Η 17η επιδημία Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo για το οποίο δεν υπάρχει ούτε εμβόλιο ούτε θεραπεία.

Ο Έμπολα, ο οποίος προκαλεί αιμορραγικό πυρετό, έχει σκοτώσει περισσότερους από 15.000 ανθρώπους στην Αφρική τα τελευταία 50 χρόνια. Η πιο θανατηφόρα επιδημία στη ΛΔ Κονγκό είχε ως αποτέλεσμα σχεδόν 2.300 θανάτους επί συνόλου 3.500 καταγεγραμμένων κρουσμάτων την περίοδο 2018-2020.

Με την επίσημη έναρξη της κλινικής δοκιμής PARTNERS, οι γιατροί ξεκινούν για πρώτη φορά τη χορήγηση στοχευμένων αντιικών θεραπειών σε ασθενείς που νοσούν από το σπάνιο και ιδιαίτερα επικίνδυνο στέλεχος Έμπολα που προκαλεί ο ιός Μπουντιμπούγκιο. 

Ρούλα Σκουρογιάννη

Μια πρωτοποριακή «πλατφόρμα» έρευνας απέναντι στους αιμορραγικούς πυρετούς

Η μελέτη PARTNERS (Platform Adaptive Randomised Trial for New and Repurposed Filovirus TreatmentS) είναι σχεδιασμένη ως μια ευέλικτη κλινική δοκιμή πλατφόρμας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η επιστημονική ομάδα έχει τη δυνατότητα να εντάσσει στην πορεία νέα φάρμακα και θεραπευτικά σχήματα, μόλις αυτά κρίνονται ασφαλή, χωρίς να χρειάζεται να ξεκινά τη διαδικασία από την αρχή.

Στην παρούσα φάση, η δοκιμή εστιάζει στην αξιολόγηση δύο ελπιδοφόρων παραγόντων: του μονοκλωνικού αντισώματος MBP134 και του αντιικού φαρμάκου remdesivir (ρεμδεσιβίρη). Οι ερευνητές θα εξετάσουν τόσο την αποτελεσματικότητά τους ως μεμονωμένες θεραπείες όσο και τη δυναμική του συνδυασμού τους, με βασικό ζητούμενο τη δραστική μείωση της θνητότητας στις πληγείσες περιοχές.

Το θεραπευτικό κενό και η πρόκληση του ιού Μπουντιμπούγκιο

Παρά το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια αναπτύχθηκαν επιτυχημένα θεραπευτικά πρωτόκολλα για το κλασικό στέλεχος του ιού Έμπολα (Zaire ebolavirus), ο ιός Μπουντιμπούγκιο (Bundibugyo virus – BVD) παρέμενε μια ασύμμετρη απειλή χωρίς καμία εγκεκριμένη στοχευμένη θεραπεία. Η τρέχουσα έξαρση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό υπογραμμίζει το μέγεθος του προβλήματος, καθώς έχουν ήδη καταγραφεί περισσότερα από 1.400 επιβεβαιωμένα κρούσματα, με περίπου 210 αναρρώσεις και 440 θανάτους.

Τα σκευάσματα που επιλέχθηκαν για τη δοκιμή πέρασαν από το αυστηρό κόσκινο της Τεχνικής Συμβουλευτικής Ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟY), ο οποίος είναι και ο επίσημος χορηγός της μελέτης. Όλοι οι ασθενείς που συμμετέχουν εθελοντικά στη δοκιμή θα λαμβάνουν ολοκληρωμένη ιατρική φροντίδα και στενή παρακολούθηση για τουλάχιστον 28 ημέρες.

Όταν η κλινική έρευνα ενσωματώνεται στην επείγουσα ανθρωπιστική δράση

Ένα από τα πιο σημαντικά μηνύματα που στέλνει η έναρξη της δοκιμής PARTNERS είναι η ανάγκη να διεξάγεται η επιστημονική έρευνα παράλληλα με την υγειονομική κρίση και όχι κατόπιν εορτής. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η καθηγήτρια Amanda Rojek από το Ινστιτούτο Επιστημών Πανδημίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τη συλλογή κρίσιμων δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, μεταφράζοντας την επιστημονική γνώση σε άμεση βελτίωση της φροντίδας των ασθενών μέσα σε λίγους μήνες αντί για χρόνια.

Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, εξήρε την ταχύτητα με την οποία οργανώθηκε το δίκτυο, τονίζοντας ότι, αν και πολλοί οργανισμοί καταφέρνουν να κρατήσουν στη ζωή ασθενείς με υποστηρικτική φροντίδα, η προσθήκη ασφαλών και αποτελεσματικών αντιικών εργαλείων θα σώσει πολλαπλάσιες ζωές.

Μια παγκόσμια συμμαχία επιστήμης και πεδίου

Το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα συντονίζεται από μια ισχυρή κοινοπραξία, στην οποία συμμετέχουν το Εθνικό Ινστιτούτο Βιοϊατρικής Έρευνας (INRB) του Κονγκό, το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής του Βελγίου και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με την αμέριστη στήριξη του Αφρικανικού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (Africa CDC).

Στο πεδίο της μάχης, η δοκιμή υλοποιείται σε άμεση συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας της χώρας, τη διεθνή ανθρωπιστική οργάνωση ALIMA και τις εξειδικευμένες ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF). Όπως εξήγησε ο Υπουργός Υγείας του Κονγκό, Δρ Samuel Roger Kamba, η μελέτη αυτή δεν προσφέρει απλώς μια άμεση διέξοδο για τους ασθενείς και τις οικογενειές τους σήμερα, αλλά αποτελεί μια πολύτιμη επένδυση για την παγκόσμια ετοιμότητα απέναντι σε μελλοντικές επιδημίες Έμπολα και Μάρμπουργκ, καθώς η πλατφόρμα έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί αδιάλειπτα σε πολλαπλές υγειονομικές εστίες.

Μιλώντας από την πόλη Μπένι της επαρχίας Βόρειο Κίβου σε δημοσιογράφους στη Γενεύη, ο επικεφαλής της μονάδας επιδημιολογίας και ανάλυσης για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών του ΠΟΥ, Ολιβιέ λε Πολέν, δήλωσε ότι η επιδημία επεκτείνεται τόσο ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων όσο και ως προς τη γεωγραφική της εξάπλωση.

Κρούσματα σε 34 υγειονομικές ζώνες

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Υγείας του Κονγκό, τα περισσότερα κρούσματα έχουν καταγραφεί στην επαρχία Ιτούρι, ωστόσο μολύνσεις έχουν πλέον εντοπιστεί σε 34 υγειονομικές ζώνες στις επαρχίες Ιτούρι, Βόρειο Κίβου και Νότιο Κίβου.

«Σχεδόν κάθε ημέρα εντοπίζονται κρούσματα σε νέες υγειονομικές ζώνες», δήλωσε ο λε Πολέν, προσθέτοντας ότι ο γνωστός αριθμός κρουσμάτων πιθανότατα αντιπροσωπεύει μόνο ένα μέρος της πραγματικής έκτασης της επιδημίας.

Όπως εξήγησε, η υψηλή κινητικότητα του πληθυσμού και οι δυσκολίες στον εντοπισμό περιστατικών καθιστούν δύσκολη την πλήρη καταγραφή των λοιμώξεων.

Ανησυχία για την ασφάλεια και το αδύναμο σύστημα υγείας

Ο ΠΟΥ και οι αρχές του Κονγκό έχουν κατηγοριοποιήσει τις υγειονομικές ζώνες ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, εντοπίζοντας 17 περιοχές υψηλού κινδύνου που απαιτούν ενισχυμένη υποστήριξη και παρακολούθηση.

Ο λε Πολέν ανέφερε ότι οι υγειονομικές αρχές γνωρίζουν τα μέτρα που απαιτούνται για τον περιορισμό της επιδημίας, όπως ασφαλείς ταφές, πρόληψη λοιμώξεων σε υγειονομικές δομές, έγκαιρη ανίχνευση κρουσμάτων, ιχνηλάτηση επαφών και ενημέρωση των τοπικών κοινοτήτων.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η ανασφάλεια στην περιοχή, το αποδυναμωμένο σύστημα υγείας και οι μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών εξακολουθούν να δυσχεραίνουν τις προσπάθειες αντιμετώπισης της επιδημίας.

«Η πλήρης έκταση της επιδημίας δεν είναι ακόμη σαφής», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι οι διαδικασίες επιτήρησης, ιχνηλάτησης επαφών και διαγνωστικών ελέγχων συνεχίζουν να επεκτείνονται.

Παρά τις δυσκολίες, ο αξιωματούχος του ΠΟΥ ανέφερε ότι οι μηχανισμοί αντιμετώπισης ενισχύονται, ενώ ο Οργανισμός στηρίζει την κυβέρνηση του Κονγκό σε τομείς όπως η επιτήρηση, η εργαστηριακή ικανότητα, η εφοδιαστική υποστήριξη, η πρόληψη λοιμώξεων, η κλινική φροντίδα και η επικοινωνία κινδύνου.

Τα CDC προειδοποίησαν ότι η τρέχουσα επιδημία ενδέχεται να λάβει διαστάσεις αντίστοιχες ή ακόμη και μεγαλύτερες από εκείνες της φονικής επιδημίας που έπληξε τη δυτική Αφρική την περίοδο 2014-2016, προκαλώντας περισσότερους από 11.000 θανάτους.

Ο επικεφαλής της διεύθυνσης πρόβλεψης και ανάλυσης επιδημιών των CDC, Τζέισον Άσερ, υπογράμμισε ότι απαιτείται άμεση δράση για να επιβραδυνθεί η εξάπλωση του ιού και να αποτραπεί ένα σενάριο μεγάλης κλίμακας. Όπως ανέφερε, τα διαθέσιμα επιδημιολογικά μοντέλα δείχνουν ότι χωρίς ισχυρά μέτρα δημόσιας υγείας η επιδημία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κρίση αντίστοιχου μεγέθους με εκείνη που σημάδεψε τη δυτική Αφρική πριν από μία δεκαετία.

Τα μοντέλα και το χειρότερο σενάριο

Στην επικαιροποιημένη ανάλυση των CDC περιλαμβάνονται προβλέψεις που βασίζονται, μεταξύ άλλων, στον εκτιμώμενο αριθμό των μολυσμένων ατόμων που εντοπίζονται και τίθενται σε απομόνωση.

Οι ειδικοί διευκρίνισαν ότι τα μοντέλα δεν αποσκοπούν στην πρόκληση πανικού, αλλά στη στήριξη των αποφάσεων των υγειονομικών αρχών. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να προετοιμαστεί για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο και να κινητοποιήσει πόρους αντίστοιχους με εκείνους που είχαν διατεθεί κατά την αντιμετώπιση της κρίσης του 2014-2016.

Ο Σάτις Πιλάι, επικεφαλής της επιχειρησιακής αντίδρασης των CDC στην επιδημία, σημείωσε ότι ο πραγματικός αριθμός των μολύνσεων παραμένει αβέβαιος, εκτιμώντας ωστόσο ότι η εξάπλωση βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο.

Σπάνιο στέλεχος χωρίς εμβόλιο

Η επιδημία αποδίδεται στο στέλεχος Μπουντιμπουγκιό του ιού Έμπολα, μια σπανιότερη παραλλαγή για την οποία δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία.

Η έξαρση κηρύχθηκε επίσημα στις 15 Μαΐου στη βορειοανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και αποτελεί τη 17η επιδημία Έμπολα που καταγράφεται στη χώρα. Οι υγειονομικές αρχές εκτιμούν, ωστόσο, ότι ο ιός κυκλοφορούσε για αρκετό χρονικό διάστημα πριν από την επίσημη αναγνώριση της επιδημίας.

Εκατοντάδες κρούσματα σε Κονγκό και Ουγκάντα

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά 381 κρούσματα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, εκ των οποίων τα 64 ήταν θανατηφόρα.

Faith, fear and trust

In eastern DR Congo, @WHO and partners are battling more than Ebola – they are working to convince communities that the disease is real, while respecting deeply held beliefs.https://t.co/jnVq0xH1cO

— UN News (@UN_News_Centre) June 5, 2026

Στην γειτονική Ουγκάντα έχουν καταγραφεί 16 επιβεβαιωμένα κρούσματα και ένας θάνατος. Παράλληλα, επτά ασθενείς έχουν αναρρώσει στο Κονγκό και δύο στην Ουγκάντα.

Ένας από τους πιο θανατηφόρους ιούς

Ο ιός Έμπολα έχει προκαλέσει τουλάχιστον 15.000 θανάτους στην Αφρική κατά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η θνητότητά του κυμαίνεται από 25% έως και 90%, ανάλογα με το στέλεχος και τις συνθήκες αντιμετώπισης.

In a crucial boost to the #Ebola response in Ituri, @MONUSCO has handed over vital logistical support to @WHO.

The donation, including three armoured vehicles, an all-terrain 4×4 vehicle and two ambulances, will strengthen response operations and help ensure that lifesaving… pic.twitter.com/2WEuqlUliP

— WHO African Region (@WHOAFRO) June 5, 2026

Η πιο σοβαρή επιδημία που έχει καταγραφεί στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό σημειώθηκε την περίοδο 2018-2020, όταν σχεδόν 2.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε σύνολο περίπου 3.500 επιβεβαιωμένων κρουσμάτων.

Ωστόσο, οι επιστήμονες του ΠΟΥ γνωρίζουν ότι η επιδημία έχει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί περισσότερα από 900 ύποπτα κρούσματα και 220 ύποπτοι θάνατοι από τη νόσο. 

Την περασμένη Παρασκευή, ο ΠΟΥ αναβάθμισε την αξιολόγηση κινδύνου σε πολύ υψηλή σε εθνικό επίπεδο.

Ο Οργανισμός εξακολουθεί να αξιολογεί τον κίνδυνος ως υψηλό σε περιφερειακό επίπεδο και χαμηλό σε διεθνές επίπεδο. Οι χώρες που συνορεύουν με τη Λαίκή Δημοκρατία του Κονγκό βρίσκονται σε ζώνη υψηλού κινδύνου και πρέπει να λάβουν άμεσα μέτρα. 

Ακύρωση εθνικής γιορτής στην Ουγκάντα

Στην Ουγκάντα έχουν καταγραφεί 5 επιβεβαιωμένα κρούσματα Έμπολα και ένας θάνατος από τη νόσο. Ειδικά μέτρα λήφθησαν ώστε να ακυρωθούν οι εορταστικές εκδηλώσεις για την  Ημέρα των Μαρτύρων προκειμένου  να αποφευχθεί η περαιτέρω διασπορά του ιού.

Η Ημέρα των Μαρτύρων (Martyrs’ Day) τιμάται στην Ουγκάντα κάθε χρόνο στις 3 Ιουνίου, προσελκύει περισσότερους από 2 εκατ. επισκέπτες και αποτελεί επίσημη εθνική αργία που μνημονεύει τους 45 Χριστιανούς μάρτυρες (22 Καθολικούς και 23 Αγγλικανούς) οι οποίοι εκτελέστηκαν μεταξύ 1885 και 1887 από τον βασιλιά Μβάνγκα Β’ της Μπουγκάντα επειδή αρνήθηκαν να απαρνηθούν την πίστη τους. 

Θυμίζουμε ότι η τρέχουσα επιδημία στην Ουγκάντα και το Κονγκό οφείλεται στο στέλεχος Μπουντιμπουγκιό για το οποίο δεν υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα, ούτε εμβόλια.

Απελευθέρωση επιπλέον κονδυλίων

Μαζί με το Κέντρο Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων (CDC) Αφρικής ο ΠΟΥ δημιούργησε μια ομάδα υποστήριξης για την διαχείριση του  ξεσπάσματος. Επιπλέον,  ο ΠΟΥ αποδέσμευσε κονδύλι ύψους  3.9 εκατ. δολαρίων από το Ταμείο Χρηματοδότησης  έκτακτης ανάγκης.

Ο Οργανισμός  θυμίζει ότι έχουν καταγραφεί  δύο προηγούμενα ξεσπάσματα Έμπολα, ένα εκ των οποίων  στην Ουγκάντα το 2007 και ένα στο Κονγκό το  2012.

Σε κλινικές μελέτες 2 μονοκλωνικά αντισώματα και ένα αντιβιοτικό σαν χημειοπροφύλαξη μετά την έκθεση

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο ΠΟΥ επιθεώρησε τα υπάρχοντα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης για φάρμακα, εμβόλια και διαγνωστικά τεστ για το στέλεχος του ιού Μπουντιμπουγκιό και ζήτησε να δοθεί προτεραιότητα σε 2 μονοκλωνικά αντισώματα, ώστε να δοκιμαστούν σε προχωρημένο στάδιο κλινικών μελετών.

Επίσης, ζήτησε να δοθεί προτεραιότητα στην αξιολόγηση  του αντιβιοτικού obeldesivir (ομπελδεσιβίρη)  σε κλινική μελέτη σαν χημειοπροφύλαξη μετά την  έκθεση, στις στενές  επαφές των κρουσμάτων.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ τόνισε πως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα εξαιρετικά σοβαρό και δύσκολο στην αντιμετώπιση του ξέσπασμα και υπογράμμισε  πως «τα πράγματα θα χειροτερέψουν προτού βελτιωθούν». Ωστόσο μέχρι τώρα κάθε ξέσπασμα Έμπολα αντιμετωπίστηκε και περιορίστηκε και κατά τον ίδιο τρόπο θα αντιμετωπιστεί κι αυτό  αρκεί να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των κρατών και των φορέων. 

Η μετάδοσή του γίνεται αστραπιαία μέσω της άμεσης επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά ή αίμα, καθιστώντας κάθε ξέσπασμα της νόσου μια εν δυνάμει παγκόσμια υγειονομική κρίση.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, η ιατρική κοινότητα είχε μέχρι σήμερα στη διάθεσή της πολύ περιορισμένα προληπτικά μέσα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), τα δύο μοναδικά εγκεκριμένα εμβόλια παρουσιάζουν ένα σημαντικό κενό: στοχεύουν σχεδόν αποκλειστικά στο στέλεχος του Ζαΐρ (Zaire ebolavirus). Αυτό σημαίνει ότι απέναντι σε άλλα εξίσου επικίνδυνα στελέχη, όπως το Bundibugyo που προκαλεί τις πρόσφατες επιδημικές εξάρσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, δεν υπήρχε αποτελεσματική εμβολιαστική κάλυψη.

Η ανατροπή μέσω του αγγελιαφόρου RNA

Τη λύση σε αυτό το παγκόσμιο αδιέξοδο υπόσχεται να δώσει μια νέα επιστημονική ανακάλυψη από την Κίνα. Ερευνητές ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος, το οποίο χρησιμοποιεί την ίδια προηγμένη πλατφόρμα που γνωρίσαμε στα εμβόλια κατά της COVID-19. Η φιλοσοφία του εμβολίου βασίζεται στην παροχή γενετικών οδηγιών στον οργανισμό ώστε να αναγνωρίζει ταυτόχρονα πολλαπλά, θανατηφόρα στελέχη του ιού, χωρίς να απαιτείται η χρήση ζωντανού ή εξασθενημένου παθογόνου.

Η καινοτομία του συγκεκριμένου σκευάσματος κρύβεται στον έξυπνο, διπλό σχεδιασμό του, ο οποίος «προπονεί» το ανοσοποιητικό σύστημα σε δύο μέτωπα:

• Στοχεύει στην επιφάνεια του ιού: Το εμβόλιο περιέχει τρεις γλυκοπρωτεΐνες, οι οποίες μοιάζουν με τις «ακίδες» με τις οποίες ο ιός προσβάλλει τα κύτταρά μας. Η παρουσία τους διεγείρει την παραγωγή ισχυρών εξουδετερωτικών αντισωμάτων.
• Στοχεύει στον σκληρό πυρήνα του ιού: Παράλληλα, περιλαμβάνει μια νουκλεοπρωτεΐνη, δηλαδή μια εσωτερική δομική πρωτεΐνη που παραμένει σταθερή και απαράλλαχτη σε όλα σχεδόν τα στελέχη του Έμπολα. Αυτή η προσθήκη ενεργοποιεί τα Τ-κύτταρα (κυτταρική ανοσία), τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα που έχουν ήδη μολυνθεί.

Αυτός ο συνδυασμός εξασφαλίζει μια ολοκληρωμένη και εξαιρετικά συμβατή ανοσολογική απάντηση, ικανή να αντιμετωπίσει τον ιό ακόμη κι αν αυτός μεταλλαχθεί.

Μακροχρόνια προστασία που άγγιξε το 100%

Οι προκλινικές δοκιμές σε εργαστηριακά μοντέλα έδωσαν εξαιρετικά αισιόδοξα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, ποντίκια που είχαν εμβολιαστεί και στη συνέχεια εκτέθηκαν στον ιό Έμπολα και στο στέλεχος Bundibugyo εμφάνισαν ποσοστό επιβίωσης 100%. Ο ιός εξαφανίστηκε εντελώς από το αίμα τους, καθώς και από ζωτικά όργανα-στόχους, όπως το ήπαρ και ο σπλήνας. Αντίστοιχα, χάμστερ που μολύνθηκαν με το στέλεχος του Σουδάν κατάφεραν να αποβάλουν πλήρως τον ιό από το κυκλοφορικό τους σύστημα, διατηρώντας απόλυτα σταθερό το βάρος τους.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα, ωστόσο, αφορούσε τη διάρκεια της ανοσίας. Τα εμβολιασμένα ποντίκια διατήρησαν την ισχυρή προστασία τους για περίπου 17 μήνες μετά τη λήψη του εμβολίου – μια εξαιρετικά μακρά περίοδος για τα συγκεκριμένα ζωικά δεδομένα, που υποδηλώνει τη δημιουργία ισχυρής ανοσολογικής μνήμης.

Ο οδικός χάρτης για το μέλλον

Παρά τον ενθουσιασμό που φέρνουν αυτά τα αποτελέσματα, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι το εμβόλιο βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο. Η επιστημονική διαδρομή επιβάλλει τώρα τη διεξαγωγή δοκιμών σε ανώτερα ζωικά μοντέλα (όπως τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα), προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι το προφίλ ασφάλειας και αποτελεσματικότητας παραμένει αμετάβλητο.

Μόλις ολοκληρωθεί με επιτυχία και αυτό το στάδιο, θα ξεκινήσουν οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, με την προσδοκία το εμβόλιο mRNA ευρέος φάσματος να αποτελέσει την οριστική ασπίδα προστασίας των ευάλωτων πληθυσμών απέναντι σε μια από τις πιο φονικές απειλές του πλανήτη.  

Πηγή: Medicalxpress

Στα ανατολικά της χώρας έχουν σημειωθεί εμπρηστικές επιθέσεις σε κέντρα θεραπείας για τον Έμπολα, δύο κέντρα σε δύο πόλεις επλήγησαν την περασμένη εβδομάδα, αποκαλύπτοντας την οργή σε μια περιοχή που μαστίζεται από τη βία που συνδέεται με ένοπλες ανταρτικές ομάδες, τον εκτοπισμό μεγάλου αριθμού ανθρώπων, την αποτυχία της τοπικής αυτοδιοίκησης και τις περικοπές της διεθνούς βοήθειας που, σύμφωνα με τους ειδικούς, έχουν απογυμνώσει τις εγκαταστάσεις υγείας σε ευάλωτες κοινότητες.

Μια άλλη πηγή οργής είναι τα αυστηρά πρωτόκολλα της ταφής των ύποπτων θυμάτων του Έμπολα, για τα οποία οι αρχές αναλαμβάνουν την ευθύνη όπου μπορούν για να αποτρέψουν την περαιτέρω εξάπλωση της νόσου, εμποδίζοντας τις παραδοσιακές τελετές- όπου οι οικογένειες προετοιμάζουν τα σώματα και οι άνθρωποι συγκεντρώνονται για την κηδεία.

Οι αρχές στο βορειοανατολικό Κονγκό έχουν πλέον απαγορεύσει τις νεκρώσιμες αγρυπνίες και τις συγκεντρώσεις άνω των 50 ατόμων, ενώ ένοπλοι στρατιώτες και αστυνομικοί φρουρούν ορισμένες ταφές που πραγματοποιούνται από εργαζόμενους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Αιματηρός εμφύλιος

Το ανατολικό Κονγκό έχει βιώσει εδώ και χρόνια επιθέσεις από δεκάδες ομάδες ανταρτών και μαχητών που διατηρούν δεσμούς με ξένες χώρες ή την εξτρεμιστική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος. Οι αντάρτες M23 που υποστηρίζονται από τη Ρουάντα ελέγχουν τμήματα της περιοχής.

Η κυβέρνηση του Κονγκό εξακολουθεί να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τη βορειοανατολική επαρχία Ιτούρι, η οποία αποτελεί το επίκεντρο της επιδημίας Έμπολα, ο έλεγχός της είναι αδύναμος. Οι Συμμαχικές Δημοκρατικές Δυνάμεις, μια ισλαμιστική ομάδα της Ουγκάντα ​​που συνδέεται με το Ισλαμικό Κράτος, είναι μια από τις κυρίαρχες ανταρτικές ομάδες εκεί και είναι υπεύθυνες για βίαιες επιθέσεις εναντίον αμάχων στόχων.

Το γραφείο ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ αναφέρει ότι σχεδόν 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους λόγω των συγκρούσεων στο Ιτούρι. Αυτό σημαίνει ότι η επιδημία του Έμπολα «ξεδιπλώνεται σε κοινότητες που ήδη αντιμετωπίζουν ανασφάλεια, εκτοπισμό και εύθραυστα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης», δήλωσε η Γκαμπριέλα Αρένας, περιφερειακή συντονίστρια της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εταιρειών Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου.

Υπάρχουν ανησυχίες ότι η ασθένεια μπορεί να εξαπλωθεί στα μεγάλα στρατόπεδα εκτοπισμένων κοντά στην πόλη Μπούνια, όπου αναφέρθηκαν τα πρώτα κρούσματα. Οι ειδικοί στον τομέα της υγείας λένε ότι οι περικοπές της διεθνούς βοήθειας πέρυσι από τις ΗΠΑ και άλλα πλούσια έθνη ήταν καταστροφικές για το ανατολικό Κονγκό λόγω των πολλαπλών προβλημάτων του.

Οι ομάδες βοήθειας που καταπολεμούν αυτήν την επιδημία επί τόπου λένε ότι δεν διαθέτουν τον εξοπλισμό που χρειάζονται, όπως ασπίδες προσώπου και στολές για την προστασία των εργαζομένων στον τομέα της υγείας από μολύνσεις, κιτ δοκιμών, σακούλες για πτώματα και άλλα υλικά που απαιτούνται για την ασφαλή ταφή των σορών όσων έχουν πεθάνει, κάτι που μπορεί να είναι εξαιρετικά μεταδοτικό.

Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά ότι 64 μολύνσεις και έξι θάνατοι οφείλονται πράγματι στον Έμπολα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είχε αναφέρει την Τετάρτη σχεδόν 600 ύποπτα κρούσματα και 130 θανάτους, επισημαίνοντας ωστόσο ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος, καθώς πολλά περιστατικά δεν δηλώνονται επίσημα.

Στη γειτονική Ουγκάντα, το υπουργείο Υγείας διαβεβαίωσε ότι δεν έχουν εντοπιστεί νέα περιστατικά πέρα από δύο πολίτες της ΛΔ Κονγκό. Ο ένας ασθενής κατέληξε, ενώ ο δεύτερος βρέθηκε αρνητικός στον ιό και συνεχίζει να λαμβάνει θεραπεία.

Σύμφωνα με τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (ACDC), η τρέχουσα επιδημία ξεκίνησε πριν από περίπου δύο μήνες στην επαρχία Ιτουρί, στα βορειοανατολικά της χώρας, κοντά στα σύνορα με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Πρόκειται για τη 17η καταγεγραμμένη επιδημία Έμπολα στη χώρα από το 1976.

Η έξαρση αποδίδεται στο σπάνιο στέλεχος Μπουντιμπουγκιό, για το οποίο δεν υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια ή εξειδικευμένες θεραπείες, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τον περιορισμό της νόσου.

Ο Έμπολα είναι εξαιρετικά μεταδοτικός και παρουσιάζει υψηλά ποσοστά θνητότητας, ενώ μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με μολυσμένα άτομα ή με σωματικά υγρά.

Υπενθυμίζεται ότι περισσότεροι από 11.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη μεγάλη επιδημία του Έμπολα στη δυτική Αφρική την περίοδο 2014-2015, σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις.

Εν αναμονή της άφιξης ιατρικού υλικού σε απομονωμένες περιοχές της ΛΔ Κονγκό, που μαστίζονται από τη βία ένοπλων οργανώσεων, οι κάτοικοι οργανώνονται όπως μπορούν, μερικές φορές χωρίς «καμία προφύλαξη».

Ομάδα των Γιατρών χωρίς Σύνορα (MSF) στη Μπούνια, πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι που θεωρείται επίκεντρο της επιδημίας, προσπάθησε να μεταφέρει ύποπτα κρούσματα σε κοντινά νοσοκομεία, αλλά όλα απάντησαν: «Είμαστε γεμάτα από ύποπτα κρούσματα. Δεν έχουμε πλέον χώρο».

«Αυτό μας δίνει μια ιδέα της τρέχουσας χαοτικής κατάστασης», υπογράμμισε η Τρις Νιούπορτ υπεύθυνη του προγράμματος έκτακτων καταστάσεων των MSF.

Ο ιός Έμπολα προκαλεί μεταδοτικό αιμορραγικό πυρετό και έχει υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Ωστόσο οι ειδικοί θεωρούν μικρό τον κίνδυνο να προκαλέσει πανδημία αυτός ο ιός που έχει σκοτώσει περισσότερους από 15.000 ανθρώπους στην Αφρική τα τελευταία 50 χρόνια, καθώς είναι λιγότερο μεταδοτικός από την ιλαρά ή την covid.

Ο ΠΟΥ κήρυξε την Κυριακή υγειονομικό συναγερμό σε παγκόσμιο επίπεδο προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτή τη νέα επιδημία.

Χθες, Τρίτη, ο υπουργός Υγείας της ΛΔ Κονγκό Σάμιουελ Ρότζερ Κάμπα έκανε λόγο για 136 θανάτους που πιστεύεται ότι συνδέονται με τον Έμπολα και περίπου 543 ύποπτα κρούσματα.

Μέχρι στιγμής πολύ λίγα δείγματα έχουν ελεγχθεί σε εργαστήρια και οι απολογισμοί στη ΛΔ Κονγκό βασίζονται κυρίως σε ύποπτα κρούσματα.

«Δεν πιστεύω ότι αυτή η επιδημία θα τελειώσει σε δύο μήνες», προειδοποίησε η Αν Άνσια εκπρόσωπος του ΠΟΥ στη ΛΔ Κονγκό, υπενθυμίζοντας ότι προηγούμενη επιδημία διήρκεσε δύο χρόνια.

«Το εύρος της επιδημίας θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα της απάντησής μας», πρόσθεσε επισημαίνοντας ότι πολλοί τόνοι υλικών έχουν σταλεί στις πληγείσες περιοχές.

Αμερικανός γιατρός

Στο μεταξύ ένας Αμερικανός πολίτης που μολύνθηκε από τον Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό βρίσκεται καθ’ οδόν προς τη Γερμανία για να λάβει θεραπεία, ανακοίνωσαν χθες τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (CDC).

Ο ασθενής έχει ταυτοποιηθεί από τη χριστιανική ιεραποστολή Serge ως ο γιατρός Πίτερ Στάφορντ. Ήδη οι γερμανικές αρχές έχουν επισημάνει ότι θα εισαχθεί στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Charite του Βερολίνου.

Εξάλλου έξι άλλα πρόσωπα που θεωρούνται «επαφές υψηλού κινδύνου» οριστικοποιούν τα σχέδιά τους να ταξιδέψουν στην Ευρώπη, δήλωσε ο Σατίς Πιλάι αρμόδιος για τη διαχείριση του Έμπολα στα CDC.

«Τα πρόσωπα ταξιδεύουν προς την Ευρώπη, περιλαμβανομένης της Γερμανίας, και θα παραμείνουν σε καραντίνα για το διάστημα που θα βρίσκονται υπό παρακολούθηση», σημείωσε ο Πιλάι. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας από αυτούς τους ανθρώπους θα μεταφερθεί στην Τσεχία και οι υπόλοιποι στη Γερμανία.

Καμία προστασία

Στο νοσοκομείο της Ρουαμπάρα, ένα από τα επίκεντρα της επιδημίας στο Ιτούρι, τα μέτρα προστασίας είναι σχεδόν ανύπαρκτα: μια απλή λωρίδα πλαστικού σηματοδοτεί τα όρια του χώρου που έχει οριστεί για τη θεραπεία και την απομόνωση ασθενών με Έμπολα, σύμφωνα με ανταποκριτή του AFP.

«Σκάβουμε τάφους και θάβουμε τους νεκρούς χωρίς γάντια ή οποιαδήποτε προστασία. Είμαστε εντελώς εκτεθειμένοι», δήλωσε ο Σαλάμα Μπαμουνόμπα εκπρόσωπος μιας τοπικής οργάνωσης νέων.

«Μετράμε ήδη περίπου 100 κρούσματα», αλλά «δεν υπάρχει κατάλληλος χώρος για διαλογή και απομόνωση των ύποπτων κρουσμάτων», σημείωσε στέλεχος νοσοκομείου τη Δευτέρα.

«Βρισκόμαστε στη διαδικασία εκφόρτωσης» του εξοπλισμού, «έχουμε όλα όσα θα χρειαστούν οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης», διαβεβαίωσε από την πλευρά του ο υπουργός Υγείας της ΛΔ Κονγκό.

Το Ιτούρι είναι μια πλούσια σε χρυσό επαρχία στο βορειοανατολικό τμήμα της ΛΔ Κονγκό που συνορεύει με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν και μαστίζεται από τη βία ενοπλων ομάδων οι οποίες διαπράττουν τακτικά σφαγές.

Δύο ύποπτα κρούσματα αναφέρθηκαν επίσης στο Μπουτέμπο, ένα σημαντικό εμπορικό σταυροδρόμι που βρίσκεται στην επαρχία του Βόρειου Κίβου, η οποία συνορεύει με το Ιτούρι, σύμφωνα με τον Σάμιουελ Ρότζερ Κάμπα.

Η επαρχία του Βόρειου Κίβου και η γειτονική επαρχία του Νότιου Κίβου είναι χωρισμένες σε περιοχές που ελέγχονται από τον στρατό της ΛΔ Κονγκό και άλλες που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της ένοπλης οργάνωσης M23 η οποία υποστηρίζεται από τη Ρουάντα. Οι μάχες εκεί συνεχίζονταν ακόμη χθες, Τρίτη, σύμφωνα με τοπικές πηγές.

Ο Κονγκολέζος γιατρός και βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Ντένις Μουκουέγκε ζήτησε χθες από τη M23 να ανοίξει ξανά το αεροδρόμιο στη Γκόμα, την πρωτεύουσα του Βόρειου Κίβου, για να διευκολυνθεί η παράδοση της βοήθειας.

Η επιδημία αυτή έρχεται σε μια εποχή που οι ΜΚΟ είναι αντιμέτωπες με μείωση της διεθνούς βοήθειας, ιδίως από τις ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε χθες ότι η Ουάσινγκτον αποδέσμευσε 13 εκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια για την καταπολέμηση του Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό, ενώ παράλληλα κατηγόρησε τον ΠΟΥ ότι ήταν «κάπως αργός» στον εντοπισμό της επιδημίας.

«Χρειαζόμαστε διεθνή βοήθεια. Ο ιός μάς αφορά όλους», δήλωσε ο Σάμιουελ Ρότζερ Κάμπα.

Εκπρόσωπος της Παγκόσμιας Τράπεζας δήλωσε στο AFP ότι «άμεση προτεραιότητα» του οργανισμού είναι «να διασφαλίσει ότι η χρηματοδότηση και η τεχνική υποστήριξη μπορούν να κινητοποιηθούν γρήγορα για να υποστηρίξουν την αντιμετώπιση της επιδημίας».

Δεν υπάρχει εμβόλιο

Για το στέλεχος του ιού που ευθύνεται για αυτή την επιδημία, το Bundibugyo, δεν υπάρχει εμβόλιο ούτε θεραπεία.

Κατά συνέπεια τα μέτρα για την προσπάθεια περιορισμού της εξάπλωσής του βασίζονται κυρίως στην τήρηση των προληπτικών μέτρων και στην ταχεία ανίχνευση κρουσμάτων για τον περιορισμό της επαφών τους.

Οι αρχές της ΛΔ Κονγκό δήλωσαν ότι έχουν εφαρμόσει ενισχυμένους ελέγχους στα σημεία εισόδου της χώρας, αν και ο ιός έχει ήδη περάσει τα σύνορα: ένας θάνατος και ένα κρούσμα έχουν καταγραφεί στην Ουγκάντα. Πρόκειται για δύο υπηκόους της ΛΔ Κονγκό, ενώ δεν έχει αναφερθεί κάποιο τοπικό κρούσμα.

Από χθες η Ουάσινγκτον «συμβουλεύει έντονα» τους πολίτες της να μην ταξιδεύουν στη ΛΔ Κονγκό, το Νότιο Σουδάν ή την Ουγκάντα και το Μπαχρέιν, ενώ ανακοίνωσε ότι για ένα μήνα θα απαγορεύσει την είσοδο σε ταξιδιώτες από αυτές τις τρεις χώρες. Οι ΗΠΑ είχαν ανακοινώσει τη Δευτέρα ότι θα ενισχύσουν τους υγειονομικούς ελέγχους στα σύνορά τους για τους ταξιδιώτες που φτάνουν αεροπορικώς από τις πληγείσες αφρικανικές χώρες.

«Εξετάζουμε ποια είναι τα υποψήφια εμβόλια ή αγωγές που είναι διαθέσιμα και αν ορισμένα ανάμεσά τους θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο αυτής της επιδημίας», ανακοίνωσε στον Τύπο η Ανν Ανσια, εκπρόσωπος του ΠΟΥ στην Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

Ο ΠΟΥ κήρυξε το ξέσπασμα αυτό του εξαιρετικά μεταδοτικού αιμορραγικού πυρετού στην Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα επείγουσα κατάσταση διεθνούς εμβέλειας και συγκάλεσε για σήμερα την επιτροπή εκτάκτων καταστάσεων για την διαχείριση της υγειονομικής κρίσης.

Δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή θεραπευτικές αγωγές για το στέλεχος Bundibugyo του Ebola, που είναι υπεύθυνο για την παρούσα επιδημία και προκαλεί τον θάνατο στο 40% έως 50% των κρουσμάτων.

Ωστόσο, υπάρχει ένα εμβόλιο που ονομάζεται Ervebo, που έχει παρασκευασθεί από την Merck, που έχει χρησιμοποιηθεί για το στέλεχος Zaire και έχει δείξει ότι παρέχει κάποιον βαθμό προστασίας σε δοκιμές σε ζώα.

Το ενδεχόμενο δοκιμής του εμβολίου αυτού και άλλες επιλογές θα βρίσκεται στην ατζέντα της σημερινής συνεδρίασης της επιτροπής του ΠΟΥ.

Ωστόσο, η Ανν Ανσια δηλώνει ότι οι διεθνείς εμπειρογνώμονες θεωρούν ότι το εμβόλιο για το στέλεχος Zaïre δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο της διαχείρισης της παρούσας επιδημίας.