Η συγκεκριμένη δομή διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην υλοποίηση του προγράμματος Υποβοηθούμενων Εθελούσιων Επιστροφών και Επανένταξης (AVRR), το οποίο εφαρμόζει ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης. Το πρόγραμμα αποτελεί βασικό εργαλείο τόσο της εθνικής όσο και της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, δίνοντας τη δυνατότητα σε πολίτες τρίτων χωρών να επιστρέψουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια στις πατρίδες τους.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, από την έναρξη εφαρμογής των προγραμμάτων AVRR στην Ελλάδα το 2010, περισσότεροι από 59.000 άνθρωποι έχουν επωφεληθεί, ενώ χιλιάδες έχουν λάβει επιπλέον υποστήριξη για την κοινωνική και οικονομική τους επανένταξη.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο υπουργός συνομίλησε με το προσωπικό του ΔΟΜ και της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, ενημερώθηκε για τις διαδικασίες λειτουργίας της δομής και τη στήριξη που παρέχεται στους ωφελούμενους, ενώ δόθηκε έμφαση στον ρόλο των οικειοθελών επιστροφών ως μέσο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.

Σε δήλωσή του, ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε:

«Η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν θα αποτελεί χώρα παράνομης διαμονής. Όσοι δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας οφείλουν να επιστρέφουν στις χώρες τους. Τα προγράμματα εθελούσιας επιστροφής είναι ένα ξεκάθαρο, οργανωμένο και αξιοπρεπές πλαίσιο εξόδου, αλλά ταυτόχρονα στέλνει και ένα σαφές μήνυμα: η παραμονή χωρίς νόμιμη βάση δεν είναι επιλογή. Ενισχύουμε κάθε εργαλείο που συμβάλλει στην αποσυμφόρηση και την τάξη στο μεταναστευτικό, με σεβασμό στα δικαιώματα, αλλά και με απόλυτη προσήλωση στην εφαρμογή των κανόνων. Η χώρα έχει όρια και αυτά θα τηρούνται».

Ο ίδιος συνεχάρη τον ΔΟΜ για την εφαρμογή του προγράμματος, επισημαίνοντας ότι μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφεται αύξηση 20% στις επιστροφές σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, καθώς και μείωση 44% στις θαλάσσιες μεταναστευτικές ροές.

Η επίσκεψη εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής του υπουργείου για την ενίσχυση των επιστροφών και τη διαμόρφωση μιας πιο αποτελεσματικής και ελεγχόμενης μεταναστευτικής πολιτικής.

Και δεν είναι μόνο οι φωτογραφίες από την εκτέλεση από τους ναζί των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής που περιήλθαν στην ιδιοκτησία του ελληνικού κράτους με την αγορά της συλλογής Χόϊερ από το υπουργείο Πολιτισμού που το πιστοποιούν. Είναι η ίδια η ιστορία της Εθνικής Αντίστασης, οι αγώνες κατά της Χούντας και το Πολυτεχνείο και πολλά ακόμα.

Το θέμα με τις δηλώσεις Πλεύρη είναι πού και γιατί έγιναν. Ο υπουργός απευθύνθηκε σε κομματικό ακροατήριο (εκδήλωση της Ν.Δ) στο Κιλκίς. Η ιδεολογική αλληγορία ως προς την “τοπιογραφία” παίζει προφανώς τον ρόλο της. Η απόσταση της πόλης από τον Γράμμο είναι μόλις 120 χιλιόμετρα, με ότι αυτό υπονοεί.

Ο Θάνος Πλεύρης μίλησε σε ένα δεξιό ακροατήριο που εμφορείται ως επί το πλείστον από τέτοιες απόψεις, κάποιοι εξ αυτών, άλλωστε, θεωρούν πώς η Συμφωνία των Πρεσπών ήταν “προδοτική”, κάποιοι μπορεί να προτιμούσαν –όπως λεγόταν άλλωστε τότε από διάφορους ακραίους– να εισβάλλουμε στα Σκόπια. Ως εκ τούτου βρήκε ευήκοα ώτα.

Ο υπουργός δηλώνει, επίσης, αταλάντευτος δεξιός που δεν έχει υποστεί ιδεολογικές “επιμολύνσεις” από “ποταμίσιες” και πασοκικές προσχωρήσεις στη Ν.Δ. Και όταν απευθύνεται σε ένα μικρό αλλά διόλου αμελητέο τμήμα του εκλογικού σώματος που δέχεται έντονες επιρροές από τις απόψεις της “Ελληνικής Λύσης” (που είναι δεύτερο κόμμα σε αυτές τις περιοχές), του Νατσιού της “Νίκης” και της Λατινοπούλου, ψηφοθηρικά μπορεί να πει κανείς ότι είναι λογικό (;) να επιδιώκει να τους αποδείξει πώς υπάρχει “φως αληθινό”.

Έτσι δεν προκύπτει καμία απορία. Ο Θάνος Πλεύρης είπε αυτό που πιστεύει σε ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με αυτόν για να τους πείσει ότι στο κόμμα τους υπάρχουν γνήσιοι εκπρόσωποι των συγκεκριμένων ιδεών και δεν χρειάζεται να αναζητήσουν “υποκατάστατα”.

Μόνο που ό,τι λέει κανείς στο Κιλκίς δεν μένει στο Κιλκίς. Και η Ν.Δ είναι, μεταξύ άλλων, το κόμμα που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής της “συμφιλίωσης” και της νομιμοποίησης του ΚΚΕ. Είναι η παράταξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη που συνομίλησε με τον Χαρίλαο Φλωράκη και συνεργάστηκε με τον Μίκη Θεοδωράκη. Είναι η πλατιά παράταξη του Κώστα Καραμανλή και είναι η παράταξη της πολιτικής ευρύτητας του Κυριάκου Μητσοτάκη με καμιά δεκαριά πρώην ΠΑΣΟΚ υπουργούς.

Ο αντιαεριστερός λόγος με εμφυλιοπολεμικές αναφορές, όσο βολικός να είναι ως προς την ψηφοθηρία στο βωμό της επιδιωκόμενης αυτοδυναμίας, νοθεύει το κεντρώο αφήγημα της κυβέρνησης και ναρκοθετεί τις όποιες προσπάθειες συνεννόησης, ακόμα και συνεργασιών εάν έτσι προκρίνει το εκλογικό σώμα.

Η αποστολή του στο Κιλκίς μπορεί, εν τέλει, να είναι πολιτικά χρήσιμη, μπορεί να μην προσποιείται πώς είναι (ιδεολογικά) κάτι άλλο απ΄ αυτό που πραγματικά είναι, όμως η πολιτική πρέπει να έχει και παιδευτικό χαρακτήρα. Οφείλει να υπερβαίνει τις διχαστικές γραμμές του παρελθόντος και να αναζητεί κοινούς τόπους, ακόμα κι αν χαθούν μερικές ψήφοι προς το Νατσιό ή τη Λατινοπούλου- που λένε τα ίδια και απαράλλαχτα από τον υπουργό.

Αφήστε που εγκυμονεί τον κίνδυνο, ένα μπολιασμένο ακροατήριο με τέτοιες ιδέες να προτιμήσει την αυθεντικότερη έκφραση του διχασμού.

Το θέμα συζητείται στην Ευρώπη εδώ και είκοσι χρόνια και αρκετές χώρες έχουν ψηφίσει νόμους που απαγορεύουν ή περιορίζουν το φαινόμενο που απαντάται στα πιό σκληρά ισλαμικά καθεστώτα και έχει μεταφερθεί σε ευρωπαϊκές χώρες μέσω της μετανάστευσης.Η απαγόρευση συνήθως επικαλείται λόγους ασφαλείας, κοσμικότητας (laïcité) ή «συμβίωσης».

Γιατί κατέθεσε την επίκαιρη ερώτηση ο Φωτόπουλος και γιατί “πήρε την πάσα” ο Πλεύρης για να προαναγγείλλει κυβερνητική νομοθετική παρέμβαση; Το ερώτημα είναι εύλογο εάν δει κανείς τα επίσημα στοιχεία: στην Αθήνα ζουν περίπου 200.000 μουσουλμάνοι, στη χώρα συνολικά φτάνουν τους 330.000, ωστόσο είναι πολύ μικρός ο αριθμός εκείνων των γυναικών που κυκλοφορούν με μπούργκες και χιτζάμπ.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επισημαίνουν τον κίνδυνο να διαταράξουμε την ήπια ενσωμάτωση αυτού του πληθυσμού με μία αντιπαράθεση που επί της ουσίας δεν έρχεται να αντιμετωπίσει κάτι διαδεδομένο και ενοχλητικό. Ο ίδιος ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, άλλωστε, έχει δηλώσει ότι οι περισσότεροι μετανάστες που φθάνουν στην Ελλάδα είναι άντρες και μάλιστα νεαροί.

Άλλοι επισημαίνουν ότι το θέμα μπορεί να μην είναι σοβαρό σήμερα μπορεί, όμως, να γίνει στο μέλλον, εφόσον συνεχιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και σημειωθούν μεγάλες μεταναστευτικές ροές από το Ιράν και άλλες χώρες της περιοχής. Ακόμα κι αν συμβεί κάποια στιγμή κάτι τέτοιο η συζήτηση και ακόμα περισσότερο η προαναγγελία νομοθετικής ρύθμισης παρέλκει.

Από την άλλη είναι ελκυστικό στο δεξιό εκλογικό ακροατήριο και μοιάζει ευκαιρία, για την μεν “Ελληνική Λύση” να κάνει προβολή των ξενοφοβικών αντανακλαστικών της, για την δε κυβέρνηση να τείνει ευήκοον ους και δη από τον καταλληλότερο να χειριστεί ένα τέτοιο θέμα. Ο Πλεύρης είναι μακράν ο υπουργός με την μεγαλύτερη διείσδυση σε αυτό ακριβώς το ακροατήριο.

Εάν, μάλιστα, συνδυάσει κανείς την συγκεκριμένη παρέμβαση με την “συσπείρωση γύρω από τη σημαία” που προκαλούν οι κυβερνητικοί χειρισμοί με την κατά κοινή ομολογία επιτυχημένη παρουσία του “Κίμωνα” και των “Ψαρών” στην Κύπρο (κάτι που δημοσκοπικά της έδωσε πάνω από δύο μονάδες) φιλοτεχνεί μια αποδοτική στροφή προς τα δεξιά.

Η τακτική έχει βάση στη διαπίστωση ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει αντίπαλο στο κέντρο, και μάλλον έχει εξαντλήσει τα όρια της κυριαρχίας του σε αυτήν την περιοχή του πολιτικού φάσματος, ενώ οι απώλειές του επικεντρώνονται κυρίως στα δεξιά –προς την “Ελληνική Λύση”, τη “Φωνή Λογικής” και τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους που ακούνε με προσοχή τον Αντώνη Σαμαρά.

Η πληγή με τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών και την “Ποταμοποίηση” της Ν.Δ δεν έχει κλείσει, ως εκ τούτου, στην πορεία προς την αυτοδυναμία, θεωρούνται χρήσιμες όλες οι παρεμβάσεις που ενισχύουν το δεξιό πρόσημο. Κι αφού ο Φωτόπουλος της “Ελληνικής Λύσης” έριξε το γάντι γιατί να μην το σηκώσει ο Πλεύρης; Βολικό.

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου μιλώντας στην Ολομέλεια της Βουλής εξήγησε πως «είμαστε ακόμα στο στάδιο εξέτασης. Δεν μπορώ να σας δώσω ακριβές χρονοδιάγραμμα ούτε το εύρος της ρύθμισης. Θα είμαι έτοιμος να σας το πω το προσεχές διάστημα. Σε αυτό το στάδιο εξετάζουμε το ρυθμιστικό πλαίσιο που εφαρμόζουν άλλες χώρες και την σχετική νομολογία» για να προσθέσει σε άλλο σημείο «Υπάρχουν χώρες που το απαγορεύουν σε σχολεία, άλλες το επεκτείνουν σε δημόσιους χώρους ή Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Εξετάζουμε συνολικά τα διάφορα πλαίσια και το επόμενο διάστημα θα έχουμε σαφή τοποθέτηση».

Ο κ. Πλεύρης απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του κ. Στ. Φωτόπουλου (Ελλ. Λύση) σημείωσε πως έρευνα που πραγματοποίησε το προηγούμενο διάστημα η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη έδειξε πως το φαινόμενο της μπούρκας δεν είναι έντονο στον μουσουλμανικό πληθυσμό που μένει στην Ελλάδα. “Λίγα κορίτσια που μένουν σε δομές ανηλίκων ή σε ημιαυτόνομες δομές φορούν μπούρκα αλλά πολλά από αυτά υποχρεώνονται σε αυτές τις επιλογές γιατί σε διαφορετική περίπτωση στοχοποιούνται από άντρες» είπε σε άλλο σημείο για να επισημάνει ωστόσο πως σε ζητήματα δικαιωμάτων δεν χωρούν ποσοτικές προσεγγίσεις.

Τι συμβαίνει διεθνώς

Η απαγόρευση της μπούρκας (ολόσωμο ένδυμα) και του νικάμπ (κάλυψη προσώπου) σε δημόσιους χώρους αποτελεί μια τάση που εξαπλώνεται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να έχει κρίνει τέτοιες απαγορεύσεις ως νόμιμες. Η απαγόρευση συνήθως επικαλείται λόγους ασφαλείας, κοσμικότητας (laïcité) ή «συμβίωσης»

Χώρες με Πλήρη ή Σημαντική Απαγόρευση

• Γαλλία: Ήταν η πρώτη χώρα που απαγόρευσε πλήρως την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους το 2011.
• Βέλγιο: Επέβαλε παρόμοια απαγόρευση το 2011, με ποινές που περιλαμβάνουν πρόστιμα ή ακόμα και φυλάκιση.
• Αυστρία: Ισχύει απαγόρευση της μπούρκας σε δημόσιους χώρους (νόμος 2017).
• Δανία: Έχει επιβάλει απαγόρευση κάλυψης προσώπου σε δημόσιους χώρους, με συζητήσεις για επέκταση της σε σχολεία/πανεπιστήμια.
• Ελβετία: Μετά από δημοψήφισμα το 2021, η απαγόρευση («burqa ban») τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2025, απαγορεύοντας την κάλυψη προσώπου σε δημόσιους χώρους.
• Βουλγαρία: Εφαρμόζει μερική/τοπική απαγόρευση σε δημόσιους χώρους.
• Πορτογαλία: Τον Οκτώβριο του 2025, το κοινοβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο για την απαγόρευση της κάλυψης προσώπου για θρησκευτικούς/φυλετικούς λόγους σε δημόσιους

Χώρες με Μερική Απαγόρευση

• Ολλανδία: Ισχύει μερική απαγόρευση σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους (σχολεία, νοσοκομεία, μέσα μεταφοράς).
• Γερμανία: Υπάρχουν μερικές απαγορεύσεις σε ορισμένα κρατίδια, κυρίως για δημόσιους υπαλλήλους ή στα σχολεία.
• Ιταλία & Ισπανία: Δεν υπάρχει καθολική εθνική απαγόρευση, αλλά τοπικές απαγορεύσεις σε ορισμένες πόλεις (π.χ. Καταλονία).
• Νορβηγία: Έχει απαγορεύσει τη μπούρκα/νικάμπ σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, σχολεία και πανεπιστήμια.

Ποιά είναι η τάση- Υπάρχει ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θρησκευτικής ελευθερίας;

Το θέμα, πάντως, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ερευνήτρια του Ομίλου Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων Αριάννα Αργυριάδου γράφει σχετικά:

Πλήθος διεθνών συνθηκών οι οποίες συγκροτούν το διεθνές και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, κατοχυρώνουν το θεμελιώδες δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας. Ειδικότερα, παραδείγματος χάριν, το Άρθρο 18, παράγραφος 3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΔΣΑΠΔ) προβλέπει την προστασία του δικαιώματος κάθε ατόμου να υιοθετεί και να εκδηλώνει τη θρησκεία ή την πεποίθηση του, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά, μέσω λατρευτικών πράξεων, τελετουργιών και διδασκαλίας. Ωστόσο, αξίζει να υπογραμμιστεί πως το ίδιο το κείμενο της συνθήκης ορίζει πως η άσκηση της ελευθερίας αυτής μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς, εφόσον αυτοί προβλέπονται από το νόμο και είναι αναγκαίοι για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας, τάξης, υγείας ή ηθικής, ή των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών τρίτων (United Nations, 1996, Art.18, par.3). Στο πλαίσιο αυτής της διακριτικής ευχέρειας περιορισμού φαίνεται να εδράζεται μία «ειδική γαλλική περίπτωση» (Costa-Lascoux, 2006), μια ριζοσπαστική εκδοχή της κοσμικότητας, γνωστή ως laïcité.

Η αρχή της laïcité αναφέρεται στον εκκοσμικευμένο χαρακτήρα του κράτους (Scott 2007). Βασίζεται στην ιδέα ότι η θρησκεία αποτελεί ιδιωτική υπόθεση και οφείλει να παραμένει διαχωρισμένη από τη δημόσια σφαίρα. Από τη στιγμή, λοιπόν, που η θρησκεία βρίσκεται εντός του ιδιωτικού πεδίου, το κράτος δεν δικαιούται να παρεμβαίνει στην άσκηση και εκδήλωση της (Scott 2007). Ενώ κατά τον 18ο και 19ο αιώνα ο κανονιστικός σκοπός της laïcité ήταν η εδραίωση του κοσμικού κράτους («laïcité-séparation»), και στις αρχές του 20ου αιώνα η διασφάλιση της θρησκευτικής ουδετερότητας με πλήρη σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας («laïcité-neutralité»), η είσοδος στον 21ο αιώνα σημαδεύτηκε από μια «μαχητική» εκδοχή της laïcité (Καράντζιος, 2024).

Η προστασία της δημόσιας τάξης, η διατήρηση της κρατικής συνοχής και η αποτροπή, ενδεχομένως, ενός θρησκευτικού κοινοτισμού αποτέλεσαν τα νομιμοποιητικά θεμέλια για την εφαρμογή αυτής της πιο ενεργητικής μορφής θρησκευτικής ουδετερότητας στο γαλλικό δημόσιο χώρο (Καράντζιος, 2024).

Αφετηρία στην επιβολή περιορισμών της χρήσης της ισλαμικής μαντίλας σε δημόσιους χώρους αποτέλεσε η Γαλλία. Αν και οι ρίζες της ιδεολογίας της laïcité ανάγονται στην Γαλλική Επανάσταση και αργότερα την γαλλική αποικιοκρατία, το ζήτημα μετατράπηκε σε δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο μέσω της εθνικής νομοθεσίας που ψηφίστηκε το 2004 και το 2010, με την απαγόρευση των ενδυμάτων τα οποία υποδηλώνουν θρησκευτική ταυτότητα, αλλά και με τις τοπικές απαγορεύσεις του γυναικείου μπουρκίνι το 2017 (Τζινιέρη, 2018). Σύμφωνα με τον Καράντζιο (2024), δεν είναι τυχαίο ότι το σχολικό περιβάλλον αποτέλεσε τον πρώτο χώρο εφαρμογής της «μαχητικής» laïcité, καθώς συνδέεται άμεσα με την καλλιέργεια της πολιτικής και κοινωνικής ταυτότητας των μελλοντικών πολιτών.

Ειδικότερα, το 2004, έπειτα από την αποβολή δύο μαθητριών στην γαλλική πόλη Aubervilliers, έντονες αντιπαραθέσεις και με την σύσταση μιας ερευνητικής επιτροπής για το θέμα, ο Πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ αποδέχθηκε την πρόταση νόμου και τον Μάρτιο, του ίδιου έτους, ο εν λόγω νόμος τέθηκε σε ισχύ. Αποφασίστηκε δηλαδή, ότι το δημόσιο λαϊκό σχολείο θα παραμείνει ένας ουδέτερος χώρος μέσω του οποίου θα συντελείται η διαμόρφωση της ταυτότητας των Γάλλων πολιτών (Scott, 2007). Ο νόμος του 2004 περιλαμβάνει δύο βασικές πτυχές αφενός την απαγόρευση των θρησκευτικών συμβόλων στο σχολικό περιβάλλον και αφετέρου την διαπαιδαγώγηση. Εάν μαθητής αρνηθεί να συμμορφωθεί με την απαγόρευση, το σχολείο υποχρεούται να έρθει σε διάλογο μαζί του, προκειμένου να πειστούν ο ίδιος και οι οικείοι του (CAA Lyon, 2006). Οι ρυθμίσεις, ωστόσο, συνεχίστηκαν και εξειδικεύτηκαν, με την ψήφιση νέων νόμων τα επόμενα χρόνια. Έτσι, αργότερα, το 2010, το γαλλικό κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο που απαγορεύει στις μουσουλμάνες γυναίκες να φορούν τη μαντίλα που καλύπτει ολοκληρωτικά το πρόσωπο (μπούρκα ή νικάμπ) σε δημόσιους χώρους και τον Απρίλιο του 2011 ο νόμος τέθηκε σε ισχύ (BBC, 2018).

Κάποιοι μελετητές ερμηνεύουν την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στη Γαλλία ως εναντίωση στην καταπίεση και τη χειραγώγηση, που βιώνουν οι μουσουλμάνες γυναίκες, εντός και εκτός συνόρων, στο πλαίσιο θρησκευτικών ή πολιτισμικών επιταγών (Scott, 2017). Από την άλλη πλευρά, φορείς και άτομα του φεμινιστικού, αλλά και ακαδημαϊκού χώρου, τάχθηκαν κατά του νόμου, χωρίς ωστόσο να υποστηρίζουν γενικά την χρήση της ισλαμικής μαντίλας (Gaspard, 2006). Υπογράμμισαν, δηλαδή, ότι εφόσον οι μαθήτριες που αποβλήθηκαν, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ήταν πράγματι θύματα του ισλαμισμού και της πατριαρχίας, ο αποκλεισμός τους από την εκπαίδευση δεν αποτελούσε λύση (Gaspard, 2006). Αντιθέτως, με αυτό τον τρόπο, ήταν πιθανόν να οδηγηθούν έμμεσα σε θρησκευτικά ιδιωτικά σχολεία ή σε πρόωρους, συμφωνημένους γάμους, ενώ ταυτόχρονα ενισχυόταν η διάκριση εις βάρος τους (Τζινιέρη, 2018).

Την απόφαση της Γαλλίας ως προς την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στους δημόσιους χώρους ακολούθησε το Βέλγιο, το οποίο το 2011 ψήφισε νόμο, που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, περιλαμβάνοντας την μουσουλμανική μπούρκα και το νικάμπ. Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο και, ενδεχομένως, ποινή φυλάκισης έως 7 ημερών. Τον Δεκέμβριο του 2012, το Συνταγματικό Δικαστήριο του Βελγίου απέρριψε προσφυγές κατά της απαγόρευσης, κρίνοντας ότι αυτή δεν παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τελικά, το 2017, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε πως ο βελγικός νόμος δεν παραβίαζε τα άρθρα της Σύμβασης που επικαλούνταν οι προσφεύγοντες/ουσες (BBC, 2018). Συγκεκριμένα, το ΕΔΔΑ δικαιολόγησε την απαγόρευση, στηριζόμενο στην έννοια του «διαβιούμε μαζί» («vivre ensemble»), επισημαίνοντας ότι το πρόσωπο φέρει μια κυρίαρχη θέση στην κοινωνική διάδραση και, άρα, η απόκρυψη του κωλύει τις διαπροσωπικές επαφές (European Court of Human Rights, S.A.S. v. France, 2014, paragr.121-122).

Έναν χρόνο αργότερα, η Ελβετία ακολούθησε το παράδειγμα της Γαλλίας. Συγκεκριμένα, το 2013, το ιταλόφωνο Ticino, ένα από τα 26 καντόνια της Ελβετίας, έγινε το πρώτο καντόνι της χώρας, το οποίο απαγόρευσε την πλήρη κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, έπειτα από δημοψήφισμα στο οποίο το 65% των ψηφοφόρων ψήφισε υπέρ της απαγόρευσης (Lob, 2013). Στις 7 Μαρτίου του 2021, η Ελβετία προχώρησε σε εθνικό δημοψήφισμα σχετικά με την συγκεκριμένη απαγόρευση, με πρωτοβουλία του Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP), το οποίο χρησιμοποιούσε εκτενώς το σλόγκαν «Σταματήστε τον Εξτρεμισμό». Το δημοψήφισμα αφορούσε την μπούρκα και το νικάμπ, όχι, όμως, την μαντίλα, η οποία καλύπτει μόνο τα μαλλιά (BBC News, 2021). Από την 1η Ιανουαρίου του 2025 τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση της μπούρκας σε δημόσιους χώρους, κοινώς γνωστή ως “burqa ban”, η οποία ενσωματώθηκε στο Ελβετικό Σύνταγμα μέσω της προσθήκης του άρθρου 10α (Gesley, 2025). Η εφαρμογή της απαγόρευσης και οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση καθορίζονται από τον Ομοσπονδιακό Νόμο, ο οποίος προβλέπει πρόστιμο έως 1000 ελβετικά φράγκα για τους παραβάτες. Εξαίρεση αποτελούν χώροι λατρείας, λόγοι δημόσιας ασφάλειας, καιρικών συνθηκών ή τοπικών εθίμων (Fedlex, 2025). Παρόμοιες ρυθμίσεις ακολούθησαν χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Ιταλία το 2016, η Αυστρία το 2017 και η Δανία το 2018 (BBC News, 2018).

Σε αυτό το πλαίσιο προκύπτει το ερώτημα του εάν μπορεί να υπάρξει μία γέφυρα μεταξύ της τάσης προς περιορισμούς και της ενσωμάτωσης της μουσουλμανικής θρησκείας στα ευρωπαϊκά σύνορα.

Στη σκιά αυτού του προβληματισμού αναδύεται η έννοια του «Ευρωϊσλάμ». Πλήθος ευρωπαίων ερμηνεύει τον όρο ως μέσο εξευρωπαϊσμού του Ισλάμ, με στόχο την γέννηση ενός «κοσμικού» Ισλάμ, μιας εκμοντερνισμένης θρησκευτικής σύνθεσης, που διατηρεί τον πυρήνα της πίστης ενώ προσαρμόζεται στην δυτική «κοσμική» κουλτούρα (Karić, 2002). Ορισμένοι μελετητές συνδέουν την έννοια του Ευρωϊσλάμ με αυτήν της laïcité, κυρίως σε χώρες όπως η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η κοσμικότητα είναι πιο πλουραλιστική και ευέλικτη. Σε αυτές τις χώρες, η πιο ανοιχτή αντίληψη για τη θρησκεία επιτρέπει την ενσωμάτωση του Ισλάμ στην κοινωνία με έναν τρόπο που διατηρεί την ταυτότητα της θρησκείας, ενώ παράλληλα προσαρμόζεται στις ευρωπαϊκές αξίες. Αντιθέτως, μια εναλλακτική ερμηνεία, σε χώρες όπως σαφώς η Γαλλία, αντιλαμβάνεται τις δύο έννοιες, του Ευρωϊσλάμ και της laïcité, ως βαθιά αντικρουόμενες. Υπό το πρίσμα αυτής της ανάλυσης, η γαλλική έννοια της laïcité θεμελιώνεται σε μια συντηρητική θεώρηση, η οποία προϋποθέτει μια κοινωνικά αόρατη θρησκευτικότητα και, εμμέσως, έναν εθνοκεντρικό προσανατολισμό. Η ιδεολογία της κοσμικότητας δεν είναι ουδέτερη, καθώς διαμορφώνεται από ανισορροπίες εξουσίας που ευνοούν την κυρίαρχη εθνοπολιτισμική ομάδα (Olivier, 2004).

Κατά συνέπεια, είναι αδιαμφισβήτητο πως οι σχετικές νομοθεσίες απαγόρευσης της ισλαμικής μαντίλας πυροδότησαν έντονη διχογνωμία. Σε ορισμένες προσεγγίσεις υπογραμμίζεται ότι οι σχετικές απαγορεύσεις δεν αποτελούν περιορισμό της θρησκευτικής ελευθερίας, αλλά συνιστούν θεμιτό μέτρο για την προστασία της δημόσιας τάξης. Στο πλαίσιο αυτό, το Γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο, με απόφαση του το 2010, έκρινε πως η θέσπιση της απαγόρευσης της κάλυψης του προσώπου σε δημόσιους χώρους βασίζεται στην προστασία της δημόσιας ασφάλειας και την εξασφάλιση των θεμελιωδών κανόνων κοινωνικής συμβίωσης.

Ειδικότερα, υπογράμμισε πως οι γυναίκες που αποκρύπτουν το πρόσωπό τους, ανεξαρτήτως του βαθμού συναίνεσης ή επιβολής, τίθενται σε καθεστώς κοινωνικού αποκλεισμού και κατωτερότητας προδήλως ασυμβίβαστο με τις συνταγματικές αρχές της ελευθερίας και της ισότητας (Conseil Constitutionnel, 2010). Παραμένει σαφώς αναπάντητο το ερώτημα σχετικά με το κατά πόσο ένα κοινωνικά περιθωριοποιημένο Ισλάμ μπορεί να γίνει αποδεκτό εντός του κοσμικού πλαισίου της Γαλλίας, καθώς έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η συγκεκριμένη εκδοχή της laïcité ενδέχεται να έρχεται σε σύγκρουση με τις αρχές προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Baubérot, 2014, p. 31). Μάλιστα, ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν, υπενθύμισε, το 2023, με αφορμή αντιδράσεις που προκλήθηκαν για την εβραϊκή τελετή Χανουκά, η οποία περιλάμβανε θρησκευτικά σύμβολα και τελετουργίες σε δημόσιο κρατικό χώρο, δεδομένης της ουδετερότητας του κράτους, πως η έννοια ενός κοσμικού κράτους δεν συνεπάγεται την εξάλειψη των θρησκειών (BFMTV, 2023). Επιπροσθέτως, μελετητές υποστηρίζουν ότι το Ισλάμ δεν είναι ασύμβατο με τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής», επισημαίνοντας ότι η θρησκευτική και πολιτιστική διαφορετικότητα μπορεί να ενσωματωθεί αρμονικά στην ευρωπαϊκή κοινωνία, εφόσον τηρούνται οι βασικές αρχές του σεβασμού και της αμοιβαίας αποδοχής (News247, 2020).

Συμπερασματικά, οι εν λόγω απαγορεύσεις εγείρουν ένα ανεπίλυτο νομικό αλλά και ηθικό ζήτημα, δημιουργώντας μία ιδεολογική αντίφαση, δεδομένης της επίδρασης τους σε κράτη δικαίου, που στηρίζονται στην αυτονομία του ατόμου, στην ελευθερία του αυτοπροσδιορισμού και φυσικά στη θρησκευτική ανεξαρτησία. Παρά την εκτενή νομική συζήτηση και την πληθώρα θεωρητικών προσεγγίσεων, η συζήτηση για την νομιμότητα και την θεμιτότητα των παραπάνω περιορισμών παραμένει ανοιχτή. Υπό το πρίσμα των παραπάνω, όπως σημειώνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε κάθε περίπτωση, το Ισλάμ βρίσκεται σε μια διαδικασία μετασχηματισμού, εξελισσόμενο από θρησκεία των μεταναστών σε μια θρησκεία που δικαιωματικά αποτελεί τμήμα της ευρωπαϊκής πραγματικότητας (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 2004-2009).

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σε σχέση με τη κοινωνική συνοχή και η διασφάλιση της ασφάλειας, καθώς και η ανησυχητική αύξηση των αντισημιτικών επιθέσεων στην Ευρώπη.

Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η προστασία της εβραϊκής κοινότητας είναι αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση των κρατών-μελών και βασικός πυλώνας του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου.

Επισημάνθηκε ότι η αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική δεν περιορίζεται στον έλεγχο των συνόρων, αλλά περιλαμβάνει και την εξασφάλιση σεβασμού των ευρωπαϊκών αξιών, νόμων και δικαιωμάτων από όσους εισέρχονται και διαμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επιπλέον, συζητήθηκαν οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι πιθανές επιπτώσεις τους στην ασφάλεια και τη σταθερότητα εντός Ευρώπης.

Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και υποστηρίζει ευρωπαϊκή προσέγγιση με αυστηρό έλεγχο παράνομων ροών, αποτελεσματικές επιστροφές και μηδενική ανοχή στη ριζοσπαστικοποίηση και το μίσος.

Στη συνάντηση συμμετείχαν, επίσης, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη και η Ruth Daskalopoulou, διευθύντρια Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Εβραϊκής Ένωσης.

Ο κ. Πλεύρης σημείωσε πως «προκειμένου να καταπολεμήσουμε την παράνομη μετανάστευση θα πρέπει να αυξήσουμε τις επιστροφές και να δώσουμε ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν είναι ελκυστικός χώρος για κάποιον που δεν δικαιούται άσυλο».

Παράλληλα, επεσήμανε ότι «το Συμβούλιο γίνεται σε μια ιδιαίτερη περίσταση, καθώς έχουμε να διαχειριστούμε την κρίση στο Ιράν και να αποτιμήσουμε τυχόν επιρροή στο κομμάτι των μεταναστευτικών ροών».

«Είμαστε πολύ κοντά στην εφαρμογή του “Pact“, προετοιμαζόμαστε όλες οι χώρες προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά η ομαλή λειτουργία του “Pact” απαιτεί αντιστοίχως και τον κανονισμό των επιστροφών, ο οποίος ορίζει και τα return hubs, τα οποία για τη χώρα μας είναι μια προτεραιότητα», ανέφερε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου.

Ο Δημήτρης Καιρίδης που ήταν υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου διεκδικεί την επιτυχία της μείωσης των μεταναστευτικών ροών από τον νυν υπουργό Θάνο Πλεύρη που επικαλείται τα στατιστικά στοιχεία ως αποτέλεσμα της δικής του πολιτικής.

Όμως, ο Καιρίδης κάνει ένα βήμα παρακάτω και ήταν δριμύς. «Υπάρχουν ερωτηματικά. Έχουμε να κάνουμε με μια τραγωδία και με μια αποτυχία. Δεν μασάω τα λόγια μου. Η αποτυχία, εκ του αποτελέσματος, είναι της χώρας και της πολιτικής της. Γίναμε πρωτοσέλιδο στον διεθνή Τύπο με αρνητικούς τίτλους», είπε χθες, Κυριακή (8/2) στον ραδιοφωνικό σταθμό του Alpha.

Η μομφή, όμως, δεν απευθύνεται μόνο στον Πλεύρη, εμμέσως αλλά σαφώς στρέφεται συνολικά προς την κυβέρνηση για τα “συγχαρητήρια” στο Λιμενικό και, όπως μαθαίνω, προκάλεσε δυσφορία στο Μέγαρο Μαξίμου. Η διαφοροποίηση Καιρίδη επεκτείνεται και σε άλλα θέματα, ακόμα και στην κριτική που απευθύνει στην πολιτική Τραμπ στην περιοχή μας.

Ο βουλευτής εκλέγεται στον βόρειο τομέα της Αθήνας, εκεί όπου θα έχει σοβαρούς αντιπάλους και κάποιοι λένε πώς από αυτό εκκινεί η εκδήλωση δυσαρέσκειας. Δεν είναι μόνο ο Κ. Χατζηδάκης και ο ¨Αδωνης Γεωργιάδης, θα είναι και ο Παύλος Μαρινάκης που έχει βάλει πλώρη για την πρωτιά.

Ο Θάνος Πλεύρης έκανε λόγο για άθλιους χειρισμούς της τότε κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και επί της ουσίας υιοθέτησε την άποψη ότι αυτοί οι χειρισμοί διευκόλυνας την Τουρκία να οικοδομήσει το ιδεολόγημα των “γκρίζων ζωνών”.

Δείτε το βίντεο:

🔵Θ. Πλεύρης: «Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να σκύβει το κεφάλι για τα Ίμια, ο χειρισμός ήταν άθλιος και νιώσαμε εθνική ντροπή»

Δείτε καθημερινά στις 20:00 την εκπομπή #ΗΕπόμενηΜέρα με τον @serkot65 στο #Action24 pic.twitter.com/k05ztFHUjU

— Action24 (@action24tv) January 29, 2026

Το ξεκίνημα της νέας χρονιάς βρίσκει τον Κυριάκο Μητσοτάκη με το βάρος της επταετούς θητείας του και τις πληγές που έχει αφήσει, όμως ακόμα ανθεκτικό και χωρίς -προς το παρόν- αντίπαλο που να μπορεί να τον απειλήσει έναντι του διλήμματος περί σταθερότητας που φιλοτεχνεί και θα θέσει σκληρά στον κατάλληλο προεκλογικό χρόνο.

Εγκλωβισμένος εκ των πραγμάτων στη στρατηγική της αυτοδυναμίας ο πρωθυπουργός θα μελετά τις δημοσκοπήσεις και θα προσαρμόζει την τακτική του όχι τόσο ως προς την πρώτη θέση, που φαίνεται εξασφαλισμένη, όσο ως προς τις επιλογές που θα πρέπει να κάνει το βράδυ της πρώτης Κυριακής των εκλογών. Βασική επιλογή παραμένει η διαπίστωση του αδιεξόδου σχηματισμού κυβέρνησης και η επίρριψη ευθυνών στην αντιπολίτευση ώστε να σκληρύνει ακόμα περισσότερο το δίλημμα της ακυβερνησίας και να κερδίσει την αυτοδυναμία στις επαναληπτικές εκλογές.

Η Ν.Δ βλέπει τον χώρο εκλογικής της επιρροής να έχει συρρικνωθεί και το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών του 2024 (28,3%) να καταγράφεται και δημοσκοπικά, κι έτσι να δυσκολεύει πολύ τον τελικό στόχο. Λογικό είναι να διεκδικήσει την διεύρυνση αυτής της επιρροής σε δύο κατευθύνσεις: αφενός προς την –κατά τον Ευ. Βενιζέλο– “άπω δεξιά“, όπου κυριαρχεί ο Κυριάκος Βελόπουλος και ίσως εμφανιστεί ο Αντώνης Σαμαράς με νέο κόμμα, αφετέρου προς το κέντρο όπου σημειώθηκαν σημαντικές απώλειες στις ευρωεκλογές.

Σε αυτή την προσπάθεια, ωστόσο, δεν είναι άοπλος.

Οι τελευταίες παρεμβάσεις των Άδωνι Γεωργιάδη και Θάνου Πλεύρη με το αντι-αριστερό κρεσέντο κατά διεθνών οργανισμών για το μεταναστευτικό, επιβεβαιώνουν ότι οι δύο υπουργοί είναι σταθερά οι φύλακες των δεξιών συνόρων, απέναντι στην Ελληνική Λύση και τις ηχηρές υπερδεξιές παρεμβάσεις της Αφροδίτης Λατινοπούλου.

Ποιό θα είναι το επιχείρημα;

Τι περισσότερο μπορούν να πουν (περί μεταναστών και άλλων τινών) στο σκληρά δεξιό ακροατήριο ο Βελόπουλος και η Λατινοπούλου που δεν το λένε -και δη από τον κυβερνητικό άμβωνα- οι Γεωργιάδης και Πλεύρης; Η παράμετρος Σαμαρά ίσως μεταβάλλει τα πράγματα καθώς οι δύο “σαμαρικοί” υπουργοί θα έχουν δυσκολία να αντιπαρατεθούν με τον πολιτικό τους μέντορα.

Από την άλλη, προς το κέντρο ο πρωθυπουργός έχει, πλην του δικού του διεισδυτικού προφίλ, έναν ακόμα σύμμαχο. Ο δημοφιλής πρόεδρος, πλέον, του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης είναι ο φύλακας της μεθορίου μεταξύ κεντροδεξιάς και κέντρου, ικανός πιθανώς να προσελκύσει κι εκείνο το τμήμα των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που βλέπουν πάντοτε θετικά μία επανάληψης της συγκυβέρνησης του 2012-15.

Όλα αυτά συγκροτούν ένα άθροισμα πιθανών τακτικισμών που μπορεί να είναι αποτελεσματικό μόνο εφόσον η κυβέρνηση αναμετρηθεί επιτυχώς με τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που έρχονται από τα προηγούμενα χρόνια και θα κρίνουν και τη νέα χρονιά.

Η κυβέρνηση είναι σοβαρά πληγωμένη, βασίζεται όμως στο γεγονός ότι η αντιπολίτευση δεν μπορεί να προβάλλει πειστικό αφήγημα διακυβέρνησης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης παλεύει ακόμα με την “ακούνητη βελόνα” του ΠΑΣΟΚ στις μετρήσεις, η δε κεντροαριστερά παραμένει κατακερματισμένη και αμήχανη.

Ίσως ο πρωθυπουργός χρειάζεται επιπλέον έναν πραγματικό πολιτικό αντίπαλο και έναν αόρατο έμμεσο σύμμαχο. Ο πρώτος είναι ο Αλέξης Τσίπρας που, όπως ελπίζουν στην κυβέρνηση, με την ίδρυση νέου πολιτικού φορέα θα προκαλέσει συσπείρωση της δεξιάς και κεντρώας βάσης της Ν.Δ.

Ο δεύτερος θα ήταν ένα κόμμα υπό την Μαρία Καρυστιανού που θα προκαλέσει αναταράξεις και μετακινήσεις στην κεντροαριστερά. Ενδεχομένως κάποιοι υποτιμούν ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε οδό διαφυγής και για δεξιούς ψηφοφόρους, σε κάθε περίπτωση όμως ο χάος που θα προκληθεί ίσως αποδειχθεί …δημιουργικό για τον πρωθυπουργό που ελπίζει ότι έτσι θα ενισχύσει το προφίλ κυβερνησιμότητας του κόμματός του και του ιδίου.

«Στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή υπάρχει κόσμος που δικαιούται άσυλο. Αυτός ο κόσμος είτε φεύγει στο εξωτερικό είτε μένει εδώ και έχει μια σειρά από επιδόματα. Εμείς πάμε να κάνουμε μια διαφορετική φιλοσοφία» σημείωσε ο κ. Πλεύρης και πρόσθεσε: 

«Αυτός ο οποίος περνάει την διαδικασία να πάρει άσυλο θα μπαίνει σε προγράμματα δεξιοτήτων. Θα χωρίσουμε τις δομές μας σε δύο επίπεδα. Οι δομές που θα αφορούν κόσμο που δεν θα πάρει άσυλο – κλειστές κατά βάση- όπου εκεί το μήνυμα θα είναι «κάνεις ποινικό αδίκημα, μπαίνεις φυλακή, επιστρέφεις».

Θα υπάρχουν όμως και δομές αυτών που έχουν μεγάλη πιθανότητα για να πάρουν άσυλο. Σε αυτούς αντί να δίνουμε επιδόματα θα πάμε σε μια γρήγορη κατεύθυνση να αναπτύξουν τις δεξιότητες που μπορούν με βάση τις ανάγκες και μόλις ολοκληρώσουν αυτό το πρόγραμμα (θα είναι 5 -6 μήνες και θα έχουν πάρει και το άσυλο), το μήνυμα θα είναι αν θες να μείνεις στην Ελλάδα, δεν υπάρχει πια επίδομα, πρέπει να εργαστείς».