Τα παραπάνω τόνισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης σε συνέντευξη στον 102 FM της ΕΡΤ3.

Ο ίδιος πρόσθεσε: «Στόχος μας να μπορέσουμε να ενισχύσουμε την οικονομία μας και το οικονομικό μας μοντέλο αξιοποιώντας στην πρώτη γραμμή της μάχης το πλούσιο έμψυχο δυναμικό που διαθέτουμε, τα πολύ δυνατά μυαλά, τους επιστήμονες, τους ερευνητές, τους ακαδημαϊκούς μας, μετατρέποντας τη γνώση σε προστιθέμενη αξία με όφελος στην οικονομία και στην κοινωνία».

Αυτό, όπως επισήμανε ο κ. Καλαφάτης, πρακτικά το επιτυγχάνουμε: 

– Με υπερεκπτώσεις σε εταιρείες οι οποίες επενδύουν σε έρευνα και τεχνολογία.

– Με ένα νέο καθεστώς – από τον Σεπτέμβριο και μετά – στον Αναπτυξιακό Νόμο, ύψους 150 εκατ. ευρώ, μέσα από το οποίο θα ενισχυθούν οι εταιρείες που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη. 

– Με ενίσχυση των ερευνητικών μας κέντρων με περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, θωρακίζοντάς τα για τα επόμενα 30 χρόνια, ώστε να μπορέσουν ν΄αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος. 

– Με συνέργειες ως χώρα και στρατηγικές συμμαχίες με διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως για παράδειγμα με την OpenAI κ.ά.. με στόχο τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με ασφαλή και ηθικό τρόπο, τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην ανάπτυξη των νεοφυών επιχειρήσεων, με εκπαίδευση των νέων επιχειρηματιών στις νέες τεχνολογίες», ανέφερε ο υπφυπουργός Ανάπτυξης.   

«Με τον τρόπο αυτό συμβάλλουμε συντονισμένα την αντιστροφή του brain drain», υπογράμμισε ο κ. Καλαφάτης υπενθυμίζοντας ότι: «περισσότεροι από 450 χιλιάδες επιστήμονες που έφυγαν από τη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης έχουν επιστρέψει διότι βρίσκουν πλέον εργασία με καλές συνθήκες και ικανοποιητικό εισόδημα».

«Κορύφωση αυτής της στρατηγικής μας, ανέφερε ο υφυπουργός, αποτελεί η δημιουργία ενός νέου υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, που θα λειτουργήσει μετά τις επόμενες εκλογές – εργαζόμαστε ήδη μια ομάδα πάνω σ΄αυτό – ώστε να μπορέσει η χώρα ν΄αποκτήσει κατ΄αρχάς μια ενιαία στρατηγική για την έρευνα και δεύτερον, να μπορέσουμε να «παντρέψουμε» με αυτόν τον τρόπο το παραγόμενο επιστημονικό προϊόν από τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και τα ερευνητικά μας κέντρα με τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας».

«Στην Θεσσαλονίκη αυτό το κάνουμε ήδη και με δική μας πρωτοβουλία», τόνισε ο κ. Καλαφάτης αναφερόμενος στο παράδειγμα των συνεργειών του ΕΚΕΤΑ με φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και με τα επιμελητήρια, με σκοπό όπως ανέφερε, «oι νέες τεχνολογίες – στο βαθμό που είναι δυνατό – να βοηθήσουν στην επίλυση προβλημάτων της καθημερινότητας των τοπικών κοινωνιών, όπως για παράδειγμα στη μετακίνηση, στην εξοικονόμηση ενέργειας ή στο κομμάτι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων να εκπαιδευτούν στη χρήση των νέων τεχνολογιών, συμβάλλοντας στην επέκταση της δραστηριότητάς τους ή στη μείωση του κόστους λειτουργίας τους».

«Βλέπουμε πρακτικά πως μπορούν οι επιστήμες και οι νέες τεχνολογίες να έχουν έναν άμεσο αντίκτυπο στην επιχειρηματικότητα και στην κοινωνία», τόνισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης και αναφέρθηκε ειδικότερα στην καθοριστική συμβολή του ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ αλλά και μέσω ειδικής εφαρμογής στο έργο κατασκευής του Flyover, διευκολύνοντας τη μετακίνηση χιλιάδων συμπολιτών μας”, όπως ανέφερε. 

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την επικείμενη ανακοίνωση ίδρυσης νέου κόμματος από τον Α. Τσίπρα ο κ. Καλαφάτης επισήμανε ότι: «Δεν πρόκειται για κάτι νέο. Ο κ. Τσίπρας έχει δώσει τα διαπιστευτήριά του στην ελληνική πολιτική σκηνή και δεν έχει περάσει τη βάση. Έχει αποτύχει. Ο αντίκτυπος που άφησε εκ των πραγμάτων είναι αρνητικός. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι θέλει να επιστρέψει στην πολιτική σκηνή ουσιαστικά αλλάζοντας φανέλα. Όμως, τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Ό,τι φανέλα και να βάλει κάποιος, ό,τι κοστούμι και να φορέσει, μπορεί να αποκτήσει μια άλλη όψη, να λάμψει ίσως περισσότερο, το περιεχόμενο όμως παραμένει το ίδιο και θ΄αξιολογηθεί από τους πολίτες».

Ερωτώμενος σχετικά με το νέο κόμμα της Μ. Καρυστιανού ο κ. Καλαφάτης μίλησε για «μια τραγική μάνα που έχασε το παιδί της. Από τη στιγμή όμως που αποφασίζει να μπει στον πολιτικό στίβο, αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι θα κριθεί και θ΄αξιολογηθεί ως πολιτικό πρόσωπο. Και εκείνη πλέον πρέπει να κριθεί με τα ίδια κριτήρια που κρίνεται κάθε νέα πολιτική κίνηση», τόνισε ο υφυπουργός.

Μιλώντας σήμερα (14.5.2026) στο συνέδριο που διοργανώνουν οι Financial Times με την Καθημερινή στην Αθήνα, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι τα πάντα εξαρτώνται από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Στην περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα -κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι- τότε η ευρωπαϊκή οικονομία θα κινείται πλέον μεταξύ του δυσμενούς και του δυσμενέστερου σεναρίου. «Αν μείνει εκεί, αυτό είναι μεταξύ του 2ου και του 3ου σεναρίου, παρά του 1ου και του 2ου της ΕΚΤ. Ελπίζω να μην γίνει αυτό, διότι αν συνεχιστεί αυτό, τότε στην ΕΚΤ δεν έχουμε άλλες δυνατότητες, παρά να αυξήσουμε τα επιτόκια. Το απευχόμαστε όλοι όμως αυτό» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μία τέτοια εξέλιξη, πρόσθεσε θα προκαλούσε επιβράδυνση της οικονομίας εκτός από την αύξηση του πληθωρισμού. Στην περίπτωση που η αύξηση του πληθωρισμού είναι μικρή τότε «θα πάμε σε μία μικρή αύξηση των επιτοκίων. Όμως αν η αύξηση του πληθωρισμού είναι μεγάλη και διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε όπως είπε «φοβάμαι θα πάμε σε άλλες καταστάσεις».

Παράλληλα, ο διοικητής της ΤτΕ σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη θέση συγκριτικά με το παρελθόν «λόγω των καλών επιδόσεων έχουμε μαξιλαράκια ασφαλείας».

«Έχουμε μαξιλάρια ασφαλείας στο δημοσιονομικό κομμάτι, στις τράπεζες, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις εταιρείες μη χρηματοοικονομικές που έχουν καλή κερδοφορία. Άρα, είμαστε σε καλύτερη κατάσταση από ότι είμαστε σε αντίστοιχες κρίσεις κατά το παρελθόν, όταν είμασταν παράλληλα σε δημοσιονομική κρίση, σε τραπεζική κρίση. Επομένως λοιπόν, τώρα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση με μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας, αλλά δυστυχώς όχι να εξουδετερώσουμε όλες τις επιπτώσεις», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ.

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του συνέστησε ότι σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συνεχιστεί η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι μεταρρυθμίσεις. «Πρέπει να συνεχίσουμε στα τρία αυτά πολύ απλά πράγματα, να συνεχίσουμε το δρόμο που έχουμε ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια και που σήμερα μας έχει φέρει στο να θεωρούμαστε μια ιστορία επιτυχίας παγκόσμια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αποτιμώντας τις επιπτώσεις του Ταμείου Ανάκαμψης στην ελληνική οικονομία ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι «έχει αφήσει αποτύπωμα, διότι για να  πάρεις τα λεφτά πρέπει να κάνεις μεταρρυθμίσεις. Φέρνει 300 μεταρρυθμίσεις περίπου. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις μεταφράζονται σε αυξημένη παραγωγικότητα και σε αυξημένο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης. Ακόμα όμως και πέραν αυτού, όταν τελειώσει αυτό το πακέτο, δεν σημαίνει τι τα λεφτά από την Ευρώπη τέλειωσαν».

Παράλληλα ο κ. Στουρνάρας έστειλε μήνυμα για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Όπως ανέφερε, δεν πρέπει να υπαναχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές κατά τις προηγούμενες περιόδους αναταραχής.

Το εποπτικό και κανονιστικό μας πλαίσιο έχει ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και δεν θα πρέπει να υπονομευθεί – θα πρέπει όμως να εφαρμόζεται με επαρκή ευελιξία ώστε να αυξηθεί η εποπτική αποτελεσματικότητα.

«Ταυτόχρονα, πρέπει να επιταχύνουμε τις πρωτοβουλίες που μέχρι στιγμής φανήκαμε απρόθυμοι να υλοποιήσουμε πλήρως – κυρίως την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουμε με ταχείς ρυθμούς στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου να προωθήσουμε τη βαθύτερη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, να στηρίξουμε τις διασυνοριακές τραπεζικές, επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες και, τελικά, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τέλος, ο Διοικητής της ΤτΕ υπενθύμισε στους συνδαιτυμόνες του ότι έχει διατελέσει τακτικό μέλος της προκατόχου της, της Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών από το 1994 έως το 2000.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, αναλύει τις επιλογές της κυβέρνησης, αναγνωρίζει τις δυσκολίες και θέτει το βασικό δίλημμα που, όπως υποστηρίζει, θα κρίνει την πορεία της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Σταϊκούρα, η Κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές κρίσεις. Τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ και εσχάτως αγροτικές κινητοποιήσεις. Μπορεί να τις αντιμετωπίσει;

Οι κρίσεις δεν είναι μια παρένθεση στην πολιτική ζωή και το δημόσιο βίο, είναι στοιχείο τους. Αυτό που διαχωρίζει τις Κυβερνήσεις είναι αν διαθέτουν θεσμική αντοχή και ωριμότητα, σχέδιο και ικανότητα, για να τις αντιμετωπίσουν.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μια Κυβέρνηση έρχεται αντιμέτωπη με κρίσεις – αυτό είναι αναπόφευκτο – αλλά αν μπορεί να τις διαχειριστεί χωρίς να διαρραγεί η κοινωνική συνοχή και η οικονομική σταθερότητα.

Τα τελευταία χρόνια η χώρα κλήθηκε να αντιμετωπίσει αλλεπάλληλες και πρωτοφανείς προκλήσεις: πανδημία, ενεργειακή κρίση, υψηλό και επίμονο πληθωρισμό, γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα διατήρησε τη δημοσιονομική της ευστάθεια, στήριξε στοχευμένα την κοινωνία και δεν εγκατέλειψε τη μεταρρυθμιστική της πορεία.

Η Kυβέρνηση ορθώς επέλεξε τον δρόμο της υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την εμπλοκή ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών

Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει ανθεκτικότητα και συνέχεια. Σε κάθε δύσκολη υπόθεση η επιλογή μας είναι σαφής: εκεί όπου υπάρχουν θεσμικά κενά, αυτά αναγνωρίζονται και γίνονται παρεμβάσεις. Εκεί όπου υπάρχουν ευθύνες, αυτές διερευνώνται από τη Δικαιοσύνη. Και εκεί όπου υπάρχουν κοινωνικές αντιδράσεις, όπως στον αγροτικό κόσμο, επιλέγεται ο δρόμος του διαλόγου.

Αυτή η στάση είναι η μόνη που παράγει λύσεις με διάρκεια.

–Αν δούμε συγκεκριμένα το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, εσείς στη δική σας εκλογική περιφέρεια, δεν αντιληφθήκατε κάτι; Δεν σας είπε κάποιος από τους συμπολίτες σας τι συμβαίνει; 

Οι πολίτες, και στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αγρότες, θέτουν προβλήματα και αγωνίες, και σωστά κάνουν. Αυτές μεταφέρονται, προς αξιολόγηση, στις αρμόδιες υπηρεσίες και φορείς.

Η Kυβέρνηση ορθώς επέλεξε τον δρόμο της υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την εμπλοκή ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών.

Αυτή η μετάβαση προκάλεσε αναστάτωση και καθυστερήσεις, αλλά είναι αναγκαία για να υπάρξει δίκαιο και διαφανές σύστημα.

–Πρόσφατα είδαμε την εκλογή του κ. Πιερρακάκη ως επικεφαλής του Eurogroup. Γιατί είναι θετική αυτή η εξέλιξη για τη χώρα μας όπως είπαν οι περισσότεροι πολιτικοί εκπρόσωποι; 

Η ανάδειξη του Έλληνα Υπουργού σε έναν σημαντικό ευρωπαϊκό θεσμό αποτελεί απόδειξη της θεσμικής ωριμότητας της χώρας και της εμπιστοσύνης που απολαμβάνει πλέον η Ελλάδα στους ευρωπαϊκούς κύκλους.

Η Ελλάδα, τα τελευταία 6,5 χρόνια, έχει ανακτήσει την αξιοπιστία της στην Ευρώπη, γεγονός που μας επιτρέπει σήμερα να έχουμε πιο ενεργό ρόλο.

O προϋπολογισμός περιλαμβάνει μόνιμες παρεμβάσεις: αύξηση εισοδημάτων, μειώσεις φόρων, ενίσχυση της υγείας, της παιδείας, της άμυνας και της κοινωνικής συνοχής, με ταυτόχρονη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας

Η δυνατότητα της χώρας μας όχι μόνο να διεκδικεί αξιόπιστα, αλλά και να αναλαμβάνει την Προεδρία του Eurogroup, αποτυπώνει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία και τη συνεπή πορεία ενίσχυσης των θεσμικών μας θέσεων στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδρομής ευθύνης που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια και έφερε απτά αποτελέσματα: διατηρήσιμη μεγέθυνση, ποιοτικά αναβαθμισμένη ανάπτυξη, νοικοκυρεμένα και ευσταθή δημόσια οικονομικά, αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους, μείωση φορολογικών βαρών, αύξηση απασχόλησης, ενίσχυση εισοδημάτων, ανάκτηση αξιοπιστίας, αναβάθμιση της οικονομίας, ισχυροποίηση της πατρίδας, ανάδειξη της χώρας σε σταθεροποιητικό παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή.

–Εσείς είστε ικανοποιημένος από τον τρόπο  διακυβέρνησης της χώρας; Μήπως μετά από 6 χρόνια διακυβέρνησης εκτός από κόπωση υπάρχει και έλλειμμα στον τρόπο διακυβέρνησης; 

Μετά από έξι και πλέον χρόνια διακυβέρνησης, η κόπωση είναι υπαρκτή και αναμενόμενη. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι αν αυτή η κόπωση μεταφράζεται σε απώλεια προσανατολισμού ή μεταρρυθμιστική αδράνεια. Και εδώ θεωρώ ότι τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο.

Ο Προϋπολογισμός του 2026 είναι χαρακτηριστικός. Δεν είναι ένας προϋπολογισμός απλής διαχείρισης, αλλά ένας προϋπολογισμός με μόνιμες παρεμβάσεις: αύξηση εισοδημάτων, μειώσεις φόρων, ενίσχυση της υγείας, της παιδείας, της άμυνας και της κοινωνικής συνοχής, με ταυτόχρονη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Παράλληλα, προχωρούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στη δημόσια διοίκηση και στη Δικαιοσύνη.

Η επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας είναι ξεκάθαρη: ισχυρή εντολή και αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Ειδικά σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και καθαρό προσανατολισμό

Βεβαίως προκύπτουν λάθη και καθυστερήσεις. Όμως υπάρχει σχέδιο, κατεύθυνση και ικανότητα διορθώσεων. Η διακυβέρνηση δεν κρίνεται από το αν είναι αλάνθαστη, αλλά από το αν μαθαίνει, διορθώνει και προχωρά.

–Με ποιον θα κληθεί να συγκυβερνήσει η Νέα Δημοκρατία μετά τις εκλογές; Εσείς θα προτιμούσατε ένα κόμμα από τα αριστερά ή από τα δεξιά της;

Στις εκλογές, το λόγο έχουν οι πολίτες. Η επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας είναι ξεκάθαρη: ισχυρή εντολή και αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Ειδικά σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και καθαρό προσανατολισμό.

Αν – σε οποιοδήποτε εκλογικό σενάριο – απαιτηθούν συνεργασίες, ως απολύτως σεβαστή επιλογή της κοινωνίας, αυτές μπορούν να υπάρξουν μόνο στη βάση συγκεκριμένων αρχών: ευρωπαϊκός προσανατολισμός, δημοσιονομική υπευθυνότητα με κοινωνική πρόοδο και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.

Δεν είναι το κυρίαρχο ζήτημα αν ένα Κόμμα αυτοτοποθετείται περισσότερο αριστερά ή δεξιά. Πρωτίστως, είναι ζήτημα συγκλίσεων στη στρατηγική στόχευση της χώρας, τη διεύρυνση και εμβάθυνση της δημοκρατίας, την πολιτική αξιοπιστία και συνέπεια.

Η δυνατότητα της χώρας μας όχι μόνο να διεκδικεί αξιόπιστα, αλλά και να αναλαμβάνει την Προεδρία του Eurogroup, αποτυπώνει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία

Το πρωτεύον δίλημμα για τη χώρα είναι πορεία με σταθερότητα ή πολιτική αστάθεια και ακυβερνησία; Και σε αυτό το δίλημμα η θέση μας είναι σαφής. Για αυτό και εργαζόμαστε για την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας.

–Κύριε Σταϊκούρα, μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, δημιουργήθηκε ένα κίνημα από πολίτες που η κυρία Μαρία Καρυστιανού προανήγγειλε ότι είναι πάρα πολύ πιθανό να μετεξελιχθεί σε πολιτικό κίνημα ή κόμμα. Θέλετε να κάνετε κάποιο σχόλιο;

Ο σεβασμός σε κάθε μάνα και σε κάθε άνθρωπο που έχει χάσει το παιδί του είναι αυτονόητος, μέγιστος και αδιαπραγμάτευτος.

Άρα πολιτική αντιπαράθεση δεν μπορεί και δεν πρέπει να ανοίξει με υποθέσεις, εικασίες και δημοσιεύματα για συμμετοχή μητέρας, που βίωσε προσωπική, πέραν της εθνικής τραγωδίας, στον πολιτικό στίβο.

Αν η κυρία Καρυστιανού αποφασίσει και μπει στον πολιτικό στίβο οφείλουμε και θα την  αντιμετωπίσουμε πολιτικά και πολιτισμένα.

Σύμφωνα με διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2021 έως το 2024, αυξανόμενες από 5,9 τρισ. ρούβλια σε 16,2 τρισ. ρούβλια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 150 δισ. λίρες. Το μερίδιο των στρατιωτικών δαπανών στο σύνολο του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε από 24% σε 40%, την ώρα που οι ρωσικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 13,5%.

Πώς άντεξε μέχρι σήμερα η ρωσική οικονομία

Τα μεγάλα οικονομικά αποθέματα και η εκτόξευση των πετρελαϊκών εσόδων την περίοδο 2022-2023 επέτρεψαν στη Μόσχα να απορροφήσει το αρχικό σοκ των δυτικών κυρώσεων και να στηρίξει την πρώτη φάση του πολέμου. Παράλληλα, οι αυξήσεις επιτοκίων, οι έλεγχοι κεφαλαίων και η κρατική στήριξη της πολεμικής βιομηχανίας συγκράτησαν την πτώση του ρουβλίου και συνέβαλαν σε ανάκαμψη του ΑΕΠ κατά 4%, μετά την αρχική ύφεση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, μεταξύ 2021 και 2024, ο μέσος μηνιαίος μισθός σε στρατιωτικά εργοστάσια αυξήθηκε κατά 70%, φτάνοντας τις 106.800 ρούβλια, ενώ οι αμοιβές και τα επιδόματα των συμβασιούχων στρατιωτών επταπλασιάστηκαν, αγγίζοντας τα 4,5 εκατ. ρούβλια ετησίως. Οι αυξήσεις αυτές τόνωσαν την κατανάλωση, αν και μεγάλο μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε σε αποταμιεύσεις, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία αναπροσάρμοσε το εξαγωγικό της μοντέλο, ενισχύοντας τις συναλλαγές με χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα και η Τουρκία, παρακάμπτοντας μέρος των κυρώσεων.

Τα «καμπανάκια» για τον Πούτιν

Παρά την ανθεκτικότητα της πολεμικής οικονομίας, τα προβλήματα συσσωρεύονται. Ο πληθωρισμός κινείται στο 8%, τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται, οι καταναλωτικοί φόροι αυξάνονται, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται. Με τα επιτόκια στο 16%, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται, καθώς η κυβέρνηση προσφεύγει σε δανεισμό για να καλύψει τα κενά του στρατιωτικού προϋπολογισμού.

Έκθεση της PeaceRep, ερευνητικής ομάδας υπό το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, καταλήγει ότι «η ρωσική οικονομία είναι σήμερα σαφώς λιγότερο ικανή να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο απ’ ό,τι το 2022». Σύμφωνα με τα στοιχεία της, περίπου το 76% των προπολεμικών ρευστών διαθεσίμων του Εθνικού Ταμείου Πλούτου – ύψους 148 δισ. δολαρίων – εξαντλήθηκε μέσα στα τρία πρώτα χρόνια του πολέμου.

Η αποκάλυψη του πραγματικού κόστους

Για πρώτη φορά, η ρωσική κυβέρνηση αποκάλυψε τα ποσά που δαπανώνται αποκλειστικά για τη λεγόμενη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Ο υπουργός Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ δήλωσε ότι αντιστοιχεί στο 5,1% του ΑΕΠ, ή περίπου 11,1 τρισ. ρούβλια.

Ωστόσο, η πτώση της τιμής του ρωσικού αργού στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τις κυρώσεις και την ισχύ του ρουβλίου, περιορίζει τις ροές προς το ταμείο πολέμου της Μόσχας.

Όπως συνοψίζει ο αναλυτής Τζάνις Κλούγκε από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, «η ισχύς του ρουβλίου, οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου και οι κυρώσεις συνθέτουν ένα τοξικό μείγμα για το ρωσικό δημόσιο ταμείο», αυξάνοντας τις πιέσεις στο Κρεμλίνο όσο ο πόλεμος παρατείνεται.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δήλωσε ότι η εξάρτηση της ΕΕ από το διεθνές εμπόριο την έχει κάνει ευάλωτη, καθώς σημαντικοί εταίροι έχουν απομακρυνθεί από τις εμπορικές πρακτικές που έκαναν πλούσιους τους εξαγωγείς της Ένωσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ηγηθεί μιας παγκόσμιας στροφής προς τον προστατευτισμό και ενάντια στην παγκοσμιοποίηση, επιβάλλοντας υψηλούς δασμούς σχεδόν σε κάθε εμπορικό εταίρο. Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει αξιοποιήσει την κυριαρχία της στην παραγωγή συγκεκριμένων κρίσιμων υλικών και προϊόντων για να ασκήσει πίεση.

Η Λαγκάρντ υποστήριξε ότι η Ευρώπη είναι ευάλωτη λόγω της «εξάρτησης από τρίτες χώρες για την ασφάλειά μας και τον εφοδιασμό κρίσιμων πρώτων υλών». Ανέφερε τον έλεγχο της Κίνας στην προσφορά σπάνιων γαιών που είναι απαραίτητες για ηλεκτρικούς κινητήρες και ανεμογεννήτριες, καθώς και το «σημείο ασφυξίας» των τσιπ ισχύος που παράγονται από τη Nexperia στην Κίνα και τα οποία απειλούν να διακόψουν την παραγωγή σε ολόκληρη τη διεθνή αυτοκινητοβιομηχανία.

Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Τραπεζικό Συνέδριο στη Φρανκφούρτη, η Λαγκάρντ είπε ότι η Ευρώπη απέτυχε να αντιμετωπίσει τα δικά της προβλήματα. Αντίθετα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής άφησαν τις αδυναμίες της να «διαβρώνουν αθόρυβα την ανάπτυξη, καθώς κάθε νέο σοκ μας ωθεί σε μια ελαφρώς χαμηλότερη πορεία».

«Η εσωτερική μας αγορά έχει μείνει στάσιμη, ιδιαίτερα σε τομείς που θα καθορίσουν τη μελλοντική ανάπτυξη, όπως η ψηφιακή τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στους τομείς που θα τη χρηματοδοτήσουν, όπως οι κεφαλαιαγορές», ανέφερε.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει επίσης έναν «φαύλο κύκλο», με τους αποταμιευτές της να διοχετεύουν χρήματα σε αμερικανικές μετοχές, επιτρέποντας στην οικονομία των ΗΠΑ να αναπτύσσεται ταχύτερα από την ΕΕ και αφήνοντας «στασιμότητα στην παραγωγικότητα στο εσωτερικό και αυξανόμενη εξάρτηση από άλλους», όπως είπε.

Η Λαγκάρντ ωστόσο ανέδειξε και ορισμένα ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα, όπως μια ανθεκτική αγορά εργασίας, αυξανόμενες επενδύσεις στην ψηφιοποίηση και τις δημόσιες δαπάνες – ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας ως απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – που έχουν συμβάλει στο να αντισταθμιστούν οι πιέσεις στην οικονομία.

Μέρος της συνταγής της για ανάκαμψη περιλάμβανε τη μείωση των εμποδίων στο εμπόριο υπηρεσιών και αγαθών εντός της ΕΕ. Σύμφωνα με ανάλυση της ΕΚΤ, αυτά τα εμπόδια ισοδυναμούν με δασμούς 100% στις υπηρεσίες και 65% στα αγαθά. Η μείωσή τους στο επίπεδο της Ολλανδίας – μιας σχετικά ανοικτής οικονομίας – θα αντιστάθμιζε πλήρως τον αντίκτυπο από τους δασμούς των ΗΠΑ, είπε.

Κάλεσε επίσης για αμοιβαία αναγνώριση των ρυθμιζόμενων εταιρειών, ώστε να μπορούν να πωλούν σε ολόκληρη την Ευρώπη όταν έχουν λάβει άδεια σε οποιαδήποτε χώρα. Πρόσθεσε ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει ειδική πλειοψηφία στη φορολογία, ώστε να αποτρέπεται το βέτο ενός μόνο κράτους-μέλους σε αλλαγές.

Υποστήριξε ότι τα οφέλη θα περιλάμβαναν την εναρμόνιση του ΦΠΑ, κάνοντας ευκολότερη την πρόσβαση των μικρότερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά χωρίς να χρειάζεται να συμμορφώνονται με 27 διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα.

Η ΔΕΗ κατέγραψε ισχυρές επιδόσεις στο γ΄ τρίμηνο, σε συνέχεια των πολύ καλών αποτελεσμάτων του β΄ τριμήνου, λόγω της βελτίωσης της συνολικής καθετοποιημένης δραστηριότητάς της, καθώς και των υψηλότερων εσόδων από τη δραστηριότητα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα – μετά και την εφαρμογή, από 1.6.2025, των νέων χρεώσεων χρήσης δικτύου. Ως αποτέλεσμα, το προσαρμοσμένο EBITDA διαμορφώθηκε σε €1,7 δισ. το εννεάμηνο του 2025 καταγράφοντας αύξηση κατά 24% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Κατά το εννεάμηνο του 2025, οι επενδύσεις του Ομίλου ανήλθαν σε €1,9 δισ., εκ των οποίων περίπου το 88% κατευθύνθηκε σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ευέλικτης παραγωγής και αναβάθμισης των δικτύων διανομής. Οι επενδύσεις αυτές υποστηρίζουν τη στρατηγική του Ομίλου για τη διαμόρφωση ενός πιο καθαρού και ευέλικτου χαρτοφυλακίου παραγωγής ενέργειας, καθώς και τον συνεχή εκσυγχρονισμό και ψηφιοποίηση των υποδομών του στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.

Η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ διαμορφώθηκε σε 6,4 GW στο τέλος του εννεαμήνου του 2025, μετά και την ολοκλήρωση της κατασκευής επιπλέον 70 MW στο φωτοβολταϊκό πάρκο της Πτολεμαΐδας. Το έργο, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο ενιαίο φωτοβολταϊκό πάρκο στην Ελλάδα συνολικής ισχύος 550 MW, βρίσκεται στο τελικό στάδιο υλοποίησης, καθώς απομένει η ανάπτυξη περίπου 30 MW, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους. Η συνολική ισχύς των έργων υπό κατασκευή, έτοιμων προς κατασκευή ή σε διαδικασία διαγωνισμού (υποβολή προσφορών) ανέρχεται σε 3,9 GW.

Επιπλέον, ξεκίνησε η κατασκευή ακόμα ενός σταθμού αποθήκευσης ενέργειας (BESS) στην περιοχή του Αμυνταίου. Ο νέος αυτός σταθμός, θα αποτελείται από μπαταρίες συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 200MWh και θα έχει τη δυνατότητα να τροφοδοτεί το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με ισχύ 50MW για 4 ώρες. Με αυτό τον τρόπο συμβάλλουν στη βελτιστοποίηση της διαχείρισης της ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ, τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του δυναμικού τους καθώς και στην ευστάθεια του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.

Η λιγνιτική παραγωγή το εννεάμηνο 2025 μειώθηκε κατά 18% σε σχέση με το εννεάμηνο 2024 και διαμορφώθηκε σε 1,9 TWh. Η παραγωγή από ΑΠΕ αυξήθηκε κατά 5% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, παρά τη μείωση κατά 0,4 ΤWh            (-15%) της παραγωγής των μεγάλων υδροηλεκτρικών λόγω των μειωμένων υδατικών εισροών στους ταμιευτήρες. Στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, συνέβαλε η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά, η οποία αυξήθηκε κατά 48% και 20% αντίστοιχα έναντι του εννεαμήνου 2024 σε συνέχεια της προσθήκης νέας ισχύος.  Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή από ΑΠΕ διαμορφώθηκε σε 5,1 TWh και αντιστοιχεί στο 33% της συνολικής παραγωγής της ΔΕΗ. Παράλληλα, η παραγωγή από φυσικό αέριο παρέμεινε περίπου στο ίδιο επίπεδο σε σύγκριση με το εννεάμηνο του 2024, σε 5,4TWh, που αντιστοιχεί στο 35% της συνολικής παραγωγής.

Η μετάβαση του Ομίλου σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, σε συνδυασμό με την γενικότερη βελτίωσή του σε θέματα ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία και Διακυβέρνηση), αποτυπώνεται και στις αξιολογήσεις που λαμβάνει από διεθνείς οργανισμούς και οίκους αξιολόγησης. Μετά τις πρόσφατες αναβαθμίσεις από τους οργανισμούς CDP, S&P Global, ISS, και Sustainalytics, ακόμη ένας διεθνής οίκος – ο MSCI – αναβάθμισε κατά μια βαθμίδα την αξιολόγηση της ΔΕΗ, σε “A” από “BBB”. Σύμφωνα με την έκθεση αξιολόγησης του MSCI, η αναβάθμιση της ΔΕΗ αντανακλά βελτιωμένες επιδόσεις σε τρεις βασικούς τομείς: στην διαχείριση υδάτων και τοξικών αποβλήτων, στην ενίσχυση του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ και στην Εταιρική Διακυβέρνηση.

Οικονομικές επιδόσεις

Τα προσαρμοσμένα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) αυξήθηκαν κατά 24% σε €1,7 δισ. από €1,3 δισ., ενώ τα προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη μετά την αφαίρεση των δικαιωμάτων μειοψηφίας διαμορφώθηκαν σε €0,4 δισ. από €0,2 δισ.

Η ΔΕΗ διατηρεί ισχυρή χρηματοοικονομική θέση, παρά το αυξημένο επενδυτικό πρόγραμμα. Ο δείκτης Καθαρό Χρέος/EBITDA διαμορφώθηκε σε 3,1x, αντανακλώντας το υψηλότερο επίπεδο επενδύσεων, παραμένοντας ωστόσο κάτω από το όριο του 3,5x που έχει θέσει ο Όμιλος στο πλαίσιο της χρηματοοικονομικής πολιτικής του. Ο καθαρός δανεισμός ανήλθε σε €6,7 δισ. στις 30.09.2025, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις προβλέψεις του Επιχειρηματικού Σχεδίου, από €5,1 δισ. στο τέλος του 2024.

Σημειώνεται ότι τον Οκτώβριο του 2025 η ΔΕΗ προχώρησε στην επιτυχή έκδοση Πράσινων Ομολογιών πρώτης τάξης συνολικής ονομαστικής αξίας €775 εκατ. με επιτόκιο 4,25% και λήξη το 2030, τα έσοδα των οποίων χρησιμοποιήθηκαν για την εξόφληση υφιστάμενων ομολογιών με ρήτρα αειφορίας, ενώ ποσό αντίστοιχο με τα καθαρά κεφάλαια που αντλήθηκαν θα διατεθούν για τη χρηματοδότηση ή αναχρηματοδότηση, ολικά ή μερικά, επιλέξιμων πράσινων έργων.

Προοπτικές για το 2025

Οι ισχυρές επιδόσεις του εννεαμήνου επιβεβαιώνουν την σταθερά ανοδική πορεία των μεγεθών του Ομίλου και στηρίζουν την επίτευξη των στόχων για το σύνολο του 2025 και συγκεκριμένα:

• Προσαρμοσμένο EBITDA ύψους €2 δισ.
• Προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη μετά την αφαίρεση των δικαιωμάτων μειοψηφίας άνω των €0,4 δισ.
• Διανομή μερίσματος ύψους €0,60/μετοχή (+50% σε σχέση με την εταιρική χρήση του 2024).

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα, ο Γεώργιος Στάσσης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ δήλωσε:

«Τα ισχυρά αποτελέσματα του Ομίλου επιβεβαιώνουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη σταθερή αναπτυξιακή πορεία της ΔΕΗ και την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής που ακολουθούμε.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στην υλοποίηση του μετασχηματισμού μας, επενδύοντας δυναμικά σε καθαρές και ευέλικτες μορφές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στην ψηφιοποίηση και ενίσχυση των δικτύων διανομής, ώστε να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις και να αποκομίσουμε τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη αξία για τους μετόχους, τους πελάτες και τις κοινωνίες όπου δραστηριοποιούμαστε.

Έχουμε καταφέρει να αυξήσουμε πολύ γρήγορα την εγκατεστημένη ισχύ από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στα 6,4 GW, ενώ επιπλέον έργα 3,9 GW βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής ή έτοιμα προς υλοποίηση. Στον τομέα των δικτύων, η Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση σε Ελλάδα και Ρουμανία έχει ανέλθει στα €5,6 δισ., δημιουργώντας ισχυρές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια.

Οι επιδόσεις που καταγράφουμε από την αρχή του έτους ενισχύουν την εμπιστοσύνη μας στην επίτευξη των στόχων που έχουμε θέσει για το σύνολο του 2025, με EBITDA €2 δισ. και καθαρά κέρδη άνω των €0,4 δισ.»

Περαιτέρω ανάλυση ανά επιχειρηματική δραστηριότητα

Εμπορία

Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σημείωσε ελαφρά μείωση το εννεάμηνο του 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, τόσο στην Ελλάδα (-0,8%) όσο και στη Ρουμανία (-0,4%).

Στην Ελλάδα, το μέσο μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ στη λιανική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στο 51%, από 50% το εννεάμηνο του 2024.

Στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, το μέσο μερίδιο διαμορφώθηκε στο 49% τον Σεπτέμβριο 2025 (έναντι 51% τον Σεπτέμβριο 2024). Ανά κατηγορία τάσης, το μερίδιο διαμορφώθηκε σε 13% στην Υψηλή Τάση (από 18%), σε 34% στη Μέση Τάση (από 35%) και σε 63% στη Χαμηλή Τάση^[4] (από 65%).

Στη Ρουμανία, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στις πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε σταθερό στο 16% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Παραγωγή

Στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 31% το εννεάμηνο 2025 από 35% την αντίστοιχη περίοδο του 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης παραγωγής από μεγάλα υδροηλεκτρικά, λιγνιτικές και πετρελαϊκές μονάδες.

Στη Ρουμανία, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στην παραγωγή από ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκα) αυξήθηκε σε 22% το εννεάμηνο 2025 από 13%[6] την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, αντανακλώντας την ενίσχυση της αιολικής παραγωγής μετά την προσθήκη νέων έργων ΑΠΕ.

Η ένταση εκπομπών Scope 1 CO₂ κατέγραψε ελαφρά μείωση σε σχέση με πέρυσι (0,47 τόνους ανά παραγόμενη MWh από 0,48 τόνους ανά παραγόμενη MWh το εννεάμηνο του 2024), λόγω της μειωμένης συμμετοχής των λιγνιτικών και των πετρελαϊκών μονάδων στο ενεργειακό μείγμα, η οποία σε μεγάλο βαθμό αντισταθμίστηκε από τη  μειωμένη παραγωγή των μεγάλων υδροηλεκτρικών μονάδων.

Διανομή

Το εννεάμηνο του 2025, συνεχίστηκαν οι σημαντικές επενδύσεις στη δραστηριότητα της Διανομής σύμφωνα με την στρατηγική μας για τον εκσυγχρονισμό και την ψηφιοποίηση των δικτύων, με την Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση σε Ελλάδα και Ρουμανία να ανέρχεται πλέον σε €5,6 δισ. Ειδικότερα, οι επενδύσεις ανήλθαν σε €0,8δισ., αυξημένες κατά 13% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Τηλεπικοινωνίες

Η ΔΕΗ συνεχίζει να επεκτείνει δυναμικά το προηγμένο δίκτυο Fiber to the Home (FTTH) στην Ελλάδα, έχοντας καλύψει περισσότερα από 1,4 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις ως το τέλος Σεπτεμβρίου 2025, έναντι 477.000 τον Σεπτέμβριο του 2024 (+200%) και 650.000 στο τέλος του 2024 (+120%). Η σημαντική αυτή πρόοδος κατά το εννεάμηνο του 2025 επιβεβαιώνει τη σταθερή πορεία προς την επίτευξη του στόχου κάλυψης 1,5 εκατ. νοικοκυριών και επιχειρήσεων έως το τέλος του 2025.

Επιπλέον, ο Όμιλος ΔΕΗ από τον Ιούνιο του 2025 εισήλθε και στην λιανική αγορά  τηλεπικοινωνιών, λανσάροντας την υπηρεσία internet only, η οποία παρέχεται μέσω του παραπάνω δικτύου, και είναι διαθέσιμη σε 600.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενώ επεκτείνεται και σε νέες περιοχές της χώρας. Η εν λόγω υπηρεσία προσφέρει εγγυημένες υψηλές ταχύτητες και ανταγωνιστικές τιμές, με τις τελευταίες να είναι ακόμη χαμηλότερες από τον Νοέμβριο του 2025 με τη χρήση του προγράμματος Gigabit Voucher που επιδοτεί συνδέσεις υπερυψηλής ταχύτητας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ηλεκτροκίνηση

Στην δραστηριότητα της ηλεκτροκίνησης, η ΔΕΗ διατηρεί ηγετική θέση στην ελληνική αγορά, συνεχίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη του μεγαλύτερου δημόσιου δικτύου σημείων φόρτισης στη χώρα. Παράλληλα, επεκτείνει τη δραστηριότητά της στη Ρουμανία ενισχύοντας περαιτέρω την διεθνή της παρουσία. Ο συνολικός αριθμός σημείων φόρτισης και στις δύο χώρες ανήλθε σε 3.752 στο τέλος του εννεαμήνου του 2025, καταγράφοντας αύξηση κατά 28% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Δείτε εδώ αναλυτικά τα οικονομικα αποτελέσματα

Συγκεκριμένα, τόνισε ότι η εισροή ξένου εργατικού δυναμικού βοήθησε την Ευρωζώνη να απορροφήσει διαδοχικές αναταράξεις, όπως η «εκτίναξη» του ενεργειακού κόστους και ο πληθωρισμός – ρεκόρ, διατηρώντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Η απασχόληση στην Ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 4,1% από τα τέλη του 2021 έως τα μέσα του 2025, σχεδόν ισοδύναμα με την αύξηση του ΑΕΠ.

«Αν και το 2022 οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες αντιπροσώπευαν μόλις το 9% του συνολικού εργατικού δυναμικού, έχουν συμβάλλει στο ήμισυ της αύξησης τα τελευταία τρία χρόνια. Χωρίς αυτήν τη συμβολή, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας θα ήταν πιο πιεσμένες, με αποτέλεσμα χαμηλότερη παραγωγή», σημείωσε.

Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη Γερμανία και την Ισπανία. Το ΑΕΠ της Γερμανίας θα ήταν σήμερα περίπου 6% χαμηλότερο χωρίς την εργασία μεταναστών, ενώ, η ισχυρή ανάκαμψη της Ισπανίας επίσης «οφείλεται σε μεγάλο βαθμό» στους εργαζόμενους από χώρες του εξωτερικού, όπως επεσήμανε.

Σε όλη την Ευρωζώνη, η απασχόληση έχει αυξηθεί πάνω από 4% από το 2021, ακόμη και καθώς οι κεντρικές τράπεζες προχώρησαν στις πλέον απότομες αυξήσεις επιτοκίων μίας γενιάς.

Η πρόεδρος της Τράπεζας υποστήριξε ότι η μετανάστευση διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αντιστάθμιση της πτώσης του ευρωπαϊκού δείκτη γεννήσεων και της αυξανόμενης προτίμησης για μικρότερες ώρες εργασίας. Αυτό, όπως υπογράμμισε, βοήθησε τις επιχειρήσεις να επεκτείνουν την παραγωγή και συγκράτησε τις πληθωριστικές πιέσεις, ακόμη κι όταν οι μισθοί υστερούσαν σε σχέση με τις τιμές.

«Η μετανάστευση θα μπορούσε, κατ’ αρχάς, να παίξει καθοριστικό ρόλο στην άμβλυνση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, καθώς γερνούν οι εγχώριοι πληθυσμοί. Όμως, οι πολιτικοοικονομικές πιέσεις μπορούν ολοένα και περισσότερο να περιορίσουν τις εισροές» συμπλήρωσε.

«Η δημογραφική συρρίκνωση, η πολιτική αντίδραση και οι αλλαγές στις προτιμήσεις των εργαζομένων εξακολουθούν να απειλούν την ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης», ολοκλήρωσε η Κριστίν Λαγκάρντ.

Όπως ανέφερε το Bloomberg, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω των διαρκώς υψηλών ενεργειακών δαπανών μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την αναταραχή που προκάλεσαν οι αμερικανικοί δασμοί. όπως έδειξαν τα πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2025.

«Το αργότερο μέχρι αυτή την εβδομάδα, κανείς δεν πρέπει να έχει αυταπάτες για το πόσο βαθιές και εκτεταμένες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε»,  σημείωσε ο Μερτς στο κρατίδιο όπου εδρεύει η αυτοκινητοβιομηχανία Volkswagen..

Επεσήμανε τη μείωση κατά 36% των κερδών της Volkswagen μετά τους φόρους το δεύτερο τρίμηνο ως «ένα από τα πολλά μηνύματα».

«Μεγάλα τμήματα της οικονομίας μας δεν είναι πλέον πραγματικά ανταγωνιστικά και αυτό είναι θέμα ανταγωνιστικότητας των τιμών» είπε ο Μερτς, χωρίς να κατονομάσει εταιρείες. «Η ποιότητα παραμένει καλή και οι ηγέτες των εταιρειών αναγνωρίζουν αυτές τις προκλήσεις. Ωστόσο, οι βασικές συνθήκες στη Γερμανία απλά δεν ήταν αρκετά καλές την τελευταία δεκαετία».

Από την ανάληψη των καθηκόντων του φέτος, ο καγκελάριος έχει δεσμευτεί για ριζικές μεταρρυθμίσεις με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την τόνωση της εγχώριας ζήτησης. Η κυβέρνησή του σχεδιάζει επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ σε δρόμους, γέφυρες και ένοπλες δυνάμεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας.

Το Σάββατο, υπογράμμισε τα νέα φορολογικά κίνητρα για τις επιχειρηματικές επενδύσεις και επανέλαβε την αντίθεσή του στην αύξηση των φόρων για τις μεσαίες επιχειρήσεις.

Αναγνώρισε επίσης ότι οι δασμοί 15% που επιβάλλει η ΗΠΑ στις γερμανικές εξαγωγές θα αποτελέσουν βάρος για την οικονομία, αν και προειδοποίησε ότι ένας ανοιχτός εμπορικός πόλεμος με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερος.

Μεταξύ άλλων στην Έκθεση τονίζονται τα παρακάτω:

–         Παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό το 2025, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

–         Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος ο ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης εκτιμάται στο 2,3% το τρέχον έτος, σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

–         Οι κύριες κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης παραμένουν η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις, ενώ οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συνεισφέρουν θετικά, παρά τις πιέσεις από το εξωτερικό περιβάλλον.

–         Η δημοσιονομική πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια αποτυπώνει τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής.

–         Οι εντατικές προσπάθειες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αποδίδουν πλέον απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα.

–         Το πρωτογενές πλεόνασμα το 2024 ανήλθε στο 4,8% του ΑΕΠ –σημαντικά υψηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις- και το ύψος του υπερέβη κατά πολύ τις πληρωμές τόκων οδηγώντας σε συνολικό πλεόνασμα του προϋπολογισμού σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης ίσο προς 1,3% του ΑΕΠ.

–         Οι επιδόσεις αυτές αποτελούν ιστορικό ορόσημο για τα δημοσιονομικά δεδομένα τουλάχιστον της τελευταίας τριακονταετίας ενώ το δημόσιο χρέος συνεχίζει να αποκλιμακώνεται με γρήγορο ρυθμό.

–         Συμπερασματικά η Έκθεση καταλήγει τονίζοντας πως η νέα γεωοικονομική συγκυρία καθιστά αναγκαία μία πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή απάντηση, με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα διαφαίνεται μία ιστορική ευκαιρία για την Ευρώπη και για τον ρόλο του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. 

Όπως σημειώνει στην Έκθεση της η ΤτΕ, αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι υψηλότεροι από το μέσο όρο της ευρωζώνης, συμβάλλοντας στη σταδιακή σύγκλιση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδος προς το μέσο επίπεδο της ΕΕ.

Βασικότερη συνιστώσα της μεγέθυνσης αναμένεται να είναι η κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά. Οι άμεσες επιπτώσεις στο ΑΕΠ της Ελλάδος από την επιβολή δασμών εκτιμώνται περιορισμένες, καθώς οι ΗΠΑ δεν αποτελούν σημαντική αγορά για τις ελληνικές εξαγωγές αγαθών, αντιπροσωπεύοντας μερίδιο μικρότερο από 5% στις συνολικές εξαγωγές το 2024. Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα θα είναι κυρίως έμμεσες, με βασικότερο δίαυλο μετάδοσης τη μείωση της εξωτερικής ζήτησης της ευρωζώνης και δευτερευόντως την αύξηση της αβεβαιότητας. 

Πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται την επόμενη τριετία. Το 2025 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,5%, αντανακλώντας την επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών, λόγω κυρίως των αναμενόμενων αυξήσεων των αμοιβών εργασίας και των ενοικίων και των πιέσεων από την υψηλή τουριστική ζήτηση.

O πυρήνας του πληθωρισμού θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας σημαντική απόκλιση από το μέσο όρο της ευρωζώνης και αντανακλώντας εν μέρει το θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, αναμένεται να μειωθεί αισθητά στο 2,2% έως το 2027, εξαιτίας της αποκλιμάκωσης κυρίως του πληθωρισμού των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών.

Επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας εν μέσω αυξημένης αβεβαιότητας

Η παγκόσμια οικονομία οδηγείται σε περαιτέρω επιβράδυνση το 2025 υπό το βάρος ενός πιο περιοριστικού περιβάλλοντος για το διεθνές εμπόριο και μιας απότομης αύξησης της αβεβαιότητας εξαιτίας της εμπορικής και οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, αλλά και λόγω της αναζωπύρωσης των γεωπολιτικών εντάσεων.

H ανακοίνωση της επιβολής “ανταποδοτικών” δασμών από τις ΗΠΑ σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους τους στις αρχές Απριλίου του 2025 προκάλεσε αναταραχή στις διεθνείς αγορές μετοχών και ομολόγων. Σε αυτό το περιβάλλον, για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1970, παρατηρείται αυξημένη επιφυλακτικότητα των επενδυτών έναντι των αμερικανικών ομοσπονδιακών ομολόγων, καθώς ρευστοποιήθηκαν επενδυτικές θέσεις σε αυτά και ταυτόχρονα οι επενδυτές αναζητούσαν ασφαλή καταφύγια.

Πρόκειται για εξέλιξη με ιστορική βαρύτητα, που υποδηλώνει τη μειωμένη εμπιστοσύνη των επενδυτών στην οικονομική πολιτική των ΗΠΑ, αντικατοπτρίζοντας βαθύτερες ανησυχίες για τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη δημοσιονομική πορεία των ΗΠΑ. Από μόνο του αυτό το γεγονός λειτουργεί ως καταλύτης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, καθώς διαβρώνεται η θέση των αμερικανικών ομοσπονδιακών ομολόγων ως ομολόγων αναφοράς χωρίς κίνδυνο. Ταυτόχρονα, στη ζώνη του ευρώ καταγράφηκαν καθαρές εισροές σε μακροπρόθεσμα ομόλογα και στην αγορά χρήματος, ενώ σημειώθηκε και ανατίμηση του ευρώ, καθώς οι ευρωπαϊκοί τίτλοι αποτελούν ένα σταθερό και ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, αναδεικνύοντας μια σημαντική ευκαιρία για την ευρωπαϊκή οικονομία, με ενίσχυση του ρόλου του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος.

Η οικονομία της ζώνης του ευρώ επέδειξε ανθεκτικότητα στις αρχές του 2025, ωστόσο η ανάπτυξη υπόκειται σε καθοδικούς κινδύνους. Ο υψηλός βαθμός αβεβαιότητας, ως απόρροια των επιδεινούμενων συνθηκών στο διεθνές εμπόριο, της εντεινόμενης γεωπολιτικής αστάθειας και της μεταβλητότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές, αποδυναμώνει τα κίνητρα για επενδύσεις και υπονομεύει την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Παρά τις προκλήσεις που πηγάζουν από το εξωτερικό περιβάλλον, η οικονομική δραστηριότητα επιταχύνθηκε το α΄ τρίμηνο του 2025, κυρίως λόγω της αύξησης των επενδύσεων και των εξαγωγών εν αναμονή υψηλότερων δασμών. 

Το πρώτο πεντάμηνο του 2025 η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού στην ευρωζώνη συνεχίστηκε. Οι περισσότεροι δείκτες υποκείμενου πληθωρισμού υποδηλώνουν ότι ο γενικός πληθωρισμός, μετά από μια παροδική υποχώρηση κάτω από το στόχο, πρόκειται να σταθεροποιηθεί διατηρήσιμα στο μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Ως εκ τούτου, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) τον Ιανουάριο, το Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο μείωσε, κατά 25 μονάδες βάσης κάθε φορά, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων. 

Ελληνική οικονομία: Διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής παρά την αύξηση της διεθνούς αβεβαιότητας – Επιμονή του πληθωρισμού

Παρά τη σημαντική ενίσχυση της αβεβαιότητας, το α΄ τρίμηνο του 2025, σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας ήταν 2,2%. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν κυρίως η ιδιωτική και δημόσια κατανάλωση και οι εξαγωγές αγαθών, ενώ η συμβολή των εξαγωγών υπηρεσιών, των επενδύσεων και των εισαγωγών ήταν αρνητική. Παράλληλα, η απασχόληση αυξάνεται, το ποσοστό ανεργίας έχει υποχωρήσει σε μονοψήφια επίπεδα και η στενότητα στην αγορά εργασίας αποκλιμακώνεται. Οι βραχυχρόνιοι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας στη βιομηχανία, τις κατασκευές και τις υπηρεσίες, παρά τις διακυμάνσεις, παραμένουν σε θετικό έδαφος. Οι προσδοκίες των επιχειρήσεων διατηρούν το δυναμισμό τους φθάνοντας σε υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με τη ζώνη του ευρώ, σε αντίθεση με την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, η οποία φαίνεται να επηρεάζεται από τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον.

Ο γενικός πληθωρισμός παρουσιάζει στοιχεία επιμονής, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η αποκλιμάκωσή του σε σχέση με τον πληθωρισμό για το σύνολο της ζώνης του ευρώ. Ο γενικός πληθωρισμός παρέμεινε κατά μέσο όρο κοντά στο 3% τους πέντε πρώτους μήνες του 2025, ωστόσο το Μάιο αυξήθηκε στο 3,3% (έναντι 1,9% στην ευρωζώνη), κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών στα είδη διατροφής και στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά. Η επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών, λόγω μισθολογικών αυξήσεων, έμμεσων φόρων (στην εστίαση και στη διαμονή) και υψηλής, εξωτερικής κυρίως, ζήτησης (τουρισμός), εμποδίζει την ταχεία αποκλιμάκωσή του. 

Δημοσιονομικές εξελίξεις: Οι προσπάθειες αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής οδηγούν σε διατηρήσιμη υπεραπόδοση των δημόσιων εσόδων – Μεγάλη υποχώρηση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ

Το 2024 καταγράφηκε για πρώτη φορά από το 2019 μεταστροφή του αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης από έλλειμμα 1,4% του ΑΕΠ το 2023 σε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ. Το πρωτογενές αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας σημαντικά την πρόβλεψη του Προϋπολογισμού. Οι επιδόσεις αυτές αποτελούν ιστορικό ορόσημο για τα δημοσιονομικά δεδομένα τουλάχιστον της τελευταίας τριακονταετίας. Παράλληλα, συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η Ελλάδα πέτυχε τη μεγαλύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, κατά 10,3 ποσοστιαίες μονάδες σε 153,6% του ΑΕΠ. Η καλύτερη της προβλεπόμενης δημοσιονομική επίδοση το 2024 οφείλεται στην υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων έναντι των στόχων, καθώς και στη συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών. Οι παράγοντες που συνέβαλαν στην υπεραπόδοση έναντι των δημοσιονομικών στόχων για το 2024 είναι διατηρήσιμοι, γεγονός που δημιούργησε μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο και επέτρεψε την υιοθέτηση νέων μόνιμων δημοσιονομικών παρεμβάσεων από το 2025.

Χρηματοπιστωτικές εξελίξεις: Οι θετικές εγχώριες εξελίξεις λειτουργούν ως ανάχωμα στην αυξημένη διεθνή αβεβαιότητα

Το 2025 οι αποδόσεις των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου έχουν ακολουθήσει τις εξελίξεις στις αποδόσεις των άλλων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης. Έτσι, αυξήθηκαν στα μέσα Μαρτίου, καθώς επηρεάστηκαν ανοδικά από την αύξηση των αποδόσεων των γερμανικών ομολόγων. Όμως, κατά τη διάρκεια της αναταραχής του Απριλίου στις διεθνείς αγορές, μειώθηκαν σε στενή συνάφεια με εκείνες των υπόλοιπων κρατικών ομολόγων της ζώνης του ευρώ. Οι αποδόσεις των ελληνικών τραπεζικών και λοιπών εταιρικών ομολόγων συνέχισαν να υποχωρούν παρά την αναταραχή του Απριλίου. Στις θετικές αυτές εξελίξεις συμβάλλουν οι συνεχιζόμενες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης του Ελληνικού Δημοσίου. Σε συνάφεια με τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των ελληνικών τραπεζών.

Έτσι, γίνεται σαφές ότι οι θετικές εγχώριες εξελίξεις λειτουργούν ως ανάχωμα στην αυξημένη αβεβαιότητα που επικρατεί στο διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον.

Οι τιμές των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αθηνών συμβάδισαν εν πολλοίς με τις διεθνείς εξελίξεις, συνεχίζοντας την ανοδική τους πορεία στις αρχές του 2025, ενώ η σημαντική υποχώρηση που κατέγραψαν στις αρχές Απριλίου, λόγω της αναταραχής στις διεθνείς αγορές, αντιστράφηκε στη συνέχεια σε μεγάλο βαθμό. Σε κλαδικό επίπεδο, τη θετική επίδοση του γενικού δείκτη από τις αρχές του 2025 στήριξαν οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών, ενώ οι περισσότεροι κλάδοι κατέγραψαν θετικές αποδόσεις. 

Τραπεζικός τομέας: Υποχώρηση των καταθέσεων, μείωση των επιτοκίων δανεισμού και αύξηση των χορηγήσεων 

Τα επιτόκια καταθέσεων προθεσμίας διατήρησαν πτωτική πορεία σε συνέπεια με τις μειώσεις των επιτοκίων πολιτικής του Ευρωσυστήματος, ενώ τα επιτόκια στις καταθέσεις διάρκειας μίας ημέρας (λογαριασμοί τρεχούμενοι, όψεως και ταμιευτηρίου) παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα. Η μείωση των επιτοκίων καταθέσεων προθεσμίας των νοικοκυριών υπήρξε πιο συγκρατημένη, προκειμένου να αποθαρρύνει μετακινήσεις αποταμιευτικών κεφαλαίων προς εναλλακτικές τοποθετήσεις. 

Μετά από συνολική ετήσια αύξηση κατά 8,6 δισεκ. ευρώ το 2024, τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2025 το απόθεμα των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα κατέγραψε σωρευτική μείωση κατά 4,9 δισεκ. ευρώ και διαμορφώθηκε τον Απρίλιο του 2025 σε 198,4 δισεκ. ευρώ. Η διατήρηση των επιτοκίων καταθέσεων σε χαμηλά επίπεδα (τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους) ενθάρρυνε τη μετατόπιση σημαντικού ύψους διαθεσίμων προς άλλες αποταμιευτικές επιλογές, οι οποίες προσφέρουν καλύτερες αποδόσεις. 

Το κόστος τραπεζικού δανεισμού των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών εν γένει υποχώρησε το τρέχον έτος, σε συνέπεια με την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος. Το κόστος τραπεζικού δανεισμού των επιχειρήσεων μειώθηκε κατά τι περισσότερο, καθώς η πλειονότητα των νέων χορηγήσεων έφερε επιτόκιο κυμαινόμενο ή σταθερό έως ένα έτος. Όσον αφορά τα νοικοκυριά, η ενσωμάτωση των μειώσεων των επιτοκίων πολιτικής στα τραπεζικά επιτόκια χορηγήσεων υπήρξε πιο περιορισμένη από ό,τι για τις επιχειρήσεις, καθώς μεγαλύτερο μερίδιο των νέων δανείων είχε σταθερό επιτόκιο. 

Τον Απρίλιο του 2025 ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) διαμορφώθηκε στο υψηλότερο επίπεδο (17,2%) που έχει παρατηρηθεί από τις αρχές του 2009. Tην παροχή επιχειρηματικών πιστώσεων υποβοήθησαν τα προγράμματα συγχρηματοδότησης και εγγυοδοσίας αναπτυξιακών φορέων, καθώς και τα τραπεζικά δάνεια συγχρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδίων τα οποία εντάσσονται στο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). 

Ο ρυθμός ανόδου των καταναλωτικών δανείων το α΄ τετράμηνο του 2025 σημείωσε μικρή επιβράδυνση. Αντίθετα, ο ρυθμός συρρίκνωσης των στεγαστικών δανείων περιορίστηκε. Η ετήσια μείωση των τραπεζικών επιτοκίων για στεγαστικά δάνεια συμβάλλει θετικά στη ζήτηση πιστώσεων, η οποία ενισχύεται και από την άνοδο του δείκτη τιμών των κατοικιών. Τα προγράμματα “Σπίτι μου ΙΙ” και “Αναβαθμίζω το Σπίτι μου” επίσης στηρίζουν τη χορήγηση στεγαστικών δανείων από τις εγχώριες τράπεζες.

Τραπεζικό σύστημα: Βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών και αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών

Το 2024 και το α΄ τρίμηνο του 2025 συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών, εξέλιξη που αντανακλά τη βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών τους, την ενίσχυση του πλαισίου μακροπροληπτικής πολιτικής και τις θετικές επιδράσεις από τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Το α΄ τρίμηνο του 2025 η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκε σε ετήσια βάση, αντανακλώντας κυρίως την αύξηση των εσόδων από προμήθειες και τη μείωση των προβλέψεων για τον πιστωτικό κίνδυνο. Τα στοιχεία του α΄ τριμήνου του 2025 δείχνουν ότι συνεχίζεται η ενίσχυση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας των ελληνικών τραπεζών, ενώ βελτιώθηκε περαιτέρω η ποιότητα του δανειακού τους χαρτοφυλακίου και η ρευστότητά τους διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα. 

Κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί. Αναλυτικότερα, κινδύνους για τις βραχυχρόνιες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας αποτελούν: (α) η περαιτέρω αύξηση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο και πιο σημαντική της αναμενόμενης επιβράδυνση της οικονομίας της ευρωζώνης, (β) οι ισχυρότερες αρνητικές επιδράσεις στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες και στην αγορά ενέργειας από τη γενικευμένη αβεβαιότητα και τις οξυνόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, (γ) η μεγαλύτερη στενότητα στην αγορά εργασίας και ενδεχόμενες υψηλότερες μισθολογικές πιέσεις, (δ) ενδεχόμενες φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, (ε) ο χαμηλότερος του αναμενομένου ρυθμός απορρόφησης και αξιοποίησης των κονδυλίων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και (στ) η βραδύτερη του αναμενομένου υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιδράσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Προκλήσεις

Παρά τις αξιόλογες επιτυχίες και την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια και προκλήσεις που δρουν ανασταλτικά στην αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ελλάδα επιβαρύνεται από το σχετικά επαχθές και συχνά μεταβαλλόμενο κανονιστικό και διοικητικό πλαίσιο που στερείται διαφάνειας και από ένα νομικό σύστημα που δεν θεωρείται αρκετά αποτελεσματικό και προστατευτικό των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Οι κανονιστικοί φραγμοί, η παραοικονομία και η περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνεχίζουν να παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό, τις ιδιωτικές επενδύσεις και την αύξηση της παραγωγικότητας. Οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, τα χαμηλά αποτελέσματα εκπαίδευσης, η υστέρηση σε βασικές δεξιότητες και η έλλειψη κατάλληλων κινήτρων αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από την αναζήτηση εργασίας και περιορίζουν την καινοτομία. 

Προτάσεις πολιτικής

Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που σχετίζονται με τις εγχώριες διαρθρωτικές αδυναμίες, αλλά και οι αβεβαιότητες που συνδέονται με το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον, και για να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας, προτείνονται οι ακόλουθες μεταρρυθμίσεις και παρεμβάσεις πολιτικής. 

Η διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα της δημοσιονομικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό, καθοριστικής σημασίας είναι η συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Παράλληλα, η σχεδιαζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του υπολειπόμενου ποσού των δανείων του πρώτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, με χρήση των ταμειακών διαθεσίμων, θα υποβοηθήσει την ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους σε σύγκριση με τον υφιστάμενο μεσοπρόθεσμο στόχο, θα οδηγήσει σε αισθητή μείωση των μελλοντικών ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών, θα περιορίσει το κόστος εξυπηρέτησης και θα ενισχύσει τη βιωσιμότητα του χρέους. 

Από την άλλη πλευρά, χρειάζονται και δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις που καθιστούν τη δημοσιονομική πολιτική φιλικότερη προς την ανάπτυξη. Προτεραιότητα σε αυτόν τον τομέα αποτελούν οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης του φορολογικού συστήματος και στη βελτίωση της ποιότητας και αποδοτικότητας των δημόσιων δαπανών. 

Η έγκαιρη απορρόφηση και εκταμίευση των πόρων του RRF προς τον ιδιωτικό τομέα είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των προβλεπόμενων ρυθμών αύξησης των επενδύσεων κατά την περίοδο 2025-2026. Η αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων θα βοηθήσει στην επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες θα ενισχύσουν το μεσοπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. 

Επίσης, χρειάζονται πρόσθετες προσπάθειες για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη μετάβαση σε μια οικονομία μέσης και υψηλής εντάσεως τεχνολογίας. Βασική προτεραιότητα είναι οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, όπως η απλοποίηση των κανονιστικών ρυθμίσεων για τις επιχειρήσεις, η βάθυνση των εγχώριων αγορών πιστώσεων και κεφαλαίων, η ενίσχυση της καινοτομίας και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους. 

Οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν δράσεις μείωσης της γραφειοκρατίας, περιορισμού των εμποδίων εισόδου και εξόδου επιχειρήσεων από την αγορά, βελτίωσης του χωροταξικού σχεδιασμού και απλοποίησης των διαδικασιών χρήσης γης. Οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την καινοτομία, την έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) και τον ψηφιακό μετασχηματισμό θα πρέπει να επικεντρωθούν στην παροχή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων για Ε&Α, στην αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης για Ε&Α, στην επέκταση του ψηφιακού μετασχηματισμού του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και στην ενίσχυση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Η διασύνδεση της έρευνας με τις επιχειρήσεις, ειδικά με τη βιομηχανία, είναι καταλυτικής σημασίας για την παραγωγή καινοτομίας. Σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της κρατικής αποτελεσματικότητας, βασικές προτεραιότητες αποτελούν η ενίσχυση των υποδομών και του κράτους δικαίου, καθώς και η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης. 

Ταυτόχρονα, ένα αποτελεσματικό σύστημα χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης αυξάνει την κινητοποίηση αποταμιευτικών πόρων από εγχώριες και ξένες πηγές, συμβάλλει στην αποδοτικότερη κατανομή των δανειακών κεφαλαίων και οδηγεί στην αύξηση των επενδύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών και θα πρέπει να αποφευχθούν νέες καθαρές εισροές μη εξυπηρετούμενων δανείων. Επιπρόσθετα, είναι πολύ σημαντική η διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης, με αξιοποίηση του νέου Ταμείου Μικροπιστώσεων, καθώς και με την πρόσβαση σε εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης μέσω των αγορών κεφαλαίων. 

Μια εύρυθμη αγορά εργασίας και ένα μεγαλύτερο και καλύτερα εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό μπορούν να αυξήσουν άμεσα όχι μόνο την παραγωγή μέσω υψηλότερης εισροής εργασίας, αλλά και την παραγωγικότητα, ανακατανέμοντας ταχύτερα τους εργαζομένους προς αναπτυσσόμενους κλάδους και επιχειρήσεις, που έτσι μπορούν καλύτερα να αξιοποιήσουν νέες τεχνολογικές ευκαιρίες. Οι βασικές προτεραιότητες αφορούν την αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω της βελτίωσης του εκπαιδευτικού συστήματος και της αναμόρφωσης και επέκτασης των προγραμμάτων κατάρτισης των ανέργων, την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, κατά κύριο λόγο γυναικών, νέων, αλλά και ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, τον επαναπατρισμό των Ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού, αλλά και την προσέλκυση και ενσωμάτωση ξένων εργαζομένων, ιδίως εκείνων με πολύτιμες δεξιότητες. 

Δεδομένου ότι η εγχώρια αποταμίευση δεν επαρκεί για να καλύψει τις απαιτούμενες επενδύσεις, είναι επιτακτικά αναγκαία η συνέχιση της προσέλκυσης ξένων άμεσων επενδύσεων (ΞΑΕ). Σημαντική ώθηση στις ΞΑΕ θα μπορούσε επίσης να προέλθει και από την ταχύτερη υλοποίηση του προγράμματος ιδιωτικοποίησης και αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Ωστόσο, κρίσιμος παράγοντας για τις επενδύσεις είναι η διατήρηση της μακροοικονομικής, δημοσιονομικής και πολιτικής σταθερότητας. 

Η αύξηση των επενδύσεων σε βάθος χρόνου προϋποθέτει και την αύξηση των αποταμιεύσεων του ιδιωτικού τομέα. Προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορούσαν να συμβάλουν η ισχυροποίηση του τρίτου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή της ιδιωτικής ασφάλισης, καθώς και η προώθηση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. 

Τέλος, με δεδομένη την εξάρτηση της Ελλάδος από τα ορυκτά καύσιμα, απαιτούνται επειγόντως περισσότερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αναβαθμίσεις του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Στο ίδιο πλαίσιο, χρειάζονται πρόσθετες δράσεις περιορισμού του ενεργειακού κόστους, όπως ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων με γειτονικές χώρες, η αύξηση της χωρητικότητας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η επανεξέταση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και της υψηλής φορολογίας της ενέργειας. 

Ολοένα πιο αβέβαιο το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον

Το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο αβέβαιο, με εντεινόμενες προκλήσεις, συνεχείς ανατροπές και οξυνόμενες γεωπολιτικές εντάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα πρέπει να παραμείνει ενωμένη, να ενισχύσει το συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών της και να βαθύνει την οικονομική συνεργασία και ενοποίηση. Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τη σημαντική ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας (ReArm Europe Plan/Readiness 2030), καθώς και των επενδύσεων σε υποδομές και κρίσιμες νέες τεχνολογίες (Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), συνιστούν ριζική αλλαγή στη χάραξη της ευρωπαϊκής πολιτικής, συμβάλλοντας σε βάθυνση της Ενιαίας Αγοράς, και μπορούν να δώσουν τεράστια ώθηση στην ευρωπαϊκή οικονομία, αυξάνοντας την ευελιξία και την ανθεκτικότητά της σε εξωτερικές διαταραχές. Παράλληλα, η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης σε τομείς που αφορούν τη διαχείριση κρίσεων και τη θεμελίωση ενός ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλισης των καταθέσεων, αλλά και η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, θα εξασφαλίσουν οικονομίες κλίμακας και ομαλή ροή επενδύσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ταυτόχρονα όμως θα πρέπει να αξιοποιηθεί η πολύ επιτυχημένη εμπειρία του NextGenerationEU ώστε να προωθηθεί σε μόνιμη βάση η έκδοση ενός κοινού ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου σε ευρώ (ευρωομόλογο). Οι παραπάνω δράσεις θα ενδυναμώσουν την ευρωπαϊκή οικονομία και θα ενισχύσουν το διεθνή ρόλο του ευρώ ως εναλλακτικού αποθεματικού νομίσματος.

Όπως τόνισε ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος «η Έκθεση παραδίδεται σε μια περίοδο που υπάρχουν πολύ μεγάλες αβεβαιότητες παγκοσμίως, τόσο οικονομικές όσο και γεωπολιτικές» σημειώνοντας πως «παρά ταύτα η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμό σημαντικό 2,3%, σημαντικά υψηλότερο από την υπόλοιπη Ευρώπη και το σημαντικότερο είναι ότι αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας καθώς και μεταρρυθμίσεων».

«Εάν συνεχίσουμε έτσι νομίζω ότι δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα» κατέληξε ο κ. Γ. Στουρνάρας.

Παραλαμβάνοντας την Έκθεση ο Πρόεδρος της Βουλής τόνισε: «Κρατώ  το αισιόδοξο μήνυμά σας για την ελληνική οικονομία, αλλά και την ανησυχία σας για κάτι που βέβαια ξεφεύγει από τα όρια της Ελλάδος. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις καλώς ή κακώς δεν περνάνε μέσα από εμάς».

Ο κ. Ν. Κακλαμάνης εξέφρασε την ιδιαίτερη εκτίμησή του για τον κ. Γ. Στουρνάρα, σημειώνοντας πως «με τον κύριο Στουρνάρα δεν ταυτίζομαι πάντα ιδεολογικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν τρέφω μία πολύ μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπό του. Ακούω και διαβάζω πάντα τις δηλώσεις του. Προσπαθώ να τις αποκωδικοποιήσω γιατί καμιά φορά πίσω από αυτά που λέει κρύβονται και πράγματα πολύ πιο σοβαρά».

Όπως επεσήμανε, «σε μια εποχή που μιλάμε γενικόλογα πολλές φορές, το να έχει ένας άνθρωπος άποψη αυτό είναι που εγώ προσωπικά και σαν πολίτης και σαν γιατρός και σαν πολιτικός το σέβομαι ιδιαίτερα και μάλιστα την άποψη να τη λέει δημοσίως και να την υποστηρίζει δημοσίως με επιχειρηματολογία. Δεν είναι κακό να πει κανείς συμφωνώ ή διαφωνώ με την άποψη, αρκεί αυτός που τη λέει να έχει άποψη και είστε σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων».