Η αποχώρηση του Τσαντ άναψε νέα φωτιά

Η πιο πρόσφατη εξέλιξη ήρθε από το Τσαντ, το οποίο γνωστοποίησε επίσημα στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, την πρόθεσή του να αποχωρήσει από το Καταστατικό της Ρώμης, τη συνθήκη που ίδρυσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Η κυβέρνηση του Τσαντ υποστήριξε ότι το Δικαστήριο εφαρμόζει «γεωγραφικά επιλεκτική δικαιοσύνη», κατηγορώντας το ότι επικεντρώνει δυσανάλογα τις έρευνές του στην Αφρική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, από τις 13 βασικές έρευνες που έχουν ανοίξει από την έναρξη λειτουργίας του θεσμού, οι εννέα αφορούν αφρικανικές χώρες, ενώ οι υπόλοιπες δεν έχουν καταλήξει σε ουσιαστικά αποτελέσματα.

Το Τσαντ είναι η πέμπτη χώρα που ανακοινώνει αποχώρηση το τελευταίο διάστημα, μετά τη Βενεζουέλα, τη Μπουρκίνα Φάσο, το Μάλι και τον Νίγηρα, ενισχύοντας τις ανησυχίες για ένα κύμα αμφισβήτησης του θεσμού.

Η Ουάσιγκτον στο προσκήνιο

Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετέχουν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, εμφανίζονται να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις τελευταίες εξελίξεις.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση του Τσαντ, η απόφαση για αποχώρηση ακολούθησε επαφές με Αμερικανούς αξιωματούχους. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο υφυπουργός Εξωτερικών για τις αφρικανικές υποθέσεις, Φρανκ Γκαρσία, επικοινώνησε με την κυβέρνηση της χώρας, προτρέποντάς την να επανεξετάσει τη συμμετοχή της στο Δικαστήριο.

Η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει το ΔΠΔ «αναξιόπιστο» και έχει καλέσει και άλλα κράτη να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.

Μια σύγκρουση δεκαετιών

Η αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου έχει βαθιές ρίζες.

Η κυβέρνηση του Μπιλ Κλίντον συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για το Καταστατικό της Ρώμης το 1998, χωρίς όμως να αποδεχθεί το τελικό κείμενο. Λίγα χρόνια αργότερα, ο πρόεδρος Τζορτζ Ου. Μπους απέσυρε επισήμως την αμερικανική υπογραφή από τη συνθήκη.

Το 2002 το αμερικανικό Κογκρέσο ενέκρινε νομοθεσία που επιτρέπει τη λήψη κάθε αναγκαίου μέτρου για την προστασία Αμερικανών πολιτών από πιθανές διώξεις του Δικαστηρίου, ενώ παράλληλα προώθησε διμερείς συμφωνίες με δεκάδες χώρες ώστε να αποτρέπεται η παράδοσή τους στη Χάγη.

Από τη συνεργασία στις κυρώσεις

Υπήρξαν περίοδοι περιορισμένης συνεργασίας.

Η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους επέτρεψε την παραπομπή της κρίσης στο Νταρφούρ, ενώ επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν την παραπομπή της υπόθεσης της Λιβύης και συνέδραμαν σε ορισμένες έρευνες.

Η κατάσταση άλλαξε όταν το ΔΠΔ άρχισε να εξετάζει πιθανές παραβιάσεις από αμερικανικές δυνάμεις στο Αφγανιστάν, αλλά και υποθέσεις που αφορούσαν το Ισραήλ.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απάντησε με κυρώσεις σε στελέχη του Δικαστηρίου και με ανάκληση θεωρήσεων εισόδου εισαγγελικών λειτουργών. Ο τότε σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζον Μπόλτον είχε διαμηνύσει ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να αναγνωρίσει καμία αρμοδιότητα του Δικαστηρίου απέναντι σε Αμερικανούς ή Ισραηλινούς πολίτες.

Η νέα σύγκρουση γύρω από το Ισραήλ

Η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν ανέστειλε αρχικά τις κυρώσεις, επιδιώκοντας μια πιο ισορροπημένη σχέση με το Δικαστήριο.

Η απόφαση όμως της εισαγγελίας του ΔΠΔ να κινηθεί δικαστικά κατά Ισραηλινών αξιωματούχων επανέφερε την ένταση. Ο Μπάιντεν χαρακτήρισε τις σχετικές κινήσεις «εξοργιστικές», ενώ με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο η αμερικανική στάση έγινε ακόμη πιο επιθετική.

Τον Φεβρουάριο του 2025 επανήλθαν οι κυρώσεις κατά του Δικαστηρίου, με την αμερικανική κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι οι ενέργειές του συνιστούν απειλή για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.

Κρίση και στο εσωτερικό της Χάγης

Σαν να μην έφταναν οι εξωτερικές πιέσεις, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο βρίσκεται αντιμέτωπο και με εσωτερική κρίση.

Η διαδικασία αντικατάστασης του εισαγγελέα Καρίμ Χαν, μετά την απομάκρυνσή του εξαιτίας καταγγελιών για σοβαρή ανάρμοστη συμπεριφορά, έχει δημιουργήσει κλίμα αβεβαιότητας.

Νομικοί εκτιμούν ότι η θέση του νέου εισαγγελέα έχει γίνει ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς όποιος την αναλάβει ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με αμερικανικές κυρώσεις, ταξιδιωτικούς περιορισμούς ή ακόμη και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.

Το μεγάλο ερώτημα

Οι διαδοχικές αποχωρήσεις κρατών, οι πιέσεις της Ουάσιγκτον και η εσωτερική κρίση στη διοίκηση του Δικαστηρίου συνθέτουν το πιο δύσκολο περιβάλλον που έχει αντιμετωπίσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο από την ίδρυσή του.

Το αν πρόκειται για μια παροδική κρίση ή για την αρχή μιας μακράς περιόδου αποδυνάμωσης του θεσμού θα φανεί τα επόμενα χρόνια. Προς το παρόν, η μάχη γύρω από το μέλλον του ΔΠΔ δεν δίνεται μόνο στις δικαστικές αίθουσες της Χάγης, αλλά και στα κέντρα λήψης αποφάσεων των μεγάλων δυνάμεων.

Σπύρος Σιδέρης

Ο Ντομινίκ Στρος-Καν, επικεφαλής τότε του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, συνελήφθη στη Νέα Υόρκη τον Μάιο του 2011, ενώ η Ελλάδα και η Ευρωζώνη βίωναν τις δραματικότερες στιγμές της οικονομικής κρίσης.

Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, ο εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Καρίμ Χαν βρέθηκε στο επίκεντρο καταγγελιών για ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά, έχοντας προηγουμένως ζητήσει εντάλματα σύλληψης κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν και αργότερα κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Πρόκειται για δύο διαφορετικές υποθέσεις, χωρίς κοινά πραγματικά περιστατικά. Παρ’ όλα αυτά, η χρονική τους τοποθέτηση εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις.

Η πτώση του ανθρώπου που βρισκόταν στην κορυφή του ΔΝΤ

Η υπόθεση του Ντομινίκ Στρος-Καν υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά και επικοινωνιακά σοκ της τελευταίας εικοσαετίας. Ο άνθρωπος που παρουσιαζόταν ως το φαβορί για την προεδρία της Γαλλίας και θεωρούνταν μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες του διεθνούς οικονομικού συστήματος βρέθηκε ξαφνικά με χειροπέδες μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες.

Εκείνη την περίοδο η Ελλάδα βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, η Ευρωζώνη δοκιμαζόταν και το ΔΝΤ συμμετείχε στις αποφάσεις που θα καθόριζαν το μέλλον ολόκληρης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο Στρος-Καν δεν ήταν ένας απλός διαχειριστής. Ήταν ένας από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στις πιο κρίσιμες διαπραγματεύσεις εκείνης της εποχής.

Η ποινική υπόθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες τελικά δεν οδηγήθηκε σε δίκη, καθώς η εισαγγελία εγκατέλειψε τις κατηγορίες λόγω σοβαρών ζητημάτων αξιοπιστίας της βασικής καταγγέλλουσας. Πολιτικά όμως η ζημιά είχε ήδη γίνει. Η καριέρα του ουσιαστικά τελείωσε μέσα σε λίγες ημέρες.

Η υπόθεση που άγγιξε την κορυφή του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου

Η περίπτωση του Καρίμ Χαν εξελίχθηκε σε εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, αλλά επίσης σε μια περίοδο εξαιρετικά υψηλής διεθνούς έντασης.

Ως εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου είχε ήδη προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις ζητώντας την έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ακολούθησε η απόφαση να ζητήσει εντάλματα και κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου και άλλων προσώπων για την κατάσταση στη Γάζα, τοποθετώντας το Δικαστήριο στο επίκεντρο μιας από τις πιο έντονες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις των τελευταίων ετών.

Λίγο αργότερα ήρθαν στο φως καταγγελίες σε βάρος του ίδιου του Καρίμ Χαν, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο έρευνας και δημιούργησαν νέα πίεση στο κύρος του ίδιου του θεσμού.

Οι συμπτώσεις και τα ερωτήματα

Οι δύο υποθέσεις δεν είναι ίδιες. Δεν έχουν την ίδια νομική πορεία, ούτε τα ίδια πραγματικά περιστατικά. Κάθε μία πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τα δικά της στοιχεία.

Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που δύσκολα περνά απαρατήρητο. Και στις δύο περιπτώσεις, οι προσωπικές καταγγελίες εμφανίστηκαν όταν οι πρωταγωνιστές βρίσκονταν στο επίκεντρο αποφάσεων με ιδιαίτερα βαρύ γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει τίποτε. Δεν αποδεικνύει συνωμοσία, δεν αποδεικνύει πολιτική παρέμβαση και ασφαλώς δεν αναιρεί την ανάγκη πλήρους διερεύνησης κάθε καταγγελίας.

Αποτελεί, όμως, μία χρονική σύμπτωση που συνεχίζει να τροφοδοτεί τον δημόσιο διάλογο. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό ενδιαφέρον των δύο υποθέσεων. Όχι οι εύκολες θεωρίες, αλλά το γεγονός ότι κάθε φορά που ένας κορυφαίος διεθνής αξιωματούχος βρίσκεται στο επίκεντρο εξελίξεων που επηρεάζουν ολόκληρο τον πλανήτη, ακόμη και η προσωπική του ζωή αποκτά αναπόφευκτα γεωπολιτική διάσταση.

Η ψηφοφορία ήρθε μετά από πολύμηνη πειθαρχική διαδικασία – άδικη κατά τους δικηγόρους του- κατά την οποία εξετάστηκαν οι εναντίον του καταγγελίες, από γυναίκα που συνεργάστηκε μαζί του στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Στη διάρκεια της θητείας του ο Βρετανός νομικός βρέθηκε στο στόχαστρο λόγω της στάσης του υπέρ της έκδοσης ενταλμάτων σύλληψης ανώτατων πολιτικών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.

«Το πολιτικό κυνήγι μαγισσών κατά του Ισραήλ δεν έσωσε τον Καρίμ Χαν», τόνισε μεταξύ άλλων, ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ισραήλ στον ΟΗΕ Ντάνι Ντάνον.

Σπύρος Σιδέρης

Το μήνυμα προς τις χώρες που συνεργάζονται με την Αμερική είναι σαφές: όποιος στηρίζει τη Χάγη, ενώ ταυτόχρονα βασίζεται στην αμερικανική βοήθεια ή στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρό πολιτικό και διπλωματικό κόστος.

Η εντολή είναι να «απενεργοποιηθεί» το Δικαστήριο

Στις 13 Ιουλίου 2026, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε μια ευρεία εκστρατεία που, σύμφωνα με την επίσημη διατύπωση, θα αξιοποιήσει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό ώστε να εμποδίσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκεί διώξεις σε βάρος Αμερικανών πολιτών.

Το σχέδιο δεν περιορίζεται σε νέες κυρώσεις. Περιλαμβάνει ανακλήσεις θεωρήσεων εισόδου, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις για στελέχη του Δικαστηρίου, οικονομικά μέτρα κατά συνεργαζόμενων οργανισμών και διπλωματικές παρεμβάσεις προς κυβερνήσεις που αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να πιέσει κράτη είτε να αποχωρήσουν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είτε να απορρίψουν δημόσια κάθε δικαιοδοσία του επί Αμερικανών στρατιωτικών και αξιωματούχων.

Το μήνυμα Ρούμπιο προς τους συμμάχους

Ο Μάρκο Ρούμπιο δεν άφησε περιθώρια για ουδέτερες στάσεις. Χώρες που συνεργάζονται με τις αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας, φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις ή βρίσκονται κάτω από την αμερικανική αμυντική ομπρέλα καλούνται να απορρίψουν κάθε αρμοδιότητα της Χάγης επί Αμερικανών πολιτών.

Ακόμη πιο σαφές είναι το μήνυμα προς κράτη που λαμβάνουν αμερικανική βοήθεια αλλά εξακολουθούν να στηρίζουν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC). Αμερικανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις αυτές θα τεθούν υπό αυξημένο έλεγχο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η οικονομική βοήθεια, η στρατιωτική συνεργασία ή η διπλωματική υποστήριξη να συνδεθούν με τη στάση τους απέναντι στο Δικαστήριο.

Στο στόχαστρο δεν βρίσκονται μόνο οι δικαστές της Χάγης. Η πίεση μεταφέρεται πλέον και στις κυβερνήσεις που θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα στη διεθνή δικαιοσύνη και στη στρατηγική σχέση τους με την Ουάσιγκτον.

Γιατί οι ΗΠΑ φοβούνται τη Χάγη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης, με το οποίο ιδρύθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το 2002. Υποστηρίζουν, συνεπώς, ότι το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να ερευνά ή να δικάζει Αμερικανούς χωρίς τη συγκατάθεση της Ουάσιγκτον.

Από την πλευρά του, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο υποστηρίζει ότι μπορεί να εξετάζει εγκλήματα που φέρεται να διαπράχθηκαν στο έδαφος κράτους το οποίο έχει αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του, ακόμη και αν οι ύποπτοι είναι πολίτες χώρας που δεν συμμετέχει σε αυτό.

Η αντιπαράθεση έγινε ιδιαίτερα έντονη με την έρευνα για πιθανά εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν, η οποία περιέλαβε καταγγελίες σε βάρος Αμερικανών στρατιωτικών και στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών. Η έρευνα ξεκίνησε το 2020, ωστόσο το ενδιαφέρον των εισαγγελέων μετατοπίστηκε αργότερα κυρίως στις πράξεις των Ταλιμπάν και των αφγανικών δυνάμεων. Μέχρι σήμερα, κανένας Αμερικανός πολίτης δεν έχει διωχθεί.

Στο βάθος βρίσκεται και το Ισραήλ

Η αμερικανική επίθεση κατά της Χάγης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την υπόθεση του Ισραήλ. Η έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου τον Νοέμβριο του 2024 μετέτρεψε μια παλιά θεσμική διαφωνία σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση.

Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι το Δικαστήριο χρησιμοποιεί το διεθνές δίκαιο για να πλήξει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και τους στενότερους συμμάχους τους. Κυρώσεις έχουν ήδη επιβληθεί σε δικαστές, στον εισαγγελέα Καρίμ Χαν, καθώς και σε οργανώσεις που παρείχαν αποδεικτικό υλικό για έρευνες της Χάγης.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η υπεράσπιση του Ισραήλ και η προστασία Αμερικανών στρατιωτικών και αξιωματούχων αποτελούν πλέον μέρος της ίδιας στρατηγικής απέναντι στο Δικαστήριο.

Κυρώσεις που χτυπούν πέρα από τη Χάγη

Οι αμερικανικές κυρώσεις δεν είναι απλώς συμβολικές. Μπορούν να οδηγήσουν σε πάγωμα περιουσιακών στοιχείων, διακοπή τραπεζικών υπηρεσιών, ακύρωση πιστωτικών καρτών, περιορισμό ψηφιακών λογαριασμών και απαγόρευση συναλλαγών με αμερικανικές εταιρείες.

Δικαστές που έχουν ήδη τεθεί υπό καθεστώς κυρώσεων περιγράφουν σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινή και επαγγελματική τους ζωή, ενώ οι επιπτώσεις μπορούν να αγγίξουν ακόμη και συγγενικά τους πρόσωπα.

Αυτό είναι και το ισχυρότερο όπλο της Ουάσιγκτον: το Δικαστήριο βρίσκεται στη Χάγη, όμως μεγάλο μέρος του διεθνούς τραπεζικού και τεχνολογικού συστήματος εξακολουθεί να περνά από αμερικανικές εταιρείες και υποδομές.

Μπορεί πράγματι ο Ρούμπιο να γονατίσει το ICC;

Παρά τη σκληρή ρητορική, οι επιλογές της Ουάσιγκτον έχουν όρια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να δυσκολέψουν τη χρηματοδότηση, τις μετακινήσεις και τη διεθνή συνεργασία του Δικαστηρίου, δεν μπορούν όμως να το καταργήσουν μονομερώς.

Η επιτυχία της εκστρατείας θα εξαρτηθεί από τη στάση των ευρωπαϊκών κρατών, τα περισσότερα από τα οποία είναι μέλη του Δικαστηρίου και υπερασπίζονται δημόσια την ανεξαρτησία του. Αν αντισταθούν στις αμερικανικές πιέσεις, η Χάγη θα συνεχίσει να λειτουργεί, έστω αποδυναμωμένη. Αν, αντίθετα, αρχίσουν να αποστασιοποιούνται ή να περιορίζουν τη συνεργασία τους, το πλήγμα θα είναι πολύ βαθύτερο.

Το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά τον Μάρκο Ρούμπιο, τον Ντόναλντ Τραμπ ή μια συγκεκριμένη έρευνα. Η σύγκρουση αφορά το κατά πόσο οι μεγάλες δυνάμεις και οι σύμμαχοί τους μπορούν να λογοδοτούν ενώπιον ενός διεθνούς δικαστή ή αν η πολιτική και στρατιωτική ισχύς θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε κάθε εξωτερικό έλεγχο.

Για τους επικριτές της Ουάσιγκτον, η εκστρατεία αποτελεί ακόμη ένα βήμα υπονόμευσης της διεθνούς δικαιοσύνης. Για την κυβέρνηση Τραμπ, αντίθετα, πρόκειται για μάχη υπέρ της αμερικανικής κυριαρχίας. Το βέβαιο είναι ότι η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Αφορά το ποιος θα καθορίζει τελικά τα όρια του διεθνούς δικαίου: οι διεθνείς θεσμοί ή οι μεγάλες δυνάμεις.

Η κίνηση αυτή αποτελεί απάντηση σε αρκετές πρωτοβουλίες για δίωξη Ρώσων αξιωματούχων και αξιωματικών του στρατού για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία, κάτι που η Μόσχα αρνείται ότι οι δυνάμεις της είναι ένοχες γι’ αυτά.

Η Ουκρανία και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) του Συμβουλίου της Ευρώπης υπέγραψαν τον Ιούνιο μια συμφωνία που διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για την δημιουργία ενός ειδικού ποινικού δικαστηρίου, ενώ η Ευρώπη αυτόν τον μήνα συνέστησε την Διεθνή Επιτροπή Απαιτήσεων για την Ουκρανία σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει ότι το Κίεβο θα αποζημιωθεί με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για τις ζημιές που υπέστη από τις ρωσικές επιθέσεις και τα φερόμενα εγκλήματα πολέμου.

Το ένταλμα σύλληψης κατά Πούτιν

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) στην Χάγη έχει εκδώσει επίσης εντάλματα σύλληψης για τον Πούτιν και επτά άλλους Ρώσους τους οποίους κατηγορεί για παράνομη μεταφορά εκατοντάδων παιδιών από την Ουκρανία

Το Κρεμλίνο, το οποίο χαρακτηρίζει την κίνηση του ΔΠΔ εξοργιστική, λέει ότι ο ισχυρισμός είναι ψευδής και ότι η Μόσχα ενήργησε με μοναδικό σκοπό για να απομακρύνει τα παιδιά από την εμπόλεμη ζώνη για την ασφάλειά τους.

Τι προβλέπει η νέα νομοθεσία

Βάσει των αλλαγών στην ρωσική νομοθεσία που υποστηρίζονται από τον Πούτιν, η Μόσχα θα έχει επίσημα το δικαίωμα βάσει της δικής της νομοθεσίας να αγνοεί τις αποφάσεις για ποινικές υποθέσεις που εκδίδουν ξένα δικαστήρια για λογαριασμό ξένων κυβερνήσεων χωρίς την συμμετοχή της Ρωσίας.

Οι αποφάσεις που εκδίδονται από διεθνή νομικά όργανα των οποίων η εξουσία δεν βασίζεται σε μια διεθνή συμφωνία με τη Ρωσία ή σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ μπορούν επίσης να αγνοηθούν βάσει των αλλαγών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων εναντίον ολόκληρου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, σε αντίποινα για τις έρευνες σχετικά με ύποπτα ισραηλινά εγκλήματα πολέμου.

Το ΔΠΔ, με έδρα τη Χάγη, έχει απαγγείλει κατηγορίες στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και στον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ, καθώς και σε στελέχη της μαχητικής οργάνωσης Χαμάς, για φερόμενα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα.

Ένας εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών κατηγόρησε το δικαστήριο ότι διεκδικεί αυτό που χαρακτήρισε ως «υποτιθέμενη δικαιοδοσία» του επί του προσωπικού των ΗΠΑ και του Ισραήλ και δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον πρόκειται να λάβει περαιτέρω μέτρα, αν και δεν διευκρίνησε ποια θα είναι αυτά.

Προκαταβολή μισθών

Οι κυρώσεις που επιβάλλονται στο δικαστήριο ως οντότητα θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις βασικές καθημερινές του λειτουργίες, από την ικανότητά του να πληρώνει το προσωπικό του έως την πρόσβασή του σε τραπεζικούς λογαριασμούς και στο συνηθισμένο λογισμικό γραφείου στους υπολογιστές του.

Για να μετριαστεί η πιθανή ζημία, το προσωπικό του ΔΠΔ έλαβε μισθούς αυτόν τον μήνα προκαταβολικά για το υπόλοιπο του 2025, ανέφεραν τρεις πηγές, κάτι που έχει συμβεί ωστόσο στο παρελθόν.

Το δικαστήριο αναζητά επίσης εναλλακτικούς προμηθευτές για τραπεζικές υπηρεσίες και λογισμικό, ανέφεραν τρεις πηγές.

Η Ουάσινγκτον έχει στο παρελθόν επιβάλει κυρώσεις σε δικαστικούς αξιωματούχους για τον ρόλο τους σε αυτές τις υποθέσεις και σε ξεχωριστή έρευνα για ύποπτα εγκλήματα στο Αφγανιστάν, η οποία αρχικά εξέταζε ενέργειες αμερικανικών στρατευμάτων.

Τρεις διπλωματικές πηγές δήλωσαν ότι ορισμένες από τις 125 χώρες-μέλη του ΔΠΔ θα προσπαθήσουν να αντιδράσουν στις πρόσθετες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα. Ωστόσο, όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον θα κλιμακώσει την επίθεσή της στο ΔΠΔ, δήλωσαν τέσσερις διπλωματικές πηγές στη Χάγη και τη Νέα Υόρκη.

«Ο δρόμος των ατομικών κυρώσεων έχει εξαντληθεί. Τώρα περισσότερο έχει να κάνει με το πότε, παρά με το αν, θα κάνουν το επόμενο βήμα», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε το δικαστήριο «απειλή για την εθνική ασφάλεια που έχει αποτελέσει μέσο για την επιβολή του νόμου» εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και του συμμάχου τους, Ισραήλ.

Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μέλη.

Το δικαστήριο ιδρύθηκε το 2002 βάσει συνθήκης που του παρέχει δικαιοδοσία να διώκει γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου που είτε διαπράχθηκαν από πολίτη κράτους μέλους, είτε έλαβαν χώρα στο έδαφος ενός μέλους.

Το δικαστήριο αναγνωρίζει το κράτος της Παλαιστίνης ως μέλος και έχει αποφανθεί ότι αυτό του δίνει δικαιοδοσία για ενέργειες σε παλαιστινιακό έδαφος.

Τον Φεβρουάριο, ο Λευκός Οίκος επέβαλε κυρώσεις στον επικεφαλής εισαγγελέα του δικαστηρίου, Καρίμ Καν, ο οποίος είχε ζητήσει τα εντάλματα σύλληψης εναντίον του Νετανιάχου και του Γκάλαντ.

Ο Καν βρίσκεται σε άδεια εν μέσω συνεχιζόμενης έρευνας για καταγγελίες περί σεξουαλικής παρενόχλησης, τις οποίες ο ίδιος αρνείται.

Αν και ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν είχε χαρακτηρίσει επανειλημμένα τον Πούτιν «εγκληματία πολέμου», δηλώνοντας ότι το ένταλμα είναι δικαιολογημένο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μέλος του ΔΠΔ. Ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον υπέγραψε το Καταστατικό της Ρώμης, με το οποίο ιδρύθηκε το Δικαστήριο, το 2000. Ωστόσο, η Γερουσία των ΗΠΑ δεν προχώρησε ποτέ στην επικύρωση της συνθήκης, που θα την καθιστούσε νομικά δεσμευτική.

Δύο χρόνια αργότερα, ο πρόεδρος Τζορτζ Γ. Μπους έβαλε τέλος σε κάθε πιθανή σύνδεση των ΗΠΑ με το Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι ο θεσμός παραβιάζει την εθνική κυριαρχία της χώρας. Ετσι, τα εντάλματα του ΔΠΔ δεν έχουν καμία ισχύ στο αμερικανικό έδαφος.

Η κυβέρνηση Τραμπ υπήρξε ανοιχτά εχθρική προς το ΔΠΔ, φτάνοντας στο σημείο να επιβάλει κυρώσεις σε στελέχη του, επειδή ερευνούσαν Αμερικανούς στρατιώτες για πιθανά εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν. Η έλλειψη δικαιοδοσίας του ΔΠΔ μπορεί να είναι ένας από τους λόγους που Ρώσοι και Αμερικανοί κατέληξαν στην Αλάσκα ως τόπο διεξαγωγής της συνάντησης της Παρασκευής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Πούτιν επισκέφθηκε τη Μογγολία, χώρα – μέλος του ΔΠΔ, τον Αύγουστο του 2023. Η Μογγολία δεν υπέστη καμία κύρωση για την άρνησή της να εκτελέσει το ένταλμα σύλληψης κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ρώσου ηγέτη.

«Υποστηρίζουμε το ένταλμα σύλληψης. Θεωρούμε ότι είναι σημαντικό αυτή η θαρραλέα απόφαση να τεθεί σε εφαρμογή από όλες τις χώρες μέλη της συμφωνίας ώστε να ανανεωθεί η εμπιστοσύνη της ανθρωπότητας στο διεθνές σύστημα», δήλωσε ο τούρκος πρόεδρος σε ομιλία του στην Κωνσταντινούπολη.

«Είναι αναγκαίο οι δυτικές χώρες, που κάνουν μαθήματα Δικαίου, δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο εδώ και χρόνια να τηρήσουν τώρα τις δεσμεύσεις τους, πρόσθεσε.

Από την έναρξη του πολέμου στην Γάζα, ο Ερντογάν έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι η χώρα του θα κάνει «ό,τι περνά από το χέρι της» ώστε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι ισραηλινές αρχές να λογοδοτήσουν.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης κατά των Νετανιάχου και Γκάλαντ για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας προκαλώντας την οργή του Ισραήλ.

Ταυτόχρονα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης κατά του Μοχάμεντ Ντέιφ, του αρχηγού της ένοπλης πτέρυγας της Χαμάς.

Ο Χαν δέχθηκε σφοδρά πυρά ζητώντας την έκδοση αυτών των ενταλμάτων σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου και ηγετικών στελεχών της Χαμάς για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στη Λωρίδα της Γάζας και στο Ισραήλ.

Thousands of people lined the road to pay their respects to Hanan Yablonka, who was taken hostage to Gaza and whose body was recovered by the IDF last week.

Hana was a father to two young children. He was abducted from the Nova party on October 7.

May his memory forever be a… pic.twitter.com/nqRlkZRJNJ

— Aviva Klompas (@AvivaKlompas) May 26, 2024

Αντιδρώντας στην κίνηση του ΔΠΔ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει καμία εξίσωση μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς».

«Η δουλειά μας δεν είναι να κάνουμε φίλους», δήλωσε ο εισαγγελέας του ΔΠΔ στη συνέντευξή του στη Sunday Times.

«Πρέπει να επισημάνουμε ότι η ζωή κάθε παιδιού, κάθε γυναίκας, κάθε αμάχου είναι ίση σε έναν ολοένα και περισσότερο πολωμένο κόσμο», συνέχισε ο Βρετανός Χαν.

«Δεν μπορούμε να έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά μέτρα», πρόσθεσε, διαβεβαιώνοντας ότι «ο κόσμος παρακολουθεί την κατάσταση» στη Γάζα και στο Ισραήλ.

«Είναι ειλικρινή τα ισχυρά κράτη όταν λένε ότι υπάρχει ένα σύνολο νόμων ή αυτό το σύστημα που βασίζεται σε κανόνες είναι μια ανοησία, απλώς ένα εργαλείο του ΝΑΤΟ και ενός μετα-αποικιακού κόσμου;», διερωτήθηκε.

Today, I spoke with President Al-Sisi of Egypt on our continued efforts to secure the release of hostages and address the humanitarian crisis in Gaza.

I appreciate his commitment to allow UN assistance to flow from Egypt through the Kerem Shalom crossing. pic.twitter.com/sAxFEV56zM

— President Biden (@POTUS) May 24, 2024

Ο 54χρονος εισαγγελέας αρνείται οποιαδήποτε εξίσωση μεταξύ του Ισραήλ «με τη δημοκρατία του και το ανώτατο δικαστήριο του» και της Χαμάς.

«Το Ισραήλ έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύσει τον πληθυσμό του και να απελευθερώσει τους ομήρους», τόνισε ο Καρίμ Χαν. «Αλλά κανείς δεν έχει το δικαίωμα να διαπράττει εγκλήματα πολέμου ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».

Ο εισαγγελέας επισήμανε την κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, «το γεγονός ότι διεκόπη η παροχή νερού, (…) ότι στοχοποιούνται άνθρωποι που βρίσκονται σε ουρές για να πάρουν φαγητό».

«Το σύνολο όλων αυτών είναι αποκαλυπτικό. Το αναλύσαμε με αντικειμενικό και ορθολογικό τρόπο», υποστήριξε.

Η επίθεση της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου σκότωσε πάνω 1.170 ανθρώπους από την ισραηλινή πλευρά, στην πλειονότητά τους άμαχοι, σύμφωνα με καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου που βασίζεται σε επίσημα στοιχεία του Ισραήλ. Επιπλέον, 252 άτομα πιάστηκαν όμηροι εκείνη την μέρα, εκ των οποίων 38 πέθαναν σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό.

Σχεδόν 36.000 Παλαιστίνιοι, κυρίως άμαχοι, έχουν σκοτωθεί στη Λωρίδα της Γάζας από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Υγείας της κυβέρνησης της Γάζας υπό την ηγεσία της Χαμάς.

Η επιχείρηση στη Ράφα δεν ήταν και δεν θα οδηγήσει στην καταστροφή του παλαιστινιακού πληθυσμού, διαμήνυσε. Το Reuters μεταδίδει ότι το γραφείο του Νετανιάχου ανέφερε πως θα συνεχίσει να επιτρέπει την είσοδο βοήθειας στη Γάζα «όπως ορίζει ο νόμος» σε κοινή ανακοίνωσή του με το ισραηλινό ΥΠΕΞ.

Ο ισραηλινός υπουργός Μπένι Γκαντς θα συνεχίσει τον ακριβή και απαραίτητο πόλεμο κατά της Χαμάς για να επιστρέψουν οι όμηροι και να διασφαλιστεί η ασφάλεια, μετά και τη διαταγή ωστόσο του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για άμεσο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Ράφα.

«Το κράτος του Ισραήλ θα παραμείνει πιστό στον αγώνα για την επιστροφή των ομήρων και τη διασφάλιση της ασφάλειας στους πολίτες, όπου και όποτε είναι αναγκαίο, συμπεριλαμβανομένης και της Ράφα» ανέφερε σε δήλωσή του.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Γκαντς είπε ότι το Ισραήλ κάνει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις βάσει των διεθνών κανόνων ενώ παράλληλα διασφαλίζει το καλύτερο δυνατό για τους πολίτες.