Το καλώδιο συνδέει άμεσα την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) και τα ευρύτερα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.

Η παρέμβαση στην Ουάσιγκτον πραγματοποιείται σε ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το έργο, καθώς μόλις πριν από λίγες ημέρες υπεγράφη στην Αθήνα η συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.

Την πρωτοβουλία ανέλαβαν ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικάνος Γκας Μπιλιράκης, οι οποίοι, με επιστολή τους προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον επικεφαλής της Αναπτυξιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (DFC), Μπεν Μπλακ, ζητούν την ενεργό στήριξη της Ουάσιγκτον στο έργο. Την επιστολή συνυπογράφουν επίσης οι βουλευτές Τζέικ Όκινκλος, Νταν Γκόλντμαν, Κρεγκ Γκόλντμαν και Χέιλι Στίβενς.

«Η Ανατολική Μεσόγειος θα διαδραματίσει ζωτικής σημασίας ρόλο ως πύλη προς τον IMEC και ο Great Sea Interconnector αποτελεί βασικό στρατηγικό έργο υποδομής, κεντρικό για την ανάπτυξη του διαδρόμου», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι Αμερικανοί νομοθέτες στην επιστολή τους.

Όπως υποστηρίζουν, η Ουάσιγκτον έχει σαφές συμφέρον από την ανάπτυξη υποδομών που θα ενισχύουν τους εταίρους της, θα διαφοροποιούν τις ενεργειακές οδούς και θα εμβαθύνουν την περιφερειακή συνεργασία. Παράλληλα, παρουσιάζουν τέτοιου είδους έργα ως εναλλακτική απέναντι σε υποδομές που ελέγχονται από στρατηγικούς ανταγωνιστές των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με την επιστολή, η διασύνδεση των δικτύων της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ θα δημιουργήσει έναν ενεργειακό άξονα μεταξύ βασικών εταίρων των ΗΠΑ. Οι βουλευτές επισημαίνουν ιδιαίτερα ότι το έργο θα συμβάλει στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του Ισραήλ και θα επιτρέψει αμφίδρομες ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά των νομοθετών στις γεωπολιτικές δυσκολίες που συνοδεύουν την ολοκλήρωση του έργου. Στο τέλος της επιστολής ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ διαβαθμισμένη ενημέρωση προκειμένου να συζητήσουν τις «γεωπολιτικές προκλήσεις» που αφορούν την ολοκλήρωσή του.

Οι συντάκτες της επιστολής εντάσσουν παράλληλα τον GSI στο ευρύτερο πλαίσιο του Eastern Mediterranean Gateway Act, της διακομματικής νομοθετικής πρωτοβουλίας που εισήγαγαν οι Σνάιντερ και Μπιλιράκης τον Μάιο του 2025. Το νομοσχέδιο αναγνωρίζει την Ανατολική Μεσόγειο ως βασική πύλη του IMEC και περιλαμβάνει ρητή αναφορά στον Great Sea Interconnector μεταξύ των ενεργειακών υποδομών που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη σύνδεση της Ινδίας και του Κόλπου με την Ευρώπη.

Η πρωτοβουλία έχει ήδη εγκριθεί σε επίπεδο Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ενώ αντίστοιχη πρόοδος έχει σημειωθεί και στη Γερουσία, ενισχύοντας τη διακομματική διάσταση της προσπάθειας για μεγαλύτερη αμερικανική εμπλοκή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης εξετάστηκαν ακόμη οι περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις, με ιδιαίτερη έμφαση στον πόλεμο στην Ουκρανία, στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς και στις προκλήσεις ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η θαλάσσια ασφάλεια, ζητήματα που αποκτούν αυξανόμενη σημασία στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συμβολή της ελληνικής ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τις δύο πλευρές να υπογραμμίζουν τον σημαντικό της ρόλο στην περαιτέρω ενίσχυση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.

Με επιστολή που στάλθηκε στον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας Στιβ Σκαλίζ και στον επικεφαλής της δημοκρατικής μειοψηφίας Χακίμ Τζέφρις, οι Δημοκρατικοί βουλευτές ζητούν από την ηγεσία της Βουλής να είναι έτοιμη να ασκήσει τις εξουσίες που προβλέπει η νομοθεσία, εφόσον η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρήσει να προχωρήσει σε πώληση ή μεταβίβαση των αμερικανικών μαχητικών στην Τουρκία.

Η επιστολή που αποτελεί πρωτοβουλία της Δημοκρατικής βουλευτή Ντίνα Τάιτους, έρχεται ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, και στον απόηχο πληροφοριών ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει τρόπους για την επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς.

Οι νομοθέτες αναφέρονται σε πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι προτίθεται να μεταφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και σε δήλωση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για το πώς θα μπορούσε να προχωρήσει νομικά μια τέτοια πώληση.

Στην επιστολή υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία, καθώς η Ουάσιγκτον είχε κρίνει ότι η συνύπαρξη του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος με το αμερικανικό μαχητικό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητες πληροφορίες για τις δυνατότητες του αεροσκάφους.

Οι βουλευτές σημειώνουν επίσης ότι τον Δεκέμβριο του 2020 η τότε κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA, λόγω της αγοράς των S-400. Όπως αναφέρουν, η απόφαση αυτή δεν έχει ανακληθεί και εξακολουθεί να έχει νομική ισχύ.

Στο νομικό σκέλος, οι υπογράφοντες επικαλούνται τόσο τον CAATSA όσο και τον νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να κατέχει το σύστημα S-400 και δεν παρέχει συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει εκ νέου την απόκτησή του.

Σύμφωνα με την επιστολή, από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει το ρωσικό σύστημα, το έχει αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση ή έχει άρει με οποιονδήποτε άλλο τρόπο την αιτία που οδήγησε στην επιβολή των κυρώσεων.

Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα έφερνε την κυβέρνηση σε σύγκρουση με τις νόμιμες υποχρεώσεις της.

Επικαλούνται, μάλιστα, την κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026, κατά την οποία, σύμφωνα με την επιστολή, αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από τον νόμο να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επανεντάξει την ‘Αγκυρα στο πρόγραμμα υπό τις παρούσες συνθήκες.

Πέρα από το νομικό πλαίσιο, οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια απόφαση θα έστελνε λανθασμένο στρατηγικό μήνυμα στους εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην επιστολή γίνεται αναφορά στην τουρκική στάση έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, στην υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν στις επιχειρήσεις κατά της Αρμενίας και στη στάση της ‘Αγκυρας απέναντι στο Ισραήλ.

Κατά τους βουλευτές, η παροχή ενός από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Τουρκία, χωρίς να έχουν αρθεί οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της, θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητική συμπεριφορά και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη συμμάχων που έχουν τηρήσει τους κανόνες.

Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι ο CAATSA εγκρίθηκε με συντριπτικές διακομματικές πλειοψηφίες, ώστε το Κογκρέσο να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο σε αποφάσεις που αφορούν την παροχή αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας σε χώρες που έχουν προχωρήσει σε σημαντικές συναλλαγές με αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Η ακεραιότητα αυτού του πλαισίου, καθώς και το μήνυμα που στέλνει σε κάθε χώρα που σταθμίζει αν θα αγοράσει ρωσικά όπλα, εξαρτώνται από την προθυμία του Κογκρέσου να το εφαρμόσει», αναφέρουν χαρακτηριστικά στην επιστολή.

Την επιστολή υπογράφουν οι Ντίνα Τάιτους, Κρις Πάπας, Μάγκι Γκούντλαντερ, Γκρέις Μενγκ, Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, Μπραντ Σνάιντερ, Τζος Γκότχαϊμερ, Τζάρεντ Μόσκοβιτς, Τεντ Λιου, Μπραντ Σέρμαν, Μάικ Κουίγκλι, Νταν Γκόλντμαν, Τζέιμς ΜακΓκόβερν, Στίβεν Λιντς, Τζιμ Κόστα, Τζορτζ Λάτιμερ, Γκέιμπ ‘Αμο και Ρόμπερτ Μενέντεζ.

Σύμφωνα με το κείμενο της επιστολής που βρίσκεται στο στάδιο συλλογής υπογραφών, οι βουλευτές θα ζητήσουν από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να είναι έτοιμη να ασκήσει τις εξουσίες που της δίνει ο νόμος, ώστε να αποτρέψει οποιαδήποτε απόφαση επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, εφόσον δεν έχει προηγουμένως επιλυθεί το ζήτημα των ρωσικών S-400 και των κυρώσεων CAATSA.

Τα περιθώρια αντίδρασης που διαθέτει το Κογκρέσο προβλέπονται στον Νόμο περί Ελέγχου των Εξαγωγών Όπλων, ο οποίος δίνει στους βουλευτές και στους γερουσιαστές τη δυνατότητα να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν τη συναλλαγή μέσω ενός κοινού ψηφίσματος αποδοκιμασίας. Το join resolution of dissaprroval, όπως ονομάζεται, αποτελεί το επίσημο νομοθετικό εργαλείο που έχουν στη διάθεσή τους οι νομοθέτες μετά την επίσημη κοινοποίηση της προτεινόμενης πώλησης από την κυβέρνηση.

Η επιστολή πρόκειται να αποσταλεί στον ηγέτη της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Στιβ Σκαλίζ, και στον ηγέτη της δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις. Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν μπορεί να παρακάμψει τις δεσμεύσεις που απορρέουν από την αμερικανική νομοθεσία όσο η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.

Η νέα κίνηση στην Βουλή των Αντιπροσώπων έρχεται στον απόηχο των δηλώσεων που έκανε ο πρόεδρος Τραμπ στον Λευκό Οίκο, κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν προτίθεται να μεταβεί στην Τουρκία με μια «μεγάλη τσάντα δώρων», σε αναφορά στο αίτημα της ‘Αγκυρας για την απόκτηση των κινητήρων της General Electric και των μαχητικών F-35, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε καταφατικά. Στην επιστολή σημειώνεται ότι οι δηλώσεις αυτές έγιναν ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην ‘Αγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου.

Οι συντάκτες της επιστολής επικαλούνται και τη δήλωση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ανέφερε ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη επίσημη διαδικασία επανεξέτασης για το πώς θα μπορούσε μια πιθανή πώληση να προχωρήσει νομικά. Όπως αναφέρεται στο κείμενο, ο κ. Βανς σημείωσε ότι «ο Πιτ Χέγκσεθ και ολόκληρη η ομάδα εξετάζουν το ζήτημα αυτή τη στιγμή».

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την απόφασή της να προμηθευτεί το ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Η Ουάσιγκτον είχε κρίνει ότι η παρουσία του συγκεκριμένου συστήματος σε χώρα μέλος του ΝΑΤΟ δημιουργούσε κίνδυνο για ευαίσθητες πληροφορίες που σχετίζονται με τις δυνατότητες του αμερικανικού μαχητικού.

Στην επιστολή υπενθυμίζεται ότι τον Δεκέμβριο του 2020 το ίδιο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών της Τουρκίας, βάσει του άρθρου 231 του νόμου CAATSA, δηλαδή του νόμου για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής μέσω κυρώσεων. Η απόφαση αυτή, όπως σημειώνεται, δεν έχει ανακληθεί και εξακολουθεί να ισχύει.

Το νομικό επιχείρημα της επιστολής είναι ότι η αγορά των S-400 από την Τουρκία αποτέλεσε σημαντική συναλλαγή με οντότητα που δρα για λογαριασμό του αμυντικού τομέα ή του τομέα πληροφοριών της Ρωσίας. Οι βουλευτές τονίζουν ότι δεν υπάρχει δημόσια διαθέσιμο στοιχείο που να δείχνει ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει το σύστημα, ότι το έχει αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση ή ότι έχει αντιμετωπίσει την αιτία που οδήγησε αρχικά στην επιβολή των κυρώσεων.

Πέρα από τις κυρώσεις CAATSA, η επιστολή επικαλείται και τον Νόμο περί Εθνικής ‘Αμυνας (προϋπολογισμός Πενταγώνου) για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία εκτός εάν η ‘Αγκυρα δεν έχει πλέον στην κατοχή της το σύστημα S-400, παράσχει διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει ξανά την απόκτησή του και επιβεβαιώσει ότι δεν έχει αποδεχθεί πρόσθετες παραδόσεις που σχετίζονται με τους S-400 ή με άλλο σύστημα που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο αμερικανικά αμυντικά συστήματα.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι βουλευτές αναφέρονται στην ακρόαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026, κατά την οποία, όπως σημειώνουν, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από τον νόμο να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επανεντάξει την ‘Αγκυρα στο πρόγραμμα των F-35.

Με την πρωτοβουλία αυτή, η κ. Τίτους επιδιώκει την έγκαιρη κινητοποίηση του Κογκρέσου απέναντι σε πιθανή προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να ανοίξει ξανά τον δρόμο για την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35. Το μήνυμα της επιστολής είναι ότι οποιαδήποτε τέτοια κίνηση δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο ως ζήτημα αμυντικής πολιτικής, αλλά και ως θέμα συμμόρφωσης με δεσμευτική αμερικανική νομοθεσία.

Το θεσμικό φρένο του Κογκρέσου στις πωλήσεις όπλων

Όταν ο Λευκός Οίκος αποφασίζει να προχωρήσει σε μια μεγάλη πώληση όπλων, το Κογκρέσο δεν περιορίζεται στην έκδοση δηλώσεων ανησυχίας. Με βάση τον Νόμο περί Ελέγχου των Εξαγωγών Όπλων, οι βουλευτές και οι γερουσιαστές μπορούν να επιχειρήσουν να μπλοκάρουν τη συναλλαγή μέσω ενός κοινού ψηφίσματος αποδοκιμασίας, Πρόκειται για το επίσημο νομοθετικό εργαλείο που έχουν στη διάθεσή τους μετά την επίσημη κοινοποίηση της προτεινόμενης πώλησης από την κυβέρνηση.

Ωστόσο, πρόκειται για έναν μηχανισμό που είναι δύσκολος να παράγει αποτελέσματα στην πράξη. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση αποστέλλει την επίσημη κοινοποίηση στο Κογκρέσο, ξεκινά ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο ελέγχου, συνήθως 30 ή 15 ημερών για συμμάχους στο ΝΑΤΟ και ορισμένους στενούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών. Σε αυτό το διάστημα, τα μέλη του Κογκρέσου μπορούν να καταθέσουν ψήφισμα με το οποίο δηλώνουν ότι η πώληση δεν πρέπει να προχωρήσει.

Το ψήφισμα δεν παράγει από μόνο του δεσμευτικό αποτέλεσμα. Για να σταματήσει την πώληση, πρέπει να εγκριθεί με την ίδια διατύπωση τόσο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και από τη Γερουσία και στη συνέχεια είτε να υπογραφεί από τον πρόεδρο είτε να παρακάμψει ένα ενδεχόμενο προεδρικό βέτο. Αυτό σημαίνει ότι μια απλή πλειοψηφία μπορεί να αρκεί για να σταλεί ένα πολιτικό μήνυμα, αλλά δεν αρκεί για να μπλοκάρει μια κυβέρνηση που είναι αποφασισμένη να προχωρήσει. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Κογκρέσο θα χρειαζόταν πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα για να ανατρέψει το βέτο.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΥΠΕΞ στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις και η στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας-ΗΠΑ.

Συζητήθηκαν επίσης οι διεθνείς εξελίξεις, με έμφαση στην Ανατολική Μεσόγειο, την ευρύτερη Μέση Ανατολή  και τα ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας.

Κατά τη συνάντηση υπογραμμίστηκε και ο ρόλος της ελληνικής ομογένειας στην περαιτέρω ενίσχυση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.

Σήμερα ολοκληρώνεται η προθεσμία των 60 ημερών που –θεωρητικά– έχει ο Αμερικανός πρόεδρος για να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου προκειμένου να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν ή, εναλλακτικά, να τις τερματίσει. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι δεν προτίθεται να συμμορφωθεί με αυτή την υποχρέωση.

Με βάση το αμερικανικό Σύνταγμα, μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να κηρύσσει πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, ο νόμος του 1973 (War Powers Resolution) επιτρέπει στον πρόεδρο να ξεκινά περιορισμένης διάρκειας στρατιωτικές επιχειρήσεις σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ιδίως μετά από επίθεση κατά των ΗΠΑ.

Ο ίδιος νόμος θέτει σαφές πλαίσιο: εντός 60 ημερών ο πρόεδρος οφείλει είτε να τερματίσει τις επιχειρήσεις είτε να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου, με δυνατότητα παράτασης 30 ημερών μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις «αναπόφευκτης στρατιωτικής αναγκαιότητας».

Η σύγκρουση με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και η ενημέρωση του Κογκρέσου ακολούθησε δύο ημέρες μετά, ενεργοποιώντας την αντίστροφη μέτρηση.

• Η κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το χρονοδιάγραμμα. Υποστηρίζει ότι η εκεχειρία της 8ης Απριλίου ουσιαστικά «πάγωσε» την καταμέτρηση των 60 ημερών. Όπως δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκεθ, «οι εχθροπραξίες έχουν τελειώσει», άρα το νομικό πλαίσιο δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο.

Ανώτεροι αξιωματούχοι επιμένουν ότι δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών από τις 7 Απριλίου, επιχειρώντας να τεκμηριώσουν τη θέση ότι δεν υφίσταται πλέον ενεργή πολεμική εμπλοκή.

Οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή την ερμηνεία. Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, τονίζει ότι «η αντίστροφη μέτρηση δεν μπορεί να σταματά μονομερώς όσο τα αμερικανικά στρατεύματα παραμένουν εκτεθειμένα».

Δύο μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων και των ιρανικών αντιποίνων, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να είναι κλειστό, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας και έντονη άνοδο των τιμών.

Οι διπλωματικές προσπάθειες βρίσκονται σε αδιέξοδο, ενώ ο Τραμπ ενημερώθηκε για νέα σενάρια στρατιωτικής κλιμάκωσης με στόχο να πιεστεί η Τεχεράνη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.

Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται:

• νέα στοχευμένα πλήγματα,
• αποστολή χερσαίων δυνάμεων για έλεγχο τμημάτων του Ορμούζ,
• συνέχιση ή ενίσχυση του ναυτικού αποκλεισμού,
• ή ακόμη και μονομερής «κήρυξη νίκης» και απεμπλοκή.

Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία νέου διεθνούς σχήματος ασφαλείας για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, με την ονομασία Maritime Freedom Construct.

Η αγορά αντέδρασε άμεσα στις πληροφορίες περί κλιμάκωσης, με την τιμή του πετρελαίου να εκτινάσσεται πριν υποχωρήσει, αποτυπώνοντας τη νευρικότητα των επενδυτών.

• Από την πλευρά της, η Τεχεράνη κρατά σκληρή γραμμή. Εκπρόσωποι του ιρανικού ΥΠΕΞ προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να αναμένονται άμεσα αποτελέσματα από τις διαπραγματεύσεις, ενώ στρατιωτικοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για «μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης.

Το μήνυμα της ιρανικής ηγεσίας είναι σαφές: το Ορμούζ αποτελεί στρατηγικό μοχλό πίεσης και η Τεχεράνη δεν προτίθεται να τον εγκαταλείψει εύκολα.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι παρατεταμένος αποκλεισμός του Στενού μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης, αύξηση του πληθωρισμού και διεύρυνση της φτώχειας.

Παράλληλα, χώρες του Κόλπου λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας, καλώντας τους πολίτες τους να απομακρυνθούν από περιοχές υψηλού κινδύνου.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο αν οι αμερικανικοί στόλοι μπορούν να πιέσουν στρατιωτικά την Τεχεράνη, αλλά αν μπορούν να παραμείνουν σε κατάσταση εμπλοκής χωρίς πολιτική νομιμοποίηση από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους του αμερικανικού λαού. Σε μια περίοδο έντονης πόλωσης, με το βλέμμα και στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, η αναμέτρηση Τραμπ – Κογκρέσου μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική όχι μόνο για την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και για τα όρια της προεδρικής εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών θεσπίστηκε το 1973, στον απόηχο του πολέμου του Βιετνάμ, με στόχο να επαναβεβαιώσει τον συνταγματικό ρόλο του Κογκρέσου στην απόφαση αποστολής αμερικανικών δυνάμεων σε ένοπλες συγκρούσεις στο εξωτερικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον άσκησε βέτο στον νόμο, όμως το Κογκρέσο το ανέτρεψε με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Η ουσία του νόμου είναι σαφής: κάθε στρατιωτική εμπλοκή πρέπει να τερματίζεται έπειτα από 60 ημέρες, εκτός εάν το Κογκρέσο κηρύξει πόλεμο, εγκρίνει τη συνέχιση των επιχειρήσεων ή αδυνατεί να συνεδριάσει λόγω ένοπλης επίθεσης κατά των ΗΠΑ. Υπάρχει επίσης δυνατότητα παράτασης 30 ημερών, εφόσον ο πρόεδρος πιστοποιήσει γραπτώς ότι υπάρχει αναπόφευκτη στρατιωτική ανάγκη για την προστασία των ενόπλων δυνάμεων.

• Στην περίπτωση του πολέμου με το Ιράν, η σύγκρουση άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου, όμως η επίσημη ενημέρωση του Κογκρέσου έγινε στις 2 Μαρτίου. Έτσι, η πολιτική και νομική αντίστροφη μέτρηση οδηγεί στην 1η Μαΐου, ημερομηνία που μετατρέπεται σε θεσμικό ορόσημο για την κυβέρνηση Τραμπ.

Η σύγκρουση πέρασε από τρεις φάσεις. Πρώτα ήρθε η φάση της έκρηξης, με αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις και ιρανικά πυραυλικά αντίποινα. Ακολούθησε η φάση της ναυτικής αναμέτρησης, με την Τεχεράνη να περιορίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και την Ουάσιγκτον να απαντά με θαλάσσιο αποκλεισμό ιρανικών συμφερόντων. Στη συνέχεια, η εκεχειρία που ανακοίνωσε ο Τραμπ στις 8 Απριλίου πάγωσε εν μέρει τις εχθροπραξίες, χωρίς όμως να δώσει οριστική λύση.

Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο είναι ότι ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ αποτελεσματικά για να σταματήσει έναν πόλεμο. Διαδοχικοί πρόεδροι βρήκαν τρόπους να τον παρακάμπτουν. Ο Μπαράκ Ομπάμα συνέχισε το 2011 τις επιχειρήσεις στη Λιβύη πέραν των 60 ημερών, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν εμπλέκονταν σε «άμεσες εχθροπραξίες». Ο Μπιλ Κλίντον χρησιμοποίησε παρόμοια λογική στο Κόσοβο, ενώ προηγούμενες δικαστικές προσφυγές κατά προέδρων, από τον Ρόναλντ Ρίγκαν έως τον Τζορτζ Μπους τον νεότερο, απορρίφθηκαν ως πολιτικά ζητήματα που δεν μπορούσαν εύκολα να κριθούν από τα δικαστήρια.

• Αυτό ακριβώς είναι και το κρίσιμο σημείο σήμερα. Αν ο Τραμπ και η ρεπουμπλικανική πλειοψηφία αγνοήσουν την προθεσμία, οι Δημοκρατικοί πιθανότατα θα στραφούν στα δικαστήρια. Όμως η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η δικαιοσύνη διστάζει να περιορίσει άμεσα έναν πρόεδρο σε περίοδο πολέμου.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει μπροστά της τρεις βασικές επιλογές.

• Πρώτον, να ζητήσει από το Κογκρέσο επιπλέον παράταση 30 ημερών.
• Δεύτερον, να υποστηρίξει ότι η εκεχειρία μηδενίζει το χρονόμετρο και άρα η προθεσμία πρέπει να μετρήσει από την αρχή.
• Τρίτον, να αμφισβητήσει ευθέως τη συνταγματικότητα του νόμου, όπως έχουν ήδη κάνει κορυφαίοι Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ των οποίων ο Τζέι Ντι Βανς, ο Λίντσεϊ Γκράχαμ και ο Ρον Τζόνσον.

Πολιτικά, ο Τραμπ εξακολουθεί να έχει πλεονέκτημα, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου. Ωστόσο, η κόπωση από τον πόλεμο, ο φόβος αύξησης των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ο πληθωρισμός και η αβεβαιότητα για τον τελικό στόχο της σύγκρουσης προκαλούν ανησυχία ακόμη και μέσα στο κόμμα του.

• Για το Ιράν, η λήξη της προθεσμίας λειτουργεί ως πρόσθετο διαπραγματευτικό όπλο. Η Τεχεράνη δεν δείχνει να βιάζεται για συμφωνία, εκτιμώντας ότι η εσωτερική πίεση στις ΗΠΑ μπορεί να αυξηθεί όσο παρατείνεται η αβεβαιότητα. Το σενάριο ενός «παγωμένου πολέμου», χωρίς πλήρη σύγκρουση αλλά και χωρίς συμφωνία, θεωρείται πλέον ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους.

Η 1η Μαΐου, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι η στιγμή που θα φανεί αν το Κογκρέσο μπορεί να ανακτήσει τον συνταγματικό του ρόλο ή αν οι απαιτήσεις της εθνικής ασφάλειας θα δώσουν για ακόμη μία φορά στον Λευκό Οίκο σχεδόν ανεξέλεγκτη εξουσία πολέμου.

Με ανάρτηση στο κοινωνικό δίκτυο Χ ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι στο επίκεντρο της συνάντησης τέθηκαν οι ελληνοαμερικανικές αμυντικές σχέσεις και οι προοπτικές περαιτέρω εμβάθυνσής τους.

Η συνάντηση έγινε στο πλαίσιο επίσκεψης που πραγματοποιεί ο κ. Δένδιας στην Ουάσιγκτον των ΗΠΑ.

Η ένταση ξέσπασε όταν βουλευτές του δεξιού PAN διαμαρτυρήθηκαν για την κατάργηση του οργανισμού διαφάνειας της πόλης, προκαλώντας άγριο καυγά με βουλευτές του αριστερού Morena, που έχει την πλειοψηφία.

«Δεν είναι μόνο χυδαίο, δεν είναι μόνο επιθετικό, αλλά είναι και λυπηρό το γεγονός ότι αυτό είναι το κυβερνών κόμμα σε αυτή την πόλη», δήλωσε η Ντανιέλα Αλβάρες, βουλευτής του PAN, όταν μίλησε στο βήμα.

Στην ομιλία του πάντως κυριάρχησε η εσωτερική πολιτική με έμφαση στις:

• Δαπάνες της κοινωνικής ασφάλισης και περικοπές που εντόπισε η DOGE και ο Έλον Μασκ, «ακαταλόγιστη γραφειοκρατία» και
• Καταγγελτικές αναφορές στη μεταναστευτική πολιτική του προκατόχου του, Τζο Μπάιντεν, ως υπαίτια της εισόδου εγκληματιών στη χώρα, αλλά και
• Παρουσίες με νόημα πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας που σχετίζονται με τον περιορισμό της woke ατζέντας, καθώς «η Αμερική δεν είναι πια woke», όπως ισχυρίστηκε ο νέος Πρόεδρος, αλλά και με την επιβολή του «νόμου και της τάξης» στις πόλεις, όπως ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος.

Εμπορικός πόλεμος

Για την απόφασή του να επιβάλει δασμούς, ο Αμερικανός Πρόεδρος παραδέχτηκε ανοιχτά ότι νέοι δασμοί του θα προκαλέσουν «λίγη αναστάτωση», αλλά έθεσε μεσομακροπρόθεσμα θετικό πρόσημο στην επιθετική του εμπορική πολιτική.

Όπως είπε «οι δασμοί είναι να κάνουμε την Αμερική πλούσια ξανά και να κάνουμε την Αμερική μεγάλη ξανά. Και συμβαίνει, και θα γίνει μάλλον γρήγορα», αν και δεν απέκρυψε πως «θα υπάρξει μια μικρή αναστάτωση, αλλά είμαστε εντάξει με αυτό».

«Δεν θα είναι πολλά», πρόσθεσε ο ίδιος, στον απόηχο της βουτιάς στο αμερικανικό χρηματιστήριο για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα. Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε ότι «θέλουμε ο Καναδάς και το Μεξικό να κάνουν περισσότερα από ό,τι έχουν κάνει» στο πεδίο πρόληψης των ναρκωτικών.

O Τραμπ προανήγγειλε φορολογικές περικοπές, όπως κατάργηση φόρων στα φιλοδωρήματα και τις υπερωρίες, ενώ παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης για την εγχώρια παραγωγή «κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών», ανάμεσα στα οποία το λίθιο, το ουράνιο και τα 17 χημικά στοιχεία που είναι γνωστά ως σπάνιες γαίες.

Στην πραγματική οικονομία, «η αισιοδοξία για τις μικρές επιχειρήσεις είδε το μεγαλύτερο κέρδος ενός μήνα που καταγράφηκε ποτέ – ένα άλμα 41 μονάδων» τόνισε ο Τραμπ, ενώ «τερματίσαμε την τρελή εντολή της τελευταίας κυβέρνησης για ηλεκτρικά οχήματα, σώζοντας τους εργάτες και τις εταιρείες μας στα αυτοκίνητα από την οικονομική καταστροφή», όπως σχολίασε.

Εξωτερική πολιτική

Χωρίς, να επεκταθεί αναφορικά με τα σχέδιά του σε Γάζα και Μέση Ανατολή ο Τραμπ γνωστοποίησε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας τους συνέλαβαν «τον κορυφαίο τρομοκράτη υπεύθυνο» για τη βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας που σκότωσε 13 στρατιώτες κατά την αποχώρηση των Αμερικανών από το Αφγανιστάν το 2021.

Επαίνεσε τις Συμφωνίες του Αβραάμ, περιγράφοντας πως έχει σχέδιο για την ευρύτερη περιοχή, χωρίς να θέλει να γίνει πιο αναλυτικός.

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν τη Γροιλανδία «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο» λέγοντας πως εργάζεται με «όλους» τους «ενδιαφερόμενους» για να το «επιτύχει».

«Τη χρειαζόμαστε αληθινά για τη διεθνή ασφάλεια και θεωρώ πως θα την αποκτήσουμε. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα την αποκτήσουμε. Θα εγγυηθούμε την ασφάλειά σας, θα σας κάνουμε πλούσιους και, μαζί θα οδηγήσουμε τη Γροιλανδία σε ύψη που ποτέ δεν θα φανταζόσασταν πως είναι εφικτά», είπε, απευθυνόμενους στους κατοίκους της τεράστιας αυτόνομης περιοχής της Δανίας.

Επανέλαβε, ότι οι ΗΠΑ θα «πάρουν πίσω» τη Διώρυγα του Παναμά, μετά την ανακοίνωση πως δυο λιμάνια τα οποία ανήκαν σε κολοσσό του Χονγκ Κονγκ, την εταιρεία Hutchinson, πωλήθηκαν σε κοινοπραξία υπό αμερικανική ηγεσία.

Ουκρανία

Αναφερόμενος στο ουκρανικό ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε την ύπαρξη επιστολής από μέρους του Ουκρανού Προέδρου, Βολοντιμίρ Ζελένσκι, στην οποία δηλώνει έτοιμος για την ειρηνευτική διαδικασία, αναγνωρίζοντας τη συμβολή των ΗΠΑ, αλλά και εκφράζοντας σεβασμό και ευγνωμοσύνη προς τη χώρα. Η Ουκρανία είναι έτοιμη «να έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το συντομότερο δυνατό για να φέρει πιο κοντά τη διαρκή ειρήνη», αναφέρεται στην επιστολή, ενώ ο Πρόεδρος Ζελένσκι κατέληγε πως «η ομάδα μου και εγώ είμαστε έτοιμοι να εργαστούμε υπό την ισχυρή ηγεσία του Προέδρου Τραμπ για να επιτύχουμε μια ειρήνη που θα διαρκέσει».

Για το επεισόδιο μεταξύ τους και τα ορυκτά ο Ζελένσκι αναφέρει σύμφωνα με τον Τραμπ: «εκτιμούμε πραγματικά πόσα έχει κάνει η Αμερική για να βοηθήσει την Ουκρανία να διατηρήσει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της. Όσον αφορά τη συμφωνία για τα ορυκτά και την ασφάλεια, η Ουκρανία είναι έτοιμη να την υπογράψει ανά πάσα στιγμή που σας βολεύει».

Επανέλαβε τους ισχυρισμούς του αναφορικά με την ισχυρή βούλησή του να τερματίσει τη σύγκρουση στην Ουκρανία, λέγοντας ότι ο Πούτιν αποφάσισε να εισβάλει στη χώρα, μετά την αποτυχημένη αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν, τον Αύγουστο του 2021. Όπως είπε ο Αμερικανός Πρόεδρος, «όταν ο Πούτιν είδε τι συνέβη, υποθέτω ότι είπε, «Λοιπόν, ίσως αυτή είναι η ευκαιρία μου». Τόσο άσχημα ήταν. Δεν έπρεπε να γίνει ποτέ. Σκληρά ανίκανοι άνθρωποι», παρατήρησε.

Ακολούθησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όπου «εκατομμύρια Ουκρανοί και Ρώσοι έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί αναίτια σε αυτή τη φρικτή και βάναυση σύγκρουση, χωρίς να φαίνεται τέλος», τόνισε ο Αμερικανός Πρόεδρος, θυμίζοντας ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στείλει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να στηρίξουν την άμυνα της Ουκρανίας, χωρίς ασφάλεια, χωρίς τίποτα». Στον αντίποδα, επέκρινε την Ευρώπη, λέγοντας ότι έχει πληρώσει περισσότερα για ρωσικό αέριο και πετρέλαιο από ότι για την άμυνα της Ουκρανίας, ενώ «είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι δεν θα το είχαν σταματήσει και δεν θα έλεγαν κάποια στιγμή, «Έλα, ας ισοφαρίσουμε», περιέγραψε για τη στάση των ευρωπαϊκών ηγεσιών.