Για τις χώρες όπου η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του 80%, η Οδηγία προβλέπει την κατάρτιση ειδικών Σχεδίων Δράσης, με στόχο την αποκατάσταση του θεσμού των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων.

Η Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις στις Συλλογικές Συμβάσεις

Η Ελλάδα, η οποία ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή Οδηγία με τον Ν. 5163/2024, συγκαταλέγεται στις χώρες που οφείλουν να εφαρμόσουν σχέδιο ενίσχυσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, καθώς η κάλυψη των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας παραμένει εξαιρετικά χαμηλή.

Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν, μόλις 13,1% των εργαζομένων στην Ελλάδα καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, χώρες όπως η Αυστρία (94,9%), η Ισπανία (91,8%), η Φινλανδία (88,8%), η Σουηδία (88%), η Πορτογαλία (83,3%) και η Δανία (81%) βρίσκονται ήδη πάνω από το ευρωπαϊκό όριο του 80%, ενώ ακόμη και η Γερμανία εμφανίζει κάλυψη σχεδόν 50%.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα κράτη με χαμηλή συλλογική κάλυψη οφείλουν να λάβουν μέτρα για τη διεύρυνση των διαπραγματεύσεων, τη στήριξη των κοινωνικών εταίρων και τη βελτίωση της εφαρμογής των συλλογικών συμφωνιών.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον κατώτατο μισθό

Η έκθεση καταγράφει σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών ως προς το ύψος του κατώτατου μισθού. Το 2023 οι υψηλότερες ονομαστικές αποδοχές καταγράφηκαν στο Λουξεμβούργο, τη Γερμανία και την Ολλανδία, ενώ οι χαμηλότερες στη Βουλγαρία, την Ουγγαρία και τη Λετονία.

Παράλληλα, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι χώρες που ξεκινούσαν από χαμηλότερα επίπεδα πέτυχαν τις μεγαλύτερες ονομαστικές αυξήσεις, γεγονός που οδηγεί σε σταδιακή σύγκλιση εντός της ΕΕ. Ωστόσο, όταν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός, η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά, καθώς αρκετά κράτη εμφάνισαν περιορισμένες ή ακόμη και αρνητικές πραγματικές μεταβολές των μισθών.

Η εικόνα της Ελλάδας στους μισθούς

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην ομάδα των χωρών με κατώτατο μισθό μεταξύ 700 και 940 ευρώ το 2023. Ως προς την πραγματική αύξηση των αποδοχών, δηλαδή μετά την αφαίρεση της επίδρασης του πληθωρισμού, καταγράφει αύξηση περίπου 3,1%, χαμηλότερη από άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Παράλληλα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα κράτη όπου ο κατώτατος μισθός αντιστοιχεί περίπου στο 60% του διάμεσου μισθού, εξέλιξη που η Επιτροπή συνδέει όχι μόνο με την αύξηση του κατώτατου μισθού αλλά και με τη συμπίεση των αμοιβών στα χαμηλότερα και μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια.

Οι συστάσεις της Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού από μόνη της δεν αρκεί για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Βασικός στόχος της Οδηγίας είναι η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, καθώς τα κράτη με υψηλή κάλυψη από Συλλογικές Συμβάσεις εμφανίζουν, κατά κανόνα, υψηλότερες αμοιβές, μικρότερες μισθολογικές ανισότητες και ισχυρότερη προστασία των εργαζομένων.

Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν καλεί τα κράτη με χαμηλή συλλογική κάλυψη – μεταξύ αυτών και την Ελλάδα – να υλοποιήσουν αποτελεσματικά τα Σχέδια Δράσης, με μέτρα που θα διευκολύνουν την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, θα ενισχύσουν τον κοινωνικό διάλογο, θα βελτιώσουν τους μηχανισμούς επίλυσης εργατικών διαφορών και θα ενισχύσουν την παρακολούθηση της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε ανάρτησή του επισημαίνει ότι «η φετινή έκθεση της ευρωπαϊκής επιτροπής για το Kράτος Δικαίου επιβεβαιώνει τη σταθερή πρόοδο της Ελλάδας στον συγκεκριμένο τομέα, σημειώνοντας βελτίωση σε 4 συστάσεις έναντι των 7 του 2020. Έτσι, συγκαταλέγεται, πλέον, στα μόλις 13 κράτη της ένωσης των «27» τα οποία καταγράφουν θετική πορεία σε όλα τα κεφάλαια».

Υπογραμμίζει ότι τα επίσημα στοιχεία αποτυπώνουν τη θετική τροχιά της χώρας μας, τα τελευταία χρόνια. «Αποτελούν, όμως, και την καλύτερη απάντηση στις έωλες κατηγορίες της αντιπολιτευτικής προπαγάνδας. Αλλά, κυρίως, την πιο εμφατική διάψευση όλων όσοι επιμένουν να αμαυρώνουν την εικόνα της πατρίδας μας με ψεύτικα συνθήματα» συμπληρώνει.

«Σαφώς και η προσπάθεια συνεχίζεται. Γι’ αυτό και η ατζέντα για την Ελλάδα του 2030 προτάσσει τη θεσμική ανάταξη του κράτους με κομβικό σταθμό τη συνταγματική αναθεώρηση. Η πρότασή μας ενισχύει περαιτέρω την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Τον εκσυγχρονισμό του δημοσίου. Και την πολύπλευρη προστασία του πολίτη» αναφέρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Τέλος υπογραμμίζει ότι είναι η ώρα των μεταρρυθμίσεων για τη συλλογική πρόοδο. «Αφήνοντας πίσω τις αγκυλώσεις του χθες και ανταποκρινόμενοι στις προκλήσεις του αύριο. Ένα στοίχημα που οφείλουμε να κερδίσουμε, έχοντας την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Γιατί μια ισχυρή και δίκαιη δημοκρατία είναι προϋπόθεση για μια ισχυρή Ελλάδα» προσθέτει.

Τι αναφέρει η έκθεση

Σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα κατέγραψε ουσιαστική πρόοδο στις δύο από τις τέσσερις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί στην προηγούμενη αξιολόγηση, ενώ στις υπόλοιπες δύο η πρόοδος χαρακτηρίζεται περιορισμένη. Παράλληλα, η Επιτροπή διατυπώνει τέσσερις νέες συστάσεις, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, ιδιαίτερα μέσω της προώθησης μέτρων κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP). Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η σχετική νομοθεσία βρίσκεται ακόμη στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και καλεί την Ελλάδα να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Θετικός απολογισμός για τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών

Θετική αξιολόγηση λαμβάνει και η προσπάθεια θεσμοθέτησης διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και η απλούστευση των διαδικασιών εγγραφής τους. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτείται πιο σταθερός και διαρκής διάλογος, ενώ το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό.

Στον τομέα της διαφθοράς, η έκθεση αναγνωρίζει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί, όπως η ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς, η δημιουργία του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς και η λειτουργία του συστήματος e-Πόθεν.

Ωστόσο, η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο αριθμός των διώξεων και τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων, ιδιαίτερα σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, ζητώντας περαιτέρω ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των αρμόδιων αρχών.

Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης περιορισμένη πρόοδο στη ρύθμιση του lobbying, καθώς δεν έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές για τη διεύρυνση του ορισμού του λομπίστα. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο αριθμός των εγγεγραμμένων λομπιστών παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός και καλεί την Ελλάδα να βελτιώσει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Δικαιοσύνη και θεσμικές μεταρρυθμίσεις

Στον τομέα της Δικαιοσύνης, η έκθεση αναγνωρίζει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δικαστηρίων, στην εφαρμογή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, στις προσλήψεις δικαστικών λειτουργών και στις επενδύσεις στις δικαστικές υποδομές μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παρά τις θετικές εξελίξεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη χώρα.

Στο κεφάλαιο για την ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, η Κομισιόν αναφέρεται στην ενίσχυση του ΕΣΡ, στη δημιουργία οργάνου αυτορρύθμισης των δημοσιογράφων, στη νέα νομοθεσία για τους περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς και στις πρωτοβουλίες για μεγαλύτερη διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση.

Παράλληλα, καταγράφει την έναρξη της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία περιλαμβάνει ζητήματα όπως η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η υπουργική ασυλία, η προστασία των δημοσιογράφων και η βελτίωση της νομοθέτησης.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, παρά τη συνολική πρόοδο, εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις ώστε να ενισχυθούν οι θεσμοί, η διαφάνεια και η αποτελεσματική λειτουργία του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα κατέγραψε ουσιαστική πρόοδο στις δύο από τις τέσσερις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί στην προηγούμενη αξιολόγηση, ενώ στις υπόλοιπες δύο η πρόοδος χαρακτηρίζεται περιορισμένη. Παράλληλα, η Επιτροπή διατυπώνει τέσσερις νέες συστάσεις, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της ασφάλειας των δημοσιογράφων, ιδιαίτερα μέσω της προώθησης μέτρων κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPP). Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η σχετική νομοθεσία βρίσκεται ακόμη στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και καλεί την Ελλάδα να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Θετικός απολογισμός για τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών

Θετική αξιολόγηση λαμβάνει και η προσπάθεια θεσμοθέτησης διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και η απλούστευση των διαδικασιών εγγραφής τους. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτείται πιο σταθερός και διαρκής διάλογος, ενώ το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό.

Στον τομέα της διαφθοράς, η έκθεση αναγνωρίζει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί, όπως η ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς, η δημιουργία του νομικού πλαισίου για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς και η λειτουργία του συστήματος e-Πόθεν.

Ωστόσο, η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο αριθμός των διώξεων και τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων, ιδιαίτερα σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, ζητώντας περαιτέρω ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των αρμόδιων αρχών.

Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης περιορισμένη πρόοδο στη ρύθμιση του lobbying, καθώς δεν έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές για τη διεύρυνση του ορισμού του λομπίστα. Παράλληλα, σημειώνει ότι ο αριθμός των εγγεγραμμένων λομπιστών παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός και καλεί την Ελλάδα να βελτιώσει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο.

Δικαιοσύνη και θεσμικές μεταρρυθμίσεις

Στον τομέα της Δικαιοσύνης, η έκθεση αναγνωρίζει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δικαστηρίων, στην εφαρμογή του ηλεκτρονικού φακέλου δικογραφίας, στις προσλήψεις δικαστικών λειτουργών και στις επενδύσεις στις δικαστικές υποδομές μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παρά τις θετικές εξελίξεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη χώρα.

Στο κεφάλαιο για την ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, η Κομισιόν αναφέρεται στην ενίσχυση του ΕΣΡ, στη δημιουργία οργάνου αυτορρύθμισης των δημοσιογράφων, στη νέα νομοθεσία για τους περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς και στις πρωτοβουλίες για μεγαλύτερη διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση.

Παράλληλα, καταγράφει την έναρξη της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία περιλαμβάνει ζητήματα όπως η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η υπουργική ασυλία, η προστασία των δημοσιογράφων και η βελτίωση της νομοθέτησης.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, παρά τη συνολική πρόοδο, εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις ώστε να ενισχυθούν οι θεσμοί, η διαφάνεια και η αποτελεσματική λειτουργία του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα.

Ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρύνερ, αναμένεται να δώσει σήμερα εξηγήσεις ενώπιον των ευρωβουλευτών, απαντώντας στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν σχετικά με τη συγκεκριμένη συνάντηση και τα οφέλη που ενδεχομένως προέκυψαν από αυτή.

Η συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου σε περιοχή κοντά στις Βρυξέλλες, αποτέλεσε την πρώτη επίσημη επαφή αυτού του επιπέδου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ταλιμπάν και επικεντρώθηκε κυρίως στο ζήτημα των απελάσεων μεταναστών.

Περί τις είκοσι ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους η Σουηδία και το Βέλγιο, επιθυμούν την επιτάχυνση των απελάσεων Αφγανών, κυρίως όσων έχουν καταδικαστεί από την δικαιοσύνη. Οι αρχές των ταλιμπάν, οι οποίες δεν αναγνωρίζονται επισήμως από την Ευρωπαϊκή Ενωση, επιδιώκουν από την πλευρά τους να ενισχύσουν την παρουσία και το στάτους τους στο εξωτερικό.

Η συνάντηση προκάλεσε θύελλα επικρίσεων από οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου ή ομάδες της αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

«Οι ταλιμπάν δεν είναι συνομιλητές σαν τους άλλους», δήλωσε η οικολόγος ευρωβουλευτής Σάσκια Μπρίκμον κάνοντας λόγο για «ένα καθεστώς που καταδυναστεύει συστηματικά τις γυναίκες, επιβάλλει πραγματικό απαρτχάιντ και καταπνίγει κάθε αντίθετη φωνή».

Η κλήση για ακρόαση του ευρωπαίου επιτρόπου ανήκει στην βελγίδα ευρωβουλευτή. Η ακρόαση θα πραγματοποιηθεί κεκλεισμένων των θυρών το απόγευμα κατά την διάρκεια της οποίας θέλει «να λάβει απαντήσεις σχετικά με την εξομάλυνση των σχέσεων με τους ταλιμπάν».

Η Κομισιόν απορρίπτει τις επικρίσεις και επιμένει ότι αυτή η συνάντηση έγινε σε τεχνικό επίπεδο και κατά συνέπεια δεν συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των ταλιμπάν, ενώ ακολούθησε δύο επισκέψεις των Ευρωπαίων στην Καμπούλ.

«Απλώς κάναμε αυτό που περί τα 20 κράτη μέλη μας ζήτησαν να κάνουμε», δήλωσε ευρωπαίος αξιωματούχος στο AFP.

Ωστόσο, η Κομισιόν είχε συνείδηση του ευαίσθητου χαρακτήρα αυτής της επίσκεψης. Ετσι, την οργάνωσε σε χώρο πολύ κοντά στο κύριο αεροδρόμιο των Βρυξελλών με έναν βασικό στόχο: να κρατηθεί μακριά από τις κάμερες.

Η αντιπροσωπεία των ταλιμπάν από την πλευρά της έκανε λόγο για «εποικοδομητικές» συνομιλίες με τις Βρυξέλλες και τους εκπροσώπους μιας δεκαπενταριάς κρατών μελών.

Το πόρισμα των Βρυξελλών είναι σκληρό. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που ενέχει ο σχεδιασμός των πλατφορμών της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών, ιδίως των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων. Χαρακτηριστικά όπως οι προσωποποιημένες συστάσεις και το autoplay, αναφέρει η Κομισιόν, τροφοδοτούν την παρόρμηση του χρήστη να συνεχίσει το σκρολάρισμα και μεταφέρουν τον εγκέφαλο σε καθεστώς «αυτόματου πιλότου», συμβάλλοντας σε ανθυγιεινές συνήθειες και καταναγκαστική χρήση.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στους ανήλικους. Η Κομισιόν κατηγορεί τη Meta ότι αγνόησε διαθέσιμα στοιχεία για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στις πλατφόρμες τη νύχτα, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο η βελτιστοποίηση μορφότυπων όπως τα reels και τα stories μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική χρήση.

Εξίσου αυστηρή είναι η αξιολόγηση για τα μέτρα μετριασμού. Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου, ακόμη και όσα ενεργοποιούνται εξ ορισμού για εφήβους, μπορούν να απορριφθούν με ένα κλικ. Οι γονικοί έλεγχοι, σημειώνει η Κομισιόν, είναι αποτελεσματικοί μόνον εφόσον οι γονείς διαθέτουν επαρκείς τεχνικές γνώσεις και ικανότητα να τους κατανοήσουν. Ενώ, και οι σύνδεσμοι προς πηγές ψυχικής υγείας, κρυμμένοι σε μια ξεχωριστή σελίδα «κέντρου ασφάλειας», δεν αρκούν.

Η Κομισιόν, σύμφωνα με την ΕΡΤ, προτείνει ρητά την απενεργοποίηση του autoplay και του infinite scroll εξ ορισμού, ουσιαστικά «διαλείμματα οθόνης» και προσαρμογή του αλγορίθμου συστάσεων ώστε να είναι λιγότερο προσανατολισμένος στη μεγιστοποίηση της εμπλοκής.

Η Meta έχει το δικαίωμα να μελετήσει τον φάκελο και να απαντήσει γραπτώς, ενώ παράλληλα θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, η Κομισιόν μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης με πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρίας.

«Η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε η Χένα Βίρκουνεν, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία. «Ο DSA παρέχει σαφές πλαίσιο για να λογοδοτούν οι πλατφόρμες», σημείωσε.

Η υπόθεση εντάσσεται στη διαδικασία που άνοιξε τον Μάιο του 2024 και βασίζεται σε ανάλυση εσωτερικών εγγράφων της Meta, εκτεταμένη επιστημονική βιβλιογραφία και συνεντεύξεις με ειδικούς στη συμπεριφορική εξάρτηση. Επίσης, καλύπτει τα μέτρα επαλήθευσης ηλικίας για παιδιά κάτω των 13 ετών, για τα οποία είχαν εκδοθεί προκαταρκτικά πορίσματα τον Απρίλιο του 2026.

Παράλληλα παραμένει ανοιχτή η έρευνα για την «αλγοριθμική κατολίσθηση», τον μηχανισμό με τον οποίο τα συστήματα συστάσεων παρασύρουν τον χρήστη, βήμα-βήμα, σε ολοένα πιο ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο, εκμεταλλευόμενα την ανωριμότητα και την απειρία των ανηλίκων.

Η λογική της πρότασης είναι απλή: οι υπερχρεωμένες χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από το χαμηλότερο κόστος δανεισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απελευθερώνοντας δισεκατομμύρια ευρώ για να δαπανηθούν σε εγχώριες προτεραιότητες.

Βασίζεται δε στην παραδοχή ότι η αύξηση του δανεισμού της ΕΕ θα μειώσει το κόστος αποπληρωμής των τόκων. Αυτό θα μπορούσε να εξοικονομήσει στις χώρες έως και 5 δισ. ευρώ ετησίως αρχικά, μέσω της μείωσης των πληρωμών τόκων, και 25 δισ. ευρώ μακροπρόθεσμα.

Η σημαντικά αυξημένη έκδοση ομολόγων θα μειώσει το ασφάλιστρο κινδύνου που απαιτούν οι επενδυτές από την Επιτροπή, αναφέρει η ισπανική πρόταση.

«Με την πάροδο του χρόνου, η αύξηση της ρευστότητας που θα προκύψει αναμένεται να μειώσει το κόστος χρηματοδότησης της ΕΕ σε επίπεδα κοντά σε αυτά της Γερμανίας ή ενδεχομένως και κάτω αυτά», αναφέρεται στην πρόταση.

Η ιδέα ενός κοινού χρέους της ΕΕ είναι μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες στην ΕΕ, σημειώνει το Politico, και φέρνει τακτικά σε αντιπαράθεση τις κυβερνήσεις της νότιας Ευρώπης με αυτές της βόρειας, όπως τη Γερμανία ή την Ολλανδία.

Μια πρώτη κίνηση για αυτό είχε γίνει το 2021 μέσα στις ειδικές συνθήκες της πανδημίας και της ύφεσης. Συμφώνησε τότε η ΕΕ σε πακέτο 750 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια για την αντιμετώπιση της ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία του Covid-19. Η Γερμανία και η Ολλανδία συμφώνησαν επειδή ήταν εφάπαξ μέτρο.

Παρόλο που η Επιτροπή διαθέτει την υψηλότερη δυνατή πιστοληπτική αξιολόγηση (AAA), το κόστος δανεισμού της είναι συγκριτικά υψηλό, καθώς η έκδοση ομολόγων της θεωρείται προσωρινή και δεν κατατάσσεται ως κρατικός εκδότης στις αγορές χρέους. Το Politico σημειώνει ότι η Γερμανία και η Ολλανδία δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από την ισπανική πρωτοβουλία, καθώς μπορούν να δανειστούν με χαμηλότερο κόστος από την Επιτροπή.

Η Ισπανία επιθυμεί το νέο σύστημα να τεθεί σε εφαρμογή μόλις τεθεί σε ισχύ ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της Ένωσης το 2028 και να περιοριστεί στις χώρες που τηρούν τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Αν και η συμμετοχή θα είναι εθελοντική, η συμμετοχή των πέντε μεγαλύτερων εκδοτών της ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Ολλανδία) είναι απαραίτητη για να προχωρήσει η πρωτοβουλία, σύμφωνα με την πρόταση.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η ισχύουσα ελληνική νομοθεσία εξακολουθεί να προβλέπει λιγότερο ευνοϊκούς όρους απασχόλησης για τους εκπαιδευτικούς με συμβάσεις ορισμένου χρόνου που εργάζονται στη δημόσια εκπαίδευση, σε σύγκριση με τους μόνιμους εκπαιδευτικούς.

Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι διαφορές αφορούν βασικά εργασιακά δικαιώματα, όπως η άδεια μητρότητας και η αναρρωτική άδεια, γεγονός που, σύμφωνα με την ίδια, αντίκειται στις προβλέψεις της ευρωπαϊκής οδηγίας, η οποία απαγορεύει τις διακρίσεις σε βάρος των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Η Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει τον Ιούλιο του 2024 με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στην Ελλάδα. Οι διευκρινίσεις που παρείχε η Ελλάδα στην απάντησή της για να αιτιολογήσει τη διαφορετική μεταχείριση δεν ήταν ικανοποιητικές. Τον Μάιο του 2025 η Επιτροπή απέστειλε στην Ελλάδα αιτιολογημένη γνώμη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εξηγήσεις που παρασχέθηκαν από την Ελλάδα δεν αίρουν τις ανησυχίες της Επιτροπής και, ως εκ τούτου, παραπέμπει την Ελλάδα στο ΔΕΕ.

Η οδηγία για την εργασία ορισμένου χρόνου (οδηγία 1999/70/ΕΚ) θεσπίζει κοινό ενωσιακό πλαίσιο με σκοπό την πρόληψη της κατάχρησης των διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου και τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης μεταξύ των εργαζομένων ορισμένου χρόνου και των εργαζομένων αορίστου χρόνου. Απαγορεύει τη λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση των εργαζομένων ορισμένου χρόνου, εκτός αν δικαιολογείται αντικειμενικά. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων μέσω της εθνικής νομοθεσίας, των συλλογικών συμβάσεων ή των καθιερωμένων πρακτικών στον χώρο εργασίας.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ. Με τη σημερινή εκταμίευση, η συνολική χρηματοδότηση που έχει διατεθεί μέσω του Ταμείου Εκσυγχρονισμού από τον Ιανουάριο του 2021 ανέρχεται πλέον σε 23,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

Τα κράτη μέλη που επωφελούνται από τον τρέχοντα γύρο χρηματοδότησης είναι: Ελλάδα: 233,9 εκατ. ευρώ, Τσεχία: 516,8 εκατ. ευρώ, Εσθονία: 44,8 εκατ. ευρώ, Κροατία: 109 εκατ. ευρώ, Λετονία: 40 εκατ. ευρώ, Λιθουανία: 169 εκατ. ευρώ, Ουγγαρία: 552,3 εκατ. ευρώ, Πολωνία: 180 εκατ. ευρώ, Πορτογαλία: 81,4 εκατ. ευρώ, Ρουμανία: 636,9 εκατ. ευρώ και Σλοβενία: 20,2 εκατ. ευρώ.

Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στους τομείς της ενέργειας, της βιομηχανίας και των μεταφορών, ενώ παράλληλα θα υποστηρίξουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι ελλείψεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τις διατάξεις που σχετίζονται με τα αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από ξέπλυμα χρήματος και τις προβλεπόμενες ποινικές κυρώσεις. Η οδηγία θεσπίζει κοινούς κανόνες για τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων και των κυρώσεων που συνδέονται με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με στόχο να αποτραπεί η εκμετάλλευση διαφορών μεταξύ των εθνικών νομικών συστημάτων από εγκληματικές οργανώσεις.

Παράλληλα, ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ αστυνομικών και δικαστικών Αρχών των κρατών-μελών και συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη διερεύνηση και δίωξη οικονομικών εγκλημάτων.

Η Κομισιόν εκτιμά ότι η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και η Σουηδία δεν έχουν μεταφέρει πλήρως και ορθά ορισμένες απαιτήσεις της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία και για τον λόγο αυτό προχώρησε στο πρώτο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει.

Οι τρεις χώρες διαθέτουν πλέον προθεσμία 2 μηνών για να απαντήσουν στις αιτιάσεις της Κομισιόν και να λάβουν τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα. Εφόσον οι απαντήσεις δεν κριθούν ικανοποιητικές, η Κομισιόν μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας, αποστέλλοντας αιτιολογημένη γνώμη.

Η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με τις περισσότερες φοροαπαλλαγές για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, σύμφωνα με σχετική έκθεση της Κομισιόν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει μάλιστα ότι η χώρα δεν διαθέτει έναν μόνιμο και συστηματικό μηχανισμό αξιολόγησής τους, προτείνοντας τη θεσμοθέτησή του ώστε να υπάρχει διαρκής έλεγχος κόστους και αποτελεσματικότητας.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 2024 οι φοροαπαλλαγές ανήλθαν σε 22,88 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 4,06 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2023, αντιστοιχώντας στο 30,9% των συνολικών φορολογικών εσόδων.

Η Κομισιόν στις ανακοινώσεις για το ευρωπαϊκό εξάμηνο σημειώνει ότι το ελληνικό φορολογικό σύστημα περιλαμβάνει 1.236 φορολογικές δαπάνες και απαλλαγές, αριθμός που εντείνει την πολυπλοκότητα και επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της είσπραξης εσόδων. Οπως σημειώνει, μια συστηματική αξιολόγηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξορθολογισμό του πλαισίου, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα.

Τι εισηγούνται ΟΟΣΑ, ΔΝΤ, ΤτΕ

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ΟΟΣΑ εισηγείται τον περιορισμό των φοροαπαλλαγών, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, προκειμένου να δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για κρίσιμες δημόσιες δαπάνες, όπως η υγεία και η εκπαίδευση.

• Το ΔΝΤ, από την πλευρά του, τονίζει ότι αναποτελεσματικές και οπισθοδρομικές φορολογικές δαπάνες, όπως μειώσεις συντελεστών ΦΠΑ ή απαλλαγές που ευνοούν δυσανάλογα τα υψηλότερα εισοδήματα, θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά.
• Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει την ανάγκη επανεξέτασης με κριτήριο τόσο την αναπτυξιακή απόδοση όσο και την κοινωνική στόχευση, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πλέγματος μεταρρυθμίσεων για τη φορολογική συμμόρφωση.

Οι φορολογικές δαπάνες στην ουσία αποτελούν αποκλίσεις από τον βασικό κορμό του φορολογικού συστήματος, δημιουργώντας προνομιακή μεταχείριση για συγκεκριμένες κατηγορίες δραστηριοτήτων ή φορολογουμένων. Η Ελλάδα υπολογίζει το κόστος τους με βάση τη μέθοδο των διαφυγόντων εσόδων, ωστόσο η ακριβής αποτίμηση παραμένει δύσκολη όχι μόνο σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Οι διαφορετικές μεθοδολογίες μεταξύ χωρών καθιστούν τις συγκρίσεις ιδιαίτερα σύνθετες, καθώς άλλες χώρες αποτυπώνουν απώλειες εσόδων, ενώ άλλες ενσωματώνουν τις απαλλαγές ως δομικό στοιχείο του φορολογικού συστήματός τους.

Ενδεικτικά, η πλήρης κατάργηση των απαλλαγών ΦΠΑ στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποφέρει δημοσιονομικό όφελος άνω του 1 δισ. ευρώ, ενώ παράλληλα θα συνέβαλλε στη μείωση του κενού ΦΠΑ σε μονοψήφιο επίπεδο. Ωστόσο, η ακριβής αποτίμηση του κόστους των απαλλαγών στον ΦΠΑ παραμένει δύσκολη, καθώς πολλές εξαιρέσεις, ιδίως σε επαγγελματικές κατηγορίες, δεν αποτυπώνονται πλήρως στις δηλώσεις, περιορίζοντας τη διαφάνεια των δεδομένων.

Συνολικά το 2024 καταγράφηκαν 1.236 περιπτώσεις φοροαπαλλαγών.

1. Φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων (252 απαλλαγές και εκπτώσεις). Το σύνολο των φοροαπαλλαγών υπολογίζεται σε 4,95 δισ. ευρώ έναντι 5,098 δισ. ευρώ το 2023.
2. Φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων (265 απαλλαγές και εκπτώσεις). Απαλλαγές ύψους 5,8 ευρώ δισ. ευρώ είχαν οι επιχειρήσεις.
3. Φορολογία κεφαλαίου. Χρησιμοποιήθηκαν οι απαλλαγές σε περισσότερες από 4,98 εκατομμύρια περιπτώσεις και είχαν εκπτώσεις σε ΕΝΦΙΑ, ειδικό φόρο ακινήτων, μεταβιβάσεις, γονικές παροχές, κληρονομιές και δωρεές 9,06 δισ. ευρώ. Ανατρέχοντας στα επιμέρους στοιχεία προκύπτει ότι αυτή η αύξηση είναι αποτέλεσμα των απαλλαγών πρώτης κατοικίας ύψους 2,4 δισ. ευρώ. Αυξημένη είναι και η φορολογική δαπάνη για τις απαλλαγές από τον ειδικό φόρο ακινήτων, καθώς προβλέπονται 6,3 δισ. ευρώ έναντι 6,1 δισ. ευρώ το 2023.

Ποιοι απαλλάσσονται από τον φόρο μεταβίβασης για αγορά πρώτης κατοικίας

4. ΦΠΑ (75 εκπτώσεις και φοροαπαλλαγές). Το όφελος για επιχειρήσεις, επαγγελματίες και καταναλωτές ήταν 1 δισ. ευρώ. Τις μεγαλύτερες φοροαπαλλαγές έχουν οι υπηρεσίες ιδιωτικής εκπαίδευσης, που γλιτώνουν 501 εκατ. ευρώ.
5. Τέλη χαρτοσήμου (76 εκπτώσεις). Οι απαλλαγές ανήλθαν σε 72,9 εκατ. ευρώ.
6. Φόρος ασφαλίστρων (56 απαλλαγές). Οι μειώσεις έφθασαν στα 622 εκατ. ευρώ.
7. Ειδικός φόρος κατανάλωσης (40 φοροαπαλλαγές). Το ύψος των απαλλαγών ήταν 1 δισ. ευρώ, με τη μερίδα του λέοντος να έχουν τα ενεργειακά προϊόντα με 551 εκατ. ευρώ και η αιθυλική αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά με 470 εκατ. ευρώ.
8. Τέλη ταξινόμησης οχημάτων (26 απαλλαγές). Οι εκπτώσεις διαμορφώθηκαν σε 270 εκατ. ευρώ.
9. Τέλη κυκλοφορίας οχημάτων. Το ποσό των απαλλαγών ανήλθε σε 24,5 εκατ. ευρώ.

Με πληροφορίες από Καθημερινή