«Είμαι περήφανος που κρατήσαμε την Ελλάδα στην ευρωζώνη», είπε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαίκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.

Η ελληνική αγορά ακινήτων και ο τουρισμός ενδέχεται επίσης να ωφεληθούν, παρότι οι Έλληνες επιχειρηματίες εκφράζουν την ανησυχία τους τόσο για το ενδεχόμενο αύξησης του πληθωρισμού στη Βουλγαρία βραχυπρόθεσμα -εξέλιξη που δεν αποκλείεται να κάμψει έστω προσωρινά την αγοραστική δύναμη των Βούλγαρων καταναλωτών- όσο και για την πολιτική αστάθεια στη γείτονα, μετά την παραίτηση της βουλγαρικής κυβέρνησης τον Δεκέμβριο του 2025.

Οι κλάδοι με τις μεγαλύτερες ωφέλειες κι η προετοιμασία για τον ανταγωνισμό

Την εκτίμηση ότι η είσοδος της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω μια ήδη ιδιαίτερα δυναμική εμπορική σχέση, διατυπώνει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων-ΣΕΒΕ Σίμος Διαμαντίδης, επισημαίνοντας ότι η υιοθέτηση του ευρώ καταργεί τον συναλλαγματικό κίνδυνο και μειώνει το κόστος των συναλλαγών, βελτιώνοντας την προβλεψιμότητα, τη ρευστότητα και την ασφάλεια των εμπορικών ροών. Το 2024, συμπληρώνει, οι ελληνικές εξαγωγές προς τη Βουλγαρία διαμορφώθηκαν σε 2,95 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας περίπου 5,9% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα στις κορυφαίες αγορές προορισμού ελληνικών προϊόντων.

«Οι μεγαλύτερες ωφέλειες», επισημαίνει ο κ. Διαμαντίδης, «αναμένονται σε κλάδους με ήδη ισχυρή εξαγωγική παρουσία. Τα ορυκτά καύσιμα, λόγω του μεγάλου όγκου συναλλαγών και των χαμηλών περιθωρίων κέρδους, επωφελούνται άμεσα από τη μείωση του χρηματοοικονομικού κόστους και τους ταχύτερους διακανονισμούς σε ευρώ. Ο κλάδος των τροφίμων και ποτών ενισχύεται από τη σταθερότητα τιμών και τη διευκόλυνση μακροχρόνιων συμβολαίων με την οργανωμένη λιανική. Παράλληλα, τα βιομηχανικά προϊόντα, τα δομικά υλικά και τα χημικά, καθώς και τα μηχανήματα, ωφελούνται από τη χαμηλότερη χρηματοδότηση επενδύσεων και τη νομισματική σταθερότητα, που αυξάνουν τη ζήτηση για ενδιάμεσα και κεφαλαιουχικά αγαθά. Συνολικά, το ευρώ ενισχύει την ανταγωνιστικότητα κλάδων, όπου η Ελλάδα διαθέτει εμπειρία, εγγύτητα και ανεπτυγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες».

Σε ερώτημα για το πώς πρέπει να προετοιμαστούν οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις για να αξιοποιήσουν την ευκαιρία, αλλά και ν’ αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό, ο κ. Διαμαντίδης σημειώνει ότι η υιοθέτηση του ευρώ αναμένεται πράγματι να αυξήσει σημαντικά το επενδυτικό και εμπορικό ενδιαφέρον για τη βουλγαρική αγορά από επιχειρήσεις ολόκληρης της ΕΕ. «Οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις οφείλουν να κεφαλαιοποιήσουν το υφιστάμενο προβάδισμά τους, επενδύοντας συστηματικά στην ποιότητα, στις διεθνείς πιστοποιήσεις και στην υψηλότερη προστιθέμενη αξία των προϊόντων τους. Παράλληλα, απαιτείται ενίσχυση των δικτύων διανομής, σύναψη μακροχρόνιων συνεργασιών και ενεργή εμπορική παρουσία στη χώρα», λέει.

Το παράθυρο ευκαιρίας και ο ανταγωνισμός για τις εμπορευματικές μεταφορές

Την ανάπτυξη θυγατρικών ή και hubs ελληνικών επιχειρήσεων στη Βουλγαρία, καθώς και τη συμμετοχή τους σε κοινοπραξίες έργων logistics και υποδομών, διευκολύνει η ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics Βορείου Ελλάδος (EELBE) δρ Δημήτρης Τσιτσάμης. Παράλληλα, εκτιμά, δεν αποκλείεται να ενισχυθεί ο ρόλος της Ελλάδας ως logistics gateway (πύλη εφοδιαστικής αλυσίδας) της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς η ένταξη της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη μειώνει το επενδυτικό ρίσκο και διευκολύνει τη χρηματοδότηση έργων μεταφορών και logistics, κάτι που σε συνδυασμό με τη βελτίωση των διασυνοριακών ροών, μπορεί να επιταχύνει αναβαθμίσεις υποδομών και να αναβαθμίσει την προοπτική της Ελλάδας σε αυτό το πεδίο. «Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, δεν εγγυάται από μόνη της την επιτυχία. Αν δεν επιταχυνθούν τα εγχώρια έργα υποδομών -ιδίως στον σιδηρόδρομο και τα διατροπικά συστήματα- και αν δεν αρθούν χρόνιες θεσμικές και διοικητικές αγκυλώσεις, μέρος των ωφελειών μπορεί να κατευθυνθεί βορειότερα. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για ένα σαφές παράθυρο ευκαιρίας που, εφόσον αξιοποιηθεί στρατηγικά, μπορεί να εδραιώσει τη χώρα ως κρίσιμο κόμβο εφοδιαστικής αλυσίδας στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη», εκτιμά.

Προσθέτει ότι η ένταξη της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη από τις αρχές του 2026 εκτιμάται ότι θα επηρεάσει ουσιαστικά τις εμπορευματικές ροές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η υιοθέτηση του ευρώ μειώνει το συναλλακτικό κόστος, αυξάνει τη διαφάνεια και ενισχύει την ελκυστικότητα της βουλγαρικής αγοράς για διεθνείς επενδύσεις σε αποθήκες, διαμετακομιστικά κέντρα και υπηρεσίες τρίτων παρόχων logistics (3PL). Το αποτέλεσμα είναι αυξημένος όγκος μεταφορών, αλλά και εντονότερος ανταγωνισμός, κυρίως στο οδικό freight (φορτίο) και στις διασυνοριακές γραμμές» λέει και συμπληρώνει ότι, στο σκηνικό αυτό, οι Έλληνες μεταφορείς καλούνται να κινηθούν άμεσα και στρατηγικά: «Το παραδοσιακό μοντέλο μεταφοράς “ανά χιλιόμετρο” δεν επαρκεί πλέον. Απαιτείται επένδυση σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες logistics, ψηφιοποίηση, αξιοπιστία και σαφή επίπεδα εξυπηρέτησης. Η μείωση χρόνου και κόστους transit προς την Κεντρική Ευρώπη, μέσω καλύτερου σχεδιασμού και 0διατροπικών λύσεων, μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» σημειώνει.

Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό και την πολιτική αστάθεια

Ως προς το ενδεχόμενο να εκδηλωθούν πληθωριστικές πιέσεις, που θα μειώσουν την αγοραστική δύναμη των Βούλγαρων, περιορίζοντας -έστω προσωρινά- τη δυνατότητα αγοράς ξένων προϊόντων, ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, Σίμος Διαμαντίδης, αναγνωρίζει ότι οι ανησυχίες για πληθωριστικές πιέσεις κατά τη μετάβαση στο ευρώ είναι εύλογες, με δεδομένες και προηγούμενες εμπειρίες, όπως αυτή της Ελλάδας. Βραχυπρόθεσμα, εκτιμά, ενδέχεται να υπάρξουν περιορισμένες προσαρμογές τιμών σε επιμέρους αγαθά και υπηρεσίες, χωρίς όμως να αναμένονται γενικευμένες πληθωριστικές πιέσεις, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει προσωρινά την αγοραστική δύναμη των Βούλγαρων καταναλωτών και κατ’ επέκταση τη ζήτηση εισαγόμενων προϊόντων. «Ωστόσο, σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εμπειρία, αυστηρότερο πλαίσιο εποπτείας και καλύτερη ενημέρωση των πολιτών. Μεσομακροπρόθεσμα, η νομισματική σταθερότητα και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην οικονομία αναμένεται να στηρίξουν την κατανάλωση και τις εμπορικές ροές», λέει.

Η κυβέρνηση της Βουλγαρίας, υπό τον πρωθυπουργό Ρόζεν Ζελιάζκοφ, παραιτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2025, έπειτα από εβδομάδες μαζικών διαδηλώσεων κατά της οικονομικής πολιτικής (με αφορμή την παρουσίαση του προϋπολογισμού του 2026) και της διαφθοράς. Φοβίζει τους Έλληνες επιχειρηματίες ο παράγοντας της πολιτικής αστάθειας; Κατά τον κ. Διαμαντίδη, πράγματι υπάρχουν εύλογες ανησυχίες στους εξαγωγείς. Ωστόσο, «η πολιτική αστάθεια δεν είναι νέο φαινόμενο στη χώρα και, μέχρι σήμερα, δεν έχει ανακόψει ουσιαστικά τις εμπορικές ροές. Η ευρωπαϊκή πορεία, το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ και ο στόχος υιοθέτησης του ενιαίου νομίσματος λειτουργούν ως ισχυροί παράγοντες συνέχειας και πειθαρχίας στην οικονομική πολιτική. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η προσεκτική αξιολόγηση κινδύνου, η διαφοροποίηση συνεργασιών και η μακροπρόθεσμη στρατηγική παραμένουν τα βασικά εργαλεία διαχείρισης της αβεβαιότητας», καταλήγει.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Βουλγαρο-Ελληνικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (BHCCI) Σάββας Καραφυλλίδης σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι το να εισέρχεται μια χώρα στην ευρωζώνη με υπηρεσιακή κυβέρνηση δεν είναι ό,τι καλύτερο, δεδομένου ότι ειδικά τους πρώτους μήνες έπειτα από την εισδοχή της στη ζώνη του ευρώ, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα πρέπει να λειτουργούν «ρολόι» για την εποπτεία της εσωτερικής αγοράς. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι και οι μηχανισμοί μιας υπηρεσιακής κυβέρνησης δεν θα ασκήσουν επαρκή έλεγχο («άλλωστε έγινε πολύ σοβαρή προεργασία επί χρόνια για την είσοδο στη νομισματική ένωση») ξεκαθαρίζει, αλλά σίγουρα το βέλτιστο θα ήταν να διοικούσε μια μόνιμη κυβέρνηση.

Σε σχέση με τον πληθωρισμό εκτιμά ότι οι πιέσεις θα είναι πιθανώς προσωρινές και μικρής κλίμακας. «Η Ελλάδα μπήκε στην ευρωζώνη με τη “δύσκολη” ισοτιμία των 340,75 δραχμών ανά ευρώ. Η ιστοτομία δεν είναι τόσο δύσκολη για τη Βουλγαρία, όπου ορίστηκε στο 1,95 λέβα προς ένα ευρώ. Περιμένουμε μικρή άνοδο του πληθωρισμού, γιατί ενδέχεται να υπάρξουν κάποιες στρογγυλοποιήσεις από το 1,95 προς το δύο κι άρα άνοδος τιμών. Επίσης, την αγοραστική δύναμη των Βουλγάρων αποκλείεται να επηρεάσει έστω κατά το επόμενο τρίμηνο και ο ψυχολογικός παράγοντας. Τα 40.000 λέβα στον λογαριασμό μισθοδοσίας τους θα γίνουν ξαφνικά 20.000 ευρώ και ιδίως τους πρώτους μήνες, αυτό πιθανώς θα μετρήσει αρνητικά ψυχολογικά (παρότι είναι το ίδιο εισόδημα) και ίσως καμφθεί για λίγο η κατανάλωση», εκτιμά ο κ. Καραφυλλίδης.

Προσθέτει ότι εδώ και χρόνια η Βουλγαρία είχε «κλειδώσει» την ισοτομία του λέβα και όλες οι συναλλαγές στο εξωτερικό γίνονταν ουσιαστικά σε ευρώ, οπότε στο κομμάτι των εξαγωγών δεν αναμένεται να αλλάξει κάτι ιδιαίτερα. «Όμως, στην εσωτερική αγορά θα δούμε αλλαγές. Πχ. μια ελληνική επιχείρηση, που έχει ιδρύσει μια εταιρεία με έδρα τη Σόφια, μπορεί να συναλλασσόταν σε ευρώ όταν έκανε εξαγωγές, αλλά πλήρωνε τη μισθοδοσία, τους προμηθευτές της και τους φόρους προς το δημόσιο σε λέβα, το οποίο χρησιμοποιούταν για όλες τις καθημερινές συναλλαγές. Αυτές οι συναλλαγές πλέον διευκολύνονται σημαντικά με το ευρώ», λέει, ενώ προσθέτει πως σε ό,τι αφορά τα ακίνητα, η ήδη αυξημένη διάθεση των Βούλγαρων για αγορά ακινήτων στην Ελλάδα πιθανώς θα παραμείνει αναλλοίωτη.

Υπενθυμίζεται πως, σύμφωνα με πρόσφατο σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της ελληνικής πρεσβείας στη Σόφια, σχεδόν το ήμισυ (45%) των εξαγωγών της Βουλγαρίας κατευθύνονται ήδη προς χώρες της ζώνης του ευρώ, ενώ σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα εξοικονομήσουν περίπου 500 εκατ. ευρώ ετησίως μόνον από την άρση του κόστους μετατροπής συναλλαγών. Σε μια οικονομία όπως η βουλγαρική, όπου σχεδόν μία στις δύο θέσεις εργασίας εξαρτάται από την εξωτερική ζήτηση, το ευρώ εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά τον τουρισμό και θα διευκολύνει τους Βούλγαρους κατασκευαστές στις συναλλαγές τους με την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Η ίδια μιλώντας μετά την συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία αποφασίστηκε να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, χαρακτήρισε θετική έκπληξη την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους. 

Όσον αφορά στους κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, η Κριστιάν Λαγκάρντ απαρίθμησε τρεις εξελίξεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό τους:

-Η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι.

-Η πρόσφατα ανακοινωθείσα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.

-Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν μετριάσει ορισμένους από τους κινδύνους επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. 

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, όμως το ασταθές παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να επιδεινώσει περαιτέρω τις εξαγωγές και να επιβαρύνει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι υψηλότερες από το αναμενόμενο δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος θα μπορούσε να τονώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το κλίμα θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί και η δραστηριότητα να τονωθεί εάν οι εναπομένουσες γεωπολιτικές εντάσεις μειωθούν ή εάν οι εναπομένουσες εμπορικές διαφορές επιλυθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

-Όσον αφορά στις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (HICP) της ευρωζώνης αυξήθηκε σε ετήσιο ρυθμό 2,4% τον Σεπτέμβριο, σε σύγκριση με 2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι πιο αβέβαιες από το συνηθισμένο, λόγω του ασταθούς περιβάλλοντος της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής.

Ένα ισχυρότερο ευρώ, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι υψηλότεροι δασμοί οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ και ωθήσουν τις χώρες με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές τους προς τη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση της μεταβλητότητας και της αποστροφής προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό. 

Αντίθετα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερος εάν ο κατακερματισμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισαγωγών, περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην εγχώρια οικονομία. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού μεσοπρόθεσμα. 

Πάντως η σημερινή απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ με την οποία το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο 2%, ελήφθη διότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται παρά το αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ισχυρή αγορά εργασίας, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων από το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων εμπορικών διενέξεων και των γεωπολιτικών εντάσεων.

Η ανακοίνωση-σοκ του προϋπολογισμού από τον Γάλλο Πρωθυπουργό Φρανσουά Μπαϊρού την Τρίτη δεν ήταν απλώς ένα καμπανάκι για τη Γαλλία.

Ήταν η πιο σαφής και επείγουσα ένδειξη μέχρι σήμερα ότι μια γηρασμένη και ολοένα πιο αδύναμη Ευρώπη οδεύει προς τη χρεοκοπία, αν δεν προχωρήσει σε μεγάλες αλλαγές: ψηφιοποίηση, απανθρακοποίηση και άμυνα πρέπει να χρηματοδοτηθούν, τη στιγμή που ο πληθυσμός μειώνεται. Ωστόσο, τα περιθώρια κινήσεων είναι ελάχιστα λόγω δύο ακόμη «Δ» — του χρέους και των ελλειμμάτων.

Παρότι η παρουσίαση του Μπαϊρού, με περικοπές δαπανών, αυξήσεις φόρων και κατάργηση δύο αργιών, ανέδειξε το αδιέξοδο της συνέχισης της ίδιας πολιτικής, οι αντιδράσεις έδειξαν πόσο δύσκολη θα είναι οποιαδήποτε αλλαγή πορείας.

«Αυτή η κυβέρνηση προτιμά να επιτίθεται στον γαλλικό λαό, στους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους, αντί να κυνηγήσει τη σπατάλη», δήλωσε μέσω κοινωνικών δικτύων η ακροδεξιά ηγέτιδα Μαρίν Λεπέν, απειλώντας να ρίξει την κυβέρνηση μειοψηφίας του Μπαϊρού αν επιμείνει στα σχέδιά του.

Δημοσιονομικά αδιέξοδα σε όλη την Ευρώπη

Η Γαλλία δεν είναι μόνη στο αδιέξοδό της. Ο Μπαϊρού αποτελεί έναν από τους λίγους κεντρώους πρωθυπουργούς που βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε ακραίες φωνές δεξιάς και αριστεράς: μόλις την περασμένη εβδομάδα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ αναγκάστηκε από εσωκομματική ανταρσία να εγκαταλείψει περικοπές στην κοινωνική πρόνοια που θεωρούσε αναγκαίες. Παράλληλα, αν και αρκετές χώρες της ευρωζώνης έχουν μειώσει τα ελλείμματά τους μετά την πανδημία, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι το συνολικό έλλειμμα της ευρωζώνης θα αυξηθεί στο 3,3% του ΑΕΠ ως το τέλος της δεκαετίας, ανεβάζοντας το δημόσιο χρέος στο 93% του ΑΕΠ.

Έχοντας αποφύγει τη δημοσιονομική πειθαρχία των μνημονίων πριν δέκα χρόνια, τα οικονομικά της Γαλλίας βρίσκονται πλέον σε χειρότερη κατάσταση από κάθε άλλη μεγάλη οικονομία της περιοχής. Οι οίκοι αξιολόγησης επισημαίνουν συχνά την επιδείνωση της πορείας του χρέους. Το έλλειμμα άγγιξε σχεδόν το 9% του ΑΕΠ το 2020 και δεν έχει πέσει κάτω από το όριο του 3% της ΕΕ από το 2019. Ακόμη και με τις προβλέψεις Μπαϊρού, δεν αναμένεται να επανέλθει πριν το 2029.

Το κόστος εξυπηρέτησης αυτού του χρέους θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη αναγκάζονται να αναχρηματοδοτήσουν δάνεια με πολύ υψηλότερα επιτόκια σε σχέση με την περίοδο 2014-2022.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι το συνολικό έλλειμμα της ευρωζώνης θα αυξηθεί στο 3,3% του ΑΕΠ ως το τέλος της δεκαετίας, ανεβάζοντας το δημόσιο χρέος στο 93% του ΑΕΠ.

Δημογραφική κρίση και συνταξιοδοτικά βάρη

Ωστόσο, και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις με αυτές του Παρισιού, ειδικά όσον αφορά τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση της αναλογίας εργαζομένων προς συνταξιούχους: η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας εκτιμά ότι το εργατικό δυναμικό θα αρχίσει να συρρικνώνεται σε απόλυτους αριθμούς — την ίδια στιγμή που τα φιλόδοξα σχέδια δαπανών του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, χρηματοδοτούμενα με νέο χρέος, τίθενται σε εφαρμογή.

Έκθεση νωρίτερα αυτόν τον μήνα από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) διαπίστωσε ότι οι κοινωνικές δαπάνες που σχετίζονται με τη δημογραφία θα αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες κατά περίπου 3 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μέσα σε 25 χρόνια.

«Αυτό θα αφήσει ολοένα λιγότερο δημοσιονομικό χώρο για παροχές που στοχεύουν στη μείωση της φτώχειας, την ασφάλιση έναντι απώλειας εισοδήματος και τη στήριξη μετακινήσεων στην αγορά εργασίας», προειδοποίησε ο ΟΟΣΑ.

Σε πολλές περιπτώσεις, το πιο πιεστικό ζήτημα είναι το κόστος των κρατικών συντάξεων: το Γραφείο Προϋπολογισμού του Ηνωμένου Βασιλείου ανέφερε αυτό τον μήνα ότι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2070 οι συντάξεις θα καταναλώνουν το 7,7% του ΑΕΠ — από 5% σήμερα (και μόλις 2% το 1950). Η τελευταία προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ποσοτικοποιήσει το πρόβλημα το 2021 εκτίμησε ότι το συνολικό κόστος γήρανσης — συμπεριλαμβανομένων συντάξεων, υγείας και φροντίδας — θα αυξηθεί από 24% του ΑΕΠ το 2019 σε 25,9% ως το 2070.

Aυξανόμενες αμυντικές ανάγκες και διεθνείς πιέσεις

Tην ίδια στιγμή που καλούνται να επιλύσουν αυτά τα προβλήματα, οι κυβερνήσεις πρέπει να χρηματοδοτήσουν μια τεράστια αναβάθμιση των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων λόγω των νέων απειλών από την Ανατολή. Μέχρι στιγμής, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν αποδεχθεί ότι θα χρειαστεί να ξοδέψουν σημαντικά ποσά για αυτό τον σκοπό, αλλά ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει εκφράσει ενστάσεις.

Ο οίκος αξιολόγησης KBRA εκτιμά ότι η νέα δέσμευση των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών θα διευρύνει τα δημοσιονομικά ελλείμματα στην ΕΕ κατά 1,3-2,8 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ — ανάλογα με τον ρυθμό και τη διάρθρωση των δαπανών.

“Πιστεύω πως η αγορά είναι πλέον πολύ πιο ευαίσθητη στη δημοσιονομική πολιτική και στην πορεία κρατικού χρέους κι ελλείμματος,” δήλωσε ο Κεν Ίγκαν, ανώτερος διευθυντής κρατικού χρέους στην KBRA.

Aυτό ισχύει ιδιαίτερα για το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο συνδυασμός υψηλού πληθωρισμού και συγκέντρωσης χρέους στα χέρια ευμετάβλητων επενδυτών — όπως hedge funds — καθιστά τη χώρα πιο ευάλωτη σε αυξήσεις κόστους δανεισμού. Η απόδοση στο βρετανικό χρέος τριακονταετίας έχει ξεπεράσει αισθητά τα επίπεδα του 2022, όταν ο καταστροφικός “mini-budget” της τότε πρωθυπουργού Λιζ Τρας προκάλεσε αναταραχή στις αγορές. «Αυτό δείχνει πως οι επενδυτές εξακολουθούν να ανησυχούν για την αδυναμία περιορισμού ελλείμματος και χρέους», σημείωσε ο Γκιγιέρμο Φελίσες της PGIM Fixed Income.

Aμερικανικές εξελίξεις πυροδοτούν παγκόσμιες ανησυχίες

Aλλά οι επενδυτές σε βρετανικά και γαλλικά ομόλογα έχουν γίνει πιο ευαισθητοποιημένοι λόγω εξωτερικών παραγόντων που δεν μπορούν να ελέγξουν. Στις ΗΠΑ, ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με τον νόμο «Big Beautiful Bill», αναμένεται σύμφωνα με την Επιτροπή Υπεύθυνου Ομοσπονδιακού Προϋπολογισμού να προσθέσει πάνω από 4 τρισ. δολάρια στο κυβερνητικό χρέος μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια. Αυξανόμενες ανησυχίες καταγράφονται επίσης για την Iαπωνία, όπου ο πληθωρισμός ανάγκασε την κεντρική τράπεζα να περιορίσει τις αγορές κρατικών ομολόγων.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν φέτος να διατηρούν έλλειμμα πάνω από 6% του ΑΕΠ παρά σχεδόν πλήρη απασχόληση. Δαπανούν πάνω από $1 τρισ. ετησίως μόνο για τόκους — περισσότερα απ’ όσα ξοδεύουν για άμυνα. Ενώ ο Τραμπ προκαλεί αστάθεια στις αγορές, οι επενδυτές ζητούν όλο και μεγαλύτερο ασφάλιστρο κινδύνου για μακροχρόνιο δημόσιο χρέος. Έτσι, παρά τη μικρή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και τις μειώσεις επιτοκίων από τη Fed, η απόδοση στα βασικά δεκαετή ομόλογα συνεχίζει να ανεβαίνει. O επικεφαλής της Blackrock Larry Fink, όπως κι o Jamie Dimon της JPMorgan έχουν προειδοποιήσει πρόσφατα ότι η κατάσταση πλησιάζει εκτός ελέγχου.

Η αγορά των αμερικανικών κρατικών ομολόγων — τα γνωστά Treasuries — παραμένει η μεγαλύτερη και πιο ρευστή στον κόσμο αποτελώντας σημείο αναφοράς για όλα τα κρατικά χρέη. Όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις στις ΗΠΑ, συμπαρασύρουν προς τα πάνω τα κόστη δανεισμού παγκοσμίως.

“Σίγουρα όταν τα Treasuries ‘αρρωσταίνουν’, η Ευρώπη ακόμα ‘ζητά χαρτομάντιλο’,” σχολιάζει ο Ίγκαν της KBRA.

Tο ερώτημα πλέον είναι αν πρόκειται για ένα ακόμη «κρυολόγημα» ή κάτι πολύ πιο σοβαρό αυτή τη φορά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εurostat στο τέλος του α’ τριμήνου του 2024 το ελληνικό χρέος προς το ΑΕΠ είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη καθώς έφτανε στο 159,8% και ακολουθεί η Ιταλία με ποσοστό 137,7%, η Γαλλία με 110,8%, η Ισπανία με 108,9%, το Βέλγιο με 108,2% και η Πορτογαλία με 100,4%. Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Βουλγαρία με 22,6%, στην Εσθονία με 23,6% και στο Λουξεμβούργο 27,2%. Σε απόλυτους αριθμούς, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή, το δημόσιο χρέος το α’ τρίμηνο του 2024 προσεγγίζει τα 356 δισ. ευρώ

Πηγή: imerisia.gr

Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να παρουσιάζει αισθητή αποκλιμάκωση από τα επίπεδα του 6,5% που ήταν τον Φεβρουάριο του 2023. Σε μηνιαία βάση, εμφάνισε αύξηση 0,1%.

Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη υποχώρησε τον Φεβρουάριο στο 2,6% από 2,8% που ήταν τον Ιανουάριο. Οι τιμές των τροφίμων, των ποτών και του καπνού αυξήθηκαν κατά 4% τον Φεβρουάριο (έναντι 5,6% τον Ιανουάριο) και το κόστος των υπηρεσιών ήταν αυξημένο κατά 3,9% (έναντι 4% τον Ιανουάριο). Τα μη ενεργειακά βιομηχανικά προϊόντα εμφάνισαν αύξηση 1,6% στις τιμές τους (έναντι 2% τον Ιανουάριο), ενώ το κόστος της ενέργειας μειώθηκε κατά 3,7% (έπειτα από μείωση 6,1% τον Ιανουάριο).