Ο κ. Μητσοτάκης προσγειώθηκε στο Νέο Δελχί, όπου μόλις κατέβηκε από το αεροπλάνο τον περίμεναν στελέχη της ινδικής κυβέρνησης, καθώς και μία έκπληξη.

Πριν επιβιβαστεί στο αυτοκίνητο για να μεταβεί στο Bharat Mandapam παρακολούθησε ένα σόου από χορεύτριες, τις οποίες στη συνέχεια ευχαρίστησε με μία υπόκλιση.

Αυτή την ώρα βρίσκεται σε εξέλιξη το δείπνο που παραθέτει ο Μόντι στους ηγέτες που συμμετέχουν στο ΑΙ Impact Summit 2026, στο οποίο συμμετέχει και ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Το μεσημέρι της Πέμπτης (19/2) ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να συναντηθεί με τον Ινδό πρωθυπουργό.

Η καλλιέργεια στενών σχέσεων με την πολυπληθέστερη δημοκρατία, τη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά και μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες παγκοσμίως συνιστά μία στρατηγική επιλογή με οικονομική αλλά και γεωπολιτική διάσταση, όπως τόνισαν κυβερνητικές πηγές, στο πλαίσιο μίας ευρύτερης προσπάθειας για την αναβάθμιση του διπλωματικού αποτυπώματος της πατρίδας μας, αξιοποιώντας τόσο τη φυσική θέση της ως εμπορικής πύλης στην Ευρώπη όσο και την αξιοπιστία που έχει κατακτήσει στις σχέσεις με πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.

Στους χειροπιαστούς καρπούς του ανοίγματος προς την Ινδία συγκαταλέγεται η πρώτη απευθείας αεροπορική σύνδεση των δύο χωρών, η οποία εγκαινιάστηκε φέτος τον Ιανουάριο, με τον ινδικό αερομεταφορέα IndiGo να εκτελεί πλέον πτήσεις αφενός μεταξύ του Νέου Δελχί και της Αθήνας και αφετέρου ανάμεσα στο Μουμπάι, χρηματοπιστωτικό κέντρο της Ινδίας, και στην ελληνική πρωτεύουσα. Από τον Μάρτιο προγραμματίζεται να αρχίσουν και δρομολόγια της Aegean προς την Ινδία, αρχικά προς το Νέο Δελχί και σε δεύτερο χρόνο προς το Μουμπάι.

Η χώρα μας έχει επίσης δρομολογήσει το άνοιγμα δύο νέων προξενείων, σε Μουμπάι και Μπανγκαλόρ, τα οποία θα πλαισιώσουν την πρεσβεία στο Νέο Δελχί και το γενικό προξενείο στην Καλκούτα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η διπλωματική παρουσία της Ελλάδας θα συμπίπτει με τους προορισμούς των αεροπορικών συνδέσεων και θα διευκολυνθούν περαιτέρω οι μετακινήσεις, οι επιχειρηματικές συνεργασίες και οι επενδύσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Πέραν αυτού, οι απευθείας πτήσεις αναμένεται να αποφέρουν σταδιακά σημαντικό όφελος για τον τουρισμό, με δεδομένο ότι η ινδική μεσαία τάξη που ενδιαφέρεται για ταξίδια προς την Ευρώπη μεγαλώνει συνεχώς και αναμένεται να ξεπεράσει τα 500 εκατομμύρια μέλη το 2030.

Οι στενότεροι ελληνο-ινδικοί δεσμοί επεκτείνονται ακόμη στα πεδία των έργων υποδομής και των επενδυτικών ροών. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η σύμπραξη της ινδικής GMR Airports με την ελληνική ΤΕΡΝΑ για την κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι της Κρήτης, ενώ πολλές εκατέρωθεν επενδύσεις έχουν γίνει στον κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας.

Μεγάλη κινητικότητα παρατηρείται και στον χώρο της πληροφορικής, καθώς μεγάλοι ινδικοί όμιλοι έχουν ήδη παρουσία στην Ελλάδα, όπως η Infosys, που εστιάζει σε υπηρεσίες cloud και τεχνητής νοημοσύνης, και η i-exceed, η οποία ίδρυσε θυγατρική στην Αθήνα για ανάπτυξη εφαρμογών.

Σε ό,τι αφορά το θαλάσσιο εμπόριο, πέραν του ότι τα ελληνικά λιμάνια αποτελούν φυσικούς κόμβους για μεταφορές στο τρίγωνο Ευρώπη – Ασία – Αφρική, η εμπορική ναυτιλία της Ινδίας αποτελεί πελάτη και συνεργάτη για τις ελληνικές ναυτιλιακές υπηρεσίες. Η σχέση αυτή μπορεί να αναβαθμιστεί σε βάθος χρόνου, με την υλοποίηση του σχεδιαζόμενου εμπορικού διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), εγχείρημα που θα είχε ως φυσική απόληξη την Ελλάδα και το οποίο η Αθήνα στηρίζει εξ αρχής.

Τέλος, ιδιαίτερα καλές θεωρούνται οι προοπτικέAς για αυξημένες εξαγωγές ελληνικών διατροφικών προϊόντων στη μεγάλη ινδική αγορά, με δεδομένη τη σημαντική μείωση δασμών που προβλέπει η εμπορική συμφωνία η οποία υπογράφηκε από την ΕΕ και την Ινδία τον Ιανουάριο. Μολονότι η κύρωση και ενεργοποίηση της συμφωνίας αναμένεται να απαιτήσει κάποιο χρόνο, τα οφέλη εν τέλει θα είναι σημαντικά, ειδικά αν συνυπολογιστούν οι προστασίες για γεωγραφικές ενδείξεις.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με ενημέρωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι ινδικοί δασμοί στο ελαιόλαδο θα μηδενιστούν, έναντι 45% που ισχύει σήμερα. Ο φόρος εισαγωγής στα κρασιά θα μειωθεί σταδιακά στο 20% για οίνους υψηλής ποιότητας, έναντι 150% που εφαρμόζεται σήμερα. Οι δε δασμολογικές χρεώσεις στους χυμούς φρούτων και στο κρέας αιγοπροβάτων θα πέσουν στο 0%, ενώ σήμερα ανέρχονται στο 55% και στο 33% αντίστοιχα.

«Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για στενότερη και αμοιβαία επωφελή συνεργασία σε πολλά μέτωπα», δήλωσε κυβερνητικό στέλεχος με γνώση της στρατηγικής για την Ινδία. Η ίδια πηγή σημείωσε χαρακτηριστικά πως τον Φεβρουάριο του 2024, όταν ελληνική επιχειρηματική αποστολή μετέβη στο Νέο Δελχί, το Μουμπάι και στη Μπανγκαλόρ, έλαβαν χώρα περισσότερες από 1.000 επιχειρηματικές συναντήσεις.

Στο περιθώριο του AI Impact Summit, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα συναντηθεί για τρίτη φορά από το 2023 με τον ομόλογό του Ναρέντρα Μόντι, δυόμιση χρόνια αφότου οι δύο ηγέτες συμφώνησαν την αναβάθμιση της διμερούς σχέσης σε στρατηγικό εταιρικό επίπεδο. Ο πρωθυπουργός θα έχει επίσης σειρά επαφών με κορυφαία στελέχη τεχνολογικών κολοσσών, όπως ο επικεφαλής της OpenAI Σαμ Άλτμαν, ο διευθύνων σύμβουλος της Google DeepMind Ντέμης Χασάμπης και ο αντιπρόεδρος της Microsoft, Μπραντ Σμιθ.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Η χώρα μας δεν κρύβει το ενδιαφέρον της  να ανοιχθεί στην μεγαλύτερη αγορά του κόσμου και να αναδείξει τον δυνητικό ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικής, γεωπολιτικής και εμπορικής πύλης του Ινδο-Ειρηνικού  προς την Ευρώπη και ζωτικό σημείο Οικονομικού Διαδρόμου  Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC). Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η θέση της Ελλάδας, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, αποτελεί ιδανική γέφυρα προς την Ευρώπη, αλλά και την Ανατολική Μεσόγειο και η Ελλάδα επιδιώκει να συνεργαστεί με τις χώρες που συμμετέχουν στο εμβληματικό αυτό εγχείρημα.     

 Ήδη κατά την επίσκεψη του κ. Μόντι στην Αθήνα, τον Αύγουστο του 2023, οι δύο ηγέτες είχαν υπογράψει κοινή Δήλωση για την αναβάθμιση της σχέσης των δύο χωρών σε στρατηγική εταιρική σχέση και έκτοτε οι διμερείς σχέσεις, όπως επισημαίνεται από την Αθήνα, έχουν μπει σε τροχιά συνολικής αναβάθμισης σε όλα τα επίπεδα, ενώ η Ελλάδα ενισχύει την παρουσία της στην Ινδία με δύο νέα προξενεία στη Βομβάη και στην Μπανγκαλόρ. 

Στο πεδίο της οικονομικής συνεργασίας, ο όγκος του εμπορίου έχει καταγράψει το οικονομικό έτος 2022- 2023 ιστορικό υψηλό φθάνοντας τα 1,94 δις δολάρια, με αύξηση κατά μέσο όρο 31% την προηγούμενη τετραετία και οι δύο ηγέτες έχουν θέσει ως στόχο κατά τις συναντήσεις τους τον διπλασιασμό του διμερούς εμπορίου τους μέχρι το 2030.

Σταθερή επιδίωξη αποτελεί και η πιο συστηματοποιημένη επαφή και διασύνδεση ανάμεσα σε ελληνικές και ινδικές επιχειρήσεις, ενώ η Ινδία ήταν τιμώμενη χώρα στην ΔΕΘ 2019. Οι τομείς στους οποίους διευρύνεται η διμερής συνεργασία, πέραν των επενδύσεων και του εμπορίου, είναι ο τουρισμός με απευθείας πτήση πλέον μεταξύ Ελλάδας- Ινδίας, η επιστήμη και τεχνολογία, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η αγροτική παραγωγή, καθώς και η ασφάλεια και άμυνα με ενίσχυση των στρατιωτικών σχέσεων και των αμυντικών βιομηχανιών. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας είχε βρεθεί άλλωστε και εκείνος την προηγούμενη εβδομάδα στην Ινδία, όπου μεταξύ άλλων υπέγραψε με τον Ινδό ομόλογό του συμφωνία για την συνεργασία των δύο χωρών στα θέματα της αμυντικής βιομηχανίας.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναμένεται μέσα και από την επίσκεψη αυτή να εκπέμψει μήνυμα πως η χώρα μας αποτελεί πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως και η Ινδία στην ευρύτερη περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.

Η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στο Νέο Δελχί ξεκινά με την συμμετοχή του στο AI Impact Summit την Πέμπτη που αποτελεί κεντρική διεθνή πρωτοβουλία για τη διαμόρφωση παγκόσμιου πλαισίου πολιτικής στην Τεχνητή Νοημοσύνη, με έμφαση στον μετρήσιμο κοινωνικό και αναπτυξιακό αντίκτυπο. 

Στη Σύνοδο αναμένεται να συμμετάσχουν περισσότεροι από 20 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων και εκπρόσωποι από επιπλέον 60 χώρες. Όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, η παρουσία στην Σύνοδο του κ. Μητσοτάκη, τον οποίο  θα συνοδεύσουν ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της κυβέρνησης Γιάννης Μαστρογεωργίου,  ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας στον παγκόσμιο διάλογο για την Τεχνητή Νοημοσύνη ως γέφυρα της Ευρώπης με τον Παγκόσμιο Νότο. 

Οι ίδιες πηγές σημειώνουν πως η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του πλαισίου της επόμενης εποχής , όχι ως θεατής, αλλά ως συνδιαμορφωτής, αναβαθμίζοντας τον ρόλο της σε ζητήματα διεθνούς τεχνολογικής διακυβέρνησης. 

Πέραν της παρέμβασης που θα κάνει στην Σύνοδο, ο πρωθυπουργός  θα έχει συναντήσεις με εκπροσώπους κορυφαίων εταιρειών τεχνολογίας και αξιωματούχους. Μέχρι χθες είχαν προγραμματιστεί συναντήσεις με τον βοηθό του Προέδρου των ΗΠΑ και επικεφαλής του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, Μάικλ Κράτσιος, τον CEO της Google DeepMind, Ντέμη Χασάμπη, τον Αντιπρόεδρο της Microsoft, Μπράντ Σμιθ και τους CEO της Eleven labs, Μάτι Στανιζέφσκι, της OpenAI, Σαμ  Άλτμαν και της Mistral A.I, Άρθουρ Μενς.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρακαθήσει σήμερα σε επίσημο δείπνο που παραθέτει ο Πρωθυπουργός της Ινδίας Narendra Modi προς τιμήν των ηγετών που συμμετέχουν στο «AI Impact Summit”, ενώ αναμένεται παραχωρήσει συνέντευξη στον τηλεοπτικό σταθμό Times Now.

Σπύρος Σιδέρης

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία: οι δασμοί που επέβαλε η Ουάσιγκτον στις ινδικές εισαγωγές, οι αναταράξεις σε εφοδιαστικές αλυσίδες και η γεωπολιτική τριβή στον Ινδο-Ειρηνικό ωθούν Δελχί και Πεκίνο να δοκιμάσουν μια προσεκτική επαναπροσέγγιση.

Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για στρατηγική στροφή ή για μια τακτική παύση υπό την πίεση εξωτερικών παραγόντων.

Από το Γκαλουάν στην προσπάθεια αποκατάστασης

Το σοκ του Γκαλουάν (Ιούνιος 2020) άφησε βαθύ τραύμα: είκοσι Ινδοί στρατιώτες νεκροί, μακρά περίοδος πολιτικής ψυχρότητας, κυρώσεις της Ινδίας σε κινεζικές εφαρμογές και εταιρείες, αναστολή άμεσων αεροπορικών συνδέσεων και σταδιακή ενίσχυση στρατιωτικών δυνάμεων εκατέρωθεν των Ιμαλαΐων. Παρά τους πολλούς γύρους διαλόγου, ουσιαστική πρόοδος δεν σημειώθηκε μέχρι τις επαφές στο Καζάν (στο περιθώριο των BRICS το 2024), όταν συμφωνήθηκαν περιπολίες σε ευαίσθητα σημεία και ορισμένα τεχνικά μέτρα για την αποφυγή επεισοδίων.

Η Τιαντζίν ήρθε ως συνέχεια: επανενεργοποίηση των ειδικών απεσταλμένων για τα σύνορα, πρόθεση επανέναρξης πτήσεων και άνοιγμα καναλιών για θεσμική διαχείριση κρίσεων. Η αλλαγή τόνου –από την όξυνση στη διαχείριση κινδύνου– είναι το πρώτο απτό κέρδος, παρότι η πραγματικότητα στη Γραμμή Πραγματικού Ελέγχου (LAC) παραμένει σύνθετη, με δυνάμεις ανεπτυγμένες και από τις δύο πλευρές.

Ιστορικό υπόβαθρο: από την ουτοπία της δεκαετίας του ’50 στη ρήξη του 1962

Η μεταπολεμική ιδεολογική εγγύτητα μεταξύ Πεκίνου και Νέου Δελχί δεν άντεξε στη δοκιμασία των συνόρων. Ο πόλεμος του 1962 και οι μετέπειτα ανακατατάξεις του Ψυχρού Πολέμου οδήγησαν σε δομική καχυποψία. Η Ινδία είχε ισχυρή κλίση προς τη Μόσχα, ενώ η Κίνα σύσφιξε δεσμούς με το Πακιστάν, προσθέτοντας ένα ακόμη στρώμα πολυπλοκότητας. Το Θιβέτ έμεινε μόνιμη εστία τριβής, ενώ η κινεζική βιομηχανική/εξαγωγική εκτίναξη από τα ’90ς και μετά δημιούργησε οικονομική αλληλεξάρτηση που ποτέ δεν μετουσιώθηκε σε πλήρη πολιτική εμπιστοσύνη.

Στη δεκαετία που πέρασε, η Ινδία αρνήθηκε να προσχωρήσει στην πρωτοβουλία Belt and Road, θεωρώντας την εργαλείο γεωοικονομικής διείσδυσης. Αντιπρότεινε δικές της διαδρομές –όπως ο άξονας Βορρά-Νότου μέσω Τσαμπαχάρ– και ενισχύθηκε σε σχήματα όπως το QUAD (με ΗΠΑ, Ιαπωνία, Αυστραλία). Το Πεκίνο, από την άλλη, επεδίωξε να «αποστρατιωτικοποιήσει» το οικονομικό σκέλος της σχέσης, κρατώντας ανοιχτές οδούς εμπορίου/επενδύσεων ακόμη και όταν οι συνοριακές εντάσεις φούντωναν.

Τι έγινε στην Τιαντζίν: Σύμβολα και πρακτικά βήματα

Στη διμερή συνάντηση της Τιαντζίν δεν υπήρξαν θεαματικές ανακοινώσεις, υπήρξαν όμως χειροπιαστές ενδείξεις βούλησης για αποκλιμάκωση:

• Επανέναρξη απευθείας πτήσεων μετά από τετραετή παύση – ένα σήμα κανονικότητας για επιχειρήσεις και ταξιδιώτες.
• Διευκολύνσεις θεωρήσεων (βίζα), συμπεριλαμβανομένων ειδικών ρυθμίσεων για προσκυνητές προς τον Κάιλας – κίνηση με ισχυρό συμβολισμό για την ινδουιστική πλειοψηφία.
• Εντολή προς τους ειδικούς απεσταλμένους να επεξεργαστούν πλαίσιο διαχείρισης για τη LAC, με στρατιωτικούς διαύλους ανοιχτούς για να αποτραπούν ακούσιες κλιμακώσεις.
• Στο εμπόριο, το Δελχί έθεσε επιτακτικά το θέμα του τεράστιου ελλείμματος (κοντά στα 100 δισ. δολ.) υπέρ της Κίνας και ζήτησε διεύρυνση πρόσβασης ινδικών προϊόντων σε κινεζικές αγορές. Το Πεκίνο μίλησε για «αμοιβαία ωφέλεια», αφήνοντας να εννοηθεί η προθυμία για βιομηχανικές συμπράξεις.

Όλα αυτά δεν αλλάζουν άμεσα το συνοριακό status quo, αλλά δημιουργούν ένα μαξιλάρι εμπιστοσύνης που έλειπε τα προηγούμενα χρόνια.

Γιατί τώρα; Το παράθυρο ευκαιρίας της συγκυρίας

Το χρονικό πλαίσιο βοηθά να διαβαστεί ορθά η κίνηση. Η Ουάσιγκτον κλιμάκωσε πρόσφατα την εμπορική πίεση προς την Ινδία με υψηλούς δασμούς σε κρίσιμους κλάδους. Για το Δελχί, που επιδιώκει παραγωγική αναβάθμιση και εισροή επενδύσεων, αυτό δημιουργεί κόστος και αβεβαιότητα. Η μερική ανασύνδεση με την Κίνα λειτουργεί ως:

• Διαπραγματευτικό αντίβαρο απέναντι στις ΗΠΑ,
• Διέξοδος για αγορές/εφοδιαστικές αλυσίδες,
• Σήμα προς επενδυτές ότι η Ινδία κινείται πολυκεντρικά και όχι μονοδιάστατα.

Για το Πεκίνο, εν μέσω αντιπαράθεσης με τη Δύση σε τεχνολογία και αλυσίδες αξίας, η αποφόρτιση στα νότια σύνορα έχει στρατηγική αξία. Η βελτίωση κλίματος με την Ινδία:

• Μειώνει τον κίνδυνο διμέτωπης πίεσης (Ιαπωνία–QUAD–Ινδία),
• Προσφέρει οικονομικό και πολιτικό αφήγημα συνύπαρξης έναντι της εικόνας «αναθεωρητικής δύναμης»,
• Ενισχύει τον ρόλο της Σαγκάης (SCO) ως πλατφόρμας διαλόγου σε ζητήματα ασφάλειας και οικονομίας.

Ο αμερικανικός παράγοντας: έμμεση πίεση, άμεσες παρενέργειες

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επένδυσαν στη μετατροπή της Ινδίας σε ακρογωνιαίο λίθο της Ινδο-Ειρηνικής στρατηγικής. Ωστόσο, οι εμπορικές τριβές και οι νέοι δασμοί θόλωσαν την εικόνα μιας γραμμικής «στρατηγικής σύμπλευσης». Στο Δελχί, ο υπολογισμός είναι ψυχρός: η Ινδία θα συνεχίσει να διευρύνει αμυντικές/τεχνολογικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά δεν επιθυμεί να αυτοπαγιδευτεί σε αντι-κινεζικό πλαίσιο που αφαιρεί ελευθερία κινήσεων. Η Τιαντζίν λειτούργησε ως μήνυμα ότι το Δελχί παραμένει στρατηγικά αυτόνομο, ενώ το Πεκίνο επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να προσελκύει μεγάλους γείτονες παρά την πίεση αποσύνδεσης από τη Δύση.

Τι άλλαξε στην πράξη – και τι όχι

Σε επίπεδο συμβόλων, η στροφή είναι εμφανής: από τη ρητορική καχυποψίας σε λεξιλόγιο συνεργασίας («διαχείριση διαφορών», «αμοιβαία ωφέλεια», «σταθερότητα»).

Στο πρακτικό επίπεδο:

• Οι πτήσεις και οι βίζες διευκολύνουν το λαϊκό και επιχειρηματικό υπόβαθρο της σχέσης.
• Οι στρατιωτικοί δίαυλοι μειώνουν τον κίνδυνο ακούσιων επεισοδίων.
• Το εμπόριο παραμένει ασύμμετρο – το έλλειμμα της Ινδίας είναι μεγάλο και η πρόσβαση ινδικών προϊόντων στην Κίνα περιορισμένη.
• Στη LAC, δεν υπάρχουν ακόμη ανακοινώσεις για συγχρονισμένες αποσύρσεις ή επαναφορά κοινών περιπολιών σε «ζώνες απομόνωσης».

Με άλλα λόγια, η γλώσσα άλλαξε, οι δομές αποτροπής κρίσης ενισχύθηκαν, αλλά τα δομικά αίτια παραμένουν στη θέση τους.

Τα αγκάθια που μένουν στο τραπέζι

1. Συνοριακή στρατιωτικοποίηση: και οι δύο πλευρές διατηρούν ενισχυμένες μονάδες, υποδομές και επιμελητεία στα υψίπεδα – ένα ακριβό και εύθραυστο ισοζύγιο.
2. Υδάτινη ασφάλεια/Θιβέτ: τα κινεζικά υδροηλεκτρικά σχέδια γεννούν ινδικές ανησυχίες για ροές προς τον Βραχμαπούτρα.
3. Πακιστάν: το Σινο-Πακιστανικό διάδρομο (CPEC) και η ευρύτερη στρατηγική σύγκλιση Πεκίνου-Ισλαμαμπάντ αποτελούν μόνιμο σημείο τριβής.
4. Ψηφιακή/τεχνολογική ασφάλεια: το Δελχί έχει επιβάλει φίλτρα σε κινεζικές επενδύσεις σε ημιαγωγούς, τηλεπικοινωνίες, εφαρμογές· το Πεκίνο θεωρεί ότι πρόκειται για διακριτικό προστατευτισμό.
5. Σχήματα ευθυγράμμισης: η Ινδία θα συνεχίσει να συμμετέχει σε QUAD και Ινδο-Ειρηνικούς σχηματισμούς, έστω και ως ισορροπιστής· η Κίνα θα συνεχίσει να επενδύει σε SCO/BRICS και σε διμερή με γείτονες που το Δελχί θεωρεί κρίσιμους.

Χωρίς διαχειρίσιμες απαντήσεις σε αυτά, ο κίνδυνος αναζωπύρωσης θα παραμένει.

Οικονομική γεωγραφία: από το έλλειμμα στις στοχευμένες συμπράξεις;

Εάν υπάρξει υλικό περιεχόμενο στην προσέγγιση, αυτό πιθανότατα θα φανεί σε στοχευμένες βιομηχανικές συνεργασίες: πράσινες τεχνολογίες, ηλεκτροκίνηση, φαρμακοβιομηχανία, αγροτεχνολογία. Για την Ινδία, η προτεραιότητα είναι να ανοίξει θυρίδες πρόσβασης στην κινεζική αγορά και να προσελκύσει κεφάλαιο χωρίς να υπονομεύσει τους στόχους τεχνολογικής κυριαρχίας. Για την Κίνα, μια σταθερή γραμμή με την Ινδία θα μείωνε τον πολιτικό κίνδυνο για κινεζικές εταιρείες που επιδιώκουν παρουσία στη Νότια Ασία και θα ηρεμούσε τις αγορές που συνδέουν την περιοχή με γεωπολιτικό ρίσκο.

Τι σημαίνει για την ασφάλεια στην Ασία

Μια ελεγχόμενη αποκλιμάκωση Ινδίας-Κίνας αφαιρεί ένα σενάριο κρίσης από την ασιατική αρχιτεκτονική ασφαλείας. Μειώνει τις πιθανότητες ακούσιου πολέμου στα Ιμαλάια, επιτρέπει σε περιφερειακούς παίκτες (από τη Νοτιοανατολική Ασία έως τη Κεντρική Ασία) να κινηθούν με λιγότερη αβεβαιότητα, και αναβαθμίζει πλατφόρμες όπως η SCO σε εργαλεία πρακτικής διαχείρισης συγκρούσεων.

Παράλληλα, στέλνει μήνυμα στις παγκόσμιες αγορές ότι δύο πυρηνικές δυνάμεις με τεράστιες οικονομίες μπορούν να μονώσουν τον ανταγωνισμό τους χωρίς να τον στρατιωτικοποιούν ανεξέλεγκτα.

Εκεχειρία συμφέροντος – αλλά με τεστ αντοχής

Η Τιαντζίν δεν έλυσε τα βαθιά προβλήματα, έθεσε όμως ένα πλαίσιο ελεγχόμενης συνύπαρξης. Τα σύμβολα (πτήσεις, βίζες, ρητορική «αμοιβαίας ωφέλειας») και οι μηχανισμοί (ειδικοί απεσταλμένοι, στρατιωτικοί δίαυλοι) δημιουργούν χώρο αναπνοής. Η στρατηγική αυτονομία της Ινδίας και η ανάγκη αποφόρτισης της Κίνας τέμνονται συγκυριακά, επιτρέποντας μια προσεκτική επαναπροσέγγιση.

Μέχρι τότε, η εκεχειρία συμφέροντος που διαμορφώθηκε μοιάζει λιγότερο με «ιστορική συμφιλίωση» και περισσότερο με ρεαλιστική αναπροσαρμογή σε έναν κόσμο πολυπολικής πίεσης. Για την Ασία, ακόμη και αυτό αρκεί για να μειώσει τους κινδύνους ατυχήματος και να κρατήσει ανοιχτές τις οικονομικές λεωφόρους που όλοι χρειάζονται.

Σπύρος Σιδέρης

Η απάντηση του Ναρέντρα Μόντι, αν και προσεκτικά διατυπωμένη, υπήρξε σαφής: η Ινδία θα προστατεύσει τα οικονομικά της συμφέροντα, ακόμη κι αν χρειαστεί να τα επαναπροσδιορίσει μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης παγκόσμιας αβεβαιότητας.

Οι δασμοί Τραμπ και η επαναφορά των εμπορικών εντάσεων

Ο πρωθυπουργός της Ινδίας απηύθυνε κάλεσμα στους πολίτες να στηρίξουν την εγχώρια παραγωγή, στο πλαίσιο της στρατηγικής “Made in India”, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αυτάρκειας εν μέσω οικονομικών αναταράξεων. Η δήλωσή του – «ό,τι κι αν αγοράζουμε, ας το αγοράζουμε μόνο αν έχει φτιαχτεί με τον ιδρώτα του Ινδού» – δεν αναφέρθηκε ευθέως στις αμερικανικές εμπορικές πιέσεις, αλλά φανερώνει μια σταδιακή μετατόπιση προς ένα εθνοκεντρικό οικονομικό μοντέλο.

Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για επαναφορά δασμών 25% στις ινδικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ επαναφέρει ένα γνώριμο μοτίβο της πρώτης του θητείας: την εργαλειοποίηση των εμπορικών σχέσεων για την άσκηση πολιτικής πίεσης. Αν και η Ινδία δεν κατονομάστηκε ως κύριος στόχος, η ένταξή της στον κατάλογο των χωρών με αυξημένες τελωνειακές επιβαρύνσεις δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να ελέγξει τη συμπεριφορά του Νέου Δελχί στο ενεργειακό μέτωπο.

Οι δασμοί απειλούν να πλήξουν βασικούς εξαγωγικούς τομείς της Ινδίας, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα χημικά, τα υφάσματα και η τεχνολογία πληροφορικής. Πρόκειται για κλάδους που ενισχύουν το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας και εξασφαλίζουν εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Ειδικά στην προεκλογική συγκυρία που διαμορφώνεται στην Ινδία, με τον Μόντι να επιδιώκει νέα πολιτική εντολή, το πλήγμα αυτό θα μπορούσε να έχει και πολιτικό κόστος.

Ταυτόχρονα, οι αμερικανικές αιτιάσεις περί «αθέμιτων εμπορικών πρακτικών» και «υπερβολικών δασμών» από την πλευρά της Ινδίας εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο η Ουάσινγκτον προτίθεται να τηρήσει αμοιβαίες αρχές σε μια πολυμερή εμπορική τάξη που ήδη δοκιμάζεται.

Η σκιά των δευτερογενών κυρώσεων και το ρωσικό πετρέλαιο

Η δεύτερη πτυχή της αμερικανικής πίεσης αφορά την ενεργειακή σχέση Ινδίας–Ρωσίας, η οποία έχει αναβαθμιστεί δραστικά μετά την επιβολή δυτικών κυρώσεων στη Μόσχα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, η Ινδία καλύπτει πλέον το 35–40% των αναγκών της σε αργό πετρέλαιο από τη Ρωσία, επωφελούμενη από σημαντικές εκπτώσεις ανά βαρέλι – έως και 5 δολάρια κάτω από την τιμή αναφοράς της αγοράς.

Αυτή η πρακτική έχει αποδειχθεί κερδοφόρα για τα ινδικά διυλιστήρια, τα οποία όχι μόνο εξασφαλίζουν φθηνότερη πρώτη ύλη, αλλά σε πολλές περιπτώσεις εξάγουν επεξεργασμένα προϊόντα πετρελαίου προς τρίτες χώρες, αποκομίζοντας ιστορικά υψηλά κέρδη. Οι απώλειες από ενδεχόμενη διακοπή των ρωσικών εισαγωγών υπολογίζονται σε 9–11 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, χωρίς να συνυπολογίζονται οι επιπτώσεις από ενδεχόμενη άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου, εφόσον η Ρωσία περιορίσει την προσφορά της.

Η προειδοποίηση Τραμπ περί επιβολής δευτερογενών κυρώσεων σε χώρες που εξακολουθούν να αγοράζουν ρωσικά ορυκτά καύσιμα και όπλα, έθεσε την Ινδία στο στόχαστρο. Παρότι το Νέο Δελχί έχει μέχρι στιγμής αρνηθεί να μεταβάλει την πολιτική του, δημόσιοι φορείς και διυλιστήρια έχουν λάβει οδηγίες να εξετάσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας, σε περίπτωση που οι κυρώσεις καταστήσουν μη βιώσιμη τη ρωσική επιλογή.

Η στρατηγική αυτή χαρακτηρίζεται ως “σχέδιο έκτακτης ανάγκης”, όχι ως αλλαγή πολιτικής. Ο εκπρόσωπος του ινδικού Υπουργείου Εξωτερικών, Ραντχίρ Τζαϊσουάλ, επανέλαβε την επίσημη θέση της κυβέρνησης: «η Ινδία ενεργεί με βάση τις ανάγκες της, τις διαθέσιμες επιλογές και τις παγκόσμιες συνθήκες». Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η σχέση με τη Ρωσία είναι «ιστορική και διαρκής», αφήνοντας να εννοηθεί ότι τυχόν αλλαγή πλεύσης δεν είναι άμεσα προβλέψιμη.

Ισορροπία συμφερόντων ή γεωπολιτικό ρίσκο;

Η διπλή πίεση που ασκείται στην Ινδία –μέσω δασμών και ενδεχόμενων κυρώσεων– αναδεικνύει το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι μεσαίες δυνάμεις στον σύγχρονο πολυπολικό κόσμο. Από τη μία πλευρά, η Ινδία επιθυμεί να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία, διατηρώντας οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία και ταυτόχρονα διπλωματική προσέγγιση με τη Δύση. Από την άλλη, το κόστος της σύγκρουσης συμφερόντων με τις ΗΠΑ, ιδίως επί διακυβέρνησης Τραμπ, θα μπορούσε να αποδειχθεί βαρύ και πολυεπίπεδο.

Στο εσωτερικό μέτωπο, οι εξελίξεις αυτές δοκιμάζουν την κοινωνική συνοχή και τον προγραμματισμό της ινδικής κυβέρνησης για σταθερότητα τιμών, απασχόληση και αυξημένη βιομηχανική παραγωγή. Η αύξηση του κόστους καυσίμων, σε συνδυασμό με πιθανές επιβαρύνσεις στις εξαγωγές, θα μπορούσε να αναζωπυρώσει πληθωριστικές πιέσεις, με πολιτικές επιπτώσεις.

Στο εξωτερικό πεδίο, η επιλογή της Ινδίας να συνεχίσει τις αγορές από τη Ρωσία δεν οφείλεται απλώς στην τιμή του πετρελαίου. Αντανακλά τη βαθύτερη πρόθεση του Νέου Δελχί να μην εγκλωβιστεί σε διπολικές λογικές, αλλά να διατηρήσει ευελιξία και γεωοικονομική κυριαρχία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ινδία βλέπει τη Στρατηγική Εταιρική Σχέση με τη Ρωσία ως μακροπρόθεσμο θεμέλιο της ενεργειακής της ασφάλειας και όχι ως σημείο διαπραγμάτευσης με τρίτους.

Ένα παγκόσμιο τεστ για την πολυπολικότητα

Αντιθέτως, εάν προκριθεί μια διαπραγματευτική προσέγγιση, που αναγνωρίζει τις διαφορετικές ανάγκες και προτεραιότητες των χωρών του παγκόσμιου Νότου, η Ινδία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στους κόσμους – τόσο ενεργειακά όσο και διπλωματικά.

Παγκόσμια πίεση, τοπικές απαντήσεις

Η Ινδία καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο κρίσιμες προκλήσεις:

Η περίπτωση της Ινδίας συνιστά τεστ αξιοπιστίας για τη νέα πολυπολική τάξη πραγμάτων που διαμορφώνεται. Εάν η Ουάσινγκτον επιμείνει στην επιβολή μονομερών μέτρων πίεσης, αμφισβητώντας τη δυνατότητα ενός ανεξάρτητου κράτους να καθορίζει τις προμήθειες και τις συμμαχίες του, τότε η πολυμερής οικονομική τάξη κινδυνεύει να επιστρέψει σε λογικές μπλοκ και αποκλεισμών.

• Να μετριάσει τις επιπτώσεις των αμερικανικών δασμών, προστατεύοντας την εσωτερική αγορά και την εξαγωγική δυναμική της.
• Να διατηρήσει τις ενεργειακές της ροές από τη Ρωσία, χωρίς να παραβεί κόκκινες γραμμές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν κυρώσεις.

Το πώς θα κινηθεί το Νέο Δελχί τις επόμενες εβδομάδες θα κρίνει όχι μόνο την οικονομική του αντοχή, αλλά και τη διπλωματική του ευελιξία. Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει, η Ινδία φαίνεται αποφασισμένη να μην επιλέξει στρατόπεδο – αλλά να χαράξει δική της πορεία, βασισμένη σε ρεαλισμό, εθνικό συμφέρον και προσαρμοστικότητα.

      Σύμφωνα με ενημέρωση από το γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού ο κ. Μητσοτάκης ενημέρωσε τον κ. Μόντι για την πρόθεση της Ελλάδας να ανοίξει σε σύντομο χρονικό διάστημα δύο ακόμη προξενεία στην Ινδία: στη Βομβάη και στην Μπανγκαλόρ.

      Επιπλέον, συζητήθηκε η συνεργασία των δύο χωρών στο πλαίσιο της θητείας της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά το διάστημα 2025-2026.

Όμως, για πρώτη φορά σε δέκα χρόνια, το Κόμμα Μπαρατίγια Τζανάτα (BJP) του Μόντι μπορεί να μην καταφέρει μόνο του να πάρει την πλειοψηφία και να χρειαστεί να στηριχθεί στους συμμάχους του συνασπισμού του, σύμφωνα με τα στοιχεία της εκλογικής επιτροπής.

Το Κογκρέσο, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, φαίνεται από την πλευρά του να είναι σε θέση να διπλασιάσει σχεδόν τον αριθμό των κοινοβουλευτικών εδρών, σε μια αξιοσημείωτη μεταβολή χάρη σε συμφωνίες για παρουσίαση κοινών υποψηφίων με άλλα κόμματα απέναντι στο BJP.

«Οι ψηφοφόροι τιμώρησαν το BJP», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο επικεφαλής του Κογκρέσου Ραχούλ Γκάντι, που επανεξελέγη με διαφορά μεγαλύτερη των 364.000 ψήφων στη νότια εκλογική περιφέρεια Ουαγιανάντ.

Σύμφωνα με την εκλογική επιτροπή, μετά την καταμέτρηση του 95% των ψηφοδελτίων, το BJP και οι σύμμαχοί του εξασφαλίζουν τουλάχιστον 292 έδρες. Χρειάζονται 272 για την πλειοψηφία στην κάτω βουλή των 543 εδρών.

Το BJP, με 36,8% των ψήφων, εξασφαλίζει μόνο του 240 έδρες, σύμφωνα με αυτά τα μερικά αποτελέσματα, πολύ λιγότερες από το 2019 όταν είχε κερδίσει 303 έδρες. Το Κογκρέσο, αντίθετα, εξασφάλισε 98 έδρες έναντι 52 πέντε χρόνια πριν.

Ο Μόντι επανεξελέγη βουλευτής στην περιφέρεια Βαρανάσι, η τρίτη νίκη του στην αρχαία Μπενάρες, ιερή πόλη του ινδουισμού.

Με 612.970 ψήφους, προηγείται κατά 152.000 ψήφους του πιο κοντινού από τους αντιπάλους του, έναντι διαφοράς 500.000 ψήφων πριν από πέντε χρόνια.

«Το BJP απέτυχε να εξασφαλίσει από μόνο του μεγάλη πλειοψηφία», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ρατζίβ Σούκλα, βουλευτής του Κογκρέσου. «Είναι μια ηθική ήττα για αυτούς».

Απέναντι σε μια καλύτερη του προβλεπομένου επίδοση της αντιπολίτευσης και μια μειωμένη πλειοψηφία του BJP, ο δείκτης αναφοράς Sensex υποχώρησε άνω του 7% στο Χρηματιστήριο της Μουμπάι, προτού ανακάμψει κάπως και τελικά κλείσει με πτώση 5,7%.

Η μετοχή της μεγαλύτερης εισηγμένης επιχείρησης του Ινδού δισεκατομμυριούχου Γκόταμ Αντάνι, ενός σημαντικού συμμάχου του Μόντι, κατέγραφε απώλειες 25% στη διάρκεια της συνεδρίασης.

Ο Μόντι, 71 ετών, που παραμένει πολύ δημοφιλής έπειτα από δύο θητείες, δήλωσε το Σαββατοκύριακο βέβαιος πως «ο ινδικός λαός είχε ψηφίσει με αριθμό ρεκόρ» ψήφων για την επανεκλογή του, έπειτα από μία δεκαετία στην ηγεσία της χώρας.

Οι αντίπαλοι του πρωθυπουργού, που σπαράσσονται κάποιες φορές από εσωτερικές έριδες με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να αντιπαρατεθούν στην εξουσία του κόμματός του, κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι εργαλειοποιεί τη δικαιοσύνη για πολιτικούς σκοπούς πολλαπλασιάζοντας τις διώξεις σε βάρος τους.

Η αμερικανική οργάνωση Freedom House εκτίμησε από την πλευρά της πως το BJP «κατέφευγε όλο και περισσότερο σε κυβερνητικούς θεσμούς για να στοχοθετήσει τους πολιτικούς αντιπάλους».

Καταγγέλλοντας μια οπισθοχώρηση της δημοκρατίας, η αντιπολίτευση και οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγόρησαν τον Μόντι ότι ευνοεί τους ινδουιστές, που αποτελούν την πλειοψηφία στη χώρα, σε βάρος σημαντικών μειονοτήτων, μεταξύ των οποίων 210 εκατομμύρια Ινδοί μουσουλμάνοι, που ανησυχούν για το μέλλον τους.

Από την πλευρά του ο Μόντι κατηγόρησε το Κογκρέσο ότι θέλει να διανείμει τον «εθνικό πλούτο» στους «εισοδιστές», «σε εκείνους που έχουν περισσότερα παιδιά», περιγράφοντας έτσι τη μουσουλμανική κοινότητα.

Αγανακτισμένη, η αντιπολίτευση προσέφυγε στις εκλογικές αρχές που δεν επέβαλαν κυρώσεις στον πρωθυπουργό.

Περίπου 642 εκατομμύρια Ινδοί ψήφισαν σε αυτές τις εκλογές που διεξήχθησαν σε επτά φάσεις για μια περίοδο έξι εβδομάδων.

Στη βάση των 968 εκατομμυρίων εκλογέων που έχουν καταγραφεί από την επιτροπή, το 66,3% αυτών έλαβαν μέρος στην ψηφοφορία, λίγο λιγότεροι από το 2019, όταν το ποσοστό συμμετοχής είχε φθάσει το 67,4%.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ECONOMIST:

Η κοινωνία των πολιτών στην Ινδία είναι η μεγαλύτερη βιομηχανία της. Περιλαμβάνει πάνω από 200.000 εγγεγραμμένες ΜΚΟ—περισσότερες από τον αριθμό των ιδιωτικών επιχειρήσεων στους τομείς της γεωργίας και της οικονομίας. Η συνεισφορά αυτών των φιλανθρωπικών οργανώσεων – που κυμαίνονται από μικρής εμβέλειας έως τεράστια δίκτυα σε όλη την Ινδία – στην ανάπτυξη και τις ατομικές ζωές εκατομμυρίων φτωχών Ινδών είναι ανυπολόγιστη. Ομάδες ακτιβιστών βοήθησαν την Ινδία να αποκτήσει ανεξαρτησία το 1947 και έκτοτε βοήθησαν να περιορίσουν τις υπερβολές του κράτους και να αντισταθμίσουν τις αδυναμίες του.

Η Care India, η οποία παρέχει εκπαίδευση δημόσιας υγείας και άλλες υπηρεσίες σε γυναίκες και κορίτσια, βοήθησε 84 εκατομμύρια ανθρώπους το 2021-2022. Ερευνητικές ομάδες όπως το Κέντρο Ερευνών Πολιτικής (cpr), μια δεξαμενή σκέψης στο Δελχί, συνέταξαν πολλές από τις πολιτικές που έχουν κάνει την Ινδία εργαστήριο σχεδίων κατά της φτώχειας. Οι εγγεγραμμένες ΜΚΟ, μια μειοψηφία του συνόλου, εκτιμάται ότι απασχολούν 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους. Ίσως μόνο το Μπαγκλαντές, παγκοσμίως γνωστό για τις ΜΚΟ του, οφείλει περισσότερα σε αυτούς.

Αυτό καθιστά επικίνδυνη και δαπανηρή τη δεκαετή επίθεση που εξαπέλυσε η κυβέρνηση του Κόμματος Bharatiya Janata (bjp) στον τομέα του ακτιβισμού.

Από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2014, η διοίκηση του Ναρέντρα Μόντι έχει κλείσει ή οδηγήσει σε οικονομικό μαρασμό χιλιάδες φιλανθρωπικά ιδρύματα, σύμφωνα με βετεράνους του κλάδου. Ο τομέας λειτουργεί σε ένα «περιβάλλον φόβου», λέει ένας επικεφαλής ΜΚΟ. Στα θύματα του περασμένου έτους περιλαμβάνονται η Care India και η Cpr, των οποίων οι άδειες λήψης ξένων δωρεών έχουν ανασταλεί και ανακληθεί. Η περίθαλψη έκτοτε έχει απωλέσει 4.000 εργαζόμενους.

Το cpr, ένα μη κομματικό όργανο που το 2022-23 παρήγαγε πάνω από 600 άρθρα, με πολιτικές παρεμβάσεις, έχει απολύσει όλους εκτός από λίγους από τους 200 ερευνητές του και μπορεί να μην επιβιώσει. Σε μια μέτρηση της υγείας της κοινωνίας των πολιτών που συνέταξε η v-Dem, μια σουηδική ομάδα σκέψης, η βαθμολογία της Ινδίας έχει μειωθεί στο μισό από το 2014.

Ο ακριβής αριθμός των οργανισμών που επηρεάζονται είναι δύσκολο να εξακριβωθεί λόγω των διαφορετικών νομικών μέσων που χρησιμοποιούνται εναντίον τους. Ορισμένοι, αρχικά συμπεριλαμβανομένου του CPR, έχουν στοχοποιηθεί με φορολογικές επιδρομές.

Μεμονωμένοι ακτιβιστές συνελήφθησαν με κατηγορίες κατά της τρομοκρατίας. Και παρά το γεγονός ότι τέτοιες περιπτώσεις σπάνια οδηγούν σε καταδίκες η δέσμευση πόρων εξαιτίας των διώξεων παραλύουν τις επιχειρήσεις. Η νομική διαδικασία είναι η τιμωρία. Ωστόσο, το εργαλείο που χρησιμοποιεί συχνότερα η κυβέρνηση Μόντι είναι ο Νόμος για τον Κανονισμό Εξωτερικών Συνεισφορών (fcra). Ψηφίστηκε το 1976 για να περιορίσει κάθε ανεπιθύμητο «ξένο χέρι» (που τότε σήμαινε κυρίως την Αμερική) στις υποθέσεις της Ινδίας, επιτρέπει στην κυβέρνηση να αρνηθεί τη χρηματοδότηση των ΜΚΟ από το εξωτερικό.

Το υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο ρυθμίζει τις ΜΚΟ, έχει ακυρώσει σχεδόν 17.000 άδειες για τη λήψη ξένων εισφορών βάσει του νόμου από το 2014. Επίσης, έχει κάνει πολύ πιο δύσκολη την αίτηση για άδεια. Αυτό αποτελεί ισχυρό περιορισμό λόγω της μεγάλης εξάρτησης που έχουν οι πιο σημαίνουσες ινδικές ΜΚΟ από ξένες εισφορές.

• Σχεδόν οι μισοί από τους 200 μεγαλύτερους μη κυβερνητικούς Οργανισμούς βασίζονται σε δωρεές από το εξωτερικό για περισσότερο από το ήμισυ του εισοδήματός τους, σύμφωνα με έρευνα της Sattva Consulting, μιας συμβουλευτικής εταιρείας. Οι οργανισμοί που ασχολούνται με την πολιτική και την έρευνα είναι ακόμη πιο εξαρτημένοι. Περίπου το 75% της χρηματοδότησης της CPR προήλθε από το εξωτερικό.

Πώς εξηγείται όμως αυτή η επίθεση; Παρατηρητές του κλάδου, σχεδόν κανένας από τους οποίους δεν ήταν πρόθυμος να κατονομαστεί σε αυτό το άρθρο, επικαλούνται την ινδουιστική ιδεολογία της κυβέρνησης και την αυξανόμενη μισαλλοδοξία για τις αντίθετες απόψεις.

Βάσει αναλύσεων δύο είναι οι επικρατέστερες ερμηνείες. Η πρώτη είναι ότι μη ινδουιστικές, θρησκευτικές ΜΚΟ, κατηγορούνται από στελέχη του κυβερνώντος κόμματος ότι προσπαθούν να προσηλυτίσουν Ινδουιστές. Ανταποκρινόμενος σε αυτόν τον υπερβολικό φόβο, ο Amit Shah, ο Ινδός υπουργός Εσωτερικών και δεύτερος στην ιεραρχία, είπε ότι «δεν θα επιδεικνυόταν έλεος» στα ρούχα που προσπαθούν να αλλάξουν τη «δημογραφία» της Ινδίας.

Σχεδόν καμία ΜΚΟ δεν λειτουργεί για αυτόν τον σκοπό. Ωστόσο, από αυτούς που έχασαν άδειες ξένης χρηματοδότησης τα τελευταία δύο χρόνια, περισσότεροι από τους μισούς ήταν χριστιανοί ή μουσουλμάνοι. Το παράρτημα της Ινδίας του World Vision, μιας οικουμενικής χριστιανικής ομάδας που εργάζεται για την παιδική ευημερία στην Ινδία εδώ και επτά δεκαετίες και βοηθούσε πάνω από 300.000 παιδιά, έχασε την άδειά της τον περασμένο μήνα.

• Αντίθετα… ινδουιστικές στολές, συμπεριλαμβανομένων των μελών της Sangh Parivar, μιας οικογένειας οργανώσεων που υποστηρίζουν το bjp, δέχονται επίθεση σπάνια ή ποτέ. (Ούτε το κυβερνών κόμμα, για αυτό το θέμα – αν και πιθανότατα λαμβάνει πολλές ξένες δωρεές.)

Ο δεύτερος σημαντικός στόχος είναι οι ομάδες που το bjp θεωρεί ότι είναι ιδεολογικοί αντίπαλοι.

Αυτή είναι μια ευρεία κατηγορία, δεδομένου ότι το κόμμα του κ. Μόντι υποπτεύεται, πιθανώς δικαίως, ότι οι περισσότερες ΜΚΟ προτιμούν τον κύριο αντίπαλό του, το κόμμα του Κογκρέσου. Ο Aakar Patel, πρώην επικεφαλής του γραφείου της Διεθνούς Αμνηστίας στην Ινδία, υποστηρίζει ότι ο Μόντι θεωρεί ολόκληρο τον τομέα «μια ασθένεια». Η Διεθνής Αμνηστία, μια ΜΚΟ που είναι γνωστή για την έρευνα για τις καταχρήσεις από ακτιβιστές του Σανγκ, ήταν ακόμη ένα θύμα. Διέκοψε τις δραστηριότητές της στην Ινδία το 2020 μετά το πάγωμα των κεφαλαίων της για υπόθεση ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.

Ως ένα βαθμό, οι περιορισμοί αντικατοπτρίζουν μια διαφωνία μεταξύ του bjp και των αντιπάλων του σχετικά με τη φύση της ανάπτυξης. Το Κογκρέσο, το οποίο έχει ρίζες στον κοινωνικό ακτιβισμό του Μοχάντας Γκάντι και άλλων ηγετών πριν από την ανεξαρτησία, το επιδίωξε γενικά μαζί με τις ΜΚΟ. Για παράδειγμα, η προηγούμενη κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Κογκρέσου ίδρυσε ένα Εθνικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο (nac), το οποίο περιλαμβάνει ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές όπως ο Jean Dreze, ένας οικονομολόγος, για να συμβουλεύει την κυβέρνηση και να επισημαίνει την κάρτα της.

• Το bjp, αντίθετα, πιστεύει ότι η επί δεκαετίες συνεργασία ΜΚΟ-Κονγκρέσου έφερε απογοητευτικά φτωχά αποτελέσματα, εν μέρει λόγω των υψηλών γενικών εξόδων των φιλανθρωπικών οργανώσεων και άλλων δυσλειτουργιών. Αντιθέτως, υποστηρίζει ένα ισχυρό, τεχνολογικά έξυπνο, συγκεντρωτικό κράτος, σε μεγάλο βαθμό απεριόριστη από παρεμβάσεις ξένων. Ο κ. Modi χαρακτηρίζει αυτή την προσέγγιση ως «σκληρή δουλειά πάνω από το Χάρβαρντ».

Ωστόσο, η αδυναμίες του ινδικού κράτους δεν μπορεί απλώς να ξορκιστούν. Οι κρατικές κυβερνήσεις εξαρτώνται ιδιαίτερα από τις ΜΚΟ για την παροχή βασικών υπηρεσιών, όπως η εκπαίδευση που παρέχει η Pratham, μια ΜΚΟ, σε 5,6 εκατομμύρια παιδιά. Παρά τις πολλές προσπάθειες του bjp να βοηθήσει τους φτωχούς, από τις υψηλότερες δαπάνες ως μερίδιο του ΑΕΠ έως τις τεράστιες βελτιώσεις στις ψηφιακές υποδομές, η εμβέλεια του κράτους – στην εκπαίδευση και την υγεία ιδιαίτερα – είναι περιορισμένη.

Επιπλέον, οι λεπτομέρειες της καταστολής των ΜΚΟ συχνά φαίνονται περισσότερο εκδικητικές παρά βασισμένες σε γνήσια ιδεολογική διαφορά. Αν και πολλοί από τους συνεργάτες του Κογκρέσου ήταν επικριτικοί για τις προσπάθειές του (ο κ. Dreze ήταν ένας από τους αρκετούς που παραιτήθηκαν εν τέλει από το πλέον ανενεργό nac), το BJP φαίνεται να θεωρεί εχθρικές όλες τις ΜΚΟ που έχουν δεσμούς με αυτό. Οι κυβερνητικές κινήσεις εναντίον τους, φαίνονται συχνά πολιτικές.

• Στο Centre for Equity Studies, ένα άλλο think-tank με έδρα το Δελχί, ανεστάλη η άδεια, αφού ο ιδρυτής του, ο Harsh Mander —ένα άλλο πρώην μέλος του Nac— επέκρινε την κυβέρνηση. Το σπίτι του στο Δελχί έγινε πρόσφατα επιδρομή από πράκτορες πληροφοριών. Το bjp είναι «εκδικητικό», λέει ο Paranjoy Guha Thakurta, ένας δημοσιογράφος που βίωσε μια παρόμοια επιδρομή λόγω της συσχέτισής του με το News-Click, ένα αριστερό πρακτορείο υπό έρευνα για φερόμενη διαχείριση περιεχομένου που χρηματοδοτείται από την Κίνα.

Οι περιορισμοί σε μεγάλες ΜΚΟ βλάπτουν επίσης πολλές μικρότερες που παρέχουν ρουχισμό, συχνά στις φτωχότερες περιοχές της Ινδίας. Αυτό είναι ένα «μοιραίο πλήγμα για τις μικρές ΜΚΟ που βασίζονται σε επιχορηγήσεις», λέει κάποιος επικεφαλής. Η διάβρωση της δύναμης σε ιδρύματα όπως το cpr θα μπορούσε να είναι μη αναστρέψιμη. Πολλοί από τους πρώην μελετητές της έχουν πάει στο εξωτερικό ή για να εργαστούν σε καλύτερα αμειβόμενες ιδιωτικές εταιρείες.

• Η αποδυνάμωση τέτοιων φορέων είναι πιθανό να οδηγήσει σε λιγότερες καινοτόμες ιδέες, φτωχότερη πολιτική και λιγότερη εποπτεία.

Οι ταυτόχρονες εκστρατείες εναντίον δημοσιογράφων και πολιτικών της αντιπολίτευσης —που συχνά χρησιμοποιούν τα ίδια νομικά εργαλεία— είναι πιθανό να επιδεινώσουν τη θεσμική ζημιά και τον κίνδυνο της συλλογική σκέψης. Ήδη, λέει ένας ανώτερος αξιωματούχος, οι αποφάσεις είναι «συχνά υπερσυγκεντρωτικές» χωρίς καμία εξωτερική επιρροή. Ο φόβος είναι ότι εάν το bjp κερδίσει μια τρίτη θητεία στις εκλογές του Μαΐου, όπως φαίνεται πιθανό, τα πράγματα θα μπορούσαν να χειροτερέψουν.

Οι δηλώσεις Μητσοτάκη

Είναι πραγματικά μεγάλη χαρά να βρίσκομαι εδώ στην Ινδία για πρώτη φορά ως πρωθυπουργός καθώς η τελευταία επίσκεψη Έλληνα πρωθυπουργού έγινε πριν από 16 χρόνια

Μαζί με τον πρωθυπουργό της Ινδίας ενισχύουμε τις διμερείς μας σχέσεις. Η κοινή δήλωση που υπογράψαμε τον περασμένο Αύγουστο είναι σε εφαρμογή

Κάνουμε σημαντικότατη πρόοδο στην εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας στην ασφάλεια, την άμυνα, την κυβερνοασφάλεια

Ελλάδα και Ινδία βρίσκονται κοντά η μια στην άλλη, Έχουμε κοινές αξίες που γεφυρώνουν τους δύο λαούς. Μοιραζόμαστε κοινό ήθος και τη δέσμευσή μας στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας

Σήμερα συναντώνται η παλαιότερη με την πολυπληθέστερη δημοκρατία και θέλουμε να διερευνήσουμε όλους τους τομείς συνεργασίας

Στον κ. Μόντι βρήκα έναν πραγματικό φίλο και ηγέτη. Οι σχέσεις μας θα ενισχυθούν λόγω της εταιρικής συμφωνίας που υπογράψαμε. Είμαι σίγουρος ότι θα ενδυναμώσουμε την κινητικότητα ώστε να ενισχυθεί η μόνιμη μετανάστευση και να αντιμετωπιστεί το τράφικινγκ

Χάρη στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης το μέλλον είναι λαμπρότερο. Αρκεί να δει τον χάρτη κανείς για να διαπιστώσει ότι η Ελλάδα είναι η πύλη της Ινδίας στην ΕΕ

Βεβαίως για να πετύχουμε αυτά πρέπει να επιτευχθεί ειρήνη στη Μέση Ανατολή και σταθερότητα. Αυτή είναι απαραίτητη προυπόθεση για την ευημερία.

Βρισκόμαστε εδώ με μια μεγάλη αποστολή με Έλληνες επιχειρηματίες και εστιάζουμε στην προαγωγή των οικονομικών δεσμών με έμφαση στις ΑΠΕ, τη ναυτιλία τα logistics. Θέλουμε να μάθουμε από το ινδικο θαύμα της πληροφορικής

Οι αμοιβαίες επενδύσεις θα επισφραγίσουν τη συνεργασία μας. Η Ινδία αρχίζει να επενδύει στην Ελλάδα. Για παράδειγμα υπάρχουν συνέργειες με κατασκευαστικές εταιρείες όπως στην περίπτωση του νέου αεροδρομίου στην Κρήτη

Η συνεργασία μας είναι πολλά υποσχόμενη και περιλαμβάνει τη συμφωνία που κάναμε για να υποστηρίξει η Ελλάδα την υποψηφιότητα της Ινδίας για συμμετοχή της στο ΣΑ του ΟΗΕ

Οι δηλώσεις Μοντι

Μετα τη δική μου είσκεψη στην Ελλάδα αποσκοπεί στην ενδυνάμωση των στρατηγικών μας σχέσεων και η επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη μετά από 16 χρόνια είναι μια εκπληκτική ευκαιρία. Ως εκ τούτου οι συζητήσεις σήμερα είναι εξόχως ικανοποιητικές

Προχωράμε ταχύτατα για να πετύχουμε τον στόχο μας. Έχουμε εντοπίσει ευκαιρίες για να δώσουμε μια νέα ώθηση και κατεύθυνση στη συνεργασία μας

Υπάρχουν ευκαιρίες για στενότατη συνεργασία και χαίρομαι που οι δύο χώρες κάνουν βήματα στενότερης συνεργασίας.
Νέες ευκαιρίες συνεργασίας στον τομέα της Άμυνας

Οι λαοί των δύο χωρών έχουν ανταλλαγές ιδεών. Έχουμε εντοπίσει νέες πρωτοβουλίες για να δώσουμε έναν νεό αέρα στις σχέσεις μας συμπεριλαμβανομένης της κινητικότητας και της μετανάστευσης.

Δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στη διασύνδεση των ΑΕΙ των χωρών. Αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε ένα νέο σχέδιο δράσης με αφορμή τα 95 χρόνια από την έναρξη των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών