Σπύρος Σιδέρης

Έτσι, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η Χεζμπολάχ μπορεί να επιστρέψει σε εκείνες τις πρακτικές, αλλά και αν η σχετική ρητορική υπηρετεί περισσότερο έναν ψυχολογικό, πολιτικό και αποτρεπτικό σκοπό, παρά ένα άμεσα εφαρμόσιμο στρατιωτικό σχέδιο.

Οι πληροφορίες που μεταδόθηκαν από αραβικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι στρατιωτικές πηγές της Χεζμπολάχ εξετάζουν την επιστροφή σε μη συμβατικές μορφές δράσης, μεταξύ των οποίων και η ενεργοποίηση ομάδων που περιγράφονται ως «ιστισιχαντίν», δηλαδή μαχητές έτοιμοι να πολεμήσουν μέχρι θανάτου. Η χρήση του όρου δεν είναι νέα. Ο πρώην γενικός γραμματέας της οργάνωσης, Χασάν Νασράλα, είχε χρησιμοποιήσει ανάλογη ορολογία κατά τη διάρκεια του πολέμου υποστήριξης το 2024, περιγράφοντας τους μαχητές στον νότο ως ανθρώπους που επιχειρούν σε συνθήκες σχεδόν βέβαιης απώλειας.

Η επαναφορά αυτής της γλώσσας, όμως, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Στο Ισραήλ ξυπνά μνήμες από μια περίοδο κατά την οποία η Χεζμπολάχ και άλλες οργανώσεις στον Λίβανο χρησιμοποίησαν επιχειρήσεις αυτοκτονίας ως μέσο στρατιωτικής και πολιτικής πίεσης. Στον Λίβανο, από την άλλη, λειτουργεί ως μήνυμα προς το εσωτερικό ακροατήριο: ότι η οργάνωση παραμένει έτοιμη να κλιμακώσει, ακόμη κι αν οι συνθήκες στο πεδίο έχουν αλλάξει δραματικά.

• Ο απόστρατος ταξίαρχος Γιάρεμπ Σάχρ εκτιμά ότι η σημερινή πραγματικότητα στον νότιο Λίβανο καθιστά την επιστροφή τέτοιων επιχειρήσεων περισσότερο θεωρητική παρά πρακτική επιλογή. Όπως επισημαίνει, μεγάλες περιοχές του νότου έχουν αδειάσει από τον άμαχο πληθυσμό λόγω εκτοπισμού και καταστροφών. Αυτό στερεί από τέτοιου τύπου επιχειρήσεις ένα κρίσιμο στοιχείο: τη δυνατότητα απόκρυψης μέσα σε πυκνό πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Παράλληλα, η τεχνολογική εξέλιξη έχει αλλάξει ριζικά τους όρους του πολέμου. Τα ισραηλινά μέσα παρακολούθησης, αναγνώρισης, στοχοποίησης και συλλογής πληροφοριών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την κίνηση μαχητών προς ευαίσθητους στόχους. Η ύπαρξη εκτεταμένης βάσης δεδομένων στόχων από την ισραηλινή πλευρά, σε συνδυασμό με την επιτήρηση από αέρα και έδαφος, περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια αιφνιδιασμού.

Με αυτή την έννοια, η απειλή επιστροφής στις τακτικές της δεκαετίας του ’80 μπορεί να λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο προπαγάνδας. Το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στο Ισραήλ, αλλά και στο εσωτερικό του Λιβάνου. Η Χεζμπολάχ επιχειρεί να δείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει επιλογές κλιμάκωσης και, ταυτόχρονα, να πιέσει την πολιτική ηγεσία της χώρας σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και διαπραγμάτευσης.

• Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίθετη ανάγνωση. Ο απόστρατος ταξίαρχος Φάντι Νταούντ θεωρεί ότι η επίκληση των παλαιών μεθόδων δεν είναι απλώς επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά αντανακλά υπαρκτές δυνατότητες στο οπλοστάσιο της οργάνωσης. Κατά την εκτίμησή του, το ανθρώπινο στοιχείο υπήρξε πάντα βασικός παράγοντας ισχύος για τη Χεζμπολάχ. Ακόμη και σε ένα περιβάλλον υψηλής τεχνολογίας, ένας αποφασισμένος μαχητής μπορεί να δημιουργήσει απρόβλεπτες καταστάσεις, ιδίως όταν ο στόχος δεν προστατεύεται επαρκώς.

Η αποτελεσματικότητα τέτοιων επιχειρήσεων, πάντως, εξαρτάται από πολλές μεταβλητές: τη φύση του στόχου, το επίπεδο ασφαλείας, την απόσταση, τη δυνατότητα διείσδυσης και τις επιχειρησιακές συνθήκες στο έδαφος. Μια επίθεση εντός ισραηλινού εδάφους θα απαιτούσε άμεση πρόσβαση στον στόχο και επιβίωση μέσα σε ένα εξαιρετικά ελεγχόμενο περιβάλλον. Γι’ αυτό και οι πιθανότητες επιτυχίας θεωρούνται άνισες και αβέβαιες.

Το ίδιο το λεξιλόγιο της Χεζμπολάχ αφήνει περιθώρια πολλών ερμηνειών. Πηγές που παρακολουθούν τις επιχειρήσεις της οργάνωσης υποστηρίζουν ότι ο όρος «μαχητές αυτοθυσίας» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη επιστροφή στις κλασικές επιθέσεις αυτοκτονίας. Μπορεί να περιγράφει περισσότερο την ψυχολογία των μαχητών που βρίσκονται σε αποκλεισμένες ή εξαιρετικά επικίνδυνες περιοχές του νότιου Λιβάνου, όπου η μάχη μέχρι τέλους θεωρείται μέρος της ίδιας της σύγκρουσης.

• Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Άλλο η επιχειρησιακή επιλογή μιας οργανωμένης επίθεσης αυτοκτονίας και άλλο η ετοιμότητα για μετωπική σύγκρουση υπό συνθήκες όπου η υποχώρηση είναι αδύνατη ή ανεπιθύμητη. Η Χεζμπολάχ φαίνεται να χρησιμοποιεί σκόπιμα μια αμφίσημη γλώσσα, ικανή να παράγει φόβο στο Ισραήλ, συσπείρωση στη βάση της και πίεση στο λιβανικό πολιτικό σύστημα.

Το συμπέρασμα είναι ότι η πλήρης επιστροφή στις πρακτικές της δεκαετίας του ’80 μοιάζει δύσκολη, αν όχι ανέφικτη, υπό τις σημερινές συνθήκες. Το πεδίο έχει αλλάξει, οι τεχνολογικές δυνατότητες του Ισραήλ είναι πολύ μεγαλύτερες και ο νότιος Λίβανος δεν προσφέρει πλέον τα ίδια περιθώρια κάλυψης. Ωστόσο, η απειλή αυτής της επιστροφής έχει από μόνη της αξία για τη Χεζμπολάχ.

Σε έναν πόλεμο όπου η στρατιωτική δράση συνυπάρχει με την ψυχολογική πίεση, την πολιτική διαπραγμάτευση και τον ανταγωνισμό αφηγημάτων, η αναφορά στις τακτικές του παρελθόντος δεν πρέπει να υποτιμάται. Ίσως να μην προαναγγέλλει μια ακριβή επανάληψη της δεκαετίας του ’80. Σίγουρα, όμως, δείχνει ότι η Χεζμπολάχ θέλει να υπενθυμίσει στο Ισραήλ πως διαθέτει ακόμη μη συμβατικές επιλογές — ή τουλάχιστον ότι θέλει οι αντίπαλοί της να το πιστεύουν.

Τα ισραηλινά άρματα μάχης είχαν μπει στις πόλεις όταν ξεκίνησε η χερσαία επιχείρηση του Ισραήλ στον παλαιστινιακό θύλακα.

«Η Χαμάς και τρομοκρατικές οργανώσεις εκτοξεύουν ρουκέτες από την περιοχή σας προς το Κράτος του Ισραήλ. Οι IDF (σ.σ. ο στρατός) θα δράσει αποφασιστικά και αμέσως εναντίον τους» ανέφερε ο Αντράε στο μήνυμα που στάλθηκε σε κινητά τηλέφωνα και σε ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης προς τους Παλαιστίνιους κατοίκους. «Για τη δική σας ασφάλεια, απομακρυνθείτε αμέσως στα γνωστά καταφύγια στο κέντρο της Πόλης της Γάζας», πρόσθεσε.

Σε μια γειτονιά της Πόλης της Γάζας, την Αλ Τούφα, από ισραηλινό πλήγμα σε σπίτι σκοτώθηκαν τρεις Παλαιστίνιοι, σύμφωνα με ιατρικές πηγές. Λίγο αργότερα άλλοι 10 Παλαιστίνοι σκοτώθηκαν σε δύο ξεχωριστά πλήγματα στο Χαν Γιουνίς. Από το ένα πλήγμα, εναντίον μιας μοτοσικλέτας στο δυτικό Χαν Γιουνίς έχασαν τη ζωή τους τρεις άνθρωποι ενώ άλλοι επτά σκοτώθηκαν από βομβαρδισμό σε έναν καταυλισμό στο Αμπασάν, στα ανατολικά.

Ο αραβόφωνος εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού, Αβιχάι Αντραέ, διέταξε, σύμφωνα με ανακοίνωση, την εκκένωση των πόλεων αλ Κουαράρα, Μπάνιε Σουχέικα και άλλων πόλεων στο ανατολικό τμήμα αυτών των δύο επαρχιών.

Αυτή η εντολή έρχεται μετά την εκτόξευση σήμερα το πρωί 20 βλημάτων προς το Ισραήλ, από την περιοχή Χαν Γιουνίς.

«Θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί ως απάντηση στην επίθεση του Ιράν» δήλωσε ειδικότερα εκπρόσωπος των IDF, ο Ντανιέλ Χαγκάρι.

Έκανε λόγο για ανατροπή της ιρανικής επίθεσης, κάτι που, όπως πρόσθεσε, διεύρυνε το φάσμα των δυνατοτήτων του Ισραήλ.

Συμπλήρωσε ακόμη ότι το Ισραήλ «θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να προστατεύσει το κράτος του».

Ασκείται «διεθνής πίεση για να εμποδιστούμε να μπούμε στη Ράφα και να τελειώσουμε τη δουλειά», είπε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου σε άνδρες των ενόπλων δυνάμεων, σύμφωνα με τις υπηρεσίες του. Πρόσθεσε πως απορρίπτει την πίεση και θα συνεχίσει να το κάνει.

• «Θα μπούμε στη Ράφα», διαβεβαίωσε. «Θα ολοκληρώσουμε την εξάλειψη των ταγμάτων της Χαμάς. Θα αποκαταστήσουμε την ασφάλεια και θα φέρουμε την ολοκληρωτική νίκη στον λαό του Ισραήλ και στο κράτος του Ισραήλ».

Στη Ράφα, που βομβαρδίζεται συνεχώς από τον στρατό του Ισραήλ, έχουν καταφύγει κάπου 1,5 εκατ. βίαια εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι, με άλλα λόγια το μεγαλύτερος μέρος του πληθυσμού του θυλάκου. Οργανώσεις αρωγής προειδοποιούν σε ολοένα εντονότερο τόνο εναντίον ευρείας κλίμακας χερσαίας επιχείρησης εκεί, καθώς θα προκαλούσε μεγάλο αριθμό απωλειών στις τάξεις των αμάχων.

Εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού, ο Ντανιέλ Χαγκαρί, δήλωσε πως οι άμαχοι στη Ράφα θα μεταφερθούν αλλού σε συντονισμό με διεθνείς παράγοντες, σύμφωνα με την ψηφιακή εφημερίδα Times of Israel. Μίλησε για δημιουργία «ανθρωπιστικών νησίδων» στο κεντρικό τμήμα του θυλάκου. Δεν διευκρίνισε πού ακριβώς σχεδιάζεται να μεταφερθούν, ούτε πότε, ούτε έδωσε χρονοδιάγραμμα της σχεδιαζόμενης επίθεσης στην πόλη.

• Το υπουργείο Υγείας της Χαμάς έκανε λόγο, τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής (15/3), για τουλάχιστον 20 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες από ισραηλινά πυρά εναντίον πλήθους που ανέμενε ανθρωπιστική βοήθεια στο βόρειο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας.

“Οι ισραηλινές δυνάμεις κατοχής έβαλαν στο στόχαστρο συγκέντρωση πολιτών που περίμεναν ανθρωπιστική βοήθεια σε κυκλικό κόμβο της πόλης της Γάζας και ο απολογισμός των θυμάτων που διακομίστηκαν στο νοσοκομείο αλ Σίφα αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, σε 20 νεκρούς και 155 τραυματίες”, ανέφερε το υπουργείο.

Για “απευθείας πυρά των δυνάμεων κατοχής εναντίον κόσμου που ήταν συγκεντρωμένος στον κυκλικό κόμβο ‘Κουβέιτ’ και περίμενε την άφιξη φορτηγών με τρόφιμα” μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο γιατρός Μοχάμεντ Γουράμπ, διευθυντής του τμήματος επειγόντων περιστατικών στο νοσοκομείο αυτό, το μεγαλύτερο στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας. Συνεργάτης του Γαλλικού Πρακτορείου ανέφερε επίσης πως είδε νεκρούς και πολλούς τραυματίες από σφαίρες.

Ο ισραηλινός αρνήθηκε πως δυνάμεις του άνοιξαν πυρ εναντίον πλήθους, που περίμενε βοήθεια και πρόσθεσε πως «αναλύει το συμβάν».

Ο ισραηλινός στρατός «πρέπει να στοχεύει τη Χαμάς, όχι τους Παλαιστίνιους», δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Κατρίν Κολονά, σε συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα La Tribune με αφορμή τη «σύσκεψη κορυφής για την Ειρήνη» που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στο Κάιρο.

Υπενθυμίζοντας τις «κτηνωδίες» που διέπραξαν στις 7 Οκτωβρίου οι μαχητές του ισλαμιστικού κινήματος, η Κολονά υπογραμμίζει ότι το Ισραήλ «έχει προφανώς το δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του», αλλά έχει επίσης «το καθήκον να σέβεται το διεθνές δίκαιο, ιδιαίτερα το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Η υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, όπως αναφέρει το ΑΠΕ, τόνισε ότι στην παρούσα φάση πρέπει να εξασφαλιστεί η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.

«Η κατάσταση χειροτερεύει κάθε μέρα. Μεταξύ των βασικών ανθρωπιστικών προτεραιοτήτων είναι η πρόσβαση σε είδη πρώτης ανάγκης, τρόφιμα και φάρμακα» είπε η επικεφαλής της γαλλικής διπλωματίας.