Όπως ανέφερε, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων έχει ήδη στείλει ειδικό στο πλοίο για αξιολόγηση και παρακολούθηση της κατάστασης, ενώ η Κομισιόν βρίσκεται σε διαρκείς συσκέψεις για το θέμα. Χθες συνεδρίασε η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας με τα κράτη-μέλη, τον ΠΟΥ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, σήμερα έγιναν συσκέψεις και με εκπροσώπους από την Ολλανδία και την Ισπανία -που έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας- ενώ το απόγευμα προγραμματίζεται νέα συνάντηση με τα κράτη των οποίων πολίτες βρίσκονται στο πλοίο.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ωστόσο, η στρατηγική δεν συνοδεύεται προς το παρόν από νέα χρηματοδότηση — γεγονός που προκαλεί επικρίσεις πως η προσπάθεια δεν θα αποδώσει αν η ΕΕ δεν στηρίξει το εγχείρημα με στοχευμένα κονδύλια και δεν ενισχύσει τον ρόλο της Επιτροπής στην εφαρμογή των μέτρων από τα κράτη-μέλη.

Η πρόταση παρουσιάζεται σε μια περίοδο που οι πιέσεις στο κόστος διαβίωσης παραμένουν υψηλά στην πολιτική ατζέντα σε όλη την Ευρώπη, μετά και τις επιτυχίες ακροδεξιών κομμάτων στις ομοσπονδιακές εκλογές της Γερμανίας και στις δημοτικές εκλογές της Γαλλίας, με βασικό σύνθημα τη δυσαρέσκεια για τη στέγαση, τους μισθούς και τις δημόσιες υπηρεσίες.

«Οι άνθρωποι που βιώνουν τη φτώχεια συχνά μένουν χωρίς φωνή και στήριξη, γεγονός που εντείνει τη δυσπιστία προς τις δημόσιες πολιτικές που υπάρχουν για να τους προστατεύουν. Το κενό αυτό εκμεταλλεύεται η άκρα δεξιά», δηλώνει η Marit Maij, ευρωβουλεύτρια των Σοσιαλιστών και αντιπρόεδρος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.

Η Karin Johansson, που έχει βιώσει η φτώχεια και εργάζεται σε κοινοτικό κέντρο υποστήριξης αστέγων στη Nyköping της Σουηδίας, τονίζει ότι η αδράνεια των κυβερνήσεων έχει οδηγήσει πολλούς νέους στην αποξένωση από την κοινωνία.

«Πολλοί νέοι άνδρες γυρίζουν την πλάτη στην σουηδική κοινωνία επειδή δεν έχουν εμπιστοσύνη σε αυτή. Και αυτό φαίνεται — πυροβολισμοί, εκρήξεις, η μαφία εκτοξεύεται», αναφέρει η Johansson, που είναι επίσης μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου του European Anti-Poverty Network. Η άκρα δεξιά «επηρεάζει τα πάντα και δεν επιθυμεί σταθερότητα στην κοινωνία. Θέλει διαρκώς αναταραχή».

Στόχος η συνολική αντιμετώπιση της φτώχειας

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τη στρατηγική μαζί με προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, του αποκλεισμού από τη στέγαση και την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία.

«Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά στέγη, τροφή, περίθαλψη, εκπαίδευση ή μια σταθερή ζωή, οι κοινωνίες μας αποδυναμώνονται και η εμπιστοσύνη πλήττεται», σημειώνει η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Roxana Mînzatu, που θα παρουσιάσει τα μέτρα. «Η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρότερη και πιο συντονισμένη απάντηση … Μια προσέγγιση που θα προλαμβάνει τη φτώχεια, θα στηρίζει όσους έχουν ήδη πληγεί και θα μετατρέπει τις κοινωνικές δεσμεύσεις σε απτά αποτελέσματα για τους πολίτες».

Η βασική θέση της Κομισιόν είναι ότι οι πόροι υπάρχουν ήδη, αλλά οι εθνικές κυβερνήσεις δεν τους αξιοποιούν αποτελεσματικά.

Σύμφωνα με προσχέδιο του προϋπολογισμού για την επόμενη μακροπρόθεσμη περίοδο της ΕΕ, διατίθενται περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ για κοινωνικές πολιτικές — ποσό διπλάσιο από τα 50 δισεκατομμύρια που προβλέπονταν προηγουμένως μέσω του European Social Fund Plus. Ωστόσο, όπως ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση των σχεδίων (που μίλησε ανώνυμα), πολλές πρωτεύουσες δεν αξιοποίησαν επαρκώς τα ήδη διαθέσιμα κονδύλια.

«Η πρόοδος ήταν αργή και πρέπει να το παραδεχτούμε», τόνισε ο ίδιος αξιωματούχος, προσθέτοντας πως η αποτροπή ριζοσπαστικοποίησης και η διατήρηση της πίστης στην ΕΕ αποτελούν σημαντικά κίνητρα πίσω από την πρωτοβουλία των Βρυξελλών για πρόληψη και αντιμετώπιση της φτώχειας.

Το σχέδιο «θα δώσει στα κράτη-μέλη επιπλέον εργαλεία για να προχωρήσουν», ανέφερε ακόμη ο αξιωματούχος, περιγράφοντας το ως αφετηρία πριν παρουσιαστούν πιο συγκεκριμένες προτάσεις μέσα στον επόμενο χρόνο.

Αμφισβητήσεις για την επάρκεια των πόρων

Ωστόσο, επικριτές θεωρούν πως τα κράτη-μέλη χρειάζονται περισσότερο χρήματα παρά νέα εργαλεία.

Προτεραιότητα της ΕΕ «πρέπει να είναι η υλοποίηση συγκεκριμένων μέτρων και στοχευμένη χρηματοδότηση», υπογραμμίζει η ευρωβουλεύτρια Marie Toussaint, μέλος της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην εφαρμογή — όχι να αφήνει όλο το βάρος στα κράτη-μέλη».

«Δεν υπάρχει στρατηγική χωρίς χρήματα», τονίζει η Juliana Wahlgren, διευθύντρια του European Anti-Poverty Network. «Πώς θα εφαρμοστεί όταν χρηματοδοτικά δεν αποτελεί προτεραιότητα;»

Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια ανθρώπους αυτών που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό μεταξύ 2019 και 2030 και την πλήρη εξάλειψή τους έως το 2050.

Ο στόχος αυτός τέθηκε το 2021. Μέχρι το 2025 όμως ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί μόλις κατά 3,4 εκατομμύρια, σύμφωνα με το προσχέδιο στρατηγικής που είδε το POLITICO. Στην ΕΕ το 2025, το ποσοστό όσων κινδυνεύουν από φτώχεια ανήλθε σε 20,9%, ελάχιστα μειωμένο σε σχέση με το 2019 (21,1%).

Η εικόνα διαφέρει σημαντικά ανά χώρα. Η Ρουμανία και η Βουλγαρία μείωσαν κατά περίπου ένα τρίτο τον πληθυσμό που κινδυνεύει από φτώχεια μέσα σε μια δεκαετία, ενώ κάποια από τα πλουσιότερα κράτη-μέλη κινούνται αντίστροφα.

Η πανδημία Covid-19 ανέστρεψε τη θετική πορεία στη μείωση της φτώχειας στη Γαλλία, την Αυστρία και τη Γερμανία. Σε αυτές τις χώρες το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ήταν υψηλότερο το 2025 σε σχέση με δέκα χρόνια πριν. Στη Γερμανία μάλιστα αυξήθηκε από 17,3% το 2019 σε 21,2% πέρυσι. Παράλληλα ενισχύθηκε σημαντικά η υποστήριξη προς το ακροδεξιό κόμμα Alternative für Deutschland (AfD), ιδίως μετά την προσφυγική κρίση του 2016.

Bασικά εμπόδια: γραφειοκρατία & πρόσβαση στη στήριξη

Για όσους βιώνουν τη φτώχεια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν υπάρχουν μέτρα στήριξης αλλά αν μπορούν πραγματικά να τα αξιοποιήσουν.

«Είναι πολύ δύσκολο να έχει κάποιος πρόσβαση σε ορισμένες παροχές λόγω γραφειοκρατίας — το ίδιο το σύστημα είναι πολύ δύσκολο στη διαχείριση», σημειώνει η Ema Popovici, άτομο που βιώνει τη φτώχεια και εργάζεται ως βοηθός έργου στο Bucovina Institute στη Ρουμανία.

Η ΕΕ πρέπει να ακούσει όσους βιώνουν τη φτώχεια, επιμένει η Popovici: «Μπορούν να μεταφέρουν τι πραγματικά συμβαίνει. Γιατί στα χαρτιά μπορεί να δηλωθεί πως όλα πηγαίνουν καλά ή ότι έχουμε λύσεις — αλλά στην πράξη δεν λειτουργούν. Χρειάζονται άνθρωποι έξω στην κοινωνία που θα συνομιλούν απευθείας με αυτούς τους πολίτες».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση εφαρμόζει τις δεσμεύσεις της Κοινής Δήλωσης σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική πρακτική, διατηρώντας πλήρως ενήμερη την αμερικανική πλευρά καθ’ όλη τη διαδικασία» τόνισε ο αρμόδιος εκπρόσωπος της Κομισιόν Ολοφ Γκιλ.

Oπως ανέφερε σε δημοσιογράφους: η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της που περιλαμβάνονται στην Κοινή Δήλωση σύμφωνα με την καθιερωμένη νομοθετική πρακτική, ενημερώνοντας πλήρως την αμερικανική κυβέρνηση καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Ο εκπρόσωπος τόνισε χαρακτηριστικά: «διατηρούμε στενή επαφή με τους ομολόγους μας, μεταξύ άλλων και καθώς επιδιώκουμε να αποσαφηνίσουμε τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ (…) Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι σε μια προβλέψιμη και αμοιβαία επωφελή διατλαντική σχέση. Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ λάβουν μέτρα που δεν συνάδουν με την Κοινή Δήλωση, θα διατηρήσουμε ανοιχτές τις επιλογές μας για την προστασία των συμφερόντων της ΕΕ».

Τραμπ: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συμμορφώνεται με την εμπορική συμφωνία μας

Νωρίτερα, σήμερα ο Τραμπ ανέφερε ότι σκοπεύει να αυξήσει στο 25% τους δασμούς στα αυτοκίνητα και τα φορτηγά που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η απόφαση αυτή βασίζεται στο ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συμμορφώνεται με την εμπορική συμφωνία μας», προσθέτοντας ότι δεν θα επιβάλλονται δασμοί σε οχήματα που κατασκευάζονται εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ σημείωσε επίσης ότι οι εταιρείες που θα επιλέξουν να κατασκευάζουν οχήματα εντός των ΗΠΑ δεν θα επιβαρύνονται με δασμούς, επισημαίνοντας παράλληλα ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη επενδύσεις στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, συνολικής αξίας άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Όπως υποστήριξε, πρόκειται για ιστορικό ρεκόρ, με νέες μονάδες παραγωγής που θα στελεχωθούν από Αμερικανούς εργαζομένους να αναμένεται να τεθούν σύντομα σε λειτουργία.

Η πρώτη αντίδραση της ΕΕ ήταν άμεση. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, χαρακτήρισε την απόφαση των ΗΠΑ ένδειξη αναξιοπιστίας. «Αυτή η τελευταία κίνηση καταδεικνύει πόσο αναξιόπιστη είναι η αμερικανική πλευρά», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «αυτός δεν είναι τρόπος να αντιμετωπίζουμε στενούς εταίρους».

«Τεράστιο κόστος»

Για «τεράστιο κόστος» και συνέπειες και για τους καταναλωτές – και στις ΗΠΑ – προειδοποίησε η πρόεδρος της Γερμανικής Ένωσης Αυτοκινητοβιομηχανίας (VDA) Χίλντεγκαρντ Μιούλερ, αναφερόμενη στην ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου για νέους δασμούς ύψους 25% για τα αυτοκίνητα που εισάγονται από την Ευρώπη. Η Μιούλερ κάλεσε επίσης τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να ξεκινήσουν άμεσα συνομιλίες και να τιμήσουν την υπάρχουσα εμπορική συμφωνία τους.

«Το κόστος των επιπλέον δασμών θα είναι τεράστιο τόσο για τη γερμανική όσο και για την αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία σε μια ήδη επιβαρυμένη εποχή και θα επηρεάσει πιθανότατα και τους καταναλωτές στις ΗΠΑ», δήλωσε η κυρία Μιούλερ, αντιδρώντας στην ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ περί αύξησης των δασμών στα αυτοκίνητα που εισάγονται από την ΕΕ σε 25% από 15% που προέβλεπε η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ.

Η συμφωνία ωστόσο «πάγωσε» μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που αμφισβητούσε τη νομιμότητα των δασμών που επέβαλε η Ουάσιγκτον το 2025, αλλά και τις απειλές του προέδρου Τραμπ για τη Γροιλανδία.

«Η υπάρχουσα εμπορική συμφωνία πρέπει να τιμηθεί και από τις δύο πλευρές. Καλούμε επειγόντως ΕΕ και ΗΠΑ να ξεκινήσουν τις συνομιλίες, τόνισε η πρόεδρος της VDA και υπογράμμισε ότι οι ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου συνιστούν «νέα και σοβαρή επιβάρυνση για τις διατλαντικές σχέσεις». Η κυβέρνηση από την πλευρά της έχει για την ώρα αρνηθεί να σχολιάσει την εξέλιξη.

«Οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και τις κρίσεις του αύριο. Η στρατηγική μας AccelerateEU θα προσφέρει τόσο άμεσα όσο και πιο διαρθρωτικά μέτρα ανακούφισης στους Ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

«Πρέπει να επιταχύνουμε τη μετάβαση σε εγχώριες, καθαρές μορφές ενέργειας. Αυτό θα μας προσφέρει ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, και θα σημαίνει ότι θα είμαστε σε καλύτερη θέση να αντέξουμε τις γεωπολιτικές αναταραχές», πρόσθεσε. 

Tα μέτρα που προτείνει η ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τα παρακάτω μέτρα:

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει μέτρα για τη βελτιστοποίηση της διανομής καυσίμων αεροσκαφών μεταξύ των χωρών, προς αποφυγή των ελλείψεων.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την αναθεώρηση του νόμου για τα αποθέματα πετρελαίου, προκειμένου να αυξήσει την απαίτηση για τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καταγράψει την ευρωπαϊκή δυναμικότητα διύλισης και θα επεξεργαστεί μέτρα για τη μεγιστοποίηση της χρήσης της.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συντονίσει τον ανεφοδιασμό των χωρών σε φυσικό αέριο, προσπαθώντας να αποφύγει τις ταυτόχρονες αγορές που προκαλούν άνοδο των τιμών.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει φορολογικές αλλαγές για να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται σε χαμηλότερο επίπεδο από το φυσικό αέριο.

Η Ευρώπη, εγκλωβισμένη ανάμεσα στις ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις και την ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο, επιχειρεί να «σβήσει φωτιές» σε πολλαπλά μέτωπα. Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, η ΕΕ κινείται σε περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας. Οι αρχικές ανησυχίες για τις υψηλές τιμές έχουν πλέον μετατραπεί σε φόβο για την επάρκεια φυσικού αερίου, ενώ στο προσκήνιο έρχονται και πιθανοί περιορισμοί σε καύσιμα αεροσκαφών και η μειωμένη δυναμικότητα των διυλιστηρίων.

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ. Η κρίσιμη αυτή θαλάσσια αρτηρία παραμένει «μετέωρη», με την ασταθή διπλωματία του Ντόναλντ Τραμπ να μην προσφέρει σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας, εντείνοντας το ενεργειακό θρίλερ.

Τα μέτρα στο τραπέζι της Κομισιόν

Σύμφωνα με προσχέδια εγγράφων που αποκαλύπτει το POLITICO, η ΕΕ προσανατολίζεται σε μια στρατηγική «εντός των ορίων της πραγματικότητας», με έμφαση σε προσωρινές παρεμβάσεις και αξιοποίηση της υπάρχουσας νομοθεσίας:

• Επιδοτήσεις στο ρεύμα: Δυνατότητα κάλυψης έως και 70% του κόστους των λογαριασμών χονδρικής έως τον Δεκέμβριο.
• Επιδοτήσεις στα καύσιμα: Κάλυψη έως και 50% των επιπλέον δαπανών για κλάδους που πλήττονται άμεσα.
• Φορολογικές ελαφρύνσεις: Στοχευμένες παρεμβάσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας.

Με λίγα λόγια, οι σημερινές προτάσεις της Κομισιόν αναμένεται να οδηγήσουν σε παράταση ή και επέκταση των μέτρων στήριξης που ήδη εφαρμόζονται και στην Ελλάδα.

Άλλωστε, μόλις χθες ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προανήγγειλε νέο πακέτο στήριξης, ενώ σήμερα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει νέα δέσμη μέτρων ύψους 500 εκατ. ευρώ.

«Όμηροι της κατάστασης»

Παρά τα άμεσα μέτρα, μεγάλο μέρος της αντίδρασης των Βρυξελλών παραμένει είτε μακροπρόθεσμο είτε σε επίπεδο σχεδιασμού. Από τη μία επιταχύνονται οι επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια και την κλιματική ατζέντα, και από την άλλη αναζητούνται άμεσες λύσεις για τον συντονισμό των κρατών και τη μείωση της ζήτησης.

Την ίδια ώρα, τα προβλήματα στην ενέργεια είναι τόσο εκτεταμένα, πολύπλευρα και ρευστά, ώστε πολλοί αμφιβάλλουν αν τα μέτρα θα επαρκέσουν. Η αύξηση των επιδοτήσεων, όπως σημειώνεται, μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δύσκολα θα έχει ουσιαστικό αντίκτυπο.

Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα απαιτεί χρόνο και πόρους που δεν είναι άμεσα διαθέσιμοι.

«Δεν μπορούν όλες οι χώρες να στραφούν γρήγορα στην ηλεκτρική ενέργεια — αλλά αυτή είναι η μόνη λύση», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας της Λιθουανίας, Ζιγκιμάντας Βαϊτσιούνας, επισημαίνοντας με νόημα:
«Κάποιες φορές είμαστε όμηροι της κατάστασης».

«Δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει τα κράτη μέλη να το εφαρμόσουν αυτό. Εξετάζουμε αν μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συντονισμένη προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή τη στιγμή αξιολογείται», δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στους ευρωβουλευτές κατά τη διάρκεια ακρόασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες.

Οι δηλώσεις του Ντομπρόβσκις έρχονται μετά από κοινή επιστολή της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στην Επιτροπή με αίτημα να πάρουν μέτρα, ώστε υπερκέρδη των εταιρειών από την κρίση στη Μέση Ανατολή να κατανεμηθούν δίκαια.

Το προηγούμενο

Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ ήδη υποφέρουν από την απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων, που προκάλεσε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Δεν είναι η πρώτη φορά που φορολογούνται τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.  Η ΕΕ το 2022 που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία εισήγαγε έναν προσωρινό φόρο επί των υπερκερδών.

Η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης μια δέσμη μέτρων για να βοηθήσει τις χώρες να αντιμετωπίσουν την κρίση. Η ηλεκτρική ενέργεια μεταξύ άλλων θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ θα τροποποιηθεί το σύστημα ανώτατου ορίου και εμπορίας εκπομπών της ΕΕ για να αποτραπεί η εκτόξευση της τιμής του άνθρακα.

Ο Ντομπρόβσκις απέρριψε πιο ριζοσπαστικές επιλογές για την αντιμετώπιση της κρίσης, όπως η αναστολή των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες δαπάνες με την ενεργοποίηση της λεγόμενης γενικής ρήτρας διαφυγής. Οι Βρυξέλλες εφάρμοσαν τη στρατηγική κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορέσουν να ξοδέψουν χρήματα για να βγουν από την κρίση, η οποία βύθισε την Ευρώπη στη βαθύτερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι συνέπειες του πολέμου στην Οικονομία

Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις οικονομικές εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επιδεινωθούν εν μέσω μιας εύθραυστης εκεχειρίας που επιτεύχθηκε μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ο Ντομπρόβσκις έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη της ΕΕ θα μπορούσε να αναθεωρηθεί προς τα κάτω έως και 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

Το 2026 δεν είναι 2022

Όμως, τα οικονομικά των χωρών της ΕΕ βρίσκονται υπό μεγαλύτερη πίεση συγκριτικά με το 2022. Οποιεσδήποτε περικοπές στους ενεργειακούς φόρους θα πρέπει να είναι προσωρινές, ώστε να μην χαθούν τα έσοδα από τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς.

«Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι το περιθώριο ελιγμών μας εδώ είναι πιο περιορισμένο από ό,τι στα προηγούμενα σοκ, δεδομένων […] τόσο των υψηλότερων επιπέδων ελλείμματος όσο και του χρέους, των υψηλότερων επιτοκίων, καθώς και της επείγουσας ανάγκης για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

Σε ένα αποκλειστικό ρεπορτάζ το Politico αποκαλύπτει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από ορισμένους από τους πλέον ανώτερους αξιωματούχους της να κλείσουν μια ομαδική συνομιλία στο Signal που χρησιμοποιούσαν για την ανταλλαγή πληροφοριών, φοβούμενη ότι είχε μετατραπεί σε στόχο χάκερ.

Σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους της Κομισιόν, που επικαλείται το politico και οι οποίοι γνωρίζουν το ζήτημα, μέλη αυτής της ομάδας ήταν γενικοί διευθυντές και αναπληρωτές διευθυντές τμημάτων. Η απαγόρευση αυτή επιβλήθηκε καθώς η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από καταγγελίες για κατασκοπεία, με την Επιτροπή να ανακοινώνει μόλις την περασμένη εβδομάδα ότι διεξάγει έρευνα για μια κυβερνοεπίθεση που έπληξε τους ιστότοπούς της.

Οι “κυβερνοεπιχειρήσεις” αυξάνονται σε ποιότητα και ποσότητα, όπως αναφέρει ο Sven Herpig, ερευνητής κυβερνοασφάλειας και αναδυόμενων απειλών στο γερμανικό think tank Interface. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιθέσεις αυτές προέρχονται τόσο από εγκληματίες που αναζητούν δεδομένα όσο και από ξένες κυβερνήσεις, ενώ τονίζει πως οι πολιτικοί και τα πολιτικά κόμματα αποτελούσαν πάντα στόχο για κατασκόπους και ωτακουστές.

Το ιστορικό των επιθέσεων και το phishing

Η Επιτροπή αντιλήφθηκε την ύπαρξη της ομαδικής συνομιλίας τον περασμένο μήνα και ζήτησε από τα μέλη της να τη διαγράψουν, υπό τον φόβο ότι θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν. Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι κάποιο μέλος της ομάδας παραβιάστηκε, η εντολή δόθηκε λόγω των αυξανόμενων ανησυχιών για την ασφάλεια των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων μέσα στο θεσμικό όργανο. Πρόσφατα, μια ιδιωτική τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ ενός δημοσιογράφου του POLITICO και ενός αξιωματούχου της ΕΕ υποκλάπηκε και δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο, γεγονός που επιδείνωσε το κλίμα ανησυχίας.

Την ίδια ώρα, άλλοι αξιωματούχοι της Κομισιόν, μιλώντας υπό το καθεστώς ανωνυμίας, επιβεβαίωσαν ότι μέλη των γραφείων των επιτρόπων και άλλοι ανώτεροι γραφειοκράτες έλαβαν μηνύματα που τους ζητούσαν να εισαγάγουν τους κωδικούς PIN του Signal. Οι ενέργειες αυτές ταυτοποιήθηκαν ως απόπειρες phishing. Ο Herpig εξηγεί πως το Signal είναι αρκετά ασφαλές, όμως αν ένας επιτιθέμενος αποκτήσει τον έλεγχο του τηλεφώνου, μπορεί να έχει πρόσβαση σε όλα, από τις συνομιλίες μέχρι τις φωτογραφίες. Παρόλα αυτά, σημειώνει πως για έναν πολιτικό που θέλει να επικοινωνήσει, δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή πολλές καλύτερες εναλλακτικές λύσεις.

Συστημικές αδυναμίες και διεθνείς προειδοποιήσεις

Παρόλο που η επίσημη καθοδήγηση της Επιτροπής προς τους υπαλλήλους της προτείνει τη χρήση του Signal αντί του WhatsApp, καθώς θεωρείται πιο ασφαλές από τους ειδικούς, οι απόπειρες hacking στο Signal έχουν γίνει πιο συχνές τελευταία. Η Κομισιόν διεξάγει πλέον ολοκληρωμένες αξιολογήσεις κυβερνοασφάλειας και αντικαθιστά τακτικά τα τηλέφωνα και τις συσκευές των αξιωματούχων.

Ήδη από τον Ιανουάριο, η Επιτροπή είχε βρει στοιχεία κυβερνοεπίθεσης στην τεχνική υποδομή που χρησιμοποιεί για τη διαχείριση των κινητών συσκευών, κάτι που ενδέχεται να επέτρεψε στους χάκερ να αποκτήσουν πρόσβαση σε ονόματα και αριθμούς κινητών τηλεφώνων του προσωπικού. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Κομισιόν. Οι υπηρεσίες πληροφοριών στην Ολλανδία προειδοποίησαν για μια «παγκόσμια κυβερνοεκστρατεία μεγάλης κλίμακας», στην οποία χάκερ από το Κρεμλίνο εμφανίζονταν ως ψεύτικα chatbot υποστήριξης του Signal για να εξαπατήσουν αξιωματούχους. Αντίστοιχες προειδοποιήσεις εξέδωσαν οι υπηρεσίες ασφαλείας στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία και τη Βρετανία.

Το κενό στην κυβερνητική επικοινωνία

Σύμφωνα με τον Matthew Hodgson, διευθύνοντα σύμβουλο της Element, εφαρμογές όπως το Signal και το WhatsApp στερούνται δυνατοτήτων που απαιτούνται για κυβερνητικές επικοινωνίες. Για παράδειγμα, δεν μπορείς να αποβάλεις κάποιον από μια ομάδα στο WhatsApp αν απολυθεί από την κυβέρνηση, ούτε υπάρχει κεντρικός έλεγχος ταυτοποίησης.

Η επικινδυνότητα αυτής της κατάστασης έγινε σαφής πέρυσι με το σκάνδαλο “Signalgate“, όταν ο αρχισυντάκτης του αμερικανικού περιοδικού The Atlantic προστέθηκε κατά λάθος σε μια ομαδική συνομιλία στο Signal με κορυφαία μέλη της αμερικανικής κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του Αντιπροέδρου JD Vance. Στη συνομιλία αυτή συζητούσαν λεπτομερή στρατιωτικά σχέδια, αποκαλύπτοντας τον βαθμό στον οποίο οι εμπορικές εφαρμογές έχουν εισχωρήσει στις κυβερνητικές λειτουργίες.

«Πρόκειται σαφώς για ένα βήμα προς τα πίσω», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος σε ενημέρωση των δημοσιογράφων. «Καλούμε το Ισραήλ να τηρήσει την προηγούμενη ηθική θέση του, την υποχρέωσή του βάσει του διεθνούς δικαίου και τη δέσμευσή του στις δημοκρατικές αρχές», είπε.

Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρόσθεσε ότι δεν έχει να κάνει κάποια υπόθεση ως προς τυχόν βήματα που μπορεί να λάβει η Επιτροπή για το μέτρο του Ισραήλ.

Χθες, Δευτέρα, το κοινοβούλιο του Ισραήλ, η Κνεσέτ, αποφάσισε να καταστήσει τον θάνατο δι΄απαγχονισμού προεπιλεγμένη ποινή για τους Παλαιστινίους που καταδικάζονται σε στρατοδικεία για φονικές επιθέσεις, υλοποιώντας σχετική υπόσχεση των ακροδεξιών συμμάχων του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Κατά την ενημέρωση των δημοσιογράφων, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Τομάς Ρενιέ, ανέφερε ότι οι αμυντικοί μηχανισμοί της Επιτροπής «εντόπισαν άμεσα τις κακόβουλες δραστηριότητες» και πως ξεκίνησε αμέσως εσωτερική έρευνα, γεγονός που, όπως είπε, επέτρεψε στις υπηρεσίες να περιορίσουν γρήγορα το περιστατικό.

«Οι αμυντικοί μας μηχανισμοί εντόπισαν αμέσως τις κακόβουλες δραστηριότητες και οι ομάδες μας ξεκίνησαν άμεση έρευνα. Αυτό μας επέτρεψε να περιορίσουμε το περιστατικό. Οι υπηρεσίες μας εφάρμοσαν μέτρα μετριασμού του κινδύνου για την προστασία των υπηρεσιών και των δεδομένων μας, χωρίς να διαταράξουν τη διαθεσιμότητα των ιστοσελίδων μας στο Europa. Τώρα η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη», δήλωσε ο Τ. Ρενιέ.

Ο ίδιος εκπρόσωπος αναγνώρισε ότι «οι πρώτες ενδείξεις πράγματι δείχνουν ότι ορισμένα δεδομένα ελήφθησαν» κατά την κυβερνοεπίθεση, αλλά απέφυγε να διευκρινίσει ποιά ακριβώς είναι τα δεδομένα αυτά, επισημαίνοντας ότι «η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη». Επίσης, ο Τ. Ρενιέ εμφανίστηκε καθησυχαστικός, λέγοντας πως «η εσωτερική υποδομή της Επιτροπής δεν έχει επηρεαστεί καθόλου». Όπως είπε, το περιστατικό αφορά την πλατφόρμα των δημόσιων ιστοσελίδων και ενδεχομένως δεδομένα «που μπορεί ήδη να βρίσκονται στο δημόσιο πεδίο».

Ο Τ. Ρενιέ απέφυγε να δώσει περισσότερες τεχνικές ή επιχειρησιακές λεπτομέρειες, επικαλούμενος τη συνεχιζόμενη διερεύνηση της υπόθεσης. Επιβεβαίωσε, ωστόσο, ότι η Επιτροπή βρίσκεται σε επαφή με την Amazon, λόγω του περιβάλλοντος φιλοξενίας της πλατφόρμας, ενώ σημείωσε πως δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής επικοινωνία με τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (EDPS).

Παράλληλα, η Επιτροπή απέρριψε οποιαδήποτε υπόνοια περί ελλιπούς ετοιμότητας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, με τον εκπρόσωπό της να υπογραμμίζει ότι υπάρχουν «ισχυρές πολιτικές» και σαφείς εσωτερικές οδηγίες προς το προσωπικό της. Όπως τόνισε ο εκπρόσωπος, η συχνότητα τέτοιων επιθέσεων αυξάνεται συνολικά σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς και πρόσθεσε ότι η ταχύτητα εντοπισμού και η αντίδραση της Επιτροπής αποδεικνύει πως οι μηχανισμοί προστασίας της λειτούργησαν.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το πρόγραμμα αποσκοπεί στην αντιμετώπιση κρίσιμων προκλήσεων στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, στη συνεργασία με την Ουκρανία, στις κοινές προμήθειες εξοπλισμού και στην ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών αμυντικών έργων.

Από το συνολικό πακέτο του 1,5 δισ. ευρώ, περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αύξηση της παραγωγής βασικών αμυντικών εξαρτημάτων και προϊόντων, όπως συστήματα αναχαίτισης drones, πύραυλοι και πυρομαχικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται 260 εκατ. ευρώ μέσω του Μέσου Στήριξης της Ουκρανίας (USI) για την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της χώρας.

Παράλληλα, 325 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στα Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI), με στόχο την ανάπτυξη συνεργατικών βιομηχανικών προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας, ανοικτών και για τη Νορβηγία και την Ουκρανία.

Για την ενίσχυση της κοινής προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού, η Επιτροπή προβλέπει 240 εκατ. ευρώ για έργα που θα καλύπτουν τομείς όπως τα συστήματα αναχαίτισης drones, η αντιαεροπορική άμυνα, η αντιπυραυλική άμυνα, καθώς και τα χερσαία και ναυτικά συστήματα μάχης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην καινοτομία, καθώς 100 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσω του Ταμείου FAST για τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μικρών εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης στον αμυντικό τομέα. Επιπλέον, η νέα πρωτοβουλία BraveTech EU θα χρηματοδοτηθεί με 35,3 εκατ. ευρώ, με στόχο τη στήριξη καινοτόμων αμυντικών λύσεων για την Ουκρανία και την ΕΕ.

Ο πρώτος γύρος των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων θα αναρτηθεί στην πύλη χρηματοδότησης και υποβολής προσφορών της ΕΕ αύριο, Τρίτη. .

Το EDIP, το οποίο εγκρίθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2025, αποτελεί μία από τις βασικές πρωτοβουλίες της ΕΕ για την ενίσχυση της αμυντικής της ετοιμότητας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στο νέο περιβάλλον ασφάλειας, προβλέποντας συνολικά 1,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις για την περίοδο 2026-2027.

Ο Επίτροπος ‘Αμυνας ‘Αντριους Κουμπίλιους δήλωσε: «Μέσα σε λίγους μήνες, μεταφράσαμε τον κανονισμό EDIP σε άμεσες ευκαιρίες. Τώρα, τα κράτη μέλη, η Νορβηγία, η Ουκρανία και οι βιομηχανίες τους μπορούν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας και την αύξηση της παραγωγής. Η δημιουργία και η χρηματοδότηση, στο πλαίσιο του EDIP, ευρωπαϊκών αμυντικών έργων κοινού ενδιαφέροντος (EDPCI) αποτελεί επίσης αποφασιστικό βήμα για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης.»

Πηγή: ΑΠΕ