Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ:

«Δεν είχαμε την παραμικρή αμφιβολία από την πρώτη στιγμή ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν θα έχανε την ευκαιρία να απλώσει τον μηχανισμό της διαπλοκής στον οποίο όντως διαθέτει αριστεία, και στο πεδίο των ιδιωτικών ΑΕΙ.

Μετά την τοποθέτηση του πρώην γενικού γραμματέα του υπουργείου Παιδείας, Οδ. Ζώρα, στη θέση του πρύτανη ιδιωτικού ΑΕΙ που αδειοδοτήθηκε από την κυβέρνηση, η σημερινή αποκάλυψη της Εφημερίδας των Συντακτών προσθέτει ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ “διαπλοκή και ιδιωτικά ΑΕΙ”. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας, το City College, το οποίο επίσης έλαβε άδεια ιδιωτικού ΑΕΙ ανήκει στη σύζυγο του Κωνσταντίνου Ζούλα, δηλαδή του πρώην προέδρου της ΕΡΤ, πρώην διευθυντή του Γραφείου Τύπου της ΝΔ, αλλά και πρώην διευθυντή του Γραφείου Τύπου του ίδιου του Κυρ. Μητσοτάκη.

Κάθε μέρα που περνάει, γίνεται ολοφάνερο πως η δήθεν μεταρρύθμιση των ιδιωτικών ΑΕΙ, για την οποία ο κ. Μητσοτάκης πανηγύρισε ξανά το περασμένο Σαββατοκύριακο στη ΔΕΘ, δεν έχει καμία σχέση με επιστημονικά και ακαδημαϊκά κριτήρια.

Πρόκειται για ένα ακόμη deal του κ. Μητσοτάκη και της παρέας του. Μια απροκάλυπτη εξυπηρέτηση συμφερόντων, στις πλάτες της ελληνικής νεολαίας, που απορρίπτεται από τα δημόσια πανεπιστήμια, προκειμένου να πληρώσει χιλιάδες ευρώ σε δίδακτρα στους φίλους του κ. Μητσοτάκη».

Νίκος Γιαννόπουλος

Ηδη από την Παρασκευή η σχετική συζήτηση έχει “ανάψει” και πολλοί έσπευσαν να κάνουν λόγο για απόφαση που ακυρώνει τον ίδιο τον συνταγματικό νομοθέτη.

“Αν μιλάμε για το καθαρά πρακτικό όφελος της εν λόγω κρίσης του ΣτΕ μπορούμε να πούμε ότι πλέον “τσιμεντάρεται” η ίδρυση παραρτημάτων ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα όπως προβλέπει ο νόμος Πιερρακάκη” τόνισε στο Libre νομική πηγή με μεγάλο κύρος και εμπειρία.

“Αν μιλήσουμε πολιτικά παράλληλα” συνεχίζει η ίδια πηγή “δεν μπορούμε να μην συμπεράνουμε ότι η απόφαση της αριστερής, κυρίως, αντιπολίτευσης να μην πει δεσμευτεί ρητά και κατηγορηματικά ότι θα καταργήσει το εν λόγω νομοθέτημα όταν έρθει στην εξουσία, σίγουρα έπαιξε το ρόλο της στην τελική απόφαση των δικαστών”.

• “Με άλλα λόγια ισχυρίζομαι ότι αυτή η ατολμία της αντιπολίτευσης στη συζήτηση του νομοθετήματος στη Βουλή χάρισε στους δικαστές την “ασφάλεια” που χρειάζονται και έδωσε το πράσινο φως για να κάνουν τη μεγάλη νομική κωλοτούμπα” σχολιάζει χαρακτηριστικά ο συνομιλητής μας.

Σίγουρα η λέξη “κωλοτούμπα” όταν μιλάμε για κρίση του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας μοιάζει βαριά. Ωστόσο, η πηγή μας την χρησιμοποιεί “διότι δεν μπορώ να εντοπίσω άλλη για να χαρακτηρίσω αυτή τη μεταστροφή του δικαστηρίου σε σχέση με την πάγια νομολογία για το θέμα. Υπάρχουν αποφάσεις του 2020, του 2021, ακόμα και του 2022 που ουσιαστικά έλεγαν πως κατ’επιταγήν του Συντάγματος, η ίδρυση Πανεπιστημίων από ιδιώτες στη χώρα απαγορεύεται. Δεν αναγνώριζαν αυτές οι αποφάσεις καμία άλλη ερμηνεία του Συντάγματος. Το σύνολο αυτής της νομολογίας ανατράπηκε με την απόφαση”.

Ο συνομιλητής μας προχωρά όμως την κριτική του ένα βήμα παρακάτω. “Κακά τα ψέματα, οι ανώτατοι δικαστές στη χώρα έχουν μάθει να μην δέχονται την κριτική στις αποφάσεις τους, επιβεβλημένη σε μία δημοκρατική πολιτεία. Με την λόγω απόφαση εκτίθενται, νομικά και ουσιαστικά. Αλλά φαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν τους ενδιαφέρει. Γιατί; Διότι στη χώρα φαίνεται να υπάρχει ένας ιδιότυπος “νομικός ρεαλισμός” που επιτρέπει σχεδόν τα πάντα”.

Είναι βέβαια κοινό μυστικό ότι η απόφαση για τη μη κρατικά ΑΕΙ δικαιώνει την προσέγγιση του Ευάγγελου Βενιζέλου και του Βασίλη Σκουρή στο ζήτημα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ο πρώην Υπουργός και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, δημοσιοποίησε την άποψή του ελάχιστες ώρες μετά την ανακοίνωση της δικαστικής απόφασης.

“Η σημερινή απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ για τον νόμο περί μη κρατικών ΑΕΙ έχει τεράστια ερμηνευτική σημασία” τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Βενιζέλος για να συνεχίσει:

“«Χαίρομαι γιατί έγινε αποδεκτή η θεωρητική προσέγγιση που έχω προτείνει περί “επαυξημένου Συντάγματος” που προκύπτει μέσα από τη σύμφωνη με το Δίκαιο της ΕΕ και την ΕΣΔΑ ερμηνεία του Συντάγματος. Χαίρομαι γιατί βρήκε πρακτική εφαρμογή η ερμηνευτική δήλωση στο άρθρο 28 του Συντάγματος που είχα εισηγηθεί στην αναθεώρηση του 2001. Είναι τιμητικό για τον καθηγητή Β. Σκουρή, πρώην Πρόεδρο του ΔΕΕ και εμένα το γεγονός ότι το ΣτΕ υιοθέτησε τις θέσεις που αναπτύξαμε στη σχετική κοινή μας γνωμοδότηση”.

• Τα περί “επαυξημένου Συντάγματος” βέβαια σηκώνουν πολλή συζήτηση, όχι μόνο καθαρά νομικού περιεχομένου. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται για μία ερμηνεία “παντός καιρού” ανάλογα με το τι βολεύει το αφήγημα της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας.

Από τις νομικές επιφυλάξεις που ήδη έχουν εκφραστεί στη δημόσια σφαίρα ξεχωρίζει αυτή του πρώην επικεφαλής της ΑΔΑΕ και πρώην ανώτατου δικαστικού φυσικά, του Χρήστου Ράμμου.

Εγραψε χαρακτηριστικά ο κ. Ράμμος:

“H σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται”. Αυτό ορίζει ρητά και ξεκάθαρα το Σύνταγμα στο άρθρο 16 § 8. Το Σύνταγμα είναι το κοινωνικό μας συμβόλαιο, η προστασία μας από τις ενδεχόμενες αυθαιρεσίες του κοινού νομοθέτη.  Όσο καιρό ισχύει μια συνταγματική διάταξη την σεβόμαστε και την εφαρμόζουμε. Με ΚΑΜΙΑ ερμηνευτική μέθοδο το κατηγορηματικό,  σαφέστατο και χωρίς άλλους προσδιορισμούς “απαγορεύεται” δεν μπορεί να διαβαστεί ως  “επιτρέπεται”.  Αυτό, εξ άλλου, έλεγε επί δεκαετίες και παγίως και  το  ίδιο το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η δε επίμαχη κρίση του ΣτΕ έγινε μάλιστα  χωρίς καν την προηγούμενη διατύπωση  και υποβολή εκ μέρους του προδικαστικού ερωτήματος στο ΔΕΕ, ως προς την έννοια των διατάξεων του ευρωπαϊκού  ενωσιακού δικαίου, τις οποίες επικαλείται το δελτίο τύπου του Προέδρου του ΣτΕ, σε σχέση με την τεκμηρίωση που υιοθετήθηκε  για την ερμηνεία της επίμαχης συνταγματικής διάταξης.
Αν αρχίσουμε να παρακάμπτουμε τα στοιχειώδη και να κάνουμε τέτοιες ερμηνείες, μπορεί  στο μέλλον να “ξηλώσουμε” το Σύνταγμα και σε άλλες του διατάξεις, κατ’ επίκληση άλλων διατάξεων διεθνών ή ευρωπαϊκών κανόνων δικαίου. Επικίνδυνους  δρόμους άνοιξε η απόφαση του ΣτΕ. Δυστυχώς!”

Υπάρχει,τέλος, περίπτωση αυτή η απόφαση να αλλάξει σε δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η πηγή του Libre το βλέπει μάλλον αδύνατον. “Δεν υπάρχει πρακτικά καμία τέτοια δυνατότητα σε ευρωπαϊκό δικαστήριο” τόνισε χαρακτηριστικά, άρα οι σχετικές προσφυγές θα έχουν, αν πραγματοποιηθούν, τον χαρακτήρα της “τιμής των όπλων” και τίποτα άλλο.

«Εμείς και στην προηγούμενη αναθεώρηση του Συντάγματος κάναμε το καθήκον μας, αλλά οι ιδεολογικές αγκυλώσεις της Αριστεράς και οι εσωκομματικές ισορροπίες στο ΠΑΣΟΚ μας καθήλωσαν και χάσαμε δύο δεκαετίες προόδου, μένοντας μόνοι εμείς και η Κούβα στις χώρες που δεν επιτρέπονταν να λειτουργήσουν μη κρατικά πανεπιστήμια» σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ έχει μπροστά του τη μοναδική ευκαιρία να συνταχθεί με την πρόοδο και τη μεταρρύθμιση και να μην καταδικάσει την Ελλάδα σε άλλα δέκα χρόνια πισωγυρίσματος.

Απαντώντας σε ερώτηση για τα παραρτήματα ιδιωτικών ΑΕΙ που θα ξεκινήσουν από το Φθινόπωρο του 2025 ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είπε: «ήδη μια σειρά από 12+1 κορυφαία διεθνή πανεπιστήμια, από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Βρετανία, την Κύπρο και άλλες χώρες, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον. Τα σχετικά αποτελέσματα αναμένονται εντός του καλοκαιριού, αφού πάρουν τη σχετική άδεια από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης και τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού».

Για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ είπε ότι πρόκειται για έργο κοινού ενδιαφέροντος της ευρωπαϊκής ένωσης. «Από τον σχεδιασμό υλοποίησης του έργου δεν υφίσταται μετατόπιση, ούτε από την πλευρά μας ούτε από την πλευρά της ΕΕ. Το έργο θα προχωρήσει κανονικά, βάσει προγραμματισμού της εταιρείας, στον χρόνο που πρέπει και λαμβανομένων υπόψη όλων των αναγκαίων τεχνικών λεπτομερειών» υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στο Κυπριακό ζήτημα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αφού τόνισε ότι αποτελεί, απόλυτη, προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, είπε: «υποστηρίζουμε παγίως την επανένωση της νήσου, βάσει της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα, με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια, όπως καθορίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».

«Χωρίς αμφιβολία, η άτυπη συνάντηση διευρυμένης σύνθεσης του Μαρτίου στη Γενεύη, ο διορισμός προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα για το Κυπριακό, καθώς και οι συζητήσεις μεταξύ του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη και του τουρκοκύπριου ηγέτη Ερσίν Τατάρ, είναι οι πιο θετικές τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό. Πλέον, το υπουργείο Εξωτερικών προετοιμάζεται για την επόμενη διευρυμένη συνάντηση» είπε.

«Ως προς την κλιμακούμενη ρητορική και τις απαράδεκτες αξιώσεις περί «λύσης των δύο κρατών», είναι σαφές ότι, εκτός από ανιστόρητες και εκτός πραγματικότητας, δεν βοηθούν στις προσπάθειες με στόχο την εξεύρεση βιώσιμης και δίκαιης λύσης στο Κυπριακό και βεβαίως, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές» πρόσθεσε ο κ. Μαρινάκης.

Νίκος Γιαννόπουλος

Επιβεβαιώθηκαν, μέχρι κεραίας θα έλεγε κανείς, και όσοι προέβλεπαν ότι κανένα πανεπιστήμιο με βαρύ όνομα θα θελήσει να ιδρύσει κάποιο παράρτημα στην Ελλάδα. Προσώρας, τα Πανεπιστήμια που εκδήλωσαν επισήμως ενδιαφέρον και κατέθεσαν το σχετικό αίτημα δεν συγκαταλέγονται στην παγκόσμια ελιτ.

• Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν οι κυβερνώντες-και ιδιαίτερα ο πρώην Υπουργός Παιδείας-πίστευαν πράγματι ότι ιδρύματα όπως το Χάρβαντ ή το Γέιλ θα μπουν στον πειρασμό να επενδύσουν σε μία τόσο μικρή αγορά όσο ελληνική (μας συγχωρείτε που μιλάμε με όρους αγοράς για την εκπαίδευση αλλά δεν γίνεται αλλιώς), πάντως κάτι τέτοιο, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, δεν θα γίνει.

Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ιδρυμάτων που κατέθεσαν αίτηση προέρχεται από ευρωπαϊκό κράτος που δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

• Η Βρετανία, όχι με τα ισχυρά χαρτιά της πάντως, είναι η χώρα που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα. Τη Γαλλία θα εκπροσωπήσει ένα μικρό Πανεπιστήμιο του Παρισιού ενώ επένδυση θα πραγματοποιήσει, όπως ήταν εδώ και μήνες γνωστό, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας του οποίου μάλιστα οι εγκαταστάσεις θα βρίσκονται στο Ελληνικό.

Πολύ κακό για το τίποτα λοιπόν; Η μάλλον πολύ κακό μόνο για την αναβάθμιση των κολλεγίων; Ας μη βιαζόμαστε, γιατί βρισκόμαστε μόνο στην αρχή του εγχειρήματος του οποίου η επιτυχία προφανώς θα κριθεί σε βάθος χρόνου.

Οι κινήσεις των funds (εξαγορές πολλών εκατομμυρίων) που καταγράφηκαν από τον Σεπτέμβριο και έπειτα στο χώρο της ελληνικής ιδιωτικής εκπαίδευσης έχουν ως τελικό στόχο τους να εκμεταλλευτούν στο έπακρο το νόμο Πιερρακάκη αλλάζοντας κατά πολύ το τοπίο της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Οχι μόνο της πανεπιστημιακής αλλά του συνόλου της.

Τα funds που επένδυσαν στα ελληνικά σχολεία αναμένεται να ιδρύσουν εκπαιδευτικούς πολυοργανισμούς οι οποίοι θα προσφέρουν στα παιδιά (όσων διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα) εκπαίδευση όλων των βαθμίδων, από το προνήπιο μέχρι το Πανεπιστήμιο. Αν μάλιστα αλλάξει και ο τρόπος εισαγωγής στα ελληνικά Πανεπιστήμια και ιδρυθεί το Εθνικό Απολυτήριο, θα αποφεύγεται και ο σκόπελος των Πανελλήνιων Εξετάσεων.

Ομως για τα παιδιά των οποίων οι γονείς θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν το σύνολο της πορείας τους στην εκπαίδευση, δεν χρειάζεται να ανησυχούν καν γι’ αυτό. Θα επιλέγουν τα σχολεία που δίνουν απολυτήρια ΙΒ (πέντε από τα έξι ιδιωτικά σχολεία που πωλήθηκαν σε funds τα προσφέρουν) και θα μπορούν πια να σπουδάσουν στην Ελλάδα σε ιδιωτικό ίδρυμα της αρεσκείας τους ξεπερνώντας το εμπόδιο των Πανελληνίων αλλάξει, δεν αλλάξει το σύστημα πρόσβασης στα ΑΕΙ.

Αυτό ακριβώς το σχέδιο άρχισε να μπαίνει σε εφαρμογή με το νόμο Πιερρακάκη και την χθεσινή ανακοίνωση των ενδιαφερόμενων ιδρυμάτων της αλλοδαπής. Τα κολλέγια, μέσω των συνεργασιών τους, θα πάρουν το μεγάλο κομμάτι της πίτας, θα “φιλοξενήσουν” σχολές στις ήδη υπάρχουσες εγκαταστάσεις τους και θα προσφέρουν πια πτυχία απολύτως ισότιμα μ’ αυτά των ελληνικών ΑΕΙ προετοιμάζοντας το έδαφος. 

Σημαντική λεπτομέρεια που ίσως διαφεύγει: Οι σπουδές στα ιδιωτικά Πανεπιστήμια στοιχίζουν. Μπορεί και 7000 ευρώ ετησίως, μπορεί και 8.500, μπορεί και 10.000, μπορεί και 30.000. Ανάλογα με τη ζήτηση που θα παρουσιάζει η κάθε σχολή και το “κύρος” του πτυχίου που θα δίνεται.

• Τουτέστιν: Μία αγορά έχει ήδη δημιουργηθεί και ανοίξει. Οι “πελάτες” αναμένεται να σπεύσουν αφού πρώτα κάνουν τη σχετική έρευνά τους. Και αρχής γενομένης από τον Σεπτέμβριο του 2025 το σκηνικό στην ελληνική πανεπιστημιακή εκπαίδευση αλλάζει οριστικά.

Εκτός εάν το ΣτΕ αποφασίσει ότι ο νόμος Πιερρακάκη, βάσει του οποίου έγιναν όλα τα παραπάνω, είναι αντισυνταγματικός. Η σχετική απόφαση ή θα βάλει βούλα δικαστικής έγκρισης στο εγχείρημα ή θα τινάξει τα πάντα στον αέρα σε μία μάλλον απρόβλεπτη εξέλιξη. 

Σε κάθε περίπτωση, αναμένουμε… 

Όπως τονίζει η Κουμουνδούρου «Είναι προφανές, λοιπόν, γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μπορεί να χρεώσει στον Στέφανο Κασσελάκη άρνηση και παρωπίδες -παρά την προσπάθειά του- ως προς το αν θα μπορούσε να έχει παρουσία στην Ελλάδα ένα ξένο Πανεπιστήμιο, όπως το University of Pennsylvania. Επειδή το ήδη υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο επιτρέπει τη συνεργασία και του University of Pennsylvania και όλων των πανεπιστημίων, ακόμη και των μεγαλύτερων και πιο διάσημων πανεπιστημίων στον κόσμο, προκειμένου να συνάψουν από κοινού ακαδημαϊκά και ερευνητικά προγράμματα με όλα τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια και ήδη έχουν αναπτυχθεί και αναπτύσσονται τέτοια κοινά προγράμματα».

Προσθέτει δε, ότι «Το τελευταίο από τα πέντε μέτρα που παρουσίασε σήμερα ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, σε αυτό ακριβώς αναφέρεται.

Και καταλήγει «Αλλά είναι πια γνωστό. Υπάρχει ο σωστός τρόπος και υπάρχει και ο τρόπος της κυβέρνησης, που στην περίπτωση των ιδιωτικών ΑΕΙ περνά και από την παραβίαση του Συντάγματος».

Όπως είπε ο κ, Τσιάρας, «σύμφωνα με το άρθρο 72 του Κανονισμού της Βουλής, η κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ καταθέτει πρόταση ονομαστικής ψηφοφορίας επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του συγκεκριμένου νομοσχεδίου που συζητάμε».

«Αυτό που προτείνετε για τα ΑΕΙ δεν είναι σκανδιναβικό μοντέλο, είναι σκανδιναβικό σταυρόλεξο»

Νωρίτερα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πήρε τον λόγο μετά τις ομιλίες του Σωκράτη Φάμελλου και του Νίκου Ανδρουλάκη για να απαντήσει αρχικά στις προσωπικές επιθέσεις, που όπως, είπε δέχτηκε από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ.

Απευθυνόμενος στον Νίκο Ανδρουλάκη ο κ. Μητσοτάκης είπε: «Δεν μπορούμε να σας παρακολουθήσουμε με τις οβιδιακές σας μεταμορφώσεις και τις πιρουέτες σας. Αυτό που προτείνετε δεν είναι σκανδιναβικό μοντέλο, είναι σκανδιναβικό σταυρόλεξο».

Επίσης, πρόσθεσε: «Με το να υψώνετε τον τόνο της φωνής σας και να είστε τόσο θυμωμένος, περνάτε το μήνυμα ότι τα επιχειρήματά σας δεν είναι τόσο στέρεα».

Ο πρωθυπουργός τόνισε: «Κινούμαστε στα όρια του Συντάγματος διότι το Σύνταγμα είναι ένα ζωντανό κείμενο που προσαρμόζεται και στα κείμενα της ευρωπαίκής νομοθεσίας, και γιαυτό δεν μιλάμε για σύσταση πανεπιστημίου, μιλάμε μόνο για εγκατάσταση στην Ελλάδα παραρτημάτων πανεπιστημίων που υπάρχουν στο εξωτερικο».

Πρόσθεσε ότι πρόθεσή μας είναι να προχωρήσουμε στην αλλαγή του άρθρου 16 και συμπλήρωσε: «Δεσμευέστε ότι θα αναθεωρήσετε το άρθρο 16; Μην έρθετε πάλι να μας πείτε δε μου αρέσει η διατύπωση, κάτι μου ξινίζει…»

Ο υπουργός, μιλώντας στη Βουλή για το επίμαχο νομοσχέδιο που αφορά τα μη κρατικά ΑΕΙ τόνισε πως «επιχειρεί να σπρώξει τους δείκτες του ρολογιού της Ανώτατης Παιδείας στην χώρα μας στον 21 αιώνα» και λέγοντας πως όπως έχει γραφτεί σε ένα βιβλίο, «ο ρόλος των όποιων ασκούν πολιτική πρέπει να είναι να προσπαθούν να εκσυγχρονίσουν το εσωτερικό τους ρολόι με το ρολόι της Ιστορίας» σχολίασε: «μακάρι να ίσχυε εδώ».

Ο κ. Πιερρακάκης, επανέλαβε πως είμαστε μια από τις τελευταίες χώρες, ίσως εμείς και η Κούβα, που έχουν απαγόρευση της δυνατότητας να λειτουργήσει και μη ελληνικό δημόσιο σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης.

Ο υπουργός επισήμανε ότι δεν είναι, όπως υποστηρίζει η αντιπολίτευση, 5.000 οι προπτυχιακοί Έλληνες φοιτητές στο εξωτερικό λέγοντας ότι «5.000 είναι μόνο οι προπτυχιακοί Έλληνες φοιτητές στην Κύπρο» και «σε απόλυτο αριθμό έχουμε περισσότερους Έλληνες φοιτητές στο εξωτερικό από την Ισπανία ή το Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν πολλαπλάσιο πληθυσμό από εμάς».

Ο κ. Πιερρακάκης επισημαίνοντας τη μεγάλη διασπορά που υπάρχει Ελλήνων καθηγητών σε ξένα πανεπιστήμια σήμερα, είπε: «Αυτοί θα είναι ο καταλύτης της αλλαγής που πάμε να κάνουμε. Όχι εμείς. Εμείς θα τους δώσουμε τη δυνατότητα να πετύχουν αυτό που οι ίδιοι μπορούν και μέσω των δημοσίων πανεπιστημίων και μέσω της άρσης του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση».

Ένα από τα πράγματα που προσπαθούμε να θεραπεύσουμε, είπε ο κ. Πιερρακάκης είναι «να υπάρχει η δυνατότητα σε όσους θα ήθελαν να σπουδάσουν σε ένα ξένο πανεπιστήμιο να μπορεί να το κάνουν και στη χώρα μας». Ξεκαθάρισε πως «δεν θέλουμε να μιμηθούμε το μοντέλο της Κύπρου και αυτό μπορεί κανείς να διαπιστώσει διαβάζοντας το νομοσχέδιο: Εμείς, μιλάμε μόνο για την δυνατότητα εγκατάσταση παρατημάτων ξένων πανεπιστημίων στην χώρα μας».

Ο υπουργός, εγκάλεσε την αντιπολίτευση ότι στο θέμα των Κολεγίων διακατέχεται από «ταμπού» και παραγνωρίζει ότι το 95% των ζητημάτων είναι λυμένα ερήμην μας από την ΕΕ. Επανέλαβε ότι το θέμα τής «διασυνοριακότητας» ήταν αυτό που έκανε και τον υπουργό Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ Κώστα Γαβρόγλου να καταθέσει και τη σχετική ρύθμιση, «άλλο εάν μετά τις αντιδράσεις της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ το απέσυρε».

Ο υπουργός σήμερα κατέθεσε τέσσερις ερωτήσεις που είχε καταθέσει, όπως είπε, «πριν πολλά χρόνια πίσω και ο Αλέκος Αλαβάνος ως ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ (2000- 2001) με τις οποίες διεκδικούσε την αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων στα ελληνικά κολέγια» και απευθυνόμενος στους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είπε: «ο προπάτοράς σας, κατέθετε Ερωτήσεις στο Ευρωκοινοβούλιο για να μπορέσει να γίνει επιτάχυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών δικαιωμάτων των κολεγίων».

Οι δομές των κολεγιών με το νομοσχέδιο αυτό, είπε ο κ. Πιερρακάκης, θα ελεγχθούν και μέσω της Ανεξάρτητης Αρχής θα ασκήσει εμμέσως το κράτος κυριαρχία, σε έναν χώρο που σήμερα είναι αρρύθμιστος».

Για το Δημόσιο Πανεπιστήμιο

Ο υπουργός, έδωσε έμφαση και στην πλειοψηφία των άρθρων του νομοσχεδίου που αφορούν το δημόσιο πανεπιστήμιο. Για τις διατάξεις που αφορούν το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, παρατήρησε ότι ο πρύτανης του Πανεπιστημίου έχει αναφέρει πως πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για το ίδρυμα αυτό καθώς υιοθετούνται οι προτάσεις που έγιναν και εγκρίθηκαν από την Ανώτατη Αρχή. Δήλωσε ανοικτός να ενσωματωθούν όποιες προτάσεις γίνονται από την αντιπολίτευση, όπως έχει αναφέρει και από την πρώτη ημέρα κοινοβουλευτικής επεξεργασίας του νομοσχεδίου. Σ σκοπός μας είναι «να στηρίξουμε ακόμα περισσότερο το Διεθνές Πανεπιστήμιο και αυτό το έχουμε ήδη συζητήσει με τις πρυτανικές του Αρχές», είπε.

Ο κ. Πιερρακάκης, επισήμανε πως οι διατάξεις του νομοσχεδίου έχουν προκύψει στη συντριπτική τους πλειοψηφία μετά από εκτενή συζήτηση με τη Σύνοδο των Πρυτάνεων και «το πνεύμα είναι το άνοιγμα και η διεθνοποίηση των πανεπιστημίων». Για τις συμπράξεις των δημοσίων με ξένα πανεπιστήμια, ο κ. Πιερρακάκης είπε πως «εμείς θέλουμε να γίνουν ακόμα περισσότερες σε ό,τι αφορά στα κοινά προγράμματα» και αυτό που παρέχει διάταξη του νομοσχεδίου είναι «το να μπορεί να χρηματοδοτούνται από την Πολιτεία». «Και μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης θα στηρίζουμε περαιτέρω αυτές τις συμπράξεις γιατί ο βασικός μηχανισμός διεθνοποίησης του συστήματος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ήταν, είναι και θα είναι, το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο».

Είπε επίσης ότι από τις συζητήσεις που έχουν γίνει θα προκύψουν για τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια κοινά μεταπτυχιακά με κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και τις αλλαγές που επέρχονται, ο υπουργός σημείωσε ότι αυτές βρίσκονται σε πολλά από τα προγράμματα των κομμάτων. Θέλουμε, είπε ο κ. Πιερρακάκης, «να το δούμε να ισχυροποιείται, να αυτονομείται και να αναπτύσσεται περαιτέρω. Παύει ο πρόεδρος του ΕΑΠ να διορίζεται από τον εκάστοτε υπουργό και θα ισχύει ό,τι και στα υπόλοιπα πανεπιστήμια».

Ο κ. Πιερρακάκης απέρριψε ότι δεν γίνονται διορισμοί στα δημόσια πανεπιστήμια και δεν καλύπτονται οι θέσεις των καθηγητών που συνταξιοδοτούνται, λέγοντας ότι όχι μόνο τηρείται το 1:1 αλλά ότι τα μέλη ΔΕΠ στις 31/8/2019 ήταν 10.051 και στις 31/8/2022 ήταν 10.151, δηλαδή ήταν εκατό περισσότερα. Και εμείς, προσέθεσε, θέλουμε να τα θωρακίσουμε και άλλο.

Σχετικά με τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων είπε πως «σε ό,τι αφορά τα λειτουργικά έξοδα έχει αυξηθεί από το 2018 κατά 50%, δίνουμε άλλα 250 εκατ. ευρώ για σίτιση και στέγαση» και προσέθεσε την εξαγγελία του πρωθυπουργού για περαιτέρω στήριξη των περιφερειακών πανεπιστημίων, όπου αυξάνονται τα επιδόματα στέγασης και φοίτησης σε σχέση με τα υπόλοιπα.

Προανήγγειλε ότι για κάθε ένα από τα πανεπιστήμια θα υπάρξει «πλάνο ανάπτυξης ώστε να μπορέσουν να διεθνοποιηθούν ακόμα περισσότερο».
Χαρακτήρισε πολύ σημαντική τη διάταξη που παρέχει τη δυνατότητα να έρχονται ξένοι φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήμια, πέραν του Erasmus, καθώς είμαστε 8η σε χώρα προτίμησης Αμερικανών σπουδαστών. Στο νομοσχέδιο αυτό, είπε, «υπάρχουν πολλές θετικές διατάξεις και δεν υπάρχει επιχείρημα για να μην τις ψηφίσετε» και ειδικά όταν στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης όλοι συμφωνούμε με αυτά, «είναι αμαρτία να μην το δείχνουμε και στην ψήφο μας».

Για το ίδιο ζήτημα, η Σύνοδος επισημαίνει ότι συνεχίζει να υπερασπίζεται «τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και θεωρεί ότι οποιαδήποτε σημαντική μεταβολή πρέπει να γίνεται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον που υπαγορεύεται από τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας». Σε κάθε περίπτωση, ζητά την ύπαρξη «σαφούς και ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου και η συνδρομή επιστημονικών, κοινωνικών και χωροταξικών όρων. Εφόσον λειτουργήσουν, πρέπει να διασφαλιστεί μια σειρά από αυστηρές εγγυήσεις με σκοπό την αναβάθμιση συνολικά της ποιότητας των σπουδών».

Η Σύνοδος των Πρυτάνεων παραδέχεται ότι το υπουργείο Παιδείας αξιοποίησε μέρος των προτάσεών της, όμως ζητά «περισσότερα βήματα για την ουσιαστική ενδυνάμωση και την ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας των Πανεπιστημίων. Είναι αναγκαία η θέσπιση ενός σύγχρονου και ευέλικτου πλαισίου λειτουργίας που να περιορίζει τη γραφειοκρατία και να απλοποιεί τις διαδικασίες, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία».

«Τέλος, η Σύνοδος δηλώνει σθεναρά ότι το Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο θα συνεχίσει να εκφράζει τις προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας και υπενθυμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδότησης και του ανθρώπινου δυναμικού» καταλήγει η ανακοίνωση.

Η ανακοίνωση της Συνόδου των Πρυτάνεων:

Σήμερα Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου 2024 πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης έκτακτη συνεδρίαση της Συνόδου των Πρυτάνεων με θέμα το σχέδιο νόμου με τίτλο «Ενίσχυση Δημοσίου Πανεπιστημίου – Πλαίσιο λειτουργίας μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων».

Η Σύνοδος διαπιστώνει με ισχυρή πλειοψηφία ότι το νομοσχέδιο επιφέρει μια κρίσιμη μεταβολή στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, η οποία θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη λειτουργία των δημοσίων πανεπιστημίων, ιδίως των περιφερειακών, τα οποία κρίνεται ότι πρέπει κατά προτεραιότητα να ενισχυθούν. Μια τόσο σοβαρή αλλαγή απαιτεί διαβούλευση με άνεση χρόνου.

Σχετικά με τα άρθρα του νομοσχεδίου που αφορούν την ενίσχυση των δημοσίων Πανεπιστημίων, η Σύνοδος εκτιμά ότι αξιοποιήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού μέρος των προτάσεών της. Χρειάζεται ωστόσο να γίνουν περισσότερα βήματα για την ουσιαστική ενδυνάμωση και την ενίσχυση της διοικητικής αυτοτέλειας των Πανεπιστημίων. Είναι αναγκαία η θέσπιση ενός σύγχρονου και ευέλικτου πλαισίου λειτουργίας που να περιορίζει τη γραφειοκρατία και να απλοποιεί τις διαδικασίες, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Σχετικά με τα άρθρα του νομοσχεδίου που αφορούν τη λειτουργία των μη κρατικών Πανεπιστημίων, η Σύνοδος συνεχίζει να υπερασπίζεται τον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και θεωρεί ότι οποιαδήποτε σημαντική μεταβολή πρέπει να γίνεται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον που υπαγορεύεται από τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, για την ίδρυση τους είναι αναγκαία η ύπαρξη ενός σαφούς και ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου και η συνδρομή επιστημονικών, κοινωνικών και χωροταξικών όρων. Εφόσον λειτουργήσουν, πρέπει να διασφαλιστεί μια σειρά από αυστηρές εγγυήσεις με σκοπό την αναβάθμιση συνολικά της ποιότητας των σπουδών.

Τέλος, η Σύνοδος δηλώνει σθεναρά ότι το Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο θα συνεχίσει να εκφράζει τις προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας και υπενθυμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδότησης και του ανθρώπινου δυναμικού.

Το κείμενο κατά των ιδιωτικών ΑΕΙ

«Η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται»
(Άρθρο 16 παρ.8. εδάφιο 2)

Όσες/όσοι υπογράφουμε εδώ, μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, αισθανόμαστε δυσάρεστη έκπληξη για την ευκολία με την οποία η κυβέρνηση της χώρας, προωθεί νομοθέτημα το οποίο έρχεται σε εξόφθαλμη αντίθεση με τις ρητές πιο κάτω διατάξεις Συντάγματος των Ελλήνων:

• Άρθρο 16 παρ. 5 εδάφιο 1 «Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση»
• Άρθρο 16 παρ. 6 εδάφιο 1 «Οι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί»
• Άρθρο 16 παρ.8. εδάφιο 2 «Η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται»

Υπηρετούμε το Δημόσιο Πανεπιστήμιο και γράμματα γνωρίζουμε: Το Άρθρο 16 του Συντάγματος μπορεί να το διαβάσει καθένας και καθεμία. Το νομοσχέδιο για τα δήθεν «ελεύθερα» ή «μη κρατικά» πανεπιστήμια είναι εξόφθαλμα αντισυνταγματικό. Γιατί όταν το Σύνταγμα λέει «απαγορεύεται» δεν εννοεί τίποτα άλλο από ότι απαγορεύεται.

Κατά συνέπεια, η κυβέρνηση αλλά και οι επιχειρήσεις, οι οποίες φιλοδοξούν να ιδρύσουν πανεπιστημιακές εταιρείες ή παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων στην Ελλάδα παρακάμπτοντας τη συνταγματική επιταγή, ας λάβουν υπόψη τους ότι: Ορκιστήκαμε ως δημόσιοι λειτουργοί να υπηρετούμε το Σύνταγμα και θα το πράξουμε, προβάλλοντας σε όλα τα επίπεδα και ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, την αντισυνταγματικότητα του νομοσχεδίου, ακόμη αν αυτό νομοθετηθεί. Δυστυχώς η χώρα μας έχει ήδη μία, την πρώτη μετά τη δικτατορία, διεθνή καταδίκη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για παραβίαση των βασικών συνταγματικών αρχών. Δεν θα αφήσουμε να προστεθεί άλλη μία».

Οι οκτώ Συνταγματολόγοι, σε κοινή επιστολή τους, τονίζουν πως δεν μπορεί να παρακαμφθεί η ρητή απαγόρευση των ιδιωτικών πανεπιστημίων από το άρθρο 16, με βάση μία σύμφωνη με το ευρωπαϊκό ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του Συντάγματος.

«Στο άρθρο 16 του Συντάγματος προβλέπεται ρητά ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση, ότι οι καθηγητές τους είναι δημόσιοι λειτουργοί και ότι η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται», αναφέρουν.

Αναλυτικά, το κείμενο που κατατέθηκε στη διαβούλευση του νομοσχεδίου για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια:

«Το νομοσχέδιο για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια γεννά ένα ζήτημα πολύ σοβαρότερο και από το ίδιο το μέλλον της Ανώτατης Παιδείας στην Ελλάδα. Διακυβεύει το μέλλον όχι απλώς του Κράτους Δικαίου αλλά της έννοιας του Δικαίου αυτής καθ’ εαυτήν. Γιατί η στοιχειώδης ανθρώπινη επικοινωνία, πολλώ δε μάλλον οι κανόνες Δικαίου, προϋποθέτουν μια ελάχιστη αντίληψη για το τι σημαίνουν οι λέξεις, είτε πρόκειται για απλές καθημερινές λέξεις είτε για έννοιες νομικές. Ναι, τα πάντα ρει και το νερό στο ποτάμι δεν είναι ποτέ το ίδιο, μας λέει ο Ηράκλειτος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λέξη “ποτάμι” μπορεί για κάποιον να υποδηλώνει και το βουνό και για κάποιον άλλο και τη θάλασσα. Έτσι και το Δίκαιο, για να διασφαλίσει την εξέλιξη και προσαρμογή του στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες διαθέτει μεθόδους ερμηνείας: συσταλτική, διασταλτική, συνδυαστική, τελεολογική. Όλες όμως έχουν ως όριο τη σημειολογία.

Οι λέξεις και η έννοιά τους έχουν μεγάλη σημασία για το Δίκαιο, γιατί αλλιώς δεν θα μιλούσαμε για υποχρεωτικούς κανόνες ρύθμισης της συμπεριφοράς αλλά για ενδεικτικές συμβουλές και ευγενικές υποδείξεις. Ακόμα μεγαλύτερη όμως σημασία έχουν οι λέξεις στο επίπεδο του Συντάγματος, γιατί αυτό καθορίζει με ποια διαδικασία παράγεται και τι όρια έχει το κοινό δίκαιο. Τρεις είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες που προβλέπει το Σύνταγμα για να πετύχει τη χρυσή τομή ανάμεσα στο απαραβίαστο του Δημοκρατικού πολιτεύματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει, τη σταθερότητα και ασφάλεια της έννομης τάξης και την ευέλικτη προσαρμογή του σε διαρκώς μεταβαλλόμενα δεδομένα. Η πρώτη είναι οι λεγόμενες αόριστες νομικές έννοιες (ισότητα, κοινωνική αλληλεγγύη, χρηστά ήθη, κατάχρηση δικαιώματος κ.λπ.) που επιτρέπουν στο νομοθέτη, υπό τον έλεγχο πάντοτε των δικαστηρίων, να προσαρμόζει το περιεχόμενό τους στις σύγχρονες ανάγκες και αντιλήψεις.

Οι αόριστες νομικές έννοιες έχουν και αυτές τα ερμηνευτικά τους όρια. Από κει πέρα, αν μια συνταγματική διάταξη αποδειχθεί στην πορεία ξεπερασμένη και απρόσφορη, προβλέπεται η δεύτερη ασφαλιστική δικλείδα της συνταγματικής αναθεώρησης, με συγκεκριμένες τυπικές διαδικασίες και αυξημένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Η τρίτη και σπουδαιότερη δικλείδα είναι οι διατάξεις που το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει ως ανεπίδεκτες αναθεώρησης. Είναι αυτές που καθορίζουν το πολίτευμα και τις θεμελιώδεις αξίες που αποτελούν τον πυρήνα του (μορφή του πολιτεύματος και άρθ. 2 παρ. 1, άρθ. 4 παρ. 1, 4 και 7, άρθ. 5 παρ. 1 και 3, άρθ. 13 παρ. 1 και άρθρο 26). Χάρη σε αυτές μπορούμε να είμαστε ήσυχοι ότι δεν θα μας ανακοινωθεί ένα πρωί ότι για κάποιους λόγους, σοβαρούς έστω, το πολίτευμα έχει μεταβληθεί από προεδρευόμενη σε προεδρική ή βασιλευόμενη Δημοκρατία, οι λειτουργίες του κράτους δεν είναι τρεις αλλά πέντε ή δύο, η απόλαυση των πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων εξαρτάται από τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις και οι Έλληνες δεν είναι απολύτως ίσοι απέναντι του νόμου. Πώς εφαρμόζονται όλα αυτά στην περίπτωση του άρθρου 16 του Συντάγματος; Από το 1975 μέχρι σήμερα η παροχή της ανώτατης εκπαίδευσης αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση (άρθ. 16 παρ. 5), η απαγόρευση της ίδρυσης ανωτάτων σχολών από ιδιώτες (άρθ. 16 παρ. 8) και η ιδιότητα του δημοσίου λειτουργού για τους Καθηγητές ΑΕΙ (άρθ. 16 παρ. 6) είχε για όλους, δικαστές, νομικούς, καθηγητές, πολιτικούς και απλούς πολίτες την ίδια ακριβώς έννοια.

Μπορεί κάποιοι να διαφωνούν με τη σκοπιμότητα της ρύθμισης, όλοι όμως γνώριζαν και εξακολουθούν να γνωρίζουν ότι το ρήμα «απαγορεύω» και το επίρρημα «αποκλειστικά» δεν είναι δεκτικά ερμηνείας. Η συγκεκριμένη μορφή κρατικής οργάνωσης που χαρακτηρίζεται «νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου» δεν μπορεί να υποδηλώνει ούτε κρατικά ιδρύματα ούτε κρατικές επιχειρήσεις ούτε κρατικά μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα, πολλώ δε μάλλον τα αντίστοιχα ιδιωτικά. Ο όρος δημόσιος λειτουργός δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι αναφέρεται και σε δημόσιους ή ιδιωτικούς υπαλλήλους, συμβασιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες ή επιχειρηματίες. Μοναδική συνταγματική οδός για να αλλάξουν όλα αυτά είναι η διαδικασία της αναθεώρησης. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής και μόνο είναι δυνατόν να ανοίξει η συζήτηση, να αντιπαρατεθούν τα εκατέρωθεν επιχειρήματα και να δοκιμαστεί η αντοχή τους.

Η συζήτηση για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια που έχει ανοίξει από τον κοινό και όχι τον αναθεωρητικό νομοθέτη έχει ως έρεισμα μια πρωτοφανή στα νομικά χρονικά ερμηνευτική προσέγγιση. Υπολαμβάνει ότι το νόημα τόσο των απλών λέξεων όσο και των νομικών εννοιών είναι απολύτως σχετικό και δεν έχει αντικειμενικά όρια, ότι η σημασία και ερμηνεία τους είναι θέμα υποκειμενικής πεποίθησης και βουλητικής επιλογής. Άποψη ενδιαφέρουσα ίσως στον τομέα της ψυχολογίας ή της μεταφυσικής, εξαιρετικά επικίνδυνη όμως για το Δίκαιο και τη νομική επιστήμη. Αν γίνει δεκτή η άποψη αυτή, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης ουσιαστικά καταργείται ως περιττή, αφού οι συνταγματικές διατάξεις θα προσλαμβάνουν το επιθυμητό κατά περίπτωση περιεχόμενο με τη μέθοδο της διασκευής τους διά της ερμηνείας. Και το χειρότερο, δεν θα υπάρχει κανένα εμπόδιο να επεκταθεί η τακτική αυτή και στις ανεπίδεκτες αναθεώρησης διατάξεις του Συντάγματος, αρκεί να θεωρηθεί ότι το απαιτεί το δημόσιο συμφέρον και οι έκτακτες περιστάσεις.

Με πολύ απλά λόγια, γιατί περαιτέρω νομική επιχειρηματολογία δεν αξίζει τον κόπο. Η αναθεώρηση ενέχει εξ ορισμού πολιτικό ρίσκο και αβεβαιότητα ως προς το αποτέλεσμα γιατί αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός της. Πρόκειται για την κρισιμότερη θεσμική διαδικασία στο πλαίσιο του Κράτους Δικαίου και δεν μπορεί να επιχειρείται ελαφρά τη καρδία ούτε βέβαια να παρακάμπτεται με απλό νόμο. Και εννοείται ότι ο ρόλος της είναι να προηγείται και να υπαγορεύει τις ρυθμίσεις του κοινού νομοθέτη και όχι να έπεται και να υπαγορεύεται από τα τετελεσμένα γεγονότα που δημιουργούνται από συνειδητά αντισυνταγματικές νομοθετικές επιλογές».

Αθήνα, 12/2/2024 Μαρία Καραμανώφ
Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ.
Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος