Οι Moody’s, DBRS και Scope επιβεβαίωσαν την επενδυτική βαθμίδα της Ελλάδας, παρά την άνοδο των τιμών ενέργειας και πρώτων υλών. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι «η Ελλάδα είναι σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει εξωτερικά σοκ καθώς τα δημόσια οικονομικά συνεχίζουν να ενισχύονται», τονίζοντας τη σημασία της μείωσης του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ και της δημοσιονομικής πολιτικής που στηρίζει τα νοικοκυριά.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας, οι οποίες, σύμφωνα με τον Moody’s, υπερβαίνουν τις προσδοκίες μετά την πανδημία. Τα πρωτογενή πλεονάσματα διαμορφώθηκαν σε 4,7% του ΑΕΠ το 2024 και 4,4% το 2025, αποτέλεσμα της ανάπτυξης άνω του 2%, της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και του ελέγχου των δημόσιων δαπανών.

Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την πρόωρη αποπληρωμή δανείων της Ευρωζώνης και την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, οδήγησε σε σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, από το 210% του ΑΕΠ το 2020 στο 145% το 2025.

Οι προβλέψεις παραμένουν αισιόδοξες και για τα επόμενα χρόνια. Το ΔΝΤ εκτιμά πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% για το 2026 και περίπου 2,75% μεσοπρόθεσμα, με στόχο τη μείωση του χρέους στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031. Από την πλευρά του, ο Moody’s βλέπει πλεονάσματα άνω του 3% την περίοδο 2026-2027 και περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους στο 140% το 2027.

Αντίστοιχα, ο Scope προβλέπει ταχεία μείωση στο 127% έως το 2030, με σταδιακή επιβράδυνση της αποκλιμάκωσης στη συνέχεια, λόγω παραγόντων όπως η γήρανση του πληθυσμού και η πιθανή επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Ωστόσο, οι διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι από το 2027 και μετά αναμένεται ήπια επιβράδυνση της ανάπτυξης, καθώς θα ολοκληρώνονται τα επενδυτικά προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο DBRS προβλέπει μέσο ρυθμό ανάπτυξης 1,75% έως το 2030, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά 1,8% για το 2026 και περίπου 1,5% μεσοπρόθεσμα.

Κοινή εκτίμηση αποτελεί ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί χρόνο για να αντιμετωπίσει χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως η χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας και η περιορισμένη αύξηση της παραγωγικότητας.

Στις συστάσεις του, το ΔΝΤ δίνει έμφαση στην ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού, τη μείωση των διοικητικών βαρών για τις επιχειρήσεις, τη βελτίωση των κινήτρων για εργασία και την προώθηση πολιτικών δια βίου μάθησης, ως βασικούς άξονες για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής.

«Είπαμε εξαρχής ότι πρέπει να μειωθεί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και αυτός να παρασύρει και τον ΦΠΑ στα καύσιμα. Θέλω να σας δώσω κάποια στοιχεία. Είμαστε μία από τις χώρες που έχουν τα υψηλότερα επίπεδα Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Αντιστοιχεί σε 0,70 ευρώ το λίτρο, ενώ ο κατώτατος σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι γύρω στα 0,39 ευρώ και ο μέσος όρος στα 0,53 ευρώ. Εμείς προτείνουμε να πάμε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο για όσο διαρκεί αυτή η κρίση» σημείωσε.
 
Ενώ παίρνοντας αφορμή από το γεγονός ότι στη δέσμη μέτρων της κυβέρνησης υπάρχει και αυτό της έκτακτης εισφοράς που ως φιλοσοφία ο κ. Μητσοτάκης απέκρουε δημόσια ως λαϊκισμό, ο κ. Ανδρουλάκης πέταξε το γάντι: «Αν άλλαξε άποψη ο κ. Μητσοτάκης και θεωρεί τώρα σωστή την έκτακτη εισφορά, εμείς την επόμενη εβδομάδα θα φέρουμε στη Βουλή πρόταση να υπάρξει έκτακτη εισφορά και για τις τράπεζες για τα φετινά τους κέρδη, τα οποία πολλαπλασιάστηκαν ακόμη περισσότερο από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια».

Αναφερόμενος στην αυριανή του συνάντηση με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο κ. Ανδρουλάκης υπογράμμισε ότι «αυτήν τη στιγμή, έχουμε έναν πρόεδρο στις ΗΠΑ, ο οποίος δεν σέβεται το διεθνές δίκαιο, αποφασίζει και διατάζει, δεν συνομιλεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε αυτά τα μεγάλα θέματα. Και δεν καταλαβαίνω τον λόγο που εμείς πρέπει να έχουμε μια τέτοια επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της Ευρώπης λόγω πρωτοβουλιών μιας χώρας η οποία είναι θωρακισμένη από δύο ωκεανούς. Γι’ αυτό, πρέπει η Ευρώπη να σηκωθεί και να δείξει το ανάστημά της. Υπάρχουν δυνάμεις, οι οποίες, δυστυχώς, λόγω έλλειψης συνεννόησης αδρανούν. Πρέπει, λοιπόν, αυτή η αδράνεια να σταματήσει. Και αυτό θα πω αύριο και στον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Πρέπει να παρθούν πρωτοβουλίες».
 
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στον απόηχο της χθεσινής του ανοικτής επιστολής προς όλους τους Δημόσιους Αξιωματούχους που ήταν στόχοι του predator, εξήγησε ότι «τους καλώ να προστατεύσουν την ίδια τη Δημοκρατία, διότι ορκίστηκαν να υπηρετούν την πατρίδα και τον ελληνικό λαό, το δημόσιο συμφέρον και την εθνική ασφάλεια. Εδώ, λοιπόν, έχουμε μία απόφαση η οποία καταδίκασε ένα παρακράτος, που είχε παγιδεύσει τους τέσσερις αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων. Ένας απόστρατος συνταγματάρχης του Ισραήλ είχε παγιδεύσει τους τέσσερις αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων. Εγώ, λοιπόν, έκανα το χρέος μου. Τους καλώ ως ζήτημα πατριωτικής ευθύνης και εθνικής ασφάλειας να κάνουν και αυτοί το χρέος τους και να τιμήσουν τον όρκο τους. Περιμένω τις πράξεις τους. Η επιστολή μου είναι καθαρή και είναι ένα μήνυμα να μην ξανασυμβεί στην πατρίδα μας τίποτα ανάλογο».
 
Και πρόσθεσε: «Η Νέα Δημοκρατία έχει αποκτήσει μία πολύ μεγάλη ανοχή σε άθλιες πρακτικές, άθλιες συμπεριφορές, που πραγματικά προσβάλλουν τους δημοκρατικούς αγώνες του ελληνικού λαού. Το κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, με την ιστορία που έχει, μπορεί να δεχθεί αυτές τις συμπεριφορές; Έχει τόσο πολύ μεταλλαχθεί; Έχουν τόσο πολύ μεταλλαχθεί που μπορεί το κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή να δεχθεί τέτοια αλλοίωση από το κλειστό σύστημα εξουσίας του κ. Μητσοτάκη;»

Μάλιστα ο κ. Ανδρουλάκης ανακοίνωσε ότι προ ολίγων ωρών παρέλαβε καθαρογραμμένη την απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

«Είναι 2.000 σελίδες. Ήδη έχουμε δει κάποια στοιχεία. Θα τη μελετήσουμε και θα πάρω νέες νομικές και πολιτικές πρωτοβουλίες. Συνεχίζω τον αγώνα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μόλις τη μελετήσουμε θα πάμε σε νέα εξεταστική επιτροπή».

«Σε αυτήν τη φάση της υπόθεσης, θα διαμορφωθούν δύο όχθες. Αυτοί που υπηρετούν την πατρίδα, τον λαό και το δημόσιο συμφέρον και αυτοί που μπροστά στην εξουσία και την καρέκλα σιωπούν. Θα μας κρίνει, λοιπόν, ο ελληνικός λαός για το σε ποια όχθη θα σταθεί ο καθένας και με τι όρους», συμπλήρωσε με νόημα.
 
Ερωτηθείς για την δίκη των Τεμπών, ο κ. Ανδρουλάκης υπογράμμισε ότι «είναι απόλυτη ευθύνη του υπουργείου η εύρυθμη διεξαγωγή της δίκης. Η εικόνα που είδαμε σήμερα, είναι ντροπιαστική. Ντροπιάζει το υπουργείο και την κυβέρνηση, η οποία άλλα έλεγε και άλλα βλέπουμε». Ενώ απαντώντας στο αν θα μπορούσε να είναι λόγος να ζητηθεί η παραίτηση Φλωρίδη, τόνισε: «Ο κ. Φλωρίδης δεν παραιτήθηκε σε άλλα πράγματα, νομίζετε ότι θα παραιτηθεί τώρα; Εδώ δεν παραιτήθηκε όταν τα βρήκαν με τον κ. Βελόπουλο κάτω από το τραπέζι για να αλλάξουν και να διαβρώσουν τη σύνθεση στην ΑΔΑΕ. Τι συζητάμε τώρα; Δεν παραιτήθηκε σε άλλες περιπτώσεις, που έλεγε στη Βουλή ψέματα για αποφάσεις που δεν υπήρχαν ποτέ. Εδώ είπε στη Βουλή ότι δεν υπάρχουν χαλκευμένα του σταθμάρχη και εννοούσε αυτά που υπήρχαν στη δικογραφία, ενώ εγώ πήγα στον Άρειο Πάγο για αυτά που είχε βάλει ένα φιλικό τους μέσο που ήταν χαλκευμένα, πέντε ώρες μετά την τραγωδία. Δηλαδή, μας κορόιδευε, κορόιδευε έντεκα εκατομμύρια Έλληνες λέγοντας τελείως διαφορετικά πράγματα. Και νομίζετε ότι θα παραιτηθεί τώρα;»
 
Ως προς τα πολιτικά δεδομένα, επισήμανε ότι αφήγημα του κ. Μητσοτάκη περί σταθερότητας, ισοδυναμεί με στασιμότητα: «μόλις τελειώσει το Ταμείο Ανάκαμψης και σηκωθεί το χαλί, θα δούμε την ελληνική οικονομία να μπαίνει στην κατάψυξη. Όχι σε τρίτη τετραετία καταστροφής και επιδείνωσης της οικονομίας και της κοινωνίας».

Σύμφωνα με τη Fitch, η Ελλάδα έχει επιτύχει εντυπωσιακή βελτίωση στο δημόσιο χρέος και στα δημοσιονομικά της μεγέθη, γεγονός που αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας σε BBB τον Νοέμβριο του 2025. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη συνεχιζόμενη πτωτική πορεία του χρέους, τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και το αξιόπιστο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής που έχει υιοθετήσει η χώρα.

Η Fitch εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς άνω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, με το πραγματικό ΑΕΠ να αυξάνεται περίπου κατά 2,1%-2,3% την περίοδο 2025-2027.

Η αγορά εργασίας εμφανίζει επίσης βελτίωση, με την απασχόληση να αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, ενώ οι επενδύσεις παρουσιάζουν σημαντική ανάκαμψη μετά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας.

Ωστόσο, η Fitch επισημαίνει ότι παραμένουν ορισμένες διαρθρωτικές προκλήσεις. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η σχετικά χαμηλή παραγωγικότητα, το ακόμη χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και το επίμονο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η δημοσιονομική εικόνα

Η Fitch εκτιμά ότι η δημοσιονομική προσαρμογή της Ελλάδας είναι ιδιαίτερα ισχυρή σε σύγκριση με πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, από περίπου 164% το 2023 σε 132% το 2027, υποστηριζόμενο από υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και σταθερή οικονομική ανάπτυξη.

Παράλληλα, το δημοσιονομικό ισοζύγιο προβλέπεται να παραμείνει θετικό τα επόμενα χρόνια, ενώ η κυβέρνηση διατηρεί ένα συνετό πλαίσιο πολιτικής. Για το 2026, η Fitch σημειώνει ότι τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης, όπως η μείωση του φόρου εισοδήματος, οι επιδοτήσεις ενοικίου και η ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων, θα έχουν συνολικό κόστος περίπου 2 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να εκτροχιάζουν τη δημοσιονομική πορεία.

Οι θετικές δημοσιονομικές εξελίξεις ενισχύονται και από τις ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης, καθώς η ανάπτυξη της οικονομίας παραμένει υψηλότερη από το κόστος δανεισμού, γεγονός που συμβάλλει στη σταθερή αποκλιμάκωση του χρέους.

Το τραπεζικό σύστημα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες εμφανίζουν ισχυρή κερδοφορία και συνεχιζόμενη επιχειρηματική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τη Fitch, η λειτουργική κερδοφορία των τραπεζών παραμένει υψηλή, με τον δείκτη λειτουργικών κερδών προς σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού να κυμαίνεται μεταξύ 2,8% και 3,9% στις μεγάλες τράπεζες.

Η πιστωτική επέκταση παραμένει ισχυρή, με την αύξηση των δανείων να διαμορφώνεται περίπου στο 7%-9% το 2025, κυρίως λόγω της χρηματοδότησης επιχειρήσεων. Παράλληλα, τα έσοδα από προμήθειες αυξάνονται σημαντικά, ενώ η σταθεροποίηση των επιτοκίων και η αύξηση των δανείων στηρίζουν τα καθαρά έσοδα από τόκους.

Στο μέτωπο της κεφαλαιακής επάρκειας, οι δείκτες κεφαλαίου παραμένουν πάνω από τις εποπτικές απαιτήσεις, αν και η Fitch αναμένει σταδιακή μείωση των αποθεμάτων κεφαλαίου τα επόμενα χρόνια λόγω της πιστωτικής επέκτασης και της διανομής μερισμάτων.

Η Fitch διατηρεί θετικές προοπτικές για τις αξιολογήσεις της Eurobank και της Εθνικής Τράπεζας, σημειώνοντας ότι ενδεχόμενη βελτίωση του λειτουργικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναβαθμίσεις. Αντίθετα, για την Alpha Bank και την Τράπεζα Πειραιώς απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στη βελτίωση της ποιότητας ενεργητικού πριν υπάρξει αντίστοιχη αναβάθμιση.

Παρά τη βελτίωση του τραπεζικού συστήματος, η Fitch υπογραμμίζει ότι ο δεσμός μεταξύ κράτους και τραπεζών παραμένει ισχυρός. Στο πλαίσιο αυτό, εξακολουθούν να υπάρχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις για το Δημόσιο, όπως τα αναβαλλόμενα φορολογικά στοιχεία ύψους περίπου 12 δισ. ευρώ και οι κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής» που ανέρχονται περίπου σε 18 δισ. ευρώ.

Οι διεθνείς κίνδυνοι

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Fitch εκτιμά ότι τα έσοδα των επιχειρήσεων στις ανεπτυγμένες αγορές της Ευρώπης θα αυξηθούν περίπου κατά 3% το 2026 και το 2027, εξαιρουμένου του πετρελαϊκού κλάδου. Ωστόσο, ο οίκος επισημαίνει ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα, ιδιαίτερα η σύγκρουση με το Ιράν, ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε ορισμένους κλάδους.

Συνολικά, η Fitch εκτιμά ότι η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε σαφώς ισχυρότερη θέση σε σχέση με την περίοδο της κρίσης χρέους, με ισχυρότερη οικονομία, πιο σταθερά δημόσια οικονομικά και πιο ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα. Ωστόσο, η διατήρηση της θετικής πορείας θα εξαρτηθεί από τη συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την ενίσχυση των επενδύσεων και την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών της οικονομίας.

«Η ανακοίνωση του οίκου Fitch Ratings, σε συνέχεια όλων αυτών που οδήγησαν στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από τη χώρα μας μετά από μια ολόκληρη 15ετία, αποτελεί μια ακόμα ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα. Έρχεται να επιβεβαιώσει εκ νέου, την διεθνή αναγνώριση για την αξιοπιστία, τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της ακολουθούμενης αναπτυξιακής οικονομικής με δημοσιονομική σοβαρότητα και κοινωνικό πρόσημο, που ακολουθείται απαρέγκλιτα από τις κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Αλλά, και τις θετικές προοπτικές που διανοίγονται για την ελληνική οικονομία. Για τη διατήρηση ρυθμών ανάπτυξης πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Για την περαιτέρω ενίσχυση των επενδύσεων. Για την ακόμα μεγαλύτερη μείωση του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ. Για την ακόμα μεγαλύτερη μείωση φόρων. Για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και διεύρυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων στα τραπεζικά ιδρύματα. Κυρίως όμως, για τη δημιουργία ακόμα περισσότερων νέων θέσεων εργασίας για όλους.

Μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής σταθερότητας, παρά τους αντίθετους ανέμους που πνέουν διεθνώς, αλλά και εξίσου σταθεροποιημένα μακροοικονομικά μεγέθη, με την ίδια σύνεση, επιταχύνουμε τις μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη ο τόπος, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της διπλής σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρώπη, τόσο σε επίπεδο εισοδημάτων όσο και σε επίπεδο ισόρροπης ανάπτυξης στο σύνολο της Επικράτειας.

Με την ίδια προσήλωση επιταχύνουμε την έμπρακτη υλοποίηση των δεσμεύσεών μας με στόχο κάθε ευρώ από τους ευρωπαϊκούς και τους εθνικούς πόρους, να αξιοποιηθεί προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας. Με την ίδια συστηματικότητα και ρεαλισμό, να ανατροφοδοτήσουμε τον ενάρετο κύκλο που μετουσιώνει την συλλογική πρόοδο σε ατομική ευημερία».

Αυτό επεσήμανε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε σήμερα στο πλαίσιο του συνεδρίου του Economist με τον πρόεδρο της METLEN Ευάγγελο Μυτιληναίο. Ο οποίος για το ίδιο θέμα εξήρε το ρόλο του κ. Ντράγκι όπως και του κ. Ευάγγελου Βενιζέλου κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης και πρόσθεσε ότι θα πρέπει να αποδώσουμε εύσημα στον σημερινό πρωθυπουργό Κ.Μητσοτάκη για το γεγονός ότι έχουμε έξι χρόνια πολιτικής σταθερότητας στα όποια η οικονομία σταθεροποιήθηκε και κινείται προς τα εμπρός με αποτέλεσμα η κατάσταση να είναι καλύτερη από πολλές χώρες της Βόρειας Ευρώπης.

Στο πλαίσιο της ίδιας συζήτησης ο κ. Ντράγκι επεσήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε ως project ειρήνης και όχι ισχύος, κάτι που πρέπει να αλλάξει. “Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είχε την ανάγκη να αναπτύξει αμυντική ή εξωτερική πολιτική γιατί και τα δύο παρέχονταν από τις ΗΠΑ. Τώρα ξαφνικά συνειδητοποιούμε ότι αυτά τα στοιχεία μας λείπουν. Η Ευρώπη πρέπει να επανεφεύρει τον εαυτό της. Χρειαζόμαστε καλύτερο συντονισμό, συνεργασία και να παίρνουμε μεγάλες σημαντικές αποφάσεις από κοινού”, τόνισε και πρόσθεσε:

«Ο Ζαν Μοννέ είχε δηλώσει ότι η Ευρώπη κάνει βήματα μπροστά ως αποτέλεσμα των κρίσεων. Όμως θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι βρίσκεται σε κρίση. Πρέπει να ορίσουμε ποιες είναι οι βασικές, οι απόλυτες προτεραιότητες στις οποίες θα πρέπει να δοθεί ενιαία απάντηση και στη συνέχεια αν δεν μπορούμε να κινηθούμε από κοινού, θα προχωρήσουν ορισμένες χώρες, όπως γίνεται για παράδειγμα στην άμυνα. Μπορεί κάποιος άλλος στο μέλλον να μπει στην ομάδα. Αυτά τα πράγματα προβλέπονται από τις συνθήκες, έτσι έγινε για παράδειγμα το ευρώ ή η Συνθήκη Σένγκεν».

Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ υπογράμμισε ότι ενώ η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά θεωρητικά ισχύει από το 1992, στην πράξη είναι κατάκερματισμένη και αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι επιχειρήσεις κατευθύνονται στις ΗΠΑ. «Έχουμε, ανέφερε χαρακτηριστικά, έννοια αγορά για τις οδοντόπαστες αλλά όχι για την τεχνητή νοημοσύνη. Τα εμπόδια εξαναγκάζουν ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αντέξουν 27 διαφορετικές δικαιοδοσίες, να φύγουν». Το ίδιο υπογράμμισε για την άμυνα όπου υπάρχουν πολλές επικαλύψεις και διαφορετικές τεχνολογίες. “Έχουμε 1,7 εκατ. στρατιώτες αλλά 27 διαφορετικούς στρατούς. Μόνο αν ενώσουμε τις δυνάμεις μας θα έχουμε ισχύ και την πολύ μεγάλη κλίμακα που απαιτείται. Η αμυντική βιομηχανία έχει εθνικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην ταχεία ανάπτυξη των αμυντικών δαπανών. Τα όπλα που αγοράζουμε από τις ΗΠΑ είναι πολύ πιο ακριβά από ότι αν είχαν παραχθεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για τα θέματα της άμυνας ο κ. Μυτιληναίος τόνισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται 10-15 χρόνια προκειμένου να φθάσει στο επίπεδο ισχύος που απαιτείται, και έως τότε θα πρέπει να κρατήσουμε τη σχέση μας με τις ΗΠΑ. Πρόσθεσε ότι σήμερα υπάρχει μια μοναδική ευκαιρία για την Ευρώπη να προσπαθήσει να συγχωνεύσει την αμυντική της βιομηχανία σε μεγαλύτερες οντότητες, όπως έκαναν οι ΗΠΑ. “Χρειάζονται ισχυρά κίνητρα, όπως είπε, που να αναγκάζουν τις μεγάλες εταιρείες να συνεργαστούν με μικρότερες. Αν εμπλακούν μόνο τρεις – τέσσερις χώρες δεν θα υπάρχει μέλλον και ο αντίκτυπος στον πληθυσμό θα είναι αρνητικός.

   Τέλος για την ενέργεια ο κ. Μυτιληναίος ανέφερε ότι η απανθρακοποίηση προχώρησε πολύ γρήγορα και δημιούργησε περισσότερα προβλήματα που είναι η αύξηση των τιμών και η αποβιομηχάνιση. «Πρέπει να κάνουμε κάποιες επιλογές. Ο πλανήτης κινδυνεύει αλλά πρέπει να υπάρχει ένα σχέδιο για το πόσο γρήγορα πρέπει να προχωρήσουμε. Έχουμε κάνει μεγάλα λάθη και τα πληρώνουμε, ας ελπίσουμε ότι μάθαμε από αυτά», είπε.

Ο κ. Ντράγκι σημείωσε ωστόσο ότι η απανθρακοποίηση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη μπορεί να γίνει ενεργειακά αυτόνομη. Σημείωσε παράλληλα την ανάγκη να υπάρχει συνάφεια μεταξύ στόχων και εργαλείων. Δεν μπορεί, κατέληξε, να καταργηθούν οι κινητήρες εσωτερικής καύσης αν δεν υπάρχει επαρκής ηλεκτρική ενέργεια για τα αυτοκίνητα. Χρειάζονται δίκτυα, αποθήκευση και μεταρρύθμιση της αγοράς ενέργειας. Έχουμε ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από υδροηλεκτρικά τα οποία έχουν αποσβεστεί εδώ και δεκαετίες, οπότε το κόστος παραγωγής είναι σχεδόν μηδέν αλλά η τιμή της ενέργειας ορίζεται με βάση το φυσικό αέριο. Υπάρχουν συγκαλυμμένα συμφέροντα. Η αγορά πρέπει να αλλάξει, διαφορετικά το υψηλό κόστος θα καθυστερήσει το στόχο της απανθρακοποίησης»

Η Επιτροπή αναθεωρεί προς τα πάνω την εκτίμησή της για την ανάπτυξη στην Ελλάδα το 2024. Από 2,1% που ήταν η πρόβλεψη το περασμένο φθινόπωρο η ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2024 διαμορφώθηκε στο 2,3%, σύμφωνα με την Επιτροπή. Σε ό,τι αφορά το 2025 και το 2026, η πρόβλεψη της Επιτροπής παραμένει σταθερή σε σχέση με τις φθινοπωρινές της προβλέψεις. Η αύξηση του ΑΕΠ στην Ελλάδα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,3% το 2025 και στο 2,2% το 2026, «χάρη στη διαρκή κατανάλωση και την αύξηση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ».

Ωστόσο, η Επιτροπή αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη στην ευρωζώνη και την ΕΕ το 2025 και το 2026, σε σχέση με τις Φθινοπωρινές Προβλέψεις. Η εκτίμηση της Επιτροπής για την αύξηση του ΑΕΠ το 2024 στην ευρωζώνη είναι 0,9% και 1.0% στην ΕΕ. Για το 2025 το ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,9% στην ευρωζώνη και 1,1% στην ΕΕ και το 2026 κατά 1,4% και 1,5% αντιστοίχως. (Το φθινόπωρο οι προβλέψεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη στην ευρωζώνη το 2025 ήταν 1,3% στην ευρωζώνη και 1,5% στην ΕΕ και για το 2026 ήταν 1,6% στην ευρωζώνη και 1,8% στην ΕΕ).

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτιμάται στο 3% το 2024 και αναμένεται να μετριαστεί στο 2,8% το 2025 και 2,3% το 2026, «με τις ισχυρές εξελίξεις στους μισθούς και τη ζήτηση να εξακολουθούν να ασκούν πιέσεις στις τιμές του καταναλωτή».

Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη το 2024 θα διαμορφωθεί στο 2,4% και θα μετριαστεί στο 2,1% το 2025 και στο 1,7% το 2026.

Η ανεργία, στην Ελλάδα το 2024 βρίσκεται στο 10,1% και αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται στο 9,3% το 2025 και στο 8,7% το 2026.

«Η Ελλάδα πέτυχε σημαντικό δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2024, το οποίο αναμένεται να διατηρηθεί στον ορίζοντα των προβλέψεων», τονίζει η Επιτροπή. Το 2024, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης κατέγραψε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ. Το 2025, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί, φτάνοντας το 0,7% του ΑΕΠ και το 2026 προβλέπεται να αυξηθεί στο 1,4% του ΑΕΠ. Βοηθούμενο από την ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ συνεχίζει να μειώνεται και αναμένεται να φτάσει το 140,6% το 2026.

Η έκθεση για την Ελλάδα

Αναλυτικότερα, η έκθεση της Επιτροπής για την Ελλάδα τονίζει ότι «η ελληνική οικονομία διατηρεί τη δυναμική της παρά τις αντιξοότητες».

Το 2024, η οικονομία της Ελλάδας αναπτύχθηκε κατά 2,3%. Αυτό, σύμφωνα με την Επιτροπή, τροφοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ιδιωτική κατανάλωση, τις επενδύσεις και τη συσσώρευση αποθεμάτων. Παρά τη συσταλτική δημοσιονομική πολιτική, η αύξηση της εγχώριας ζήτησης ήταν ισχυρή και συνεπαγόταν σημαντική αύξηση των εισαγωγών, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν με βραδύτερο ρυθμό. Ως εκ τούτου, οι καθαρές εξαγωγές επηρέασαν την οικονομική δραστηριότητα.

Με την πρόοδο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, οι επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ αναμένεται να είναι σημαντικές το 2025 και το 2026. Μαζί με τη διατηρήσιμη ισχυρή κατανάλωση, υποστηριζόμενη από τη σταθερή αύξηση του εισοδήματος, αναμένεται να αποτελέσουν τους κύριους μοχλούς οικονομικής ανάπτυξης. Η ζήτηση εισαγωγών αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, δεδομένου του υψηλού περιεχομένου των επενδύσεων σε εισαγωγές. Συνολικά, η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να συνεχίσει να υπερβαίνει το μακροπρόθεσμο δυναμικό της, με ρυθμούς 2,3% το 2025 και 2,2% το 2026.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ελληνική οικονομία αναμένεται να επηρεαστεί μόνο ελαφρά από τους δασμούς των ΗΠΑ, λόγω των σχετικά ασθενών άμεσων και έμμεσων εμπορικών δεσμών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης αυξήθηκαν και κλίνουν προς τα κάτω, καθώς η επίμονη αύξηση του εμπορίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα, μαζί με την επιδείνωση των παγκόσμιων οικονομικών προοπτικών, θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις ελληνικές εξαγωγές, ιδίως τον τουρισμό.

Στενότερη αγορά εργασίας και διατηρήσιμη αύξηση των μισθών

Η αγορά εργασίας βελτιώθηκε τα τελευταία χρόνια και η ευνοϊκή δυναμική συνεχίστηκε στις αρχές του 2025, εκτιμά η Επιτροπή. Μετά από μια κορύφωση το πρώτο τρίμηνο του 2024, τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας έχουν αρχίσει να μειώνονται, αλλά εξακολουθούν να υποδηλώνουν μια στενή αγορά εργασίας, ιδιαίτερα σε τομείς που σχετίζονται με τον τουρισμό και σε εκείνους που απαιτούν υψηλές δεξιότητες. Η απασχόληση αναμένεται να συνεχίσει να επεκτείνεται, αν και με βραδύτερο ρυθμό, καθώς τα κενά δεξιοτήτων και η χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως μεταξύ των γυναικών, περιορίζουν την προσφορά εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πραγματικοί μισθοί ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω, κατά μέσο όρο κατά 1,3% ετησίως κατά τον προβλεπόμενο ορίζοντα. Αυτό υποστηρίζεται επίσης από τις πρόσφατες αυξήσεις των κατώτατων μισθών και τη μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.

Ο πληθωρισμός

Ο γενικός πληθωρισμός ήταν κατά μέσο όρο 3% το 2024, 0,6 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έχει περιοριστεί από την επιτάχυνση των τιμών των υπηρεσιών και την άνοδο των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Κοιτώντας μελλοντικά, οι μισθοί αναμένεται να συνεχίσουν να ασκούν ανοδική πίεση στις τιμές. Ως εκ τούτου, ο πληθωρισμός των υπηρεσιών αναμένεται να επιβραδυνθεί μόνο σταδιακά κατά τον χρονικό ορίζοντα των προβλέψεων. Συνολικά, ο πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 2,8% το 2025 και στο 2,3% το 2026. Ο πληθωρισμός εξαιρουμένων των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων προβλέπεται να παραμείνει υψηλότερος, στο 3,5% και 2,6% το 2025 και το 2026, αντίστοιχα.

Ισχυρότερες δημοσιονομικές προοπτικές

Το 2024, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης ξεπέρασε σημαντικά τις προσδοκίες και κατέγραψε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το προβλεπόμενο έλλειμμα 0,6% του ΑΕΠ στις Φθινοπωρινές Προβλέψεις. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η βελτίωση αυτή οφείλεται στην υποτονική αύξηση των τρεχουσών δαπανών, στα υψηλότερα από τα αναμενόμενα έσοδα από άμεσους φόρους και στις ισχυρές εισπράξεις από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, που συνδέονται όχι μόνο με την ισχυρή αύξηση της απασχόλησης αλλά και με μέτρα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας, όπως η ψηφιακή κάρτα εργασίας και οι αυστηρότερες απαιτήσεις υποβολής δηλώσεων για τις δηλώσεις ΦΠΑ.

Το 2025, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί, φτάνοντας το 0,7% του ΑΕΠ. Από την πλευρά των εσόδων, η πρόβλεψη αντικατοπτρίζει το υψηλότερο βασικό επίπεδο λόγω της ισχυρότερης από την αναμενόμενη απόδοσης εσόδων το 2024 και λαμβάνει υπόψη την αύξηση του φόρου διανυκτέρευσης στα ξενοδοχεία, τα διαρθρωτικά μέτρα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας στους τομείς των τροφίμων και του τουρισμού, με στόχο τη μείωση της αδήλωτης εργασίας και την αύξηση των τελών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αυτά τα μέτρα αναμένεται να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο της προγραμματισμένης μείωσης κατά 1 ποσοστιαία μονάδα του ποσοστού εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και της αύξησης των μισθών του δημόσιου τομέα. Από την πλευρά των δαπανών, οι προβλέψεις ενσωματώνουν μια νέα δέσμη μέτρων, αξίας 0,5% του ΑΕΠ, που ανακοινώθηκε μετά τη δημοσίευση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων του 2024, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής ενός μηνιαίου ενοικίου με κριτήρια εισοδήματος, ενός μόνιμου κοινωνικού επιδόματος 250 ευρώ σε συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος, ανασφάλιστους ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρίες, και μιας ετήσιας αύξησης 500 εκατομμυρίων ευρώ στον εθνικό προϋπολογισμό επενδύσεων.

Το 2026, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να αυξηθεί στο 1,4% του ΑΕΠ με την υπόθεση αμετάβλητης πολιτικής. Αυτή η βελτίωση αναμένεται να υποστηριχθεί από τη συνεχιζόμενη αύξηση των φορολογικών εσόδων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίες αναμένεται να αντισταθμίσουν τις αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις και μισθούς του δημόσιου τομέα. Η δημοσιονομική πολιτική προβλέπεται να είναι επεκτατική, υποστηριζόμενη από τη χρηματοδότηση της ΕΕ, τόσο το 2025 όσο και το 2026.

Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται στο 146,6% το 2025 και στο 140,6% το 2026. Η μείωση οφείλεται στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ καθώς και στα πλεονάσματα του προϋπολογισμού.

   Είναι ενδεικτικό ότι το περιθώριο των ελληνικών 10ετών ομολόγων, έναντι των αντίστοιχων γερμανικών, παραμένει σταθερά κάτω από το όριο του 1%.

   Στο μεταξύ την προσεχή Τετάρτη το Υπουργείο Οικονομικών πρόκειται να προχωρήσει στη δημοπρασία εξάμηνων εντόκων γραμματίων, όπου σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις της αγοράς, το επιτόκιο τους αναμένεται να διαμορφωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα, πέριξ του 3,80%, από την προηγούμενη δημοπρασία (3,83%) του Φεβρουαρίου.

   Πάντως τόσο η εγχώρια αγορά ομολόγων όσο και εν γένει οι μεγαλύτερες αγορές της ευρωζώνης φαίνεται να έχουν προεξοφλήσει, παρά την προσπάθεια που καταβάλουν κάποια στελέχη της ΕΚΤ να μετριάσουν τις προσδοκίες, ότι η Κεντρική Τράπεζα θα προχωρήσει μέχρι τέλος του έτους σε τρεις με τέσσερεις μειώσεις των επιτοκίων της.

   Είναι ενδεικτικό ότι η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ έστειλε σήμερα σαφές μήνυμα, επισημαίνοντας ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να δεσμευτεί για συγκεκριμένο αριθμό μειώσεων επιτοκίων ακόμη και αφού αρχίσει να μειώνει το κόστος δανεισμού.

   Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέδριο στη Φρανκφούρτη, «οι αποφάσεις μας θα πρέπει να παραμείνουν εξαρτώμενες από τα δεδομένα και να λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίαση του δ.σ ανταποκρινόμενοι στις νέες πληροφορίες καθώς αυτές έρχονται» προσθέτοντας πως «τούτο συνεπάγεται ότι, ακόμη και μετά την πρώτη μείωση των επιτοκίων, δεν μπορούμε να δεσμευτούμε εκ των προτέρων σε μια συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων».

   Στη δευτερογενή αγορά ομολόγων σήμερα, και πιο συγκεκριμένα στο Ηλεκτρονικό Σύστημα Συναλλαγών (ΗΔΑΤ) της Τραπέζης της Ελλάδας καταγράφηκαν συναλλαγές 51 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 42 εκατ. ευρώ αφορούσαν σε εντολές αγοράς.

   Η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου αυξήθηκε οριακά στο 3,42% από 3,41% που έκλεισε χθες, έναντι 2,43% του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου, με αποτέλεσμα το περιθώριο να διαμορφωθεί στο 0,99%

   Στην αγορά συναλλάγματος ανοδικά κινείται το ευρώ έναντι του δολαρίου, προεξοφλώντας την απόφαση της Fed να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια, με αποτέλεσμα το απόγευμα το ευρωπαϊκό νόμισμα να διαπραγματεύεται στα 1,0852 δολ. από το επίπεδο των 1,0837 δολ. που άνοιξε η αγορά.

Για το 2022, η EBRD προβλέπει ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα αυξηθεί 3,9% καθώς η ανάκαμψη θα επιταχύνεται και θα προωθούνται σημαντικά έργα υποδομών. Ωστόσο, σημειώνει, παραμένουν σημαντικοί καθοδικοί κίνδυνοι, που συνδέονται κυρίως με την πορεία της πανδημίας του κορονοϊού και τον αντίκτυπό της στον τουρισμό και άλλες υπηρεσίες.

“Παράθυρο” για κοινωνικό μέρισμα – Ποιους αφορά από τι θα κριθεί

Η ελληνική οικονομία, σημειώνει η έκθεση, ανακάμπτει σθεναρά μετά τη μεγάλη συρρίκνωσή της κατά 9% το 2020. Το ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο του 2021 αυξήθηκε 4,5% σε τριμηνιαία βάση και περαιτέρω κατά 3,4% στο δεύτερο τρίμηνο. Ο τουριστικός τομέας είχε καλύτερη από την αναμενόμενη επίδοση φέτος, αν και κινείται ακόμη αρκετά χαμηλότερα από τα επίπεδα – ρεκόρ του 2019.

Για τη δημοσιονομική πολιτική, η EBRD αναφέρει ότι παραμένει προσανατολισμένη στα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης, με το έλλειμμα πιθανόν να υπερβεί το 7% του ΑΕΠ για δεύτερο συνεχόμενο έτος.

Η υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ και το ΕΣΠΑ αναμένεται να συμβάλλουν σημαντικά στην ανάπτυξη, τονίζει ο οίκος.

O αναπληρωτής διευθυντής της τράπεζας, Peter Sanfey, δήλωσε: «Η ταχεία ανάπτυξη της οικονομίας έως τώρα το 2021 είναι ένα πολύ θετικό σημάδι και είναι ενθαρρυντικό να βλέπει κανείς την ισχυρή εστίαση στην πράσινη και την ψηφιακή ατζέντα στο ελληνικό σχέδιο ανάκαμψης, το οποίo προδιαθέτει θετικά για μία μελλοντική βιώσιμη ανάπτυξη».

Ανάπτυξη 5,5% των χωρών της EBRD

Η EBRD αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψή της και για το σύνολο των χωρών που χρηματοδοτεί στο 5,5% από 4,2% σε σχέση με τον Ιούνιο, μετά την ισχυρή επίδοση στο πρώτο φετινό εξάμηνο, αλλά προειδοποίησε για τους σοβαρούς κινδύνους στο μέλλον.

«Οι υψηλές τιμές των εμπορευμάτων και της ενέργειας, οι σφιχτές αγορές εργασίας, η διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας και οι υποτιμήσεις νομισμάτων ορισμένων οικονομιών της EBRD είχαν αρχίσει να ωθούν ανοδικά τον πληθωρισμό πριν ακόμη την τελευταία έξαρση των κρουσμάτων κορονοϊού. Κατά μέσο όρο, ο πληθωρισμός στις περιοχές της EBRD υπερέβη τον Σεπτέμβριο του 2021 τα επίπεδα του 2019 κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες. Αντιδρώντας, μία σειρά κεντρικών τραπεζών στις περιοχές της EBRD αύξησαν τα βασικά επιτόκιά τους», σημειώνει η τράπεζα.