Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τομέα της ενέργειας, όπου παρουσιάζεται ένας συγκεκριμένος οδικός χάρτης με στόχο τη δομική μείωση του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία. Το σχέδιο αυτό κινητοποιεί πόρους άνω των 5 δισεκατομμυρίων € για την περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), των υποδομών αποθήκευσης, των νησιωτικών διασυνδέσεων, καθώς και προγραμμάτων ενεργειακής αυτονομίας. Επιπλέον, αναφέρεται στη μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας των Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας (ΥΚΩ) από τον Ιανουάριο για περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές.

Αναφορικά με την ακρίβεια, την οποία αναγνωρίζει ως το οξύτερο πρόβλημα των νοικοκυριών, η κ. Σδούκου αναλύει τις εξωγενείς διεθνείς πιέσεις και αντιπαραβάλλει τη στρατηγική της κυβέρνησης για τη μόνιμη ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει τη σημαντική αύξηση του μέσου καθαρού ετήσιου μισθού, ο οποίος από 11.900 ευρώ το 2019 προσεγγίζει τα 21.500 ευρώ το 2025.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Κυρία Σδούκου η ΔΕΘ είναι πλέον παρελθόν, όμως η αποτίμηση που έκαναν οι εκπρόσωποι των φορέων για όσα μέτρα ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός δεν ήταν με θετικό πρόσημο. Υπάρχει χρόνος έως τις εκλογές για να τους πείσετε;

Πρώτα από όλα να πούμε ότι υπήρξε η ευρύτερη αναγνώριση ότι πράγματα προχώρησαν και ότι πάγια αιτήματα κλάδων άρχισαν να δρομολογούνται ή και να υλοποιούνται. Υπάρχει επίσης μια γενικότερη αίσθηση από παράγοντες της αγοράς ότι τα μέτρα που λαμβάνουμε αυξάνουν τη ρευστότητα και, επομένως, στηρίζουν έμμεσα και την ίδια την αγορά. Προφανώς θα υπάρχουν και κάποιες αιτιάσεις ή παράπονα γιατί κάποιο αίτημα δεν ικανοποιήθηκε ή γιατί ένα χρονοδιάγραμμα θα ήθελαν να είναι πιο σύντομο, όμως στην πολιτική καλείσαι να διαχειριστείς με τον βέλτιστο τρόπο πολλά προβλήματα μέσα σε ένα περιβάλλον συγκεκριμένων και όχι απεριόριστων πόρων. Οι παρεμβάσεις που έγιναν στην ΔΕΘ είναι σημαντικές για τους ελεύθερους επαγγελματίες, όπως η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και η μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, ενώ τώρα προχωρά και το σταδιακό ξήλωμα των τεκμηρίων, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για τον κλάδο. Και όσα σας λέω έχουν αποτυπωθεί στο γεγονός πως το 36% των πολιτών αξιολογεί θετικά τα μέτρα που εξαγγείλαμε στη ΔΕΘ, ποσοστό αυξημένο κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με πέρυσι, οπότε θα σας έλεγα ότι οι πολίτες και άκουσαν τα μέτρα και κατάλαβαν την προσπάθεια. Δική μας δουλειά είναι να εξηγήσουμε τι κάνουμε, γιατί επιλέγουμε αυτόν τον δρόμο και γιατί πιστεύουμε ότι ωφελεί συνολικά την κοινωνία. Και, τελικά, να πείσουμε ότι η πρότασή μας για την Ελλάδα του 2030 είναι εφαρμόσιμη, σοβαρή και η καλύτερη πρόταση για την επόμενη ημέρα της χώρας.

–Ο Πρωθυπουργός στο πλαίσιο της ομιλίας του στη ΔΕΘ έθεσε ως κεντρικό στόχο τη σταδιακή μείωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά, βιομηχανία και αγρότες. Δεδομένης της εμπειρίας σας στον τομέα της ενέργειας, ποιος είναι ο συγκεκριμένος οδικός χάρτης για να επιτευχθεί αυτή η αποκλιμάκωση; Πως θα γίνει;

Θεωρώ ότι το σημαντικό εδώ είναι πως δεν μιλάμε για μία ακόμη προσωρινή επιδότηση του λογαριασμού. Ο στόχος είναι να μειώσουμε δομικά το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία. Πώς θα γίνει; Με περισσότερες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, περισσότερη αποθήκευση ώστε να αξιοποιούμε καλύτερα τη φθηνή πράσινη ενέργεια και με την επιτάχυνση των διασυνδέσεων των νησιών. Οι διασυνδέσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές, γιατί όσο περιορίζεται η ακριβή ηλεκτροπαραγωγή στα μη διασυνδεδεμένα νησιά, τόσο μειώνονται και οι Υπηρεσίες Κοινής Ωφελείας που πληρώνουμε όλοι στους λογαριασμούς μας. Γι’ αυτό από τον Ιανουάριο μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα των Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας για περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές, ενώ αντίστοιχη μείωση ισχύει ήδη για τη βιομηχανία. Ταυτόχρονα επενδύουμε πολύ περισσότερο στην εξοικονόμηση και την ενεργειακή αυτονομία. Νέα «Εξοικονομώ», αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και ένα νέο πλαίσιο που θα επιτρέπει ευκολότερα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να παράγουν και να αποθηκεύουν τη δική τους ενέργεια. Είναι ένα σχέδιο που κινητοποιεί πάνω από 5 δισ. ευρώ. Για τη βιομηχανία υπάρχουν ήδη ειδικές παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος και την ενεργειακή της αναβάθμιση. Για τους αγρότες υπάρχει ήδη το φθηνότερο αγροτικό ρεύμα και το τιμολόγιο «ΓΑΙΑ», ενώ όσο πέφτει συνολικά το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας, το όφελος περνά και στον πρωτογενή τομέα. Άρα ο οδικός χάρτης είναι συγκεκριμένος. Παράγουμε περισσότερη φθηνή ενέργεια, αποθηκεύουμε περισσότερο, τη μεταφέρουμε φθηνότερα μέσω των διασυνδέσεων, καταναλώνουμε λιγότερη μέσω της εξοικονόμησης και δίνουμε στον ίδιο τον καταναλωτή τη δυνατότητα να γίνει παραγωγός. Αυτός είναι ο δρόμος για μόνιμα και όχι πρόσκαιρα φθηνότερη ενέργεια.

–Η ακρίβεια παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα σύμφωνα με τους πολίτες. Ουσιαστική λύση θα δοθεί, γιατί μέτρα όπως “συμφωνίες κυρίων”, μάλλον δεν αποδίδουν και αυτό το διαπιστώνουν καθημερινά οι καταναλωτές.

Δεν υπάρχει λόγος να ωραιοποιούμε την κατάσταση. Η ακρίβεια παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα για τα νοικοκυριά και το βλέπουμε καθημερινά. Ο πολίτης κρίνει από το σούπερ μάρκετ, το ρεύμα, το ενοίκιο και κυρίως από το τι του μένει στο τέλος του μήνα. Πολλές φορές βέβαια, για να είμαστε ειλικρινείς, ακόμα και αν είναι σταθερές οι τιμές, αυτό χάνεται μέσα σε μια γενική αίσθηση ανόδου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι τιμές τροφίμων, ιδίως στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, που όλο το καλοκαίρι παρέμειναν ίδιες με τις περσινές, αλλά η αίσθηση μιας γενικευμένης ακρίβειας δεν επέτρεψε στους πολίτες να το αντιληφθούν πλήρως. Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι οι συμφωνίες με την αγορά βοηθούν. Το ότι 1.700 κωδικοί προϊόντων έχουν μια μείωση μεσοσταθμικά σχεδόν 9% είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι -και το κατανοούμε απολύτως- η πλήρης λύση. Πρέπει επίσης να έχουμε στο μυαλό μας ότι ένα σημαντικό μέρος αυτών των πιέσεων είναι εξωγενές. Από τον πόλεμο στην Ουκρανία, που προκάλεσε ένα τεράστιο ενεργειακό και διατροφικό σοκ στην Ευρώπη, μέχρι τη σημερινή κρίση στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ, που έχουν στείλει ξανά το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Και για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα, αυτές οι διεθνείς αυξήσεις περνούν αναπόφευκτα στις μεταφορές, στην παραγωγή και τελικά στις τιμές. Η μόνιμη όμως απάντηση είναι η σταθεροποίηση των τιμών και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Και εδώ έχει γίνει πρόοδος. Ο μέσος καθαρός ετήσιος μισθός, από περίπου 11.900 ευρώ το 2019, προσεγγίζει τα 21.500 ευρώ το 2025, δηλαδή είναι αυξημένος κατά περίπου 9.600 ευρώ. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στη 17η θέση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, πάνω από δέκα χώρες, μεταξύ αυτών την Πορτογαλία και την Τσεχία. Αυτή είναι η στατιστική αλήθεια και τα νούμερα την περιγράφουν σωστά. Κατανοώ όμως πλήρως και την αλήθεια των ανθρώπων που, όταν βρίσκονται μπροστά στο ταμείο, σκέφτονται πόσο θα τους στοιχίσουν τα ψώνια και κάνουμε ό,τι μπορούμε για να απαλύνουμε αυτό το βάρος.

–Κυρία Σδούκου, τις προηγούμενες ημέρες παρακολουθήσαμε μια πρωτοφανή μετωπική σύγκρουση με τον πρωθυπουργό να αναφέρει ότι ο Αντώνης Σαμαράς «διαθέτει τεχνογνωσία στο πώς να κάνει κακό στην παράταξη» ενώ ο πρώην πρωθυπουργός ανταπάντησε ότι η ΝΔ έχει μετατραπεί σε «κόμμα Μητσοτάκη», καλώντας τον κ. Μητσοτάκη να ανησυχεί για τη δική του υστεροφημία. Υπάρχει ανησυχία στην Πειραιώς για το ενδεχόμενο αυτή η ιδεολογική και προσωπική διαμάχη να προκαλέσει συσπειρώσεις ή διαρροές του δεξιού ακροατηρίου προς νέα ή υπάρχοντα σχήματα με συνέπεια την μείωση των ποσοστών της ΝΔ;

Νομίζω ότι η συζήτηση μπαίνει σε μια μάλλον λάθος βάση. Η δική μας ανησυχία δεν είναι τι θα πει ο Α ή ο Β και αν αυτό θα δημιουργήσει πρόσκαιρα κάποια πολιτική πίεση. Η δική μας ανησυχία είναι τα προβλήματα των πολιτών. Αν καταφέρουμε, για παράδειγμα, να αντιμετωπίσουμε καλύτερα την ακρίβεια και να βελτιώσουμε την καθημερινότητα του κόσμου, όλα τα υπόλοιπα έχουν πολύ μικρότερη σημασία και πολύ μικρότερη απήχηση. Από εκεί και πέρα, αυτό που είπε ο Πρωθυπουργός για τον κ. Σαμαρά δεν ήταν προσωπική επίθεση, αλλά ιστορική καταγραφή. Υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα στην πορεία της παράταξης, τα οποία είναι καταγεγραμμένα και ο καθένας μπορεί να ανατρέξει σε αυτά. Αν ο κ. Σαμαράς ενοχλείται όταν του υπενθυμίζουν αυτό το παρελθόν, είναι δικαίωμά του. Αλλά αυτό το παρελθόν είναι οι δικές του πολιτικές επιλογές. Και από εκεί και πέρα υπάρχουν δύο δρόμοι, είτε το παρελθόν γίνεται οδηγός για να μην επαναλάβεις τα ίδια λάθη, είτε επιλέγεις να κινηθείς ξανά στο ίδιο μοτίβο και τότε οφείλεις να εξηγήσεις γιατί. Γιατί αν κάποιος που έχει ήδη μια φορά προκαλέσει βαθύ τραύμα στην παράταξη σήμερα επιλέξει και πάλι μια πορεία σύγκρουσης μαζί της, τότε δυστυχώς επιβεβαιώνει στην πράξη αυτό ακριβώς που είπε ο Πρωθυπουργός. Ότι διαθέτει τεχνογνωσία στο πώς να κάνει κακό στη Νέα Δημοκρατία. 

–Τελικά όταν έρθει η ώρα η ΝΔ, θα επιλέξει να συγκυβερνήσει με ένα κόμμα που βρίσκεται στα δεξιά της ή στα αριστερά της;

Η Νέα Δημοκρατία έχει έναν καθαρό στόχο και αυτός είναι η αυτοδυναμία. Να λάβουμε από τους Έλληνες πολίτες μια νέα εντολή για αυτοδύναμη κυβέρνηση. Οι πολίτες, βέβαια, είναι αυτοί που στο τέλος αποφασίζουν. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν υπάρχει πραγματικό περιθώριο συγκυβέρνησης ούτε προς τα αριστερά μας ούτε προς τα δεξιά μας. Το ΠΑΣΟΚ έχει αποκλείσει κατηγορηματικά τη συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία και το έχει κάνει ακόμη και με απόφαση συνεδρίου. Προς τα δεξιά μας, ποιος ακριβώς υπάρχει για να συνεργαστούμε; Απολύτως κανένα. Άρα το ερώτημα για εμάς δεν είναι «με ποιον θα συγκυβερνήσετε». Το ερώτημα είναι αν μπορούμε να πετύχουμε την αυτοδυναμία. Και θεωρούμε ότι μπορούμε. Στην τελευταία δημοσκόπηση της GPO, το 44,6% θεωρεί το πρόγραμμά μας ρεαλιστικό και κοστολογημένο, ενώ το 36% αξιολογεί θετικά τα μέτρα της ΔΕΘ. Και τα δύο ποσοστά είναι αρκετά υψηλότερα από τη σημερινή εκτίμηση ψήφου της Νέας Δημοκρατίας. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει ένας πολύ μεγαλύτερος κύκλος πολιτών από το σημερινό μας ποσοστό που ακούει την πρότασή μας και την αξιολογεί θετικά. Εκεί βρίσκεται και η ουσία για μένα, πρέπει μέχρι τις εκλογές να μιλήσουμε με τους πολίτες αυτούς και να τους πείσουμε ότι πρέπει να μας εμπιστευτούν, ότι το σχέδιο μας, το σχέδιο του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Νέας Δημοκρατίας, για την Ελλάδα του 2030 είναι η πρόταση που πρέπει να στηρίξουν.           

–Εσείς συμμερίζεστε τη δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης Γ. Φλωρίδη, ότι «εάν (σ.σ. η χώρα) θα μείνει ακυβέρνητη, μην έχουμε καμία αμφιβολία ότι θα γίνει το ντου από απέναντι»;

Δεν θα σταθώ στη διατύπωση αλλά σε αυτό που ήθελε να περιγράψει πολιτικά. Η ιστορία δείχνει ότι η Τουρκία συχνά επιχειρεί να δοκιμάσει όρια όταν αντιλαμβάνεται κενό, αβεβαιότητα ή μετάβαση. Το 1974 η εισβολή στην Κύπρο έγινε σε μια περίοδο βαθιάς πολιτικής κρίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω Watergate. Το 1996, στα Ίμια, η Ελλάδα βρισκόταν μόλις στη μετάβαση από τον Ανδρέα Παπανδρέου στον Κώστα Σημίτη, με έναν νέο Πρωθυπουργό που είχε αναλάβει λίγες ημέρες πριν. Ενώ και το 2020 δοκίμασε τις αντοχές και τα αντανακλαστικά της κυβέρνησης Μητσοτάκη, παίρνοντας όμως άμεση και αποφασιστική απάντηση. Αυτό όμως ασφαλώς δεν σημαίνει ότι κάθε περίοδος πολιτικής αστάθειας οδηγεί σε ελληνοτουρκική κρίση. Το 1989, για παράδειγμα, είχαμε μεγάλη πολιτική αστάθεια χωρίς αντίστοιχο επεισόδιο. Μια σοβαρή χώρα, όμως, δεν ποντάρει στο καλό σενάριο. Διαβάζει την ιστορία και προετοιμάζεται. Γι’ αυτό θεωρώ την πολιτική σταθερότητα ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά σήμερα, σε ένα εξαιρετικά αβέβαιο διεθνές περιβάλλον. Δεν λέω ότι χωρίς αυτοδύναμη κυβέρνηση θα μας επιτεθεί η Τουρκία. Λέω ότι, στη γειτονιά στην οποία ζούμε, είναι σαφώς προτιμότερο να υπάρχει σταθερή κυβέρνηση, καθαρή εντολή και γρήγορα αντανακλαστικά. Και αυτή η κυβέρνηση έχει ήδη δοκιμαστεί στον Έβρο και στο Αιγαίο, έχει ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις και το διπλωματικό αποτύπωμα της χώρας. Για την Ελλάδα, λοιπόν, η πολιτική σταθερότητα δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Είναι και παράγοντας εθνικής ασφάλειας.

–Η Α’ Αθηνών είναι μια δύσκολη εκλογική περιφέρεια, ένας «λάκκος λεόντων». Είστε έτοιμη για τη μάχη που θα κληθείτε να δώσετε;

Επιτρέψτε μου να σας πω, ότι δεν βλέπω την Α΄ Αθηνών για «λάκκο λεόντων» αλλά σαν μία περιφέρεια με πολλές προοπτικές και πολλά ανοιχτά ζητήματα και απαιτούν στην πραγματικότητα έναν συνδυασμό εθνικών και τοπικών πολιτικών για να μπορέσουμε να τα αντιμετωπίσουμε. Και για μένα αυτό είναι μία μεγάλη πολιτική αλλά και προσωπική πρόκληση. Ως γυναίκα που ζει στην Αθήνα, ως μητέρα, ως εργαζόμενη που ζει και δουλεύει εδώ σχεδόν 20 χρόνια, θέλω να πάρω όλα αυτά που ενοχλούν εμένα, τους διπλανούς μου, τους ανθρώπους στο Κουκάκι, στο Παγκράτι, στην Κυψέλη, στην Ακαδημία Πλάτωνος, και να προσπαθήσουμε να τα λύσουμε όλοι μαζί. Γιατί πρέπει να αθροίσουμε δυνάμεις, πολίτες και πολιτικοί, για να μπορέσουμε να δώσουμε πραγματικές λύσεις. Και επειδή είπατε για «λάκκο λεόντων» και προφανώς αναφέρεστε στους συνυποψήφιους μου, να σας πως ότι η μάχη αυτή είναι κοινή. Είναι χαρά για μένα να είμαι στο ίδιο ψηφοδέλτιο με στελέχη του κόμματος μας που έχουν εμπειρία και μετρήσιμο έργο και αποτύπωμα στην πολιτική του διαδρομή. Για το αν είμαι έτοιμη για τη μάχη, όπως λέτε, η απάντηση είναι «ναι». Kαι για την Α΄ Αθήνας και για φυσικά στο πλευρό του Κυριάκου Μητσοτάκη για να κερδίσουμε μια ακόμη τετραετία. 

Παράλληλα, ασκεί δριμεία κριτική στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική της περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών της ακρίβειας χωρίς να αγγίζει τις βαθύτερες αιτίες. Τέλος, τοποθετείται με σαφήνεια για τους κανόνες στελέχωσης και κοινωνικής διεύρυνσης της ΕΛ.Α.Σ., τονίζοντας ότι στόχος είναι η συγκρότηση μιας νέας προοδευτικής πλειοψηφίας χωρίς προνομιακές μεταφορές εδρών ή ανακύκλωση προσώπων.

Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο

–Ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ είπε ότι το 2015 δεν τα κατάφερε και συμβιβάστηκε, αλλά στη συνέχεια πήγε σε εκλογές. Είχε όμως προηγηθεί το δημοψήφισμα. Πώς μπορεί σήμερα να πείσει ότι δεν θα αγνοήσει ξανά τη λαϊκή εντολή;

Το 2015 δεν χρειάζεται ούτε να το ωραιοποιήσουμε ούτε να το ξαναγράψουμε. Ο Αλέξης Τσίπρας είπε καθαρά στη ΔΕΘ ότι συγκρούστηκε, δεν πέτυχε το αποτέλεσμα που επεδίωκε στη διαπραγμάτευση, αναγκάστηκε σε έναν επώδυνο συμβιβασμό και στη συνέχεια επέστρεψε στην κρίση του ελληνικού λαού, με όλα τα δεδομένα πλέον γνωστά. Σήμερα, όμως, βρισκόμαστε σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Η χώρα δεν βρίσκεται σε μνημόνιο, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες είναι γνωστοί και οι προτάσεις μας έχουν σχεδιαστεί μέσα σε αυτό το πραγματικό πλαίσιο.

Γι’ αυτό δεν ζητάμε από τους πολίτες να μας πιστέψουν επειδή το λέμε. Τους παρουσιάζουμε συγκεκριμένα τι θα κάνουμε, πόσο κοστίζει, πώς χρηματοδοτείται και πώς θα εφαρμοστεί. Και έχουμε δεσμευτεί να καταθέσουμε το δημοσιονομικό μας πρόγραμμα στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο για ανεξάρτητη αξιολόγηση.

Δεν υποσχόμαστε τα πάντα στους πάντες. Έχουμε ιεραρχήσει ανάγκες και έχουμε παρουσιάσει ένα σχέδιο τετραετίας ρεαλιστικό, εφαρμόσιμο και αναγκαίο.

Η αξιοπιστία σήμερα είναι ότι παρουσιάζουμε από πριν το σχέδιο, τους πόρους και τους κανόνες με τους οποίους θα κυβερνήσουμε – και είμαστε έτοιμοι να κριθούμε γι’ αυτά.

–Ως οικονομολόγος έχετε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στο Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης των 12 δισ. ευρώ. Πώς απαντάτε στην κριτική περί «ανέξοδων υποσχέσεων» και πώς τεκμηριώνεται η κοστολόγηση;

Πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε μια βασική σύγχυση: άλλο το δημοσιονομικό πρόγραμμα και άλλο το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης.

Το δημοσιονομικό πρόγραμμα είναι περίπου 7,5 δισ. ευρώ στην τετραετία. Πατά στον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και σε νέα, μόνιμα έσοδα από δικαιότερη φορολόγηση. Δεν ξεκινήσαμε δηλαδή από έναν κατάλογο υποσχέσεων και μετά ψάξαμε πώς θα τον πληρώσουμε. Ξεκινήσαμε από τα πραγματικά περιθώρια, ιεραρχήσαμε ανάγκες και πάνω σε αυτά χτίσαμε τις παρεμβάσεις μας. 

Το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης είναι διαφορετικό. Είναι ένα δημόσιο επενδυτικό εργαλείο, η επενδυτική μηχανή της παραγωγικής ανασυγκρότησης, με στόχο 12 δισ. ευρώ πρωτογενών κεφαλαίων στην τετραετία. Η χρηματοδοτική του αρχιτεκτονική αξιοποιεί εθνικούς επενδυτικούς πόρους, ανακατευθύνει το επενδυτικό κίνητρο της Golden Visa προς παραγωγικές επενδύσεις και, με μόχλευση πρόσθετων κεφαλαίων, αποκτά πολύ μεγαλύτερη επενδυτική δυνατότητα. Δεν μοιράζει επιδοτήσεις χωρίς στόχο. Χρηματοδοτεί επενδύσεις με δημόσιο έλεγχο και μετρήσιμο αποτέλεσμα. 

Η ουσιαστική μας διαφορά είναι αυτή: η Ελλάδα δεν μπορεί μόνο να μοιράζει καλύτερα τον υπάρχοντα πλούτο. Πρέπει και να παράγει περισσότερο.

–Ποιο είναι το μεγαλύτερο έλλειμμα των μέτρων που παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ;

Δεν έλειψε ακόμη ένα μέτρο. Έλειψε ένα σχέδιο για το πού θέλουμε να βρίσκεται η Ελλάδα σε δέκα χρόνια.

Μετά από επτά χρόνια, ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί κυρίως να διορθώσει τις συνέπειες του ίδιου μοντέλου που εφάρμοσε. Δίνει κάτι στον μισθό, αλλά η ακρίβεια το αφαιρεί στο σούπερ μάρκετ και στο ρεύμα. Επιδοτεί τη ζήτηση κατοικίας χωρίς να δημιουργεί επαρκές απόθεμα προσιτής στέγης. Ανακαλύπτει τώρα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ για χρόνια μεγάλο μέρος τους έμεινε έξω από τη μεγάλη επενδυτική χρηματοδότηση.

Γι’ αυτό λέω: άλλαξε το περιτύλιγμα, όχι το μοντέλο.

Εμείς θέτουμε έναν διπλό στόχο: σύγκλιση με την Ευρώπη και σύγκλιση μέσα στην ίδια την Ελλάδα. Ανάμεσα στους πολλούς και τους λίγους, ανάμεσα στο κέντρο και την περιφέρεια. 

Αυτό απαιτεί παραγωγικότητα, τεχνολογία, βιομηχανική πολιτική, εξαγωγές, ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος και ισχυρότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Δεν χρειαζόμαστε καλύτερη διαχείριση των συνεπειών. Χρειαζόμαστε αλλαγή των αιτιών που τις παράγουν.

–Έχετε επιμείνει ότι το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι μόνο η ακρίβεια ή οι χαμηλοί μισθοί, αλλά το ίδιο το παραγωγικό μοντέλο. Τι σημαίνει στην πράξη «αλλαγή παραγωγικού μοντέλου» για μια μικρομεσαία επιχείρηση, έναν εργαζόμενο και έναν νέο άνθρωπο στην περιφέρεια; Και πώς θα καταλάβουμε σε τέσσερα χρόνια ότι η Ελλάδα πράγματι άλλαξε πορεία;

Σημαίνει να πάψει η Ελλάδα να προσπαθεί να είναι ανταγωνιστική μέσω χαμηλών μισθών και να γίνει ανταγωνιστική επειδή παράγει περισσότερη αξία: με τεχνολογία, παραγωγικότητα, καινοτομία και εξαγωγές.

Για τη μικρομεσαία επιχείρηση σημαίνει να μη μένει μικρή από ανάγκη. Να μπορεί να χρηματοδοτηθεί, να επενδύσει, να συνεργαστεί, να μεγαλώσει και να εξάγει. Το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης περιλαμβάνει εργαλεία για επιχειρηματική μεγέθυνση, βιομηχανικό μετασχηματισμό και εξαγωγική χρηματοδότηση. 

Για τον εργαζόμενο σημαίνει η αύξηση της παραγωγικότητας να επιστρέφει και στον μισθό του, με καλύτερες αμοιβές και ποιοτικότερες θέσεις εργασίας. Για τον νέο στην περιφέρεια σημαίνει να υπάρχουν δουλειές, υποδομές, στέγη και πραγματική προοπτική στον τόπο του.

Και πώς θα μετρηθούμε; Όχι από το πόσα δισεκατομμύρια θα ανακοινώσουμε ότι «απορρίφθηκαν». Αλλά από το αν έχουμε περισσότερες επιχειρήσεις που παράγουν και εξάγουν, καλύτερες δουλειές, υψηλότερη παραγωγικότητα και περισσότερη εγχώρια προστιθέμενη αξία.

Ανάπτυξη δεν είναι πόσα χρήματα πέρασαν από την οικονομία. Είναι τι δυνατότητες άφησαν πίσω τους.

–Ποια είναι η στρατηγική της ΕΛ.Α.Σ. για τη στελέχωσή της; Έχουν θέση βουλευτές που προέρχονται από τον ΣΥΡΙΖΑ και αποχώρησαν ή ανεξαρτητοποιήθηκαν;

Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν απολύτως σαφής. Η ΕΛ.Α.Σ. είναι ανοιχτή σε όσους αποδέχονται τη διακήρυξή της και θέλουν να συμβάλουν, αλλά υπάρχουν δύο καθαροί κανόνες.

Πρώτον, δεν εντάσσονται σήμερα εν ενεργεία βουλευτές που εξελέγησαν με άλλα κόμματα. Κοινοβουλευτική Ομάδα θα αποκτήσουμε όταν μας τη δώσουν οι πολίτες στην κάλπη. Δεύτερον, κανείς δεν μεταφέρει τίτλους, προνόμια ή κεκτημένες θέσεις από την προηγούμενη πολιτική του διαδρομή. Όλοι ξεκινούν με ίσους όρους και οι υποψηφιότητες θα αποφασιστούν συλλογικά όταν έρθει η ώρα. 

Για όσους δεν έχουν πλέον βουλευτική ιδιότητα, δεν υπάρχουν ούτε προεξοφλημένοι αποκλεισμοί ούτε προνομιακά εισιτήρια.

Δεν θέλουμε να χτίσουμε ένα κόμμα μεταφέροντας έδρες. Θέλουμε να χτίσουμε μια νέα κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία.

–Πώς θα πετύχει η ΕΛ.Α.Σ. μαζική κοινωνική διεύρυνση χωρίς να δώσει την εικόνα «ανακύκλωσης» προσώπων;

Το νέο στην πολιτική δεν είναι θέμα ηλικίας ή λευκού βιογραφικού. Είναι ιδέες, κανόνες, συμπεριφορές και σχέση με την εξουσία.

Χρειαζόμαστε και εμπειρία και ανανέωση. Ανθρώπους από την επιστήμη, την εργασία, την παραγωγή, τη μικρή επιχειρηματικότητα, την Αυτοδιοίκηση και τον πολιτισμό. Ανθρώπους που μπορούν να μεταφέρουν την πραγματική κοινωνία μέσα στην πολιτική και όχι να αναπαράγουν κλειστούς μηχανισμούς. Η ανανέωση δεν μας ενδιαφέρει ως φωτογραφία. Μας ενδιαφέρει ως κοινωνική ανανέωση της πολιτικής.

Ο Αλέξης Τσίπρας το συμπύκνωσε σωστά: θέλουμε η ΕΛ.Α.Σ. να είναι «χώρος πλεονάσματος προσφοράς και όχι ζήτησης αξιωμάτων». 

Το ερώτημα δεν είναι ποια θέση είχε κάποιος χθες. Είναι τι είναι έτοιμος να προσφέρει αύριο.

–Η ΕΛ.Α.Σ. κατηγορείται ότι είναι ακόμη ένα «one man show», χωρίς εκλεγμένα όργανα. Πότε θα αποκτήσει πλήρως αιρετή οργανωτική δομή;

Ο Αλέξης Τσίπρας είναι προφανώς το κεντρικό πολιτικό πρόσωπο αυτής της προσπάθειας. Άλλο όμως ισχυρή ηγεσία και άλλο προσωποπαγές κόμμα.

Η ΕΛ.Α.Σ. διαθέτει ήδη συλλογικές δομές, Εθνικό Συμβούλιο, Πολιτική Επιτροπή και τομείς πολιτικής. Είναι, επίσης, αλήθεια ότι βρισκόμαστε σε μεταβατική οργανωτική φάση και τα σημερινά όργανα δεν έχουν ακόμη προκύψει μέσα από το πρώτο συνέδριο.

Ο οργανωτικός σχεδιασμός είναι τα μεταβατικά όργανα να οδηγήσουν την προσπάθεια στις εθνικές εκλογές και στη συνέχεια να διαμορφωθεί μέσα από το συνέδριο η πλήρης αιρετή δομή.

Το ουσιαστικό για μένα είναι το μοντέλο λειτουργίας: πολιτική κατεύθυνση, συλλογικότητα, κανόνες και λογοδοσία. Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας είπε στη ΔΕΘ «έπαθα και έμαθα», αναφερόμενος στις προσωπικές στρατηγικές του παρελθόντος. 

Η ηγεσία δίνει κατεύθυνση. Οι θεσμοί εγγυώνται ότι η πολιτική δεν αποτελεί προσωπική ιδιοκτησία κανενός.

–Προέρχεστε από την περιφέρεια και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τι προτείνει η ΕΛ.Α.Σ. για να σταματήσει η ερήμωση της ελληνικής υπαίθρου;

Για μένα αυτή δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είμαι από τις Σέρρες και ξέρω τι σημαίνει ένας τόπος να χάνει πρώτα τους νέους του και στη συνέχεια δουλειές, υπηρεσίες και τελικά την ίδια του την προοπτική.

Γι’ αυτό χρειάζεται συνολική πολιτική, ώστε ο άνθρωπος να μπορεί να μείνει, να σπουδάσει, να δουλέψει και να δημιουργήσει στον τόπο του.

Το πρόγραμμα «Δικαίωμα να μείνεις στον τόπο σου» αντιμετωπίζει το αυξημένο κόστος ζωής στους μικρούς και απομακρυσμένους οικισμούς – μετακινήσεις, ενέργεια και βασικά αγαθά. 

Παράλληλα, η στήριξη 80.000 φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους στα περιφερειακά πανεπιστήμια, με 500 ευρώ τον μήνα για δέκα μήνες, δεν είναι μόνο κοινωνικό και εκπαιδευτικό μέτρο. Είναι και περιφερειακή πολιτική: βοηθά νέους να σπουδάσουν και να παραμείνουν στις πόλεις των περιφερειακών πανεπιστημίων, ενισχύει τα ίδια τα ιδρύματα και στηρίζει τις τοπικές οικονομίες. 

Αλλά η πραγματική απάντηση στην ερήμωση είναι παραγωγική δραστηριότητα: αγροδιατροφή, μεταποίηση, νερό και αρδευτικά, ενέργεια, υποδομές, logistics, τεχνολογία, χρηματοδότηση τοπικών επιχειρήσεων και ισχυρότερη Αυτοδιοίκηση. 

Για μένα η σύγκλιση έχει έναν απλό δείκτη: να μη χρειάζεται ένα παιδί από τις Σέρρες να φύγει από τις Σέρρες για να αποκτήσει προοπτική. Να μπορεί να σπουδάσει, να δουλέψει, να επιχειρήσει και να δημιουργήσει οικογένεια στον τόπο του.

–Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης δήλωσε ότι αν η χώρα μείνει «ακυβέρνητη» θα γίνει «το ντου από απέναντι». Μπορεί η πολιτική αστάθεια να δημιουργήσει πολεμική κρίση;

Η Τουρκία αποτελεί υπαρκτή γεωπολιτική πρόκληση και η Ελλάδα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα. Ακριβώς γι’ αυτό τα εθνικά θέματα δεν μπορούν να μετατρέπονται σε προεκλογικό φόβητρο.

Άλλο να λες ότι η χώρα χρειάζεται σταθερή κυβέρνηση και άλλο να κατασκευάζεις το δίλημμα «Μητσοτάκης ή εισβολή». Εάν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία για άμεση εθνική απειλή, η κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει θεσμικά τις πολιτικές δυνάμεις. Δεν μπορεί να τα χρησιμοποιεί ως επιχείρημα στην κομματική αντιπαράθεση. Βέβαια την ίδια στιγμή ο κύριος Φλωρίδης οφείλει και να διαψεύσει τον Υπουργό Εξωτερικών ο οποίος είπε ότι δεν υπάρχει καμία απειλή επί του πεδίου. Νομίζω ότι πλέον πασιφανές ότι μπροστά στην πιθανότητα να αποκομίσει μερικά πολιτικά οφέλη, η Νέα Δημοκρατία δεν διστάζει να εργαλειοποιεί ευαίσθητα εθνικά θέματα. Άλλωστε το ίδιο έχουν κάνει πιο παλιά τόσο με την Θράκη όσο και με την Συμφωνία των Πρεσπών.

Από πλευράς μας πάντως, ο Αλέξης Τσίπρας ήταν ξεκάθαρος: τα εθνικά θέματα πρέπει να μείνουν έξω από τα επικοινωνιακά παιχνίδια.

Υπάρχει όμως και η ουσία. Στην περίοδο των «ήρεμων νερών», η κυβέρνηση όφειλε να αξιοποιήσει πολύ πιο αποτελεσματικά τις συμμαχίες και τις ευρωτουρκικές σχέσεις ώστε να δεσμεύσει την Τουρκία σε ουσιαστικό διάλογο στη βάση του διεθνούς δικαίου με στόχο την προσφυγή στη Χάγη για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Και παράλληλα να υπάρχει πάντα στο προσκήνιο το ενδεχόμενο ενεργοποίησης των ευρωπαϊκών κυρώσεων που εξασφάλισε η κυβέρνηση Τσίπρα το 2019 και που δεν ζήτησε ποτέ να ενεργοποιηθούν η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ούτε για το τουρκολιβυκό Μνημόνιο, ούτε για το Oruc Reis ούτε για την Κάσο. 

Εμείς, μιλάμε για ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Με συμμάχους, όχι προστάτες. Με αποφασιστικότητα στο πεδίο όταν χρειάζεται, προκειμένου να υπερασπισθούμε την εθνική μας κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, αλλά και με ενεργητική διπλωματία, με στόχο την ειρήνη και την περιφερειακή ασφάλεια.

Πατριωτισμός δεν είναι να φοβίζεις τον πολίτη ότι αν δεν σε ψηφίσει θα γίνει πόλεμος. Πατριωτισμός είναι να οικοδομείς μια Ελλάδα ισχυρή, αξιόπιστη και αποφασιστική, η οποία θα αποτελεί πυλώνα ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή μας και δεν θα είναι απλός παρατηρητής των εξελίξεων.

Τα παραπάνω τόνισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης Σταύρος Καλαφάτης σε συνέντευξη στον 102 FM της ΕΡΤ3.

Ο ίδιος πρόσθεσε: «Στόχος μας να μπορέσουμε να ενισχύσουμε την οικονομία μας και το οικονομικό μας μοντέλο αξιοποιώντας στην πρώτη γραμμή της μάχης το πλούσιο έμψυχο δυναμικό που διαθέτουμε, τα πολύ δυνατά μυαλά, τους επιστήμονες, τους ερευνητές, τους ακαδημαϊκούς μας, μετατρέποντας τη γνώση σε προστιθέμενη αξία με όφελος στην οικονομία και στην κοινωνία».

Αυτό, όπως επισήμανε ο κ. Καλαφάτης, πρακτικά το επιτυγχάνουμε: 

– Με υπερεκπτώσεις σε εταιρείες οι οποίες επενδύουν σε έρευνα και τεχνολογία.

– Με ένα νέο καθεστώς – από τον Σεπτέμβριο και μετά – στον Αναπτυξιακό Νόμο, ύψους 150 εκατ. ευρώ, μέσα από το οποίο θα ενισχυθούν οι εταιρείες που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη. 

– Με ενίσχυση των ερευνητικών μας κέντρων με περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, θωρακίζοντάς τα για τα επόμενα 30 χρόνια, ώστε να μπορέσουν ν΄αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος. 

– Με συνέργειες ως χώρα και στρατηγικές συμμαχίες με διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως για παράδειγμα με την OpenAI κ.ά.. με στόχο τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με ασφαλή και ηθικό τρόπο, τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην ανάπτυξη των νεοφυών επιχειρήσεων, με εκπαίδευση των νέων επιχειρηματιών στις νέες τεχνολογίες», ανέφερε ο υπφυπουργός Ανάπτυξης.   

«Με τον τρόπο αυτό συμβάλλουμε συντονισμένα την αντιστροφή του brain drain», υπογράμμισε ο κ. Καλαφάτης υπενθυμίζοντας ότι: «περισσότεροι από 450 χιλιάδες επιστήμονες που έφυγαν από τη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης έχουν επιστρέψει διότι βρίσκουν πλέον εργασία με καλές συνθήκες και ικανοποιητικό εισόδημα».

«Κορύφωση αυτής της στρατηγικής μας, ανέφερε ο υφυπουργός, αποτελεί η δημιουργία ενός νέου υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, που θα λειτουργήσει μετά τις επόμενες εκλογές – εργαζόμαστε ήδη μια ομάδα πάνω σ΄αυτό – ώστε να μπορέσει η χώρα ν΄αποκτήσει κατ΄αρχάς μια ενιαία στρατηγική για την έρευνα και δεύτερον, να μπορέσουμε να «παντρέψουμε» με αυτόν τον τρόπο το παραγόμενο επιστημονικό προϊόν από τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και τα ερευνητικά μας κέντρα με τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας».

«Στην Θεσσαλονίκη αυτό το κάνουμε ήδη και με δική μας πρωτοβουλία», τόνισε ο κ. Καλαφάτης αναφερόμενος στο παράδειγμα των συνεργειών του ΕΚΕΤΑ με φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και με τα επιμελητήρια, με σκοπό όπως ανέφερε, «oι νέες τεχνολογίες – στο βαθμό που είναι δυνατό – να βοηθήσουν στην επίλυση προβλημάτων της καθημερινότητας των τοπικών κοινωνιών, όπως για παράδειγμα στη μετακίνηση, στην εξοικονόμηση ενέργειας ή στο κομμάτι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων να εκπαιδευτούν στη χρήση των νέων τεχνολογιών, συμβάλλοντας στην επέκταση της δραστηριότητάς τους ή στη μείωση του κόστους λειτουργίας τους».

«Βλέπουμε πρακτικά πως μπορούν οι επιστήμες και οι νέες τεχνολογίες να έχουν έναν άμεσο αντίκτυπο στην επιχειρηματικότητα και στην κοινωνία», τόνισε ο υφυπουργός Ανάπτυξης και αναφέρθηκε ειδικότερα στην καθοριστική συμβολή του ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ αλλά και μέσω ειδικής εφαρμογής στο έργο κατασκευής του Flyover, διευκολύνοντας τη μετακίνηση χιλιάδων συμπολιτών μας”, όπως ανέφερε. 

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την επικείμενη ανακοίνωση ίδρυσης νέου κόμματος από τον Α. Τσίπρα ο κ. Καλαφάτης επισήμανε ότι: «Δεν πρόκειται για κάτι νέο. Ο κ. Τσίπρας έχει δώσει τα διαπιστευτήριά του στην ελληνική πολιτική σκηνή και δεν έχει περάσει τη βάση. Έχει αποτύχει. Ο αντίκτυπος που άφησε εκ των πραγμάτων είναι αρνητικός. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι θέλει να επιστρέψει στην πολιτική σκηνή ουσιαστικά αλλάζοντας φανέλα. Όμως, τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Ό,τι φανέλα και να βάλει κάποιος, ό,τι κοστούμι και να φορέσει, μπορεί να αποκτήσει μια άλλη όψη, να λάμψει ίσως περισσότερο, το περιεχόμενο όμως παραμένει το ίδιο και θ΄αξιολογηθεί από τους πολίτες».

Ερωτώμενος σχετικά με το νέο κόμμα της Μ. Καρυστιανού ο κ. Καλαφάτης μίλησε για «μια τραγική μάνα που έχασε το παιδί της. Από τη στιγμή όμως που αποφασίζει να μπει στον πολιτικό στίβο, αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι θα κριθεί και θ΄αξιολογηθεί ως πολιτικό πρόσωπο. Και εκείνη πλέον πρέπει να κριθεί με τα ίδια κριτήρια που κρίνεται κάθε νέα πολιτική κίνηση», τόνισε ο υφυπουργός.

Μιλώντας σήμερα (14.5.2026) στο συνέδριο που διοργανώνουν οι Financial Times με την Καθημερινή στην Αθήνα, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι τα πάντα εξαρτώνται από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Στην περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα -κοντά στα 105 δολάρια το βαρέλι- τότε η ευρωπαϊκή οικονομία θα κινείται πλέον μεταξύ του δυσμενούς και του δυσμενέστερου σεναρίου. «Αν μείνει εκεί, αυτό είναι μεταξύ του 2ου και του 3ου σεναρίου, παρά του 1ου και του 2ου της ΕΚΤ. Ελπίζω να μην γίνει αυτό, διότι αν συνεχιστεί αυτό, τότε στην ΕΚΤ δεν έχουμε άλλες δυνατότητες, παρά να αυξήσουμε τα επιτόκια. Το απευχόμαστε όλοι όμως αυτό» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μία τέτοια εξέλιξη, πρόσθεσε θα προκαλούσε επιβράδυνση της οικονομίας εκτός από την αύξηση του πληθωρισμού. Στην περίπτωση που η αύξηση του πληθωρισμού είναι μικρή τότε «θα πάμε σε μία μικρή αύξηση των επιτοκίων. Όμως αν η αύξηση του πληθωρισμού είναι μεγάλη και διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε όπως είπε «φοβάμαι θα πάμε σε άλλες καταστάσεις».

Παράλληλα, ο διοικητής της ΤτΕ σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε καλύτερη θέση συγκριτικά με το παρελθόν «λόγω των καλών επιδόσεων έχουμε μαξιλαράκια ασφαλείας».

«Έχουμε μαξιλάρια ασφαλείας στο δημοσιονομικό κομμάτι, στις τράπεζες, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις εταιρείες μη χρηματοοικονομικές που έχουν καλή κερδοφορία. Άρα, είμαστε σε καλύτερη κατάσταση από ότι είμαστε σε αντίστοιχες κρίσεις κατά το παρελθόν, όταν είμασταν παράλληλα σε δημοσιονομική κρίση, σε τραπεζική κρίση. Επομένως λοιπόν, τώρα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση με μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας, αλλά δυστυχώς όχι να εξουδετερώσουμε όλες τις επιπτώσεις», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ.

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του συνέστησε ότι σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συνεχιστεί η υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και οι μεταρρυθμίσεις. «Πρέπει να συνεχίσουμε στα τρία αυτά πολύ απλά πράγματα, να συνεχίσουμε το δρόμο που έχουμε ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια και που σήμερα μας έχει φέρει στο να θεωρούμαστε μια ιστορία επιτυχίας παγκόσμια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αποτιμώντας τις επιπτώσεις του Ταμείου Ανάκαμψης στην ελληνική οικονομία ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι «έχει αφήσει αποτύπωμα, διότι για να  πάρεις τα λεφτά πρέπει να κάνεις μεταρρυθμίσεις. Φέρνει 300 μεταρρυθμίσεις περίπου. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις μεταφράζονται σε αυξημένη παραγωγικότητα και σε αυξημένο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης. Ακόμα όμως και πέραν αυτού, όταν τελειώσει αυτό το πακέτο, δεν σημαίνει τι τα λεφτά από την Ευρώπη τέλειωσαν».

Παράλληλα ο κ. Στουρνάρας έστειλε μήνυμα για συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Όπως ανέφερε, δεν πρέπει να υπαναχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές κατά τις προηγούμενες περιόδους αναταραχής.

Το εποπτικό και κανονιστικό μας πλαίσιο έχει ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και δεν θα πρέπει να υπονομευθεί – θα πρέπει όμως να εφαρμόζεται με επαρκή ευελιξία ώστε να αυξηθεί η εποπτική αποτελεσματικότητα.

«Ταυτόχρονα, πρέπει να επιταχύνουμε τις πρωτοβουλίες που μέχρι στιγμής φανήκαμε απρόθυμοι να υλοποιήσουμε πλήρως – κυρίως την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων. Παράλληλα, πρέπει να προχωρήσουμε με ταχείς ρυθμούς στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου να προωθήσουμε τη βαθύτερη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, να στηρίξουμε τις διασυνοριακές τραπεζικές, επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες και, τελικά, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τέλος, ο Διοικητής της ΤτΕ υπενθύμισε στους συνδαιτυμόνες του ότι έχει διατελέσει τακτικό μέλος της προκατόχου της, της Νομισματικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών από το 1994 έως το 2000.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, αναλύει τις επιλογές της κυβέρνησης, αναγνωρίζει τις δυσκολίες και θέτει το βασικό δίλημμα που, όπως υποστηρίζει, θα κρίνει την πορεία της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Συνέντευξη

Χρόνης Διαμαντόπουλος

–Κύριε Σταϊκούρα, η Κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές κρίσεις. Τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ και εσχάτως αγροτικές κινητοποιήσεις. Μπορεί να τις αντιμετωπίσει;

Οι κρίσεις δεν είναι μια παρένθεση στην πολιτική ζωή και το δημόσιο βίο, είναι στοιχείο τους. Αυτό που διαχωρίζει τις Κυβερνήσεις είναι αν διαθέτουν θεσμική αντοχή και ωριμότητα, σχέδιο και ικανότητα, για να τις αντιμετωπίσουν.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μια Κυβέρνηση έρχεται αντιμέτωπη με κρίσεις – αυτό είναι αναπόφευκτο – αλλά αν μπορεί να τις διαχειριστεί χωρίς να διαρραγεί η κοινωνική συνοχή και η οικονομική σταθερότητα.

Τα τελευταία χρόνια η χώρα κλήθηκε να αντιμετωπίσει αλλεπάλληλες και πρωτοφανείς προκλήσεις: πανδημία, ενεργειακή κρίση, υψηλό και επίμονο πληθωρισμό, γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα διατήρησε τη δημοσιονομική της ευστάθεια, στήριξε στοχευμένα την κοινωνία και δεν εγκατέλειψε τη μεταρρυθμιστική της πορεία.

Η Kυβέρνηση ορθώς επέλεξε τον δρόμο της υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την εμπλοκή ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών

Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει ανθεκτικότητα και συνέχεια. Σε κάθε δύσκολη υπόθεση η επιλογή μας είναι σαφής: εκεί όπου υπάρχουν θεσμικά κενά, αυτά αναγνωρίζονται και γίνονται παρεμβάσεις. Εκεί όπου υπάρχουν ευθύνες, αυτές διερευνώνται από τη Δικαιοσύνη. Και εκεί όπου υπάρχουν κοινωνικές αντιδράσεις, όπως στον αγροτικό κόσμο, επιλέγεται ο δρόμος του διαλόγου.

Αυτή η στάση είναι η μόνη που παράγει λύσεις με διάρκεια.

–Αν δούμε συγκεκριμένα το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, εσείς στη δική σας εκλογική περιφέρεια, δεν αντιληφθήκατε κάτι; Δεν σας είπε κάποιος από τους συμπολίτες σας τι συμβαίνει; 

Οι πολίτες, και στη συγκεκριμένη περίπτωση οι αγρότες, θέτουν προβλήματα και αγωνίες, και σωστά κάνουν. Αυτές μεταφέρονται, προς αξιολόγηση, στις αρμόδιες υπηρεσίες και φορείς.

Η Kυβέρνηση ορθώς επέλεξε τον δρόμο της υπαγωγής του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την εμπλοκή ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών.

Αυτή η μετάβαση προκάλεσε αναστάτωση και καθυστερήσεις, αλλά είναι αναγκαία για να υπάρξει δίκαιο και διαφανές σύστημα.

–Πρόσφατα είδαμε την εκλογή του κ. Πιερρακάκη ως επικεφαλής του Eurogroup. Γιατί είναι θετική αυτή η εξέλιξη για τη χώρα μας όπως είπαν οι περισσότεροι πολιτικοί εκπρόσωποι; 

Η ανάδειξη του Έλληνα Υπουργού σε έναν σημαντικό ευρωπαϊκό θεσμό αποτελεί απόδειξη της θεσμικής ωριμότητας της χώρας και της εμπιστοσύνης που απολαμβάνει πλέον η Ελλάδα στους ευρωπαϊκούς κύκλους.

Η Ελλάδα, τα τελευταία 6,5 χρόνια, έχει ανακτήσει την αξιοπιστία της στην Ευρώπη, γεγονός που μας επιτρέπει σήμερα να έχουμε πιο ενεργό ρόλο.

O προϋπολογισμός περιλαμβάνει μόνιμες παρεμβάσεις: αύξηση εισοδημάτων, μειώσεις φόρων, ενίσχυση της υγείας, της παιδείας, της άμυνας και της κοινωνικής συνοχής, με ταυτόχρονη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας

Η δυνατότητα της χώρας μας όχι μόνο να διεκδικεί αξιόπιστα, αλλά και να αναλαμβάνει την Προεδρία του Eurogroup, αποτυπώνει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία και τη συνεπή πορεία ενίσχυσης των θεσμικών μας θέσεων στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδρομής ευθύνης που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια και έφερε απτά αποτελέσματα: διατηρήσιμη μεγέθυνση, ποιοτικά αναβαθμισμένη ανάπτυξη, νοικοκυρεμένα και ευσταθή δημόσια οικονομικά, αποκλιμάκωση δημοσίου χρέους, μείωση φορολογικών βαρών, αύξηση απασχόλησης, ενίσχυση εισοδημάτων, ανάκτηση αξιοπιστίας, αναβάθμιση της οικονομίας, ισχυροποίηση της πατρίδας, ανάδειξη της χώρας σε σταθεροποιητικό παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή.

–Εσείς είστε ικανοποιημένος από τον τρόπο  διακυβέρνησης της χώρας; Μήπως μετά από 6 χρόνια διακυβέρνησης εκτός από κόπωση υπάρχει και έλλειμμα στον τρόπο διακυβέρνησης; 

Μετά από έξι και πλέον χρόνια διακυβέρνησης, η κόπωση είναι υπαρκτή και αναμενόμενη. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι αν αυτή η κόπωση μεταφράζεται σε απώλεια προσανατολισμού ή μεταρρυθμιστική αδράνεια. Και εδώ θεωρώ ότι τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο.

Ο Προϋπολογισμός του 2026 είναι χαρακτηριστικός. Δεν είναι ένας προϋπολογισμός απλής διαχείρισης, αλλά ένας προϋπολογισμός με μόνιμες παρεμβάσεις: αύξηση εισοδημάτων, μειώσεις φόρων, ενίσχυση της υγείας, της παιδείας, της άμυνας και της κοινωνικής συνοχής, με ταυτόχρονη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Παράλληλα, προχωρούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στη δημόσια διοίκηση και στη Δικαιοσύνη.

Η επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας είναι ξεκάθαρη: ισχυρή εντολή και αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Ειδικά σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και καθαρό προσανατολισμό

Βεβαίως προκύπτουν λάθη και καθυστερήσεις. Όμως υπάρχει σχέδιο, κατεύθυνση και ικανότητα διορθώσεων. Η διακυβέρνηση δεν κρίνεται από το αν είναι αλάνθαστη, αλλά από το αν μαθαίνει, διορθώνει και προχωρά.

–Με ποιον θα κληθεί να συγκυβερνήσει η Νέα Δημοκρατία μετά τις εκλογές; Εσείς θα προτιμούσατε ένα κόμμα από τα αριστερά ή από τα δεξιά της;

Στις εκλογές, το λόγο έχουν οι πολίτες. Η επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας είναι ξεκάθαρη: ισχυρή εντολή και αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Ειδικά σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα και καθαρό προσανατολισμό.

Αν – σε οποιοδήποτε εκλογικό σενάριο – απαιτηθούν συνεργασίες, ως απολύτως σεβαστή επιλογή της κοινωνίας, αυτές μπορούν να υπάρξουν μόνο στη βάση συγκεκριμένων αρχών: ευρωπαϊκός προσανατολισμός, δημοσιονομική υπευθυνότητα με κοινωνική πρόοδο και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.

Δεν είναι το κυρίαρχο ζήτημα αν ένα Κόμμα αυτοτοποθετείται περισσότερο αριστερά ή δεξιά. Πρωτίστως, είναι ζήτημα συγκλίσεων στη στρατηγική στόχευση της χώρας, τη διεύρυνση και εμβάθυνση της δημοκρατίας, την πολιτική αξιοπιστία και συνέπεια.

Η δυνατότητα της χώρας μας όχι μόνο να διεκδικεί αξιόπιστα, αλλά και να αναλαμβάνει την Προεδρία του Eurogroup, αποτυπώνει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην οικονομία

Το πρωτεύον δίλημμα για τη χώρα είναι πορεία με σταθερότητα ή πολιτική αστάθεια και ακυβερνησία; Και σε αυτό το δίλημμα η θέση μας είναι σαφής. Για αυτό και εργαζόμαστε για την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας.

–Κύριε Σταϊκούρα, μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, δημιουργήθηκε ένα κίνημα από πολίτες που η κυρία Μαρία Καρυστιανού προανήγγειλε ότι είναι πάρα πολύ πιθανό να μετεξελιχθεί σε πολιτικό κίνημα ή κόμμα. Θέλετε να κάνετε κάποιο σχόλιο;

Ο σεβασμός σε κάθε μάνα και σε κάθε άνθρωπο που έχει χάσει το παιδί του είναι αυτονόητος, μέγιστος και αδιαπραγμάτευτος.

Άρα πολιτική αντιπαράθεση δεν μπορεί και δεν πρέπει να ανοίξει με υποθέσεις, εικασίες και δημοσιεύματα για συμμετοχή μητέρας, που βίωσε προσωπική, πέραν της εθνικής τραγωδίας, στον πολιτικό στίβο.

Αν η κυρία Καρυστιανού αποφασίσει και μπει στον πολιτικό στίβο οφείλουμε και θα την  αντιμετωπίσουμε πολιτικά και πολιτισμένα.

Σύμφωνα με διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2021 έως το 2024, αυξανόμενες από 5,9 τρισ. ρούβλια σε 16,2 τρισ. ρούβλια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 150 δισ. λίρες. Το μερίδιο των στρατιωτικών δαπανών στο σύνολο του κρατικού προϋπολογισμού εκτινάχθηκε από 24% σε 40%, την ώρα που οι ρωσικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 13,5%.

Πώς άντεξε μέχρι σήμερα η ρωσική οικονομία

Τα μεγάλα οικονομικά αποθέματα και η εκτόξευση των πετρελαϊκών εσόδων την περίοδο 2022-2023 επέτρεψαν στη Μόσχα να απορροφήσει το αρχικό σοκ των δυτικών κυρώσεων και να στηρίξει την πρώτη φάση του πολέμου. Παράλληλα, οι αυξήσεις επιτοκίων, οι έλεγχοι κεφαλαίων και η κρατική στήριξη της πολεμικής βιομηχανίας συγκράτησαν την πτώση του ρουβλίου και συνέβαλαν σε ανάκαμψη του ΑΕΠ κατά 4%, μετά την αρχική ύφεση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, μεταξύ 2021 και 2024, ο μέσος μηνιαίος μισθός σε στρατιωτικά εργοστάσια αυξήθηκε κατά 70%, φτάνοντας τις 106.800 ρούβλια, ενώ οι αμοιβές και τα επιδόματα των συμβασιούχων στρατιωτών επταπλασιάστηκαν, αγγίζοντας τα 4,5 εκατ. ρούβλια ετησίως. Οι αυξήσεις αυτές τόνωσαν την κατανάλωση, αν και μεγάλο μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε σε αποταμιεύσεις, περιορίζοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία αναπροσάρμοσε το εξαγωγικό της μοντέλο, ενισχύοντας τις συναλλαγές με χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα και η Τουρκία, παρακάμπτοντας μέρος των κυρώσεων.

Τα «καμπανάκια» για τον Πούτιν

Παρά την ανθεκτικότητα της πολεμικής οικονομίας, τα προβλήματα συσσωρεύονται. Ο πληθωρισμός κινείται στο 8%, τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται, οι καταναλωτικοί φόροι αυξάνονται, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται. Με τα επιτόκια στο 16%, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται, καθώς η κυβέρνηση προσφεύγει σε δανεισμό για να καλύψει τα κενά του στρατιωτικού προϋπολογισμού.

Έκθεση της PeaceRep, ερευνητικής ομάδας υπό το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, καταλήγει ότι «η ρωσική οικονομία είναι σήμερα σαφώς λιγότερο ικανή να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο απ’ ό,τι το 2022». Σύμφωνα με τα στοιχεία της, περίπου το 76% των προπολεμικών ρευστών διαθεσίμων του Εθνικού Ταμείου Πλούτου – ύψους 148 δισ. δολαρίων – εξαντλήθηκε μέσα στα τρία πρώτα χρόνια του πολέμου.

Η αποκάλυψη του πραγματικού κόστους

Για πρώτη φορά, η ρωσική κυβέρνηση αποκάλυψε τα ποσά που δαπανώνται αποκλειστικά για τη λεγόμενη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Ο υπουργός Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ δήλωσε ότι αντιστοιχεί στο 5,1% του ΑΕΠ, ή περίπου 11,1 τρισ. ρούβλια.

Ωστόσο, η πτώση της τιμής του ρωσικού αργού στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τις κυρώσεις και την ισχύ του ρουβλίου, περιορίζει τις ροές προς το ταμείο πολέμου της Μόσχας.

Όπως συνοψίζει ο αναλυτής Τζάνις Κλούγκε από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας, «η ισχύς του ρουβλίου, οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου και οι κυρώσεις συνθέτουν ένα τοξικό μείγμα για το ρωσικό δημόσιο ταμείο», αυξάνοντας τις πιέσεις στο Κρεμλίνο όσο ο πόλεμος παρατείνεται.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δήλωσε ότι η εξάρτηση της ΕΕ από το διεθνές εμπόριο την έχει κάνει ευάλωτη, καθώς σημαντικοί εταίροι έχουν απομακρυνθεί από τις εμπορικές πρακτικές που έκαναν πλούσιους τους εξαγωγείς της Ένωσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ηγηθεί μιας παγκόσμιας στροφής προς τον προστατευτισμό και ενάντια στην παγκοσμιοποίηση, επιβάλλοντας υψηλούς δασμούς σχεδόν σε κάθε εμπορικό εταίρο. Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει αξιοποιήσει την κυριαρχία της στην παραγωγή συγκεκριμένων κρίσιμων υλικών και προϊόντων για να ασκήσει πίεση.

Η Λαγκάρντ υποστήριξε ότι η Ευρώπη είναι ευάλωτη λόγω της «εξάρτησης από τρίτες χώρες για την ασφάλειά μας και τον εφοδιασμό κρίσιμων πρώτων υλών». Ανέφερε τον έλεγχο της Κίνας στην προσφορά σπάνιων γαιών που είναι απαραίτητες για ηλεκτρικούς κινητήρες και ανεμογεννήτριες, καθώς και το «σημείο ασφυξίας» των τσιπ ισχύος που παράγονται από τη Nexperia στην Κίνα και τα οποία απειλούν να διακόψουν την παραγωγή σε ολόκληρη τη διεθνή αυτοκινητοβιομηχανία.

Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Τραπεζικό Συνέδριο στη Φρανκφούρτη, η Λαγκάρντ είπε ότι η Ευρώπη απέτυχε να αντιμετωπίσει τα δικά της προβλήματα. Αντίθετα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής άφησαν τις αδυναμίες της να «διαβρώνουν αθόρυβα την ανάπτυξη, καθώς κάθε νέο σοκ μας ωθεί σε μια ελαφρώς χαμηλότερη πορεία».

«Η εσωτερική μας αγορά έχει μείνει στάσιμη, ιδιαίτερα σε τομείς που θα καθορίσουν τη μελλοντική ανάπτυξη, όπως η ψηφιακή τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στους τομείς που θα τη χρηματοδοτήσουν, όπως οι κεφαλαιαγορές», ανέφερε.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει επίσης έναν «φαύλο κύκλο», με τους αποταμιευτές της να διοχετεύουν χρήματα σε αμερικανικές μετοχές, επιτρέποντας στην οικονομία των ΗΠΑ να αναπτύσσεται ταχύτερα από την ΕΕ και αφήνοντας «στασιμότητα στην παραγωγικότητα στο εσωτερικό και αυξανόμενη εξάρτηση από άλλους», όπως είπε.

Η Λαγκάρντ ωστόσο ανέδειξε και ορισμένα ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα, όπως μια ανθεκτική αγορά εργασίας, αυξανόμενες επενδύσεις στην ψηφιοποίηση και τις δημόσιες δαπάνες – ιδιαίτερα στον τομέα της άμυνας ως απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – που έχουν συμβάλει στο να αντισταθμιστούν οι πιέσεις στην οικονομία.

Μέρος της συνταγής της για ανάκαμψη περιλάμβανε τη μείωση των εμποδίων στο εμπόριο υπηρεσιών και αγαθών εντός της ΕΕ. Σύμφωνα με ανάλυση της ΕΚΤ, αυτά τα εμπόδια ισοδυναμούν με δασμούς 100% στις υπηρεσίες και 65% στα αγαθά. Η μείωσή τους στο επίπεδο της Ολλανδίας – μιας σχετικά ανοικτής οικονομίας – θα αντιστάθμιζε πλήρως τον αντίκτυπο από τους δασμούς των ΗΠΑ, είπε.

Κάλεσε επίσης για αμοιβαία αναγνώριση των ρυθμιζόμενων εταιρειών, ώστε να μπορούν να πωλούν σε ολόκληρη την Ευρώπη όταν έχουν λάβει άδεια σε οποιαδήποτε χώρα. Πρόσθεσε ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει ειδική πλειοψηφία στη φορολογία, ώστε να αποτρέπεται το βέτο ενός μόνο κράτους-μέλους σε αλλαγές.

Υποστήριξε ότι τα οφέλη θα περιλάμβαναν την εναρμόνιση του ΦΠΑ, κάνοντας ευκολότερη την πρόσβαση των μικρότερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά χωρίς να χρειάζεται να συμμορφώνονται με 27 διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα.

Η ΔΕΗ κατέγραψε ισχυρές επιδόσεις στο γ΄ τρίμηνο, σε συνέχεια των πολύ καλών αποτελεσμάτων του β΄ τριμήνου, λόγω της βελτίωσης της συνολικής καθετοποιημένης δραστηριότητάς της, καθώς και των υψηλότερων εσόδων από τη δραστηριότητα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα – μετά και την εφαρμογή, από 1.6.2025, των νέων χρεώσεων χρήσης δικτύου. Ως αποτέλεσμα, το προσαρμοσμένο EBITDA διαμορφώθηκε σε €1,7 δισ. το εννεάμηνο του 2025 καταγράφοντας αύξηση κατά 24% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Κατά το εννεάμηνο του 2025, οι επενδύσεις του Ομίλου ανήλθαν σε €1,9 δισ., εκ των οποίων περίπου το 88% κατευθύνθηκε σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ευέλικτης παραγωγής και αναβάθμισης των δικτύων διανομής. Οι επενδύσεις αυτές υποστηρίζουν τη στρατηγική του Ομίλου για τη διαμόρφωση ενός πιο καθαρού και ευέλικτου χαρτοφυλακίου παραγωγής ενέργειας, καθώς και τον συνεχή εκσυγχρονισμό και ψηφιοποίηση των υποδομών του στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.

Η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ διαμορφώθηκε σε 6,4 GW στο τέλος του εννεαμήνου του 2025, μετά και την ολοκλήρωση της κατασκευής επιπλέον 70 MW στο φωτοβολταϊκό πάρκο της Πτολεμαΐδας. Το έργο, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο ενιαίο φωτοβολταϊκό πάρκο στην Ελλάδα συνολικής ισχύος 550 MW, βρίσκεται στο τελικό στάδιο υλοποίησης, καθώς απομένει η ανάπτυξη περίπου 30 MW, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους. Η συνολική ισχύς των έργων υπό κατασκευή, έτοιμων προς κατασκευή ή σε διαδικασία διαγωνισμού (υποβολή προσφορών) ανέρχεται σε 3,9 GW.

Επιπλέον, ξεκίνησε η κατασκευή ακόμα ενός σταθμού αποθήκευσης ενέργειας (BESS) στην περιοχή του Αμυνταίου. Ο νέος αυτός σταθμός, θα αποτελείται από μπαταρίες συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 200MWh και θα έχει τη δυνατότητα να τροφοδοτεί το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας με ισχύ 50MW για 4 ώρες. Με αυτό τον τρόπο συμβάλλουν στη βελτιστοποίηση της διαχείρισης της ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ, τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του δυναμικού τους καθώς και στην ευστάθεια του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.

Η λιγνιτική παραγωγή το εννεάμηνο 2025 μειώθηκε κατά 18% σε σχέση με το εννεάμηνο 2024 και διαμορφώθηκε σε 1,9 TWh. Η παραγωγή από ΑΠΕ αυξήθηκε κατά 5% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, παρά τη μείωση κατά 0,4 ΤWh            (-15%) της παραγωγής των μεγάλων υδροηλεκτρικών λόγω των μειωμένων υδατικών εισροών στους ταμιευτήρες. Στην αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, συνέβαλε η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά, η οποία αυξήθηκε κατά 48% και 20% αντίστοιχα έναντι του εννεαμήνου 2024 σε συνέχεια της προσθήκης νέας ισχύος.  Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή από ΑΠΕ διαμορφώθηκε σε 5,1 TWh και αντιστοιχεί στο 33% της συνολικής παραγωγής της ΔΕΗ. Παράλληλα, η παραγωγή από φυσικό αέριο παρέμεινε περίπου στο ίδιο επίπεδο σε σύγκριση με το εννεάμηνο του 2024, σε 5,4TWh, που αντιστοιχεί στο 35% της συνολικής παραγωγής.

Η μετάβαση του Ομίλου σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, σε συνδυασμό με την γενικότερη βελτίωσή του σε θέματα ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία και Διακυβέρνηση), αποτυπώνεται και στις αξιολογήσεις που λαμβάνει από διεθνείς οργανισμούς και οίκους αξιολόγησης. Μετά τις πρόσφατες αναβαθμίσεις από τους οργανισμούς CDP, S&P Global, ISS, και Sustainalytics, ακόμη ένας διεθνής οίκος – ο MSCI – αναβάθμισε κατά μια βαθμίδα την αξιολόγηση της ΔΕΗ, σε “A” από “BBB”. Σύμφωνα με την έκθεση αξιολόγησης του MSCI, η αναβάθμιση της ΔΕΗ αντανακλά βελτιωμένες επιδόσεις σε τρεις βασικούς τομείς: στην διαχείριση υδάτων και τοξικών αποβλήτων, στην ενίσχυση του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ και στην Εταιρική Διακυβέρνηση.

Οικονομικές επιδόσεις

Τα προσαρμοσμένα κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) αυξήθηκαν κατά 24% σε €1,7 δισ. από €1,3 δισ., ενώ τα προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη μετά την αφαίρεση των δικαιωμάτων μειοψηφίας διαμορφώθηκαν σε €0,4 δισ. από €0,2 δισ.

Η ΔΕΗ διατηρεί ισχυρή χρηματοοικονομική θέση, παρά το αυξημένο επενδυτικό πρόγραμμα. Ο δείκτης Καθαρό Χρέος/EBITDA διαμορφώθηκε σε 3,1x, αντανακλώντας το υψηλότερο επίπεδο επενδύσεων, παραμένοντας ωστόσο κάτω από το όριο του 3,5x που έχει θέσει ο Όμιλος στο πλαίσιο της χρηματοοικονομικής πολιτικής του. Ο καθαρός δανεισμός ανήλθε σε €6,7 δισ. στις 30.09.2025, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις προβλέψεις του Επιχειρηματικού Σχεδίου, από €5,1 δισ. στο τέλος του 2024.

Σημειώνεται ότι τον Οκτώβριο του 2025 η ΔΕΗ προχώρησε στην επιτυχή έκδοση Πράσινων Ομολογιών πρώτης τάξης συνολικής ονομαστικής αξίας €775 εκατ. με επιτόκιο 4,25% και λήξη το 2030, τα έσοδα των οποίων χρησιμοποιήθηκαν για την εξόφληση υφιστάμενων ομολογιών με ρήτρα αειφορίας, ενώ ποσό αντίστοιχο με τα καθαρά κεφάλαια που αντλήθηκαν θα διατεθούν για τη χρηματοδότηση ή αναχρηματοδότηση, ολικά ή μερικά, επιλέξιμων πράσινων έργων.

Προοπτικές για το 2025

Οι ισχυρές επιδόσεις του εννεαμήνου επιβεβαιώνουν την σταθερά ανοδική πορεία των μεγεθών του Ομίλου και στηρίζουν την επίτευξη των στόχων για το σύνολο του 2025 και συγκεκριμένα:

• Προσαρμοσμένο EBITDA ύψους €2 δισ.
• Προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη μετά την αφαίρεση των δικαιωμάτων μειοψηφίας άνω των €0,4 δισ.
• Διανομή μερίσματος ύψους €0,60/μετοχή (+50% σε σχέση με την εταιρική χρήση του 2024).

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα, ο Γεώργιος Στάσσης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ δήλωσε:

«Τα ισχυρά αποτελέσματα του Ομίλου επιβεβαιώνουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη σταθερή αναπτυξιακή πορεία της ΔΕΗ και την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής που ακολουθούμε.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στην υλοποίηση του μετασχηματισμού μας, επενδύοντας δυναμικά σε καθαρές και ευέλικτες μορφές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στην ψηφιοποίηση και ενίσχυση των δικτύων διανομής, ώστε να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις και να αποκομίσουμε τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη αξία για τους μετόχους, τους πελάτες και τις κοινωνίες όπου δραστηριοποιούμαστε.

Έχουμε καταφέρει να αυξήσουμε πολύ γρήγορα την εγκατεστημένη ισχύ από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στα 6,4 GW, ενώ επιπλέον έργα 3,9 GW βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής ή έτοιμα προς υλοποίηση. Στον τομέα των δικτύων, η Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση σε Ελλάδα και Ρουμανία έχει ανέλθει στα €5,6 δισ., δημιουργώντας ισχυρές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια.

Οι επιδόσεις που καταγράφουμε από την αρχή του έτους ενισχύουν την εμπιστοσύνη μας στην επίτευξη των στόχων που έχουμε θέσει για το σύνολο του 2025, με EBITDA €2 δισ. και καθαρά κέρδη άνω των €0,4 δισ.»

Περαιτέρω ανάλυση ανά επιχειρηματική δραστηριότητα

Εμπορία

Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σημείωσε ελαφρά μείωση το εννεάμηνο του 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, τόσο στην Ελλάδα (-0,8%) όσο και στη Ρουμανία (-0,4%).

Στην Ελλάδα, το μέσο μερίδιο αγοράς της ΔΕΗ στη λιανική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στο 51%, από 50% το εννεάμηνο του 2024.

Στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, το μέσο μερίδιο διαμορφώθηκε στο 49% τον Σεπτέμβριο 2025 (έναντι 51% τον Σεπτέμβριο 2024). Ανά κατηγορία τάσης, το μερίδιο διαμορφώθηκε σε 13% στην Υψηλή Τάση (από 18%), σε 34% στη Μέση Τάση (από 35%) και σε 63% στη Χαμηλή Τάση^[4] (από 65%).

Στη Ρουμανία, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στις πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε σταθερό στο 16% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Παραγωγή

Στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 31% το εννεάμηνο 2025 από 35% την αντίστοιχη περίοδο του 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης παραγωγής από μεγάλα υδροηλεκτρικά, λιγνιτικές και πετρελαϊκές μονάδες.

Στη Ρουμανία, το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στην παραγωγή από ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκα) αυξήθηκε σε 22% το εννεάμηνο 2025 από 13%[6] την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, αντανακλώντας την ενίσχυση της αιολικής παραγωγής μετά την προσθήκη νέων έργων ΑΠΕ.

Η ένταση εκπομπών Scope 1 CO₂ κατέγραψε ελαφρά μείωση σε σχέση με πέρυσι (0,47 τόνους ανά παραγόμενη MWh από 0,48 τόνους ανά παραγόμενη MWh το εννεάμηνο του 2024), λόγω της μειωμένης συμμετοχής των λιγνιτικών και των πετρελαϊκών μονάδων στο ενεργειακό μείγμα, η οποία σε μεγάλο βαθμό αντισταθμίστηκε από τη  μειωμένη παραγωγή των μεγάλων υδροηλεκτρικών μονάδων.

Διανομή

Το εννεάμηνο του 2025, συνεχίστηκαν οι σημαντικές επενδύσεις στη δραστηριότητα της Διανομής σύμφωνα με την στρατηγική μας για τον εκσυγχρονισμό και την ψηφιοποίηση των δικτύων, με την Ρυθμιζόμενη Περιουσιακή Βάση σε Ελλάδα και Ρουμανία να ανέρχεται πλέον σε €5,6 δισ. Ειδικότερα, οι επενδύσεις ανήλθαν σε €0,8δισ., αυξημένες κατά 13% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Τηλεπικοινωνίες

Η ΔΕΗ συνεχίζει να επεκτείνει δυναμικά το προηγμένο δίκτυο Fiber to the Home (FTTH) στην Ελλάδα, έχοντας καλύψει περισσότερα από 1,4 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις ως το τέλος Σεπτεμβρίου 2025, έναντι 477.000 τον Σεπτέμβριο του 2024 (+200%) και 650.000 στο τέλος του 2024 (+120%). Η σημαντική αυτή πρόοδος κατά το εννεάμηνο του 2025 επιβεβαιώνει τη σταθερή πορεία προς την επίτευξη του στόχου κάλυψης 1,5 εκατ. νοικοκυριών και επιχειρήσεων έως το τέλος του 2025.

Επιπλέον, ο Όμιλος ΔΕΗ από τον Ιούνιο του 2025 εισήλθε και στην λιανική αγορά  τηλεπικοινωνιών, λανσάροντας την υπηρεσία internet only, η οποία παρέχεται μέσω του παραπάνω δικτύου, και είναι διαθέσιμη σε 600.000 νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενώ επεκτείνεται και σε νέες περιοχές της χώρας. Η εν λόγω υπηρεσία προσφέρει εγγυημένες υψηλές ταχύτητες και ανταγωνιστικές τιμές, με τις τελευταίες να είναι ακόμη χαμηλότερες από τον Νοέμβριο του 2025 με τη χρήση του προγράμματος Gigabit Voucher που επιδοτεί συνδέσεις υπερυψηλής ταχύτητας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ηλεκτροκίνηση

Στην δραστηριότητα της ηλεκτροκίνησης, η ΔΕΗ διατηρεί ηγετική θέση στην ελληνική αγορά, συνεχίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη του μεγαλύτερου δημόσιου δικτύου σημείων φόρτισης στη χώρα. Παράλληλα, επεκτείνει τη δραστηριότητά της στη Ρουμανία ενισχύοντας περαιτέρω την διεθνή της παρουσία. Ο συνολικός αριθμός σημείων φόρτισης και στις δύο χώρες ανήλθε σε 3.752 στο τέλος του εννεαμήνου του 2025, καταγράφοντας αύξηση κατά 28% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Δείτε εδώ αναλυτικά τα οικονομικα αποτελέσματα

Συγκεκριμένα, τόνισε ότι η εισροή ξένου εργατικού δυναμικού βοήθησε την Ευρωζώνη να απορροφήσει διαδοχικές αναταράξεις, όπως η «εκτίναξη» του ενεργειακού κόστους και ο πληθωρισμός – ρεκόρ, διατηρώντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Η απασχόληση στην Ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 4,1% από τα τέλη του 2021 έως τα μέσα του 2025, σχεδόν ισοδύναμα με την αύξηση του ΑΕΠ.

«Αν και το 2022 οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες αντιπροσώπευαν μόλις το 9% του συνολικού εργατικού δυναμικού, έχουν συμβάλλει στο ήμισυ της αύξησης τα τελευταία τρία χρόνια. Χωρίς αυτήν τη συμβολή, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας θα ήταν πιο πιεσμένες, με αποτέλεσμα χαμηλότερη παραγωγή», σημείωσε.

Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη Γερμανία και την Ισπανία. Το ΑΕΠ της Γερμανίας θα ήταν σήμερα περίπου 6% χαμηλότερο χωρίς την εργασία μεταναστών, ενώ, η ισχυρή ανάκαμψη της Ισπανίας επίσης «οφείλεται σε μεγάλο βαθμό» στους εργαζόμενους από χώρες του εξωτερικού, όπως επεσήμανε.

Σε όλη την Ευρωζώνη, η απασχόληση έχει αυξηθεί πάνω από 4% από το 2021, ακόμη και καθώς οι κεντρικές τράπεζες προχώρησαν στις πλέον απότομες αυξήσεις επιτοκίων μίας γενιάς.

Η πρόεδρος της Τράπεζας υποστήριξε ότι η μετανάστευση διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αντιστάθμιση της πτώσης του ευρωπαϊκού δείκτη γεννήσεων και της αυξανόμενης προτίμησης για μικρότερες ώρες εργασίας. Αυτό, όπως υπογράμμισε, βοήθησε τις επιχειρήσεις να επεκτείνουν την παραγωγή και συγκράτησε τις πληθωριστικές πιέσεις, ακόμη κι όταν οι μισθοί υστερούσαν σε σχέση με τις τιμές.

«Η μετανάστευση θα μπορούσε, κατ’ αρχάς, να παίξει καθοριστικό ρόλο στην άμβλυνση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, καθώς γερνούν οι εγχώριοι πληθυσμοί. Όμως, οι πολιτικοοικονομικές πιέσεις μπορούν ολοένα και περισσότερο να περιορίσουν τις εισροές» συμπλήρωσε.

«Η δημογραφική συρρίκνωση, η πολιτική αντίδραση και οι αλλαγές στις προτιμήσεις των εργαζομένων εξακολουθούν να απειλούν την ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης», ολοκλήρωσε η Κριστίν Λαγκάρντ.