«Είναι κάτι που παρακολουθούμε και είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό, γιατί στην περιοχή δεν είναι μόνο το Ιράν ως Ιράν. Οι βασικές ροές που έρχονται από την πλευρά της Τουρκίας είναι από Αφγανιστάν, άρα υπάρχει γενικότερη αποσταθεροποίηση», όπως ενημέρωσε.

«Η αλήθεια είναι ότι τον τελευταίο χρόνο οι μεταναστευτικές ροές στα σύνορα με την Τουρκία είναι τραγικά χαμηλές, με την καλή έννοια. Δηλαδή έκλεισαν με 60% μείωση πέρσι», όπως είπε διαβεβαιώνοντας πως είναι ανοιχτή η γραμμή επικοινωνίας με τη γειτονική χώρα, με τη συνεργασία στο πεδίο να είναι καλή. «Όσες φορές ενημερώνεται η τουρκική πλευρά, σταματούν οι βάρκες που ξεκινούν και παράλληλα μάς δίνουν στοιχεία ότι γίνονται επιχειρήσεις μέσα στην Τουρκία να καταπολεμηθούν κυκλώματα, ενώ γίνονται και επιστροφές από εκεί σε χώρες από όπου έρχονται παράνομοι μετανάστες».

«Ανοίγουμε τη συζήτηση απαγόρευσης της μπούρκας – Και οι θρησκείες κρίνονται»

Στη συνέχεια, η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τα σενάρια απαγόρευσης της μπούρκας στην Ελλάδα, με τον κ. Πλεύρη να επισημαίνει πως παρακολουθείται η ισχύουσα νομοθεσία σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. «Η μπούρκα είναι η πλήρης κάλυψη των χαρακτηριστικών, δεν μιλάμε για το μαντήλι, άρα δεν μιλάμε για θρησκευτικό σύμβολο. Τα θρησκευτικά σύμβολα είναι σεβαστά, το θέμα είναι κατά πόσο ένα θρησκευτικό σύμβολο έχει χαρακτηριστικά που παραβιάζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αξία της γυναίκας».

«Δεν ξέρω ποιος υποστηρίζει ελευθερία βούλησης σε ένα κορίτσι που μόλις του έρθει περίοδος υποχρεώνεται να καλύπτονται πλήρως τα χαρακτηριστικά του. Και οι θρησκείες κρίνονται. Υπάρχει θρησκεία αυτήν τη στιγμή που επιτρέπει την πολυγαμία και τα ανήλικα παιδάκια να πουλιούνται και να παντρεύονται ενήλικους άνδρες. Επειδή υπάρχει αυτή η κουλτούρα εκεί, θα την επιβάλουμε κι εδώ;» σημείωσε ο υπουργός.

Και κατέληξε λέγοντας:

«Αυτήν τη στιγμή εδώ είναι πλήρως ανοιχτό το θέμα, δεν έχουμε αποφασίσει καν αν θα νομοθετήσουμε. Έχουμε ανοίξει τη συζήτηση απλά. Σαν υπουργείο Μετανάστευσης μάς ενδιαφέρει κυρίως ο πληθυσμός που βρίσκεται μέσα στις δομές μας, κυρίως ο ανήλικος. Το αν υπάρχει ή όχι πρόβλημα στην Ελλάδα, είναι και μια υποκριτική κουβέντα. Δηλαδή αν αυτό αφορά 10 κοριτσάκια στις δομές, δεν θα το νομοθετήσουμε; Θεωρώ είναι μια συζήτηση που πρέπει να γίνει».

Ο κ. Πλεύρης ανέφερε ότι, παρά τα γεγονότα στο Ιράν, “είναι νωρίς να μιλήσουμε για ροές” γιατί, όπως τόνισε χαρακτηριστικά, “τέτοια θέματα έχεις, όταν έχει παρατεταμένες καταστάσεις. Μια παρατεταμένη κατάσταση θα δημιουργήσει πρόβλημα συνολικά στην Ευρώπη”.

Ξεκαθάρισε πάντως πως αναμένει επιρροές στο μεταναστευτικό, αφού το Ιράν συνορεύει με την Τουρκία. “Οι Ιρανοί προφανώς θα στραφούν προς την Τουρκία. Όταν κάποιος βρεθεί εκεί, στη συνέχεια έχει φιλοδοξία να βρεθεί στην Ευρώπη. Πιστεύουμε ωστόσο, ότι μια τέτοια κουβέντα είναι σε επόμενο στάδιο. Δεν ξέρουμε το βάθος των επιχειρήσεων, τη χρονική διάρκειά τους, όμως οι ροές αυξάνονται όταν μια κατάσταση παγιωθεί και παραμείνει έκρυθμη για μεγάλο χρονικό διάστημα” ανέφερε.

Σχετικά με την τουρκική πλευρά, είπε ότι δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής επικοινωνία “σε επίπεδο μεταναστευτικού“. Εξήγησε επίσης ότι η ελληνική πολιτική θα χειριστεί με αυστηρότητα αιτήματα και παροχές ασύλου από Ιρανούς, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις οι αιτούντες μπορεί να υποστηρίζουν το ισχύον ιρανικό καθεστώς.

“Δεν ξέρεις εάν έρχεται για οικονομικούς λόγους ή εάν είναι διωκόμενος από το καθεστώς. Παρακολουθούμε γιατί μπορεί να πρόκειται και για Ιρανούς που ανήκουν στο ίδιο το καθεστώς. Εάν είναι να γίνουν δεκτές οι αιτήσεις ασύλου, θα δοθεί ακόμη μεγαλύτερη προσοχή, λόγω αλλαγής στην κατάσταση. Όταν μπαίνουμε σε τέτοιες καταστάσεις, μπαίνουμε ακόμη σε μεγαλύτερη επιφυλακή, διότι υπάρχει μια ανησυχία ότι κόσμος που μπορεί να έρθει από μια περιοχή που είναι σε έκρυθμη κατάσταση, μπορεί να είναι με τους επιτιθέμενους ή με αυτούς που θέλουν να κάνουν δολιοφθορές και να μην είναι από αυτούς που διώκονται. Άρα προφανώς αυτή η παρακολούθηση γίνεται ούτως ή άλλως. Από το καλοκαίρι είχα ζητήσει να γίνουν επανεξετάσεις περιπτώσεων ασύλου και ήδη τρέχουν γύρω στις 1.000 περιπτώσεις. Μεταξύ αυτών και περιπτώσεις που δεν δικαιολογούν πια άσυλο. Για τους Ιρανούς μπαίνουμε σε ένα βαθμό παραπάνω επιφυλακής ως προς την εξέταση του ασύλου. Δεν υπάρχει κάτι άλλο που δημιουργεί μεγαλύτερη ανησυχία, αλλά εμείς θα πρέπει να κάνουμε ακόμα καλύτερα τη δουλειά μας”, τόνισε, μεταξύ άλλων, ο κ. Πλεύρης.

Η αναστολή ισχύει για άτομα από 19 χώρες που είχαν ήδη υποβληθεί σε μερική ταξιδιωτική απαγόρευση τον Ιούνιο, θέτοντας περαιτέρω περιορισμούς στη μετανάστευση – ένα βασικό χαρακτηριστικό του πολιτικού προγράμματος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Ο κατάλογος των χωρών περιλαμβάνει το Αφγανιστάν και τη Σομαλία. Το επίσημο υπόμνημα που περιγράφει τη νέα πολιτική αναφέρει την επίθεση εναντίον μελών της Εθνοφρουράς των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον την περασμένη εβδομάδα, κατά την οποία ένας Αφγανός άνδρας συνελήφθη ως ύποπτος. Ένα μέλος της Εθνοφρουράς σκοτώθηκε και ένα άλλο τραυματίστηκε σοβαρά στους πυροβολισμούς.

Σκληρή μεταναστευτική πολιτική

Ο Τραμπ έχει επίσης εντείνει τη ρητορική του εναντίον των Σομαλών τις τελευταίες ημέρες, αποκαλώντας τους «σκουπίδια» και λέγοντας «δεν τους θέλουμε στη χώρα μας».

Από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο, ο Τραμπ έχει δώσει επιθετική προτεραιότητα στην επιβολή της νομοθεσίας για τη μετανάστευση, στέλνοντας ομοσπονδιακούς πράκτορες σε μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ και απωθώντας τους αιτούντες άσυλο στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού. Η κυβέρνησή του έχει συχνά τονίσει την πίεση για απελάσεις, αλλά μέχρι τώρα έχει δώσει λιγότερη έμφαση στις προσπάθειες αναμόρφωσης της νόμιμης μετανάστευσης.

Η πληθώρα των υποσχέσεων για περιορισμούς μετά την επίθεση σε μέλη της Εθνοφρουράς υποδηλώνει αυξημένη εστίαση στη νόμιμη μετανάστευση με γνώμονα την προστασία της εθνικής ασφάλειας και την επίρριψη ευθυνών στον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν για τις πολιτικές του.

Ο κατάλογος των χωρών που στοχοποιούνται στο υπόμνημα της Τετάρτης περιλαμβάνει το Αφγανιστάν, τη Μιανμάρ, το Τσαντ, τη Δημοκρατία του Κονγκό, την Ισημερινή Γουινέα, την Ερυθραία, την Αϊτή, το Ιράν, τη Λιβύη, τη Σομαλία, το Σουδάν και την Υεμένη, οι οποίες υποβλήθηκαν στους πιο αυστηρούς περιορισμούς μετανάστευσης τον Ιούνιο, συμπεριλαμβανομένης πλήρους αναστολής εισόδου με λίγες εξαιρέσεις.

Άλλες χώρες στον κατάλογο των 19 χωρών, οι οποίες υποβλήθηκαν σε μερικούς περιορισμούς τον Ιούνιο, είναι το Μπουρούντι, η Κούβα, το Λάος, η Σιέρα Λεόνε, το Τόγκο, το Τουρκμενιστάν και η Βενεζουέλα.

Η νέα πολιτική αναστέλλει τις εκκρεμείς αιτήσεις και επιβάλλει σε όλους τους μετανάστες από τον κατάλογο των χωρών να «υποβληθούν σε διεξοδική διαδικασία επανεξέτασης, συμπεριλαμβανομένης πιθανής συνέντευξης και, εάν είναι απαραίτητο, νέας συνέντευξης, για την πλήρη αξιολόγηση όλων των απειλών για την εθνική ασφάλεια και τη δημόσια ασφάλεια».

Το υπόμνημα ανέφερε αρκετά πρόσφατα εγκλήματα για τα οποία υπάρχουν υποψίες ότι έχουν διαπραχθεί από μετανάστες, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης στην Εθνοφρουρά.

Η Σαρβάρι Νταλάλ-Ντέινι, ανώτερη διευθύντρια κυβερνητικών σχέσεων της Αμερικανικής Ένωσης Δικηγόρων Μετανάστευσης, δήλωσε ότι ο οργανισμός είχε λάβει αναφορές για ακυρώσεις τελετών ορκωμοσίας, συνεντεύξεων πολιτογράφησης και συνεντεύξεων προσαρμογής καθεστώτος για άτομα από χώρες που αναφέρονται στην απαγόρευση ταξιδιού.

«Η Ιταλία βρίσκεται συνεχώς υπό μεγάλη πίεση και φέτος η πίεση αυτή αυξήθηκε σημαντικά, με πάνω από 65.000 αφίξεις, πολλές από τις οποίες σημειώθηκαν εδώ στην Λαμπεντούζα. Η χώρα σας προσπαθεί να αντιμετωπίσει το φαινόμενο αυτό με κάθε τρόπο. Ενέκρινε και νέους νόμους», πρόσθεσε η επίτροπος, ενώ τόνισε πως «ο Ερυθρός Σταυρός βελτίωσε τις συνθήκες του hotspot του νησιού, μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα».

Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ, δηλώσεις έκανε και ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι, που συνόδεψε την επίτροπο. «Για το μεταναστευτικό δεν υπάρχουν θαυματουργές λύσεις. Αλλά αυτό που επιθυμούμε, είναι να υπάρξει μια πιο αποτελεσματική διαχείριση του όλου φαινομένου, στην οποία η ανθρώπινη προσέγγιση να συμβαδίζει με την ασφάλεια. Το hotspot του νησιού δεν πρόκειται να μετατραπεί σε μόνιμο κέντρο παραμονής μεταναστών», υπογράμμισε.

Σύμφωνα με τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών, «η απόλυτη προτεραιότητα παραμένει η καταπολέμηση της διεθνούς διακίνησης ανθρώπων, κάτι που αποτελεί επίσης κύριο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».

Πάνω από 360 νεκροί

Το ναυάγιο της Λαμπεντούζα με πάνω από 360 νεκρούς αποτελεί μια από τις πλέον πολύνεκρες ευρωπαϊκές τραγωδίες αλλά και τις πιο μαύρες σελίδες στην σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης: Ήταν 3 Οκτωβρίου του 2013 όταν εκατοντάδες μετανάστες έχασαν την ζωή τους σε ένα από τα πιο σοκαριστικά ναυάγια στη ιστορία της Ευρώπης με θύματα πρόσφυγες και μετανάστες.

Aκόμη  και  κατά την  διάρκεια  της  περιόδου  των  τελευταίων  τριών  δεκαετιών  έντασης   της  παγκοσμιοποίησης  η διεθνής  και  η  ευρωπαϊκή  επιλογή «ενός  ανεξέλεγκτου  και  αποκλειστικού  προσανατολισμού και  μετεγκατάστασης  επιχειρήσεων, προμηθειών, κ.λ.π.  νέο-αποικιακοκρατικού  μοντέλου (άνιση  ανάπτυξη)  σε  υπανάπτυκτες  και  αναπτυσσόμενες  οικονομίες»  της  Ασίας, της  Αφρικής, της  Κεντρικής-Ανατολικής  Ευρώπης, κ.λ.π.  δεν  κατέστη,  δυνατή  παρά  τις  διακηρύξεις  των  διεθνών  οργανισμών, να  συγκρατήσει  τον  πληθυσμό  στις  χώρες  καταγωγής  τους,  τις  οποίες  εγκαταλείπουν  λόγω  έλλειψης  θέσεων  εργασίας, χαμηλού  εισοδήματος  και  γενικότερα  χαμηλού  βιοτικού  επιπέδου.

Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

 Στις  συνθήκες  αυτές  παρατηρείται  ένας  συνδυασμός  διαφορετικών  δυναμικών  στους  βασικούς  άξονες  του  διεθνούς  γεωπολιτικού  συστήματος.

• Έτσι, από την  μία  πλευρά  συντελείται  η  δημιουργία και  η  επέκταση  ενιαίων  οικονομικών  χώρων  πάνω  και  πέρα  από  τα  σύνορα  γι την  απρόσκοπτη  ροή  του  κεφαλαίου, της  τεχνολογίας και  της  πληροφορίας.
• Ταυτόχρονα  από  την  άλλη  πλευρά  εντατικοποιούνται  οι  έλεγχοι  των  συνόρων  και παρεμποδίζεται  η  διακίνηση του  εργατικού  δυναμικού  σε  διεθνές  επίπεδο.

Η  αντιπαράθεση  αυτή  των  δύο  δυναμικών  αναδεικνύει,  στις  σημερινές και  μελλοντικές  προκλήσεις  υποκατάστασης  της  ζωντανής  από  την  νεκρή  εργασία  στις  νέες  συνθήκες  της  νέας ψηφιακής  τεχνολογίας  και  της  ρομποτικής,   την  αναγκαιότητα  ενός  νέου  επεξηγηματικού  πλαισίου  για την  σημασία  και  την  άρση αυτής  της  αντίφασης  στην  κοινωνικο-οικονομική  λειτουργία  του  παγκόσμιου  συστήματος.

Επιπλέον,  η  διεθνής  και  ευρωπαϊκή  αποτυχία  αποτροπής  πολεμικών  συγκρούσεων  συμβάλει  στον αναγκαστικό  εκτοπισμό  103  εκατ. ατόμων  σήμερα  σε  παγκόσμιο επίπεδο.

Η  ανισορροπία  αυτή  μεταξύ  υπανάπτυκτων  και  ανεπτυγμένων  χωρών  οδηγεί  στην  αύξηση  του  αριθμού  και  των  προσφύγων  τις  τελευταίες  δεκαετίες  κυρίως  από  τις  υπανάπτυκτες  και  τις αναπτυσσόμενες  χώρες  προς  τις  ανεπτυγμένες  χώρες (300.000  αφίξεις  στην Ευρώπη  το  2022). Παράλληλα  στις  αρχές  της  απελθούσας  δεκαετίας (2010-2020),  220  εκατ.  άτομα, δηλαδή  το  3,4%  του  παγκόσμιου  πληθυσμού  ζούσαν  σε  άλλη  χώρα  από τη  χώρα  γέννησης  ή  υπηκοότητας.

Παράλληλα,  το  έλλειμμα  ευρωπαϊκής  μεταναστευτικής  πολιτικής  σε  συνδυασμό  με  τις  αυξανόμενες  ροές  μεταναστών και  προσφύγων   προς  την  Ευρώπη  οδήγησαν  σε  μία  ad hoc  σύνοδο του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου(28-29/6/2018).

• Στις  συνθήκες  αυτές οι  εργασίες  της  συνόδου  ώθησαν  την  εύθραστη  συνεκτικότητα  της  Ευρώπης  περισσότερο  προς την  διαίρεση  παρά  προς την  ενότητα, μέχρι  του  σημείου  που οι  ξενοφοβικές  και  μη  ξενοφοβικές  δυνάμεις  να  προσανατολίσουν   την  μεταναστευτική  πολιτική  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στην  συμβιβαστική  στρατηγική  των  περιοριστικών  μέτρων.

Πράγματι,  η  στρατηγική  που  διαπερνά  το  κείμενο  συμπερασμάτων  της  συγκεκριμένης  συνόδου  του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου αναφέρεται:

• α) στον  αποτελεσματικό  και  αυστηρότερο  έλεγχο  των εξωτερικών  συνόρων  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και  στην  αυξημένη  εξωτερική  δράση,
• β) στους εντατικότερους  ελέγχους  των  συνόρων  με  την Τουρκία  καθώς  και  στην  ενεργοποίηση  της  συμφωνίας Ε.Ε-Τουρκίας,
• γ) στις  πλατφόρμες  αποβίβασης,
• δ)  στην  παρεμπόδιση  νέων  διαδρόμων,
• ε) στην  επαναπροώθηση, σε  περίπτωση  απόρριψης  των  αιτούντων άσυλο  που  έχουν  καταγραφεί  στο  σύστημα Eurodac  στην  Ελλάδα  και  την  Ισπανία,
• στ) στη  χρηματοδότηση  με  500  εκατ.  ευρώ  του  Ταμείου  Υποδομών  της  Ε.Ε.  για  την  Αφρική  και 
• ζ)  στην  εθελοντική  δημιουργία  από  την Ελλάδα  και  την  Ιαπανία  στο έδαφος  τους, κέντρων  υποδοχής  προσφύγων  και  μεταναστών. 

Πέντε χρόνια  μετά  τη  προαναφερόμενη  σύνοδο  του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου, το  έλλειμμα συγκροτημένης  ευρωπαϊκής  μεταναστευτικής  πολιτικής, οι  αναμενόμενες  αυξητικές  ροές  κατά τους  ερχόμενους  μήνες  του  2023  στην  Ευρώπη, η  διαιώνιση  των  αιτίων  στις  χώρες  προέλευσης  των  μεταναστών  και  των  προσφύγων, η  αξιολόγηση των  ασκούμενων  πολιτικών  μετανάστευσης  και  ασύλου, κ.λ.π. κινητοποίησαν  την  Πρόεδρο (Ursula von der Leyen)  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  προκειμένου  να  συγκαλέσει (9-10/2/2023)  σύνοδο  των  27  κρατών-μελών.

Στόχος  η  διατύπωση  μίας  ευρωπαϊκής  συμφωνίας  για την  μετανάστευση  και  το  άσυλο  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση. Στην  ατζέντα  των προτάσεων  της  Προέδρου  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής   προς τα  κράτη-μέλη,  ενόψει  της  συνόδου,  αποπνέεται  η  διαφωνία  της  με  τους  φράχτες  στα  εξωτερικά  σύνορα  της  Ένωσης  με  την  έννοια, προφανώς,  ότι  υπονομεύουν  τις  ευρωπαϊκές  αξίες.

• Ταυτόχρονα  όμως  οι  προτάσεις  της  κινούνται,  προφανώς  για να  ικανοποιηθούν  οι  ξενοφοβικές  απόψεις  της  συνόδου, στο πνεύμα (περιορισμού, αυστηροποίησης  των  ελέγχων, επιστροφές  στις  χώρες   προέλευσης ,κ.λ.π.)  των  αποφάσεων  της  συνόδου  του  2018.

Με  άλλα  λόγια,  η  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή μονιμοποιώντας  τη  περιοριστική  μεταναστευτική  πολιτική  στην  πορεία  κατάρτισης  του  Ευρωπαϊκού  Συμφώνου  για την μετανάστευση  και το άσυλο  πριν  τις  ευρωεκλογές  του  2024, θεωρεί  ότι  το  μεταναστευτικό  και  προσφυγικό  φαινόμενο  στην  Ευρώπη,  σε  συνθήκες  διεθνοποίησης  των  νέων  ψηφιακών  τεχνολογιών  και  της  ρομποτικής, αποτελεί  απειλή  και  ζήτημα  δημόσιας  τάξης  και  ασφάλειας  και  όχι  ζήτημα  σχεδιασμού  της  διαμόρφωσης  μίας  ολοκληρωμένης  μεταναστευτικής-προσφυγικής  πολιτικής  τόσο  στις  χώρες  υποδοχής, όσο και  στις  χώρες  προέλευσης.

Κεντρικός  στόχος  αυτής  της  πολιτικής  είναι  η  διαχείριση  των  συνόρων, η  κατανομή  της  ευθύνης  και  ο  σεβασμός  των  ανθρώπινων  δικαιωμάτων  είναι  συμβατά  μεταξύ  τους (Maria Clara Martin, 2023). Στην  κατεύθυνση  αυτή,  βασικά  εργαλεία  πολιτικής  αποτελούν  η  αναπτυξιακή, τεχνολογική  και  χρηματοδοτική  αντιμετώπιση  των  αιτίων  στις  χώρες  προέλευσης  αλλά  και  η  κοινωνικο-οικονομική  διαχείριση  του  φαινομένου  στις  χώρες  υποδοχής.

*Ομότ. Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου

Ειδικότερα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εντείνουν τις προειδοποιήσεις ότι η Πράσινη Συμφωνία που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο Δεκέμβριο θα θέσει σε κίνδυνο εκατομμύρια θέσεις εργασίας χωρίς, παράλληλα, να παρέχει εγγυήσεις ότι οι εργαζόμενοι στις επηρεαζόμενες βιομηχανίες θα έχουν μέλλον.

“Μιλάμε για σχεδόν 11 εκατομμύρια θέσεις εργασίας άμεσα επηρεασμένες στην εξορυκτική βιομηχανία, τις βιομηχανίες ενέργειας και στην αυτοκινητοβιομηχανία”, δήλωσε ο Luc Triangle, γενικός γραμματέας της IndustriAll, μια ομοσπονδία συνδικαλιστικών οργανώσεων.

“Αυτές οι θέσεις εργασίας δεν θα εξαφανιστούν απαραιτήτως”, ανέφερε ο Triangle στο EURACTIV σε συνέντευξή του. “Ωστόσο, πρέπει να υπάρξει μια μελλοντική προοπτική για θέσεις εργασίας σε αυτές τις βιομηχανίες”, η οποία επί του παρόντος δεν είναι σαφής, είπε.

Την περασμένη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε έναν πρωτοποριακό νόμο της ΕΕ για το κλίμα, ο οποίος στοχεύει στη θέσπιση σκληρής νομοθεσίας για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος στον κόσμο έως το 2050.

Η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ αναμένεται να ανακοινώσει αύριο Τρίτη, την Ευρωπαική Στρατηγική για τη Βιομηχανία, όπου θα περιγράφονται οι νέοι τομείς ανάπτυξης για την Ευρώπη καθώς προχωρά προς ένα πράσινο και πιο διασυνδεδεμένο μέλλον.

Όμως, ενώ το σχέδιο στρατηγικής δίνει μεγάλη έμφαση στην ψηφιοποίηση, περιέχει ελάχιστα για τους παραδοσιακούς κατασκευαστικούς τομείς όπως η χαλυβουργία, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι χημικές ουσίες, οι οποίες αναμένεται να πληγούν περισσότερο από τη μετάβαση σε καθαρό μηδενικές εκπομπές.

“Είναι εύκολο να πούμε ότι πρέπει να επιτύχουμε φιλόδοξους κλιματικούς στόχους μέχρι το 2050 και το 2030”, δήλωσε ο Triangle. “Αλλά η βιομηχανική στρατηγική πρέπει να δώσει την απάντηση στο πώς θα φτάσουμε εκεί. Και αυτή τη στιγμή δεν έχουμε τις απαντήσεις αυτές “.

Νέο κύμα μετανάστευσης από την Ανατολική Ευρώπη

Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ανησυχούν ιδιαίτερα για τις κοινωνικές και οικονομικές διαιρέσεις που κινδυνεύει να δημιουργήσει η πράσινη ατζέντα μεταξύ των φτωχότερων ανατολικών χωρών της ΕΕ και των πλουσιότερων δυτικών γειτόνων τους.

Σύμφωνα με τον Triangle, ο πράσινος μετασχηματισμός «θα είναι πολύ πιο εύκολος στις σκανδιναβικές χώρες ή τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης» από ό, τι στα φτωχότερα κράτη μέλη της ΕΕ όπως η Πολωνία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, όπου η απασχόληση σε ορισμένες περιοχές μπορεί να εξαρτάται εξ ολοκλήρου από μια και μόνη βιομηχανία.

“Αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην εσωτερική μετανάστευση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης”, τόνισε o Triangle, λέγοντας ότι “σχεδόν 22 εκατομμύρια άνθρωποι” έχουν ήδη εγκαταλείψει την Ανατολική Ευρώπη για να βρουν εργασία στις πλουσιότερες δυτικές και σκανδιναβικές χώρες τα τελευταία 20 χρόνια.

“Λοιπόν, αυτό θα αυξηθεί μόνο εάν δεν διαχειριστούμε σωστά τη μετάβαση”, προειδοποίησε.

Οι πολιτικοί στα ανατολικά κράτη μέλη της ΕΕ έχουν εντείνει τις προειδοποιήσεις τους ότι η πράσινη μετάβαση ενδέχεται να εντείνει τις διαιρέσεις εντός της ΕΕ. Ο Τραϊάν Μπάσσεσκου, πρώην Ρουμάνος Πρόεδρος, δήλωσε ότι η Πράσινη Συμφωνία «θα δημιουργήσει σίγουρα εντάσεις» μεταξύ των ανατολικών και δυτικών χωρών της ΕΕ, οι οποίες έχουν διαφορετικές οικονομικές προτεραιότητες από την πράσινη μετάβαση.

Τέτοιες οικονομικές και κοινωνικές αποκλίσεις “είναι πιθανό να προκαλέσουν τεράστιες εντάσεις εντός της ΕΕ, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ορισμένες χώρες να εξετάσουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν εντελώς τη Ένωση”, δήλωσε ο ίδιος στην EURACTIV σε πρόσφατη συνέντευξή του.

Η ΕΕ κινδυνεύει να διασπαστεί πριν προλάβει επιτύχει τους κλιματικούς στόχους

O Triangle τονίζει, ακόμα, ότι η Πράσινη Συμφωνία μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρο το οικοδόμημα της ΕΕ, αν δεν προβλεφθεί η κοινωνική πλευρά της μετάβασης.

“Οι διαιρέσεις στην Ευρώπη είναι ήδη τέτοιες ώστε εάν η Πράσινη Πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραβλέψει την κοινωνική διάσταση, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να κατακερματιστεί η ΕΕ πριν απορρίψει τον άνθρακα”, προειδοποίησε.

Σύμφωνα με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η Πράσινη Διαπραγμάτευση να καταλήγει να «γονατίσει» ολόκληρους βιομηχανικούς τομείς και να δυσφημίσει στο ευρύ κοινό τις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα.

“Οι πολιτικές για το κλίμα θα προχωρήσουν μόνο αν μπορείτε να τις πουλήσετε στην κοινή γνώμη, αν μπορείτε να το κάνετε αυτό χωρίς κοινωνική αναστάτωση στη Βιομηχανία και στις πληττόμενες περιοχές”, ανέφερε ο Triangle. “Η κοινωνική διάσταση είναι εξαιρετικά σημαντική προκειμένου να καταστεί δυνατή αυτή η πολιτική για το κλίμα.”

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωρίζει πολύ καλά τις κοινωνικές πτυχές της πράσινης διαπραγμάτευσης και επέμεινε επανειλημμένα ότι η μετάβαση σε μια οικονομία που δεν είναι ουδέτερη για το κλίμα θα πρέπει να αφήσει κανέναν πίσω.

Ωστόσο, είναι επίσης πεπεισμένη ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια Πράσινη Βιομηχανική επανάσταση και ότι η μελλοντική ανάπτυξη βρίσκεται σε βιομηχανίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Πέρυσι, η Κομισιόν υπολόγισε ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα αυξηθεί κατά 2% έως το 2050, εάν το μπλοκ μειώσει τις εκπομπές του σε καθαρό μηδενικό επίπεδο.

“Η Πράσινη Συμφωνία της Ευρώπης είναι η νέα αναπτυξιακή μας στρατηγική”, δήλωσε ο Πρόεδρος της Επιτροπής κ. Ursula von der Leyen, όταν υπερψηφίστηκε ως η νέα πρόεδρος της Κομισιόν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον περασμένο Νοέμβριο. “Η δική μας δέσμευση είναι ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω”, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Frans Timmermans όταν ρωτήθηκε για τις ανησυχίες για το κόστος της μετάβασης στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Που είναι τα χρήματα;

Ωστόσο, αυτές οι υποσχέσεις είναι ανεπαρκείς για τα συνδικάτα που λένε ότι η ΕΕ πρέπει επίσης να υποστηρίξει τα λόγια της με χρηματοδότηση. 

“Είναι σαφές ότι οι βιομηχανίες μας θέλουν να κάνουν το βήμα προς μηδενικές εκπομπές. Υπάρχει όμως ανάγκη οικονομικής στήριξης. Χωρίς οικονομική υποστήριξη και πραγματικές επενδύσεις, δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε αυτό το άλμα προς τα εμπρός», ανέφερε ο Triangle.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες πρέπει να επενδύουν σε ετήσια βάση 250 δισ. ευρώ για τα επόμενα δέκα χρόνια, προκειμένου να μην μείνουν πίσω σε σχέση με τον στόχο του 2050 για την ουδετερότητα του κλίματος.

“Πού είναι τα χρήματα για αυτές τις επενδύσεις;” ρωτά ο Triangle. Είναι αλήθεια ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα μετατραπεί σε Τράπεζα του Κλίματος, με το 50% του δανεισμού να είναι αφιερωμένο στους στόχους για το κλίμα από το 2025. Ενώ, υπάρχει αναδιάταξη του προϋπολογισμού της ΕΕ, με το 25% να είναι αφιερωμένο στο κλίμα, αναγνωρίζουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Ωστόσο, δεν υπάρχει σχεδόν καμία νέα χρηματοδότηση για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης, τονίζει ο Triangle, επισημαίνοντας την «απόκλιση μεταξύ του υψηλού επιπέδου φιλοδοξίας για τους στόχους για το κλίμα» και των συζητήσεων για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, που κάποιες χώρες δεν θέλουν να υπερβεί το 1% του ΑΕΠ τους.

Σύμφωνα με τον Triangle, το θέμα της χρηματοδότησης των επενδύσεων είναι ιδιαίτερα έντονο για τις βιομηχανίες που απαιτούν υψηλά ποσοστά ενέργειας, όπως ο χάλυβας και τα χημικά, τα οποία είναι πιο δύσκολο να αποικοδομηθούν.

“Αυτό είναι το πρόβλημα για εμάς με τους στόχους του 2030: Αν θέλουμε να αυξήσουμε τον στόχο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55%, μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι αυτές οι βιομηχανίες δεν θα είναι σε θέση να τον πετύχουν. Για παράδειγμα, η τεχνολογία χάλυβα χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα, η οποία είναι μόνο σε πιλοτική φάση, θα είναι διαθέσιμη στην αγορά μετά το 2030», λέει χαρακτηριστικά ο Triangle.

Αυτό είναι όπου η βιομηχανική στρατηγική θα μπορούσε να βοηθήσει, σύμφωνα με τα συνδικάτα.

“Για εμάς είναι σημαντικό να διατηρήσουμε μια ολοκληρωμένη βιομηχανική αλυσίδα αξίας στην Ευρώπη. Στο μέλλον, θα συνεχίσουμε να χρειαζόμαστε χάλυβα και χημικά προϊόντα που παράγονται στην Ευρώπη “, ανέφερε ο Triangle.

“Περιμένουμε πολλά από αυτή τη βιομηχανική στρατηγική”

Πηγή: euractiv.gr