Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του Euronews και στοιχεία της ΜΚΟ Internal Displacement Monitoring Centre (IDMC), ο εκτοπισμός λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων —όπως πλημμύρες, ξηρασία και δασικές πυρκαγιές— δεν είναι πλέον ένα μακρινό σενάριο, αλλά μια καθημερινότητα που πλήττει άμεσα την ΕΕ.

Μεταξύ 2008 και 2023, υπολογίζεται ότι περίπου 413.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν εντός της ΕΕ, με το 2023 να αποτελεί τη χειρότερη χρονιά, καταγράφοντας πάνω από 200.000 εσωτερικά εκτοπισμένους.

Οι προβλέψεις των κλιματολόγων για το 2050 είναι δυσοίωνες, περιγράφοντας μια Ευρώπη θερμότερη κατά 2,5°C, όπου ο Νότος θα φλέγεται από καύσωνες και ο Βορράς θα πνίγεται από κατακλυσμιαίες βροχοπτώσεις.

Η ελληνική τραγωδία: 300.000 εκτοπισμένοι

Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της κρίσης, με την IDMC να εκτιμά ότι σχεδόν 300.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από το 2008. Η κακοκαιρία Daniel τον Σεπτέμβριο του 2023 υπήρξε το σημείο μηδενός για χιλιάδες κατοίκους της Θεσσαλίας.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Βάιου Γιατρόπουλου από τον Παλαμά Καρδίτσας, ο οποίος περιγράφει στο Euronews πώς η οικογένειά του σώθηκε την τελευταία στιγμή από την οροφή μιας νταλίκας, για να καταλήξει τελικά στη μετεγκατάσταση.

«Δεν θέλω να νιώθω αυτό το σφίξιμο στην καρδιά με κάθε σταγόνα βροχής», αναφέρει, αποτυπώνοντας το συλλογικό τραύμα μιας ολόκληρης περιοχής.

Όπως λένε, η επιστροφή δεν πέρασε καν από το μυαλό τους. «Δεν θέλω να νιώθω αυτό το σφίξιμο στην καρδιά με κάθε σταγόνα βροχής που πέφτει. Για αρκετούς μήνες φοβόμασταν ότι θα ξαναπλημμυρίσει. Σκέφτηκα ακόμη και να δω ψυχολόγο», θυμάται σήμερα.

Άλλοι συντοπίτες τους από τον Παλαμά, ακόμη αναζητούν ένα σπίτι σε ασφαλέστερο σημείο, άλλοι μετακόμισαν στην Αθήνα ή προτίμησαν να φύγουν στο εξωτερικό.

Η Ελλάδα είναι μία από τις ιδιαίτερα ευάλωτες σε κλιματικές καταστροφές χώρες της Ευρώπης. Η IDMC εκτιμά ότι σχεδόν 300.000 άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν εκτοπιστεί από το 2008, κυρίως λόγω δασικών πυρκαγιών, καταιγίδων και πλημμυρών.

Ο Βλοχός στην Καρδίτσα πάντα ήταν ευάλωτος σε πλημμύρες, όπως το 1953 και του 1994, αλλά πολύ περισσότερο το 2023 με τον Daniel, όταν η στάθμη του νερού έφτασε τα δύο μέτρα.

Τις πρώτες εβδομάδες μετά την κακοκαιρία επικράτησε ένα έντονο αίσθημα αλληλεγγύης, αλλά αυτή η ενότητα γρήγορα ράγισε. Η αντιπαράθεση μεταξύ των κατοίκων στον Βλοχό μετά τον Daniel μερικές φορές φτάνει ακόμα και σε επεισόδια βίας. «Είναι μια μορφή συλλογικού μετατραυματικού στρες», λέει ανωνύμως ένας κάτοικος του χωριού.

Στη γειτονική Μεταμόρφωση, περίπου το 95% των νοικοκυριών ψήφισε υπέρ της μετεγκατάστασης σε δημοψήφισμα. Ο πρόεδρος της κοινότητας Πέτρος Κοντογιάννης λέει ότι όταν βρέχει, «πολλοί φεύγουν ακόμα κι αν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος».

Γερμανία και Γαλλία: Πλημμύρες και «παγωμένες» αγορές ακινήτων

Το φαινόμενο δεν γνωρίζει σύνορα, επηρεάζοντας τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης:

• Γερμανία: Καταγράφονται 84.000 εκτοπισμοί, κυρίως λόγω των φονικών πλημμυρών στα δυτικά και νότια της χώρας, ενώ τα βορειοανατολικά πλήττονται από ιστορικές ξηρασίες και πυρκαγιές (το 2024 ήταν η χειρότερη χρονιά σε καμένες εκτάσεις).
• Γαλλία: Το 2022, περίπου 45.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν λόγω καταστροφών. Στη βόρεια Γαλλία, κάτοικοι περιοχών που πλημμυρίζουν κατ’ επανάληψη, όπως το Μπλαντέκ, βρίσκονται εγκλωβισμένοι, καθώς τα σπίτια τους σε «ζώνες ακραίων φαινομένων» έχουν χάσει την αξία τους και είναι αδύνατον να πουληθούν.

Η κλιματική μετανάστευση στην Ευρώπη συνθέτει ένα παζλ οικονομικής απαξίωσης, ψυχολογικής κατάρρευσης και διάλυσης του κοινωνικού ιστού, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις να επανεξετάσουν τον σχεδιασμό των πόλεων και των υποδομών τους απέναντι σε έναν πλανήτη που αλλάζει βίαια.

Η «μάχη» πλέον δίνεται στο Τυχερό, καθώς υπάρχει φόβος ότι αυτό θα είναι το επόμενο ανάχωμα που θα σπάσει. Μέχρι και τις 6-7 Μαρτίου δεν διαφαίνονται ισχυρές βροχοπτώσεις στην περιοχή, ενώ στρατιώτες από το φυλάκιο της περιοχής, ενισχύουν τα αναχώματα.

Την ίδια ώρα εκτιμάται ότι από το φράγμα του Άρδα εισέρχονται από την Βουλγαρία 500 κυβικά νερό ανά δευτερόλεπτο ενώ τις προηγούμενες ημέρες η ποσότητα ήταν διπλάσια.

Σε ολόκληρη την περιοχή του Έβρου έχουν πλημμυρίσει 150.000 στρέμματα καλιεργήσιμης γής.

Σουφλί: Υποχώρησαν τέσσερα αναχώματα

Στην περιοχή του Σουφλίου, όπως αναφέρει η ΕΡΤ, έχουν σπάσει τέσσερα αναχώματα σε Κορνοφωλιά, Μάνδρα, Αμόριο και Φυλαχτό, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν ως και 70 χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γης που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από κατοικημένες περιοχές. Η κατάσταση ξυπνά μνήμες στους κατοίκους από την τρομακτική πλημμύρα του 2015.

Λάβαρα: Ισως να αποτραβιούνται τα νερά

Στα Λάβαρα, οι κάτοικοι είδαν για πρώτη φορά τα νερά να υποχωρούν και σε αυτό συντέλεσε και το σπάσιμο φράγματος σε τοπικό χωριό στη Βουλγαρία με εκτόνωση που ίσως βοηθήσει την ελληνική πλευρά.

Η στάθμη του νερού είχε φτάσει τα έξι μέτρα αλλά η κατάσταση χαρακτηρίζεται διαχειρίσιμη ως προς την προστασία των οικισμών.

Από το φράγμα του Άρδα εισέρχονταν από την Βουλγαρία 1.000 κυβικά νερό ανά δευτερόλεπτο . Στο φράγμα του Ιβαΐλοφγκραντ το τελευταίο φράγμα στον ποταμό Άρδα στη Βουλγαρία που βρίσκεται 25 χιλιόμετρα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορά μας, βρέθηκε η δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Λία Χριστάρα, αναφέροντας ότι πλέον η υπερχείλιση οδηγεί στον Έβρο,  500 κυβικά μέτρα νερού το δευτερόλεπτο.

Τουλάχιστον δύο μήνες στα νερά οι καλλιέργειες

Θα απαιτηθούν τουλάχιστον δύο μήνες για να αποσυρθούν τα νερά από τα χωράφια, ενώ η πλήρης αποτίμηση των ζημιών θα μπορέσει να γίνει μόνο αφού υποχωρήσει η στάθμη. Αντλιοστάσια και αγροτικά μηχανήματα έχουν ήδη υποστεί σοβαρές καταστροφές, με τις επιπτώσεις στην τοπική οικονομία να αναμένονται σημαντικές.

Μεταξύ άλλων, ο Δήμος, το συγκεκριμένο έργο δημιούργησε «φράγμα» τουλάχιστον 1.200 κυβικών μέτρων χώματος και φερτών υλικών στο ρέμα πάνω από την οδό Μετσόβου, τα οποία με τη βίαιη απελευθέρωσή τους έπνιξαν την πόλη και προκάλεσαν τις πρωτοφανείς εικόνες στις οδούς Μετσόβου και Ανθέων.

Αναλυτικά το εξώδικο:

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΕΕΕΚ έχει μετακινηθεί εδώ και περίπου ένα χρόνο σε ακίνητο του Δήμου Ηρακλείου στην Νέα Αλικαρνασσό και λειτουργεί σε καινούργιες προκατασκευασμένες αίθουσες, οι οποίες όμως στάζουν και εν προκειμένω, με την δυνατή βροχή κατέστησαν ακατάλληλες.

Οι μαθητές στεγάζονται σε κοντέινερ, το οποίο κατά τη διάρκεια της πρωινής νεροποντής έσταζε νερά, καθιστώντας αδύνατη την πραγματοποιήση του μαθήματος.

Όπως χαρακτηριστικά τονίζουν οι εκπαιδευτικοί της σχολικής μονάδας, «οι αίθουσες κοντέινερ όπου τοποθετήθηκαν εκτάκτως πέρυσι τέτοιο καιρό και προβλήθηκαν από την δημοτική Αρχή ως καινούρια σχολική μονάδα, σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες και απαιτήσεις ενός ειδικού σχολείου. Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι με τη σημερινή βροχή το 1/3 των αιθουσών του σχολείου πλημμύρισε».

Οι εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν ότι εκτός από το πρόβλημα με τις προκατασκευασμένες αίθουσες, η έλλειψη στεγάστρου επηρεάζει άμεσα τους μαθητές και το εκπαιδευτικό προσωπικό, καθώς παιδιά και εκπαιδευτικοί είναι απόλυτα εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες.

Όπως εξηγούν, για να μπορέσει να μετακινηθεί ένα παιδί από την τάξη του στην τουαλέτα πρέπει να κρατάει ομπρέλα και ειδικά για τα παιδιά που έχουν κινητικά προβλήματα η κατάσταση αυτή δεν είναι καθόλου λειτουργική.

Επίσης, οι εκπαιδευτικοί εξηγούν ότι όλο το σχολείο είναι εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες και επειδή είναι κοντά στη θάλασσα οι άνεμοι είναι πάρα πολλοί ισχυροί με αποτέλεσμα να μην μπορούν να κινηθούν τα παιδιά με ευκολία ούτε κατά την είσοδο και την έξοδο των παιδιών ούτε στη διάρκεια του διαλείμματος.

Ο σύλλογος διδασκόντων διεκδικεί είτε τη δημιουργία, είτε τη μεταφορά του σχολείου σε σύγχρονο κτιριακό συγκρότημα.

Η μεταφορά του ΕΕΕΚ στον συγκεκριμένο χώρο πραγματοποιήθηκε μετά την κατάρρευση του πρανούς στο ακίνητο όπου λειτουργούσε το Εργαστήριο, στον Άγιο Ιωάννη τον Χωστό ενώ εντός των ημερών αναμένεται να μετεγκασταθεί στο ίδιο σημείο και το Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο – Λύκειο (ΕΝΕΕΓΥΛ).

Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση του Διαχειριστή, τα συνεργεία κινητοποιήθηκαν άμεσα έπειτα από επείγον αίτημα του Δήμου Γλυφάδας, προκειμένου να απομακρυνθούν εκτεθειμένα καλώδια υψηλής τάσης και να πραγματοποιηθούν εργασίες καθαρισμού στο σημείο εγκατάστασής τους, το οποίο είχε υποστεί σοβαρή διάβρωση εξαιτίας της κακοκαιρίας.

Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, οι παρεμβάσεις υλοποιήθηκαν μεθοδικά και με αυξημένα μέτρα ασφάλειας. Αρχικά πραγματοποιήθηκαν χειρωνακτικές εργασίες, ενώ στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε και μηχάνημα έργου.

Όπως διευκρινίζεται, δεν έγινε καμία εκσκαφή, αλλά αποκλειστικά απομάκρυνση φερτών υλικών που είχαν συσσωρευτεί λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων, με πρόβλεψη ώστε να μην παρεμποδιστούν οι φυσικές δίοδοι απορροής των υδάτων από την παρακείμενη ρεματιά.

Κατά την ίδια ενημέρωση, οι εργασίες καθαρισμού στο συγκεκριμένο σημείο έχουν ολοκληρωθεί, ενώ τα συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ συνεχίζουν να επιχειρούν αδιάκοπα στις πληγείσες περιοχές, σε στενή συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Η ανακοίνωση του ΔΕΔΔΗΕ:

«Τα συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ εξακολουθούν να εργάζονται συνεχώς, προτεραιοποιώντας την ασφάλεια των πολιτών και την αδιάλειπτη ηλεκτροδότηση των πλημμυροπαθών περιοχών.

Ανταποκρινόμενοι στην επείγουσα έκκληση του Δήμου Γλυφάδας «να μαζευτούν τα εκτεθειμένα καλώδια υψηλής τάσης», οι υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ πραγματοποίησαν μεθοδικά τις απαραίτητες εργασίες καθαρισμού στο σημείο που βρίσκονται εγκατεστημένα τα εν λόγω καλώδια, το οποίο και είχε διαβρωθεί από τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα της 21ης Ιανουαρίου.

Με στόχο την αποκατάσταση των ζημιών, που προκλήθηκαν στο έργο, και με γνώμονα την προστασία των πολιτών εν όψει και του προβλεφθέντος κύματος κακοκαιρίας, δόθηκε προσοχή στο να μην κλείσουν οι τοπικές δίοδοι του νερού (παρακείμενη ρεματιά). Οι εργασίες έγιναν χειρωνακτικά και σήμερα χρησιμοποιήθηκε ένα μηχάνημα έργου.

Ο ΔΕΔΔΗΕ δεν προχώρησε σε κανενός είδους εκσκαφή, παρά μόνο σε απομάκρυνση υλικών, που έφεραν στο σημείο τα ακραία καιρικά φαινόμενα, με τις εργασίες καθαρισμού να έχουν ήδη ολοκληρωθεί.

Ο ΔΕΔΔΗΕ επιδιώκει τη σταθερή συνεργασία με όλους τους αρμόδιους φορείς και τους εκπροσώπους της τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς μόνο έτσι μπορούν να προκριθούν οι αναγκαίες λύσεις και να αποφευχθούν στείρες συγκρούσεις».

Ο κ. Παπανικολάου ανήρτησε νωρίτερα βίντεο από τις εργασίες του ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι:

«Κάνουν χωματουργικές εργασίες θεωρητικά για να συμμαζέψουν εκτεθειμένα καλώδια και τα άλλα προβλήματα που δημιούργησε ο άτσαλος και πρόχειρος τρόπος που έγινε το έργο της υπογειοποίησης του δικτύου, όπως ακριβώς επισημάναμε σε προηγούμενη ανάρτηση.

Πέρα από την εν τοις πράγμασι παραδοχή του προβλήματος, το ζήτημα είναι ότι δημιουργεί έτσι νέους όγκους μαλακού χώματος και φερτών υλικών που είναι και οι πρώτοι που θα παρασυρθούν από το νερό αν το φαινόμενο που προβλέπουν οι μετεωρολόγοι για αύριο, Δευτέρα, είναι και πάλι πολύ έντονο».

Νίκος Γιαννόπουλος

Δεν πρόκειται φυσικά για κατάρα, ούτε για κάποιο “υπερβατικό” φαινόμενο το οποίο δεν έχει εξήγηση. Αντιθέτως, οι εξηγήσεις υπάρχουν και είναι απολύτως λογικές, υπακούουν απλά σε φυσικούς νόμους.

Τι δείχνει η ιστορία  

Υπάρχουν, πρώτα απ’ όλα, πλείστες ιστορικές πηγές που επιβεβαιώνουν ότι στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουν μπαζωθεί η καλυφθεί, στο πλαίσιο της “ανάπτυξης” πάρα πολλά ρέματα και φυσικοί χείμαρροι. Παλαιότερα υπήρχαν περίπου 700 σε όλα τα μήκη και πλάτη του λεκανοπεδίου. Σήμερα σώζονται ελάχιστοι.

Ας δούμε τα νούμερα: Στα τέλη του 19ου αιώνα, περίπου 700 χείμαρροι, ποτάμια και ρυάκια διέσχιζαν το λεκανοπέδιο της Αττικής, σχηματίζοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο φυσικών υδατοροών στο έδαφος. Πολύ χρήσιμων, όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας. Μέχρι το 1999, ο αριθμός αυτός είχε περιοριστεί στα κάτω από 70 κανάλια, δηλαδή σε λιγότερο από το 10 % αυτών που υπήρχαν. Σήμερα, εκτιμάται ότι δεν ξεπερνούν καν τα 50 ρέματα και ποτάμια στην Αττική.

Την ίδια ώρα ισχύουν και αυτά, σύμφωνα με στοιχεία μελετών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου: Το 1945 τα ανοιχτά ρέματα στην Αττική είχαν συνολικό μήκος περίπου 1.280 χλμ. Σήμερα έχουν μειωθεί στα 434 χλμ, δηλαδή σε περίπου 33 % της αρχικής έκτασης. Αυτή η μείωση των ανοικτών υδατοροών έχει ως συνέπεια ότι πολύ λιγότερος όγκος νερού μπορεί να διοχετευθεί φυσικά στην περιοχή κατά τη διάρκεια καταιγίδων, με συνέπεια τη γρήγορη συγκέντρωση του νερού πάνω από την επιφάνεια της πόλης.

Η ίδια έρευνα (έχουν γίνει βέβαια και αρκετές άλλες) αναφέρει ότι η κάλυψη ρεμάτων, ποταμών και χειμάρρων με τσιμέντο, οικοδομές και δρόμους έχει μειώσει δραστικά τη φυσική απορρόφηση του νερού από το έδαφος και έχει περιορίσει τα «φυσικά αποστραγγιστικά κανάλια» που κάποτε λειτουργούσαν για να διοχετεύουν γρήγορα τα νερά των βροχοπτώσεων. Τα νερά λιμνάζουν και έτσι δημιουργούνται τα πλημμυρικά φαινόμενα.

Κάπως έτσι οι αρχές (και οι δημοσιογράφοι) έχουν…βαρεθεί να καταγράφουν πλημμύρες από…συστάσεως ελληνικού κράτους. Σύμφωνα με στοιχεία της Πολιτικής Προστασίας, στην Αττική καταγράφηκαν 54 καταστροφικές πλημμύρες στο διάστημα 1880–2014 — σχεδόν μία πλημμύρα κάθε 2,5 χρόνια κατά μέσο όρο. Σε αυτές τις πλημμύρες έχουν σημειωθεί τουλάχιστον 184 θάνατοι και έχουν προκληθεί μεγάλες ζημιές σε κατοικίες, υποδομές και επιχειρήσεις.

Ποια είναι η πραγματική κατάσταση και τι γίνεται με τα αντιπλημμυρικά 

Σαν να μην έφταναν όλα τα παραπάνω είναι σαφές ότι η Αθήνα υπολείπεται σε δίκτυα ομβρίων υδάτων. Ενδεικτικά, καλύπτουν μόνο ένα ποσοστό περίπου 20% των υδροροών λόγω παλαιότητας, έλλειψης σχεδιασμού και κακής συντήρησης, καθιστώντας την πόλη πιο ευάλωτη στις καταιγίδες όπως άλλωστε διαπιστώνουμε και οι μη ειδικοί κάθε φορά που βρέχει. Οι ειδικοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για να υπάρξει στοιχειωδώς επαρκή απορροή των υδάτων στην πόλη το σχετικό ποσοστό θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον  διπλάσιο (40%).

Παράλληλα είναι ξεκάθαρο ότι μεγάλο μέρος του δικτύου ομβρίων έχει κατασκευαστεί πριν τις δεκαετίες του 1950-1980 και σχεδιάστηκε με τεχνικά κριτήρια και υψομετρικά δεδομένα εκείνης της εποχής — πολύ πριν την έκταση της σημερινής αστικοποίησης της Αθήνας.

Τι ακριβώς όμως γίνεται με τα αντιπλημμυρικά έργα στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής;

Ας παρακολουθήσουμε τι έχει πει μόλις τους τελευταίους μήνες ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς ο οποίος δεσμεύτηκε ότι μέχρι το τέλος της θητείας του θα έχουν υλοποιηθεί 54, συνολικά, αντιπλημμυρικά έργα.

Που βρισκόμαστε σήμερα; 4 έργα έχουν ολοκληρωθεί, 9 είναι σε εξέλιξη, 3 στο Ελεγκτικό Συνέδριο, 8 σε φάση δημοπράτησης και 30 αναμένεται να έχουν δημοπρατηθεί έως το Σεπτέμβριο του 2026. Συχνά τα έργα καθυστερούν για τεχνικούς, αρχαιολογικούς ή άλλους λόγους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Αντιπλημμυρικό έργο στην οδό Κανάρη στον Αλιμο βρίσκεται σε εκκρεμότητα τα τελευταία… 14 χρόνια. Το σημείο πλημμυρίζει συνεχώς, όπως φυσικά πλημμύρισε την περασμένη Τετάρτη. Αλλαξε ο ανάδοχος, βρέθηκαν αρχαία, αποφασίστηκε κάποια στιγμή να μην οχληθούν όσοι χρησιμοποιούν την Παραλιακή λεωφόρο, φτάσαμε στις αρχές του 2026 και ακόμη τίποτα. Οι πρώτοι σχεδιασμοί για το έργο έγιναν το μακρινό πλέον 2012!

Η μορφή των έργων που πρέπει να γίνουν

Τα αντιπλημμυρικά έργα φυσικά μπορούν να έχουν πολλές μορφές. Ένα από τα πιο βασικά μέτρα που προτείνεται από τους ειδικούς και περιλαμβάνεται στα έργα που έχουν προγραμματιστεί είναι η διευθέτηση ρεμάτων — δηλαδή η κατασκευή ή βελτίωση κοίτης, αγωγών και τμημάτων απορροής των φυσικών ροών που έχουν «χαθεί» κάτω από την πόλη. Ένα το κρατούμενο.

Δεύτερον, ένα μεγάλο μέρος των έργων που έχουν ενταχθεί ή μελετώνται αφορά στη διαχείριση των όμβριων υδάτων μέσα στον αστικό ιστό. Αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, συλλεκτήριους αγωγούς ομβρίων μεγάλης διατομής για την απομάκρυνση του νερού από κεντρικές αρτηρίες και περιοχές υψηλού κινδύνου και υπόγεια δίκτυα σε περιοχές όπου το υπάρχον δίκτυο είναι παρωχημένο, ανεπαρκές ή δεν υπάρχει καθόλου.

Τρίτον, σημαντικά σημεία του αστικού υδρογραφικού δικτύου όπως ο Ιλισός είχαν γεφυρώσεις και παλιές διαβάσεις που “στραγγαλίζουν” την παροχετευτική ικανότητα των ρεμάτων. Τα έργα περιλαμβάνουν την ανακατασκευή/διαπλάτυνση γεφυρών και διελεύσεων ώστε να διέρχεται μεγαλύτερος όγκος νερού και τη βελτίωση υπερχειλιστών και διαβάσεων ώστε σε σοβαρές ποσότητες βροχοπτώσεων να μην προκαλείται εμπλοκή και συσσώρευση υδάτων.

Για όλα τα παραπάνω όμως εκτός από χρήματα, χρειάζεται και πολιτική βούληση μαζί με διάθεση σύγκρουσης. Θα πρέπει να γκρεμιστούν αυθαίρετα ακίνητα, να οχληθούν κάτοικοι για καιρό λόγω των έργων και γενικά να υπάρξει ένα γενικότερο “ξεβόλεμα”.

Ιδού τι έγραψε σχετικά ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Νίκος Μπελαβίλας την Τετάρτη ενώ τα πλημμυρικά φαινόμενα βρίσκονταν σε εξέλιξη:

“Ναι, αγαπητές και αγαπητοί, πάλι πλημμυρίσαμε. Πάλι υπερχείλισαν τα φραγμένα ρέματα, πάλι τα ποτάμια βγήκαν στους δρόμους, πάλι το αρχαίο έλος του Λεκανοπεδίου εμφανίστηκε στο Μοσχάτο, στο Φάληρο, στις Τζιτζιφιές. Και η βροχή, αν, ο μη γένοιτο, ξεπεράσει τα 150 χιλιοστά στη λεκάνη του Κηφισού — όπως τείνει να συμβεί αυτή τη στιγμή στου Παπάγου, στο Χαλάνδρι ή όπως συνέβη πριν λίγα χρόνια στη Μάνδρα— ξεχάστε τα ποτάμια: τα νερά θα φτάσουν στη θάλασσα  μέσα από τα σπίτια, από την Πειραιώς και τη Θησέως.

Φίλοι δημοσιογράφοι, αυτή τη φορά καλέστε τους αρμόδιους υπουργούς, όχι τους επιστήμονες που εδώ και χρόνια προειδοποιούν και περιγράφουν με ακρίβεια τι θα συμβεί. Ρωτήστε τους: τι έκαναν; Ποιο πρόγραμμα πολιτικής προστασίας υλοποιήθηκε; Ποια κονδύλια διατέθηκαν; Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν; Ποια έργα εγκιβωτισμού εγκαταλείφθηκαν; Ποια αυθαίρετα που φράζουν τη ροή κατεδαφίστηκαν; Ποιες λεκάνες ανάσχεσης κατασκευάστηκαν, ποιές αντιπλημμυρικές ζώνες; Πόσα εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν στην Περιφέρεια Αττικής και στους δήμους για να ξεκινήσουν έργα;

Αυτό είναι πλέον το ερώτημα. Όχι τι θα πάθουμε — αυτό το ξέρουμε. Αλλά πώς δεν θα το πάθουμε”.

Ευτυχώς οι δυσοίωνες προβλέψεις του προς το παρόν δεν επιβεβαιώθηκαν. Αλλά κανείς δεν μας εξασφαλίζει ότι δεν θα επιβεβαιωθούν στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον.

Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, έχουν καταγραφεί πάνω από 100 κλήσεις για άντληση υδάτων, τις οποίες διαχειρίζεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία, ενώ παράλληλα υπάρχουν επείγοντα αιτήματα για απεγκλωβισμούς οδηγών που έχουν παγιδευτεί μέσα στα οχήματά τους σε βασικούς οδικούς άξονες των νοτίων προαστίων.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα εντοπίζονται στη Λαχαναγορά Ρέντη και κατά μήκος των λεωφόρων Βουλιαγμένης, Ποσειδώνος και Καραμανλή, όπου οι ισχυρές βροχοπτώσεις προκάλεσαν συσσώρευση υδάτων, δυσχέρεια στην κυκλοφορία και επικίνδυνες συνθήκες για τους οδηγούς.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η επιδείνωση των καιρικών φαινομένων μετά τις 18:00, όταν η καταιγίδα παρουσίασε ραγδαία έξαρση, αυξάνοντας κατακόρυφα την ανάγκη για παρεμβάσεις της Πυροσβεστικής.

Είναι ενδεικτικό ότι περίπου στις 16:30, ο αριθμός των κλήσεων ήταν σημαντικά χαμηλότερος, με μόλις 15 αιτήματα για κοπές δέντρων και έξι για άντληση υδάτων.

Τα νερά έχουν σχεδόν πλησιάσει το ύψος της παλιάς κλειστής γέφυρας, ενώ στον περιμετρικό στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας, έφτασαν επίσης πολύ ψηλά και… απειλούν να βρεθούν στον δρόμο.

Στην περιοχή υπάρχουν και κάποια καταστήματα δίπλα ακριβώς στο ποτάμι, που είναι σε επιφυλακή οι άνθρωποι τους ενημερώνοντας τον δήμο Διδυμοτείχου, βλέποντας τα νερά συνεχώς να ανεβαίνουν.

Επίσης, από την πλευρά τη επαρχιακής οδού Διδυμοτείχου-Μεταξάδων που είναι και πιο χαμηλά το ύψος, υπάρχει κίνδυνος αν έρθουν μεγαλύτεροι όγκοι νερού από την Βουλγαρία, να “καβαλήσουν” τον δρόμο.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ενοίκων στην ΕΡΤ, λίγο μετά τις 6 το απόγευμα της Τετάρτης (24/12), το ύψος του νερού από την κακοκαιρία έφτασε μέχρι και το 1,5 μέτρο, παρασύροντας τη μάντρα μέσα σε μόλις 5 λεπτά. Από καθαρή τύχη δεν σημειώθηκε κανένας τραυματισμός.

«Μέχρι και το ασανσέρ είχε πλημμυρίσει από νερά, βράχηκε ο θάλαμος, έπεσαν κάποιες ασφάλειες από πάνω και δεν λειτουργεί πλέον», ανέφερε ένοικος του πρώτου ορόφου της πολυκατοικίας επί της οδού Λυσικράτους, σημειώνοντας: «Είχε ξεκινήσει να βρέχει το απόγευμα σιγά-σιγά. Στην αρχή τα τράβηξαν τα νερά οι υπόνομοι. Μετά, όμως, όταν άρχισε η δυνατή η βροχή μέσα σε 5-7 λεπτά πλημμύρισε, ανέβηκε το νερό στο 1.60, στο 1.70, έριξε τη μάντρα κάτω και πλημμύρισαν τα πάντα».

Ο ίδιος είδε τα ορμητικά νερά από την κακοκαιρία να φτάνουν μέχρι το μπαλκόνι του, αφού άκουσε έναν εκκωφαντικό θόρυβο από την κατάρρευση της μάντρας.

«Η κοπέλα που μένει στον πρώτο όροφο, σηκώθηκε και έφυγε, έπαθε υστερία», τόνισε ο ίδιος, προσθέτοντας: «Νόμιζε ότι θα γκρεμιζόταν το σπίτι γιατί η μάντρα έπεσε πάνω στις κολόνες και τραντάχτηκε όλη η πολυκατοικία».

Το ξημέρωμα των Χριστουγέννων (25/12) βρήκε τους ενοίκους της πολυκατοικίας με τις σκούπες στα χέρια, καθώς προσπαθούσαν να απομακρύνουν τα νερά και τις λάσπες από την είσοδο και το ασανσέρ του κτηρίου, που έφερε η κακοκαιρία.

Δεκατέσσερις άνθρωποι έλαβαν ιατρική φροντίδα μετά τις πλημμύρες, όπως μετέδωσε το τηλεοπτικό δίκτυο επικαλούμενο τις τοπικές αρχές.

Μια ώρα σφοδρής βροχόπτωσης ήταν αρκετή για να πλημμυρίσουν σπίτια και καταστήματα στην παλιά πόλη της Σάφι, ενώ παρασύρθηκαν αυτοκίνητα και διακόπηκε η κυκλοφορία σε πολλούς δρόμους στις γύρω περιοχές, μετέδωσε το 2M TV, προσθέτοντας ότι οι προσπάθειες διάσωσης συνεχίζονται.

Το Μαρόκο δέχεται σφοδρές βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις στην οροσειρά Άτλας ύστερα από επτά χρόνια ξηρασίας που είχαν ως αποτέλεσμα να αδειάσουν κάποιους από τους βασικότερους ταμιευτήρες του.