιστικά ιδρύματα και βιβλιοθήκες καθώς και η υλοποίηση προγράμματος μεταφράσεων λογοτεχνικών έργων. Έμφαση δόθηκε, επίσης, στη συνεργασία για την προστασία και τη συντήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσω άμεσης ανταλλαγής τεχνογνωσίας μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.

Σε ό,τι αφορά τη συνάντηση με τον Πρέσβη της Τουρκίας, Çağatay Erciyes, η Υπουργός αναφέρθηκε στα συμφωνηθέντα με τον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Mehmet Ersoy, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, καθώς και στους τρόπους υποστήριξης της υλοποίησής τους. Σε συνέχεια της υπογραφής Μνημονίου Κατανόησης στην Άγκυρα, για συνεργασία στον πολιτισμό —που περιλαμβάνει δράσεις τόσο για την πολιτιστική κληρονομιά, όσο και για τον σύγχρονο δημιουργικό τομέα— συμφωνήθηκε η διοργάνωση συνεδρίου στην Καππαδοκία, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τις δύο χώρες. Το συνέδριο θα επικεντρωθεί στην ανταλλαγή εμπειριών και τεχνογνωσίας σχετικά με τη συντήρηση μνημείων, όλων των ιστορικών περιόδων, καθώς και στην αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων. Αντίστοιχη διοργάνωση προβλέπεται να πραγματοποιηθεί και  στην Ελλάδα, το προσεχές Φθινόπωρο. Τέλος, εξετάστηκε η προοπτική ανταλλαγής περιοδικών εκθέσεων. Από τουρκικής πλευράς προτάθηκε η παρουσίαση της έκθεσης για τον προϊστορικό αρχαιολογικό χώρο Göbekli Tepe, που τώρα  εκτίθεται στο Κρατικό Μουσείο του Βερολίνου, ενώ από ελληνικής πλευράς  προτάθηκε η έκθεση «Οι Αμέτρητες Όψεις του Ωραίου» του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου η οποία έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς διεθνείς προορισμούς, με μεγάλη επιτυχία.

Νατάσα Μαστοράκου

Ένας χώρος όπου έβρισκε σάρκα και οστά η περίφημη φράση του Dannemark «σ’ ένα βιβλιοπωλείο ο χρόνος δεν κυλάει» για 14 ολόκληρα χρόνια. Από την πρώτη μέρα που άνοιξε ο συγκεκριμένος χώρος ο χρόνος πράγματι μαλάκωνε γινόταν πιο ανθρώπινος, σχεδόν τρυφερός.

Η Γαλλίδα μεταφράστρια Odile Bréhier και ο Γιάννης Σκούφης αποφάσισαν το 2011 να φτιάξουν ένα μικρό, ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο αφιερωμένο σττη μεγάλη τους αγάπη, τα λεξικά. Ένα μέρος που δεν υπήρχε στην Αθήνα για όποιον ήθελα να ταξιδέψει ανάμεσα σε δεκάδες γλώσσες, λέξεις και έννοιες. Ενα τόπος συνάντησης στο λεγόμενο Βατραχονήσι την περιοχή δίπλα στο Καλλιμάρμαρο. Κατι το πέτυχαν.

Με μια μοναδική του συλλογή λεξικών σε περισσότερες από 30 γλώσσες, με ξενόγλωσση λογοτεχνία, με παρουσιάσεις, λέσχες ανάγνωσης και συναυλίες, έγινε τόπος συνάντησης ανθρώπων που αγαπούν τις λέξεις, όχι μόνο για τη σημασία τους, αλλά και για τη δύναμή τους να ενώνουν. Εμπνευσμένο από τη ρήση του Romain Gary για τα λεξικά ως τόπο βεβαιότητας και ηρεμίας, το Λεξικοπωλείο κατάφερε να γίνει κάτι σπάνιο: μια κοινότητα.

Και τώρα, που μετά από δεκατέσσερα χρόνια αποφασίζει να κλείσει τον κύκλο του, το κενό που αφήνει δεν μετριέται σε τετραγωνικά μέτρα ούτε σε άδεια ράφια. Μετριέται σε ανθρώπους που συναντούσαμε εκεί, σε παρουσιάσεις που μας γοήτευσαν, σε σιωπές που ήταν μέρος της δικής μας ασφάλειας.

Η Odile αποχαιρέτισε το κοινό με μια σύντομη ανάρτηση αλλά τις τελευταίες μέρες είναι πολλά που είχε πει να πει στον καθένας μας. Ανάμεσα τους ένα ευχαριστώ που υπήρξαμε μέλος του δικού της οράματος. Ελπίζω να κράτησε μέσα της και τα δικά μας ευχαριστώ.

Όπως πολυ ωραία έγραψε η Λένα Διβάνη με αφορμή το κλείσιμο του βιβλιοπωλείου. “Μας ποτίσετε λέξεις για ν΄ανθίσουμε σκέψεις”.

«Η Ελένη Αρβελέρ ήτανε μια κορυφαία προσωπικότητα από κάθε άποψη. Ήταν η επιστήμων η οποία η οποία έφερε το Βυζάντιο στο προσκήνιο και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Είναι πάρα πολύ αυτό το οποίο έκανε, με την εξής έννοια, ότι στην πραγματικότητα ανέδειξε την μεγάλη ιστορική διαχρονία του ελληνικού πολιτισμού, της ελληνικής παρουσίας, της ελληνικής ταυτότητας. Ανέδειξε το Βυζάντιο ως μέρος της πολιτισμικής κληρονομιάς και της ελληνικής ταυτότητας. Αυτό λοιπόν για την εποχή της ήταν εξαιρετικά σπουδαίο» τόνισε η Υπουργός, σημειώνοντας ακόμη, ότι «η Αρβελέρ δεν ήταν μόνο η πολύ σοβαρή και η πολύ καταρτισμένη επιστήμων».

«Ήταν δασκάλα και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, αν σκεφτεί κανείς τους εκατοντάδες μαθητές της, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν την επιστήμη, θεραπεύουν την επιστήμη σε όλο τον κόσμο. Ήταν μία προσωπικότητα η οποία δημιούργησε προϋποθέσεις για να την αναφέρει κανείς ως οικουμενική Ελληνίδα. Ήταν η προσωπικότητα η οποία παρενέβαινε στα πάντα. Δεν ήταν κλεισμένη μέσα στον επιστημονικό της θύλακα. Ταυτίστηκε με την ιστορία αλλά ήταν ο άνθρωπος ο οποίος είχε θέση, γνώση, λόγο, ακεραιότητα στον δημόσιο λόγο πλέον. Την ενδιέφεραν απολύτως αυτά που συνέβαιναν γύρω της, τα δημόσια πράγματα και παρενέβαινε πολλές φορές με οξύτητα μη χαριζόμενη σε κανέναν, ακόμα και σε ανθρώπους με τους οποίους είχε συνεργαστεί, με τους οποίους είχε δουλέψει μαζί» «Προσωπικά για μένα η Ελένη ήταν ένας πολύτιμος άνθρωπος. Τα τελευταία 25 χρόνια είχα μια συνεχή επικοινωνία μαζί της.

Είχαμε συνεργαστεί πολύ στενά και όταν ήμουν γενική γραμματέας, αλλά και στη συνέχεια στο ενδιάμεσο, τώρα, τα τελευταία χρόνια, λόγω των πολλών ιδιοτήτων που είχε στους φορείς και στα θέματα του Υπουργείου Πολιτισμού, κυρίως όμως διότι ήταν ο άνθρωπος ο οποίος όταν σήκωνες το τηλέφωνο ή όταν της έλεγες θέλω να σε δω γιατί θέλω τη γνώμη σου για κάτι, ανταποκρινόταν στο δευτερόλεπτο.

Ποτέ δεν κράτησε καμία απόσταση από οποιονδήποτε φίλο, λιγότερο φίλο που ήθελε τη γνώμη της. Για μένα, πραγματικά ήταν ένα μεγάλο σχολείο και είναι εξαιρετικά μεγάλη τιμή που βρέθηκε στη ζωή μου» συνέχισε η κ. Μενδώνη.

«Ήταν ένας άνθρωπος με πολύ καθαρό λόγο, πολύ οξεία όποτε χρειαζόταν, αλλά και πολύ καλή, πολύ καλή φίλη. Ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος είχε μια γενναιοδωρία συναισθημάτων, την οποία προσέφερε πραγματικά απλόχερα κάθε φορά που ένας άνθρωπος επιζητούσε την στήριξή του. Ήταν πάντοτε κοντά στους ανθρώπους, κοντά στους φίλους της. Και φυσικά, η κάθε της λέξη ήταν και μία συμβουλή, μία καθοδηγητική παραίνεση» συμπλήρωσε η Υπουργός.

Σχετικά με την υπόθεση των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής και ως προς τις διαδικασίες και τους χρόνους που απαιτούνται για τον έλεγχο της αυθεντικότητας του υλικού, ερωτηθείσα η κ. Υπουργός ανέφερε ότι το υπουργείο Πολιτισμού κινήθηκε σε πάρα πολύ γρήγορους χρόνους και πως το χθεσινό δελτίο Τύπου ανέδειξε όλα όσα μπορούν να γίνουν. «Είναι μία υπόθεση η οποία προφανώς μας απασχολεί με τον πιο σοβαρό τρόπο. Υπάρχουν νομικές ιδιαιτερότητες. Οι άνθρωποί μας, οι άνθρωποι του υπουργείου Πολιτισμού, θα πάνε τις επόμενες 2-3 μέρες στη Γάνδη, στο Βέλγιο, από κει και πέρα θα μπορέσουμε να πούμε κάτι περισσότερο» είπε καταλήγοντας.

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Προσωπικά χάνω μία ξεχωριστή φίλη και πολύτιμη σύμβουλο. Εκείνη που με δίδαξε τη σημασία του έργου και του αποτελέσματος. Ώστε «το “αν” να γίνεται “να”», όπως μου έλεγε η ίδια».

«Το κορίτσι που ξεκίνησε απ’ τις προσφυγικές γειτονιές της Αθήνας για να γίνει η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης, ταξίδεψε σε μία πραγματικά πλούσια ζωή. Γεμάτη επιστημονικές επιτυχίες, ανθρώπινες συγκινήσεις και τιμητικές διακρίσεις. Και έφυγε όπως ακριβώς το ευχόταν: «Το μόνο που θέλω είναι πεθάνω όρθια και ορθή». Έτσι έγινε και έτσι θα τη θυμόμαστε για πάντα», προσθέτει.

«Η διαδρομή της είναι μία διαρκής απόδειξη της δύναμης της θέλησης, αλλά και των δυνατοτήτων των Ελληνίδων και των Ελλήνων. Γιατί η Αρβελέρ δεν υπήρξε μόνο μία διάσημη ιστορικός. Ήταν και η φωτισμένη ερευνήτρια που ένωσε τους κύκλους της πορείας του Έθνους μας από τα ρωμαϊκά χρόνια έως τις μέρες μας. Αναδεικνύοντας το Βυζάντιο ως γέφυρα προς την ελληνική και ευρωπαϊκή ταυτότητα», σημειώνει ο Πρωθυπουργός, αναφέροντας ότι «πάντα, επίσης, την ενδιέφεραν τα κοινά, διατυπώνοντας με γενναιότητα τις τολμηρές και αιχμηρές απόψεις της. «Η λέξη “συνάνθρωπος” είναι ελληνική και αμετάφραστη» τη θυμάμαι να επιμένει, θέλοντας να τονίσει τη σημασία της δημόσιας δράσης. Γι’ αυτό, άλλωστε, και μέχρι τέλους έμεινε αφοσιωμένη στα εθνικά δίκαια και ειδικά στο αίτημα της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα».

«Τώρα, η φωτεινή αυτή προσωπικότητα περνά στην Ιστορία που τόσο πολύ μελέτησε και λάτρεψε επί δεκαετίες. Μας αφήνει, ωστόσο, πανάκριβη κληρονομιά, το έργο και τις σκέψεις της. Και δίπλα τους, την ανάμνηση της ευγενικής φυσιογνωμίας της να μας συμβουλεύει με τα αποστάγματα της δικής της ζωής: «Να μην μπερδεύετε τη γνώση με τη γνώμη. Η γνώμη αλλάζει, ενώ η γνώση εμπλουτίζεται»…», επισημαίνει ο κ. Μητσοτάκης.

«Τα πιο ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά της», καταλήγει στη δήλωσή του ο Πρωθυπουργός.