Σπύρος Σιδέρης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όλο και περισσότεροι αναλυτές θέτουν ένα ενοχλητικό ερώτημα: μήπως η συνέχιση της σύγκρουσης εξυπηρετεί πλέον συμφέροντα τα οποία υπερβαίνουν την ίδια την αναζήτηση μιας ειρηνευτικής λύσης;

Τηλεφωνήματα για ειρήνη, νέες επιθέσεις στο πεδίο

Η αντίφαση έγινε εμφανής για ακόμη μία φορά τις τελευταίες ημέρες.

Λίγες ώρες μετά τις ξεχωριστές τηλεφωνικές συνομιλίες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν νέο κύμα επιθέσεων.

Οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν τον θάνατο 13 ανθρώπων και τον τραυματισμό δεκάδων ακόμη από ρωσικούς βομβαρδισμούς, ενώ η Ρωσία ανέφερε νεκρούς από ουκρανικό πλήγμα στην περιοχή της Τούλα.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν τα πλήγματα κατά του Κιέβου, τα οποία προκάλεσαν πυρκαγιές ακόμη και σε ιστορικά κτίρια της ουκρανικής πρωτεύουσας. Οι επιθέσεις σημειώθηκαν ενώ οι ηγέτες της G7 συζητούσαν τις εξελίξεις της σύγκρουσης και ενώ η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας βρισκόταν ξανά στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων.

Το μήνυμα ήταν σαφές: οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται, αλλά οι εξελίξεις εξακολουθούν να καθορίζονται από όσα συμβαίνουν στο πεδίο των μαχών.

Δύο διαφορετικοί ορισμοί της νίκης

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για οποιαδήποτε ειρηνευτική πρωτοβουλία είναι ότι Ρωσία και Ουκρανία δεν συμφωνούν ούτε καν στο τι σημαίνει «νίκη».

Η ρωσική πλευρά θεωρεί ότι διαθέτει το στρατηγικό πλεονέκτημα και ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της. Σύμφωνα με τη λογική του Κρεμλίνου, η Ουκρανία δεν μπορεί να επιτύχει αποφασιστική ανατροπή στο πεδίο και αργά ή γρήγορα θα αναγκαστεί να αποδεχθεί τους όρους της Μόσχας.

Στον αντίποδα, το Κίεβο υποστηρίζει ότι η στρατηγική του βασίζεται στη σταδιακή φθορά των ρωσικών δυνατοτήτων μέσω προηγμένων drones, επιθέσεων σε στρατιωτικές υποδομές και χτυπημάτων σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να πιστεύουν πως μπορούν να βελτιώσουν τη θέση τους μέσα από τη συνέχιση της σύγκρουσης. Όταν όμως οι αντίπαλοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μπορούν να κερδίσουν, η ειρήνη απομακρύνεται.

Η οικονομία του πολέμου

Πέρα από το στρατιωτικό σκέλος, έχει διαμορφωθεί μια νέα πραγματικότητα που αφορά την ίδια την οικονομία του πολέμου.

Οι αμυντικές βιομηχανίες λειτουργούν σε επίπεδα παραγωγής που δεν είχαν καταγραφεί εδώ και δεκαετίες, οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί αυξάνονται και η ζήτηση για οπλικά συστήματα παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.

Για αρκετούς αναλυτές, η σύγκρουση έχει περάσει από τη φάση του σοκ στη φάση της προσαρμογής. Παραμένει μια ανθρώπινη τραγωδία, αλλά ταυτόχρονα έχει δημιουργήσει ένα πλέγμα πολιτικών, οικονομικών και στρατηγικών συμφερόντων που επηρεάζει τις αποφάσεις των κυβερνήσεων.

Η διαπίστωση αυτή δεν σημαίνει ότι οι εμπλεκόμενες χώρες επιδιώκουν δημόσια τη συνέχιση των εχθροπραξιών. Σημαίνει όμως ότι έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα σε αυτές.

Ο πραγματικός ρόλος της Ουάσιγκτον

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στον τερματισμό της σύγκρουσης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που να γίνεται αποδεκτό τόσο από τη Μόσχα όσο και από το Κίεβο.

Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική πολιτική έχει μετατοπιστεί από τη λογική της επίλυσης στη λογική της διαχείρισης. Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα στρατιωτικής στήριξης της Ουκρανίας, ενώ μεγάλο μέρος του οικονομικού βάρους μεταφέρεται στους Ευρωπαίους συμμάχους.

Έτσι, η αμερικανική στρατηγική μοιάζει να κινείται περισσότερο στη διαχείριση των συνεπειών παρά στην αναζήτηση μιας άμεσης λύσης.

Η Ευρώπη μπροστά στο δικό της δίλημμα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει πλήρως την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

Όσο όμως η σύγκρουση παρατείνεται, τόσο αυξάνονται τα ερωτήματα για το κατά πόσο αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω στρατιωτικών μέσων.

Η Ρωσία εμφανίζεται διατεθειμένη να συνεχίσει έναν μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς, ενώ η Ουκρανία θεωρεί ότι οποιαδήποτε υποχώρηση θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Έτσι διαμορφώνεται ένα παράδοξο: όλοι δηλώνουν ότι επιθυμούν την ειρήνη, αλλά κανείς δεν δείχνει έτοιμος να αποδεχθεί τους συμβιβασμούς που απαιτεί η ειρήνη.

Η νέα κανονικότητα της Ευρώπης

Τον Ιούνιο του 2026, περισσότερο από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της εισβολής, η σύγκρουση στην Ουκρανία κινδυνεύει να μετατραπεί σε κάτι ακόμη πιο επικίνδυνο από έναν παρατεταμένο πόλεμο: σε μια νέα κανονικότητα.

Η Ρωσία, η Ουκρανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη εξακολουθούν να βλέπουν τη σύγκρουση μέσα από διαφορετικά στρατηγικά συμφέροντα και διαφορετικές επιδιώξεις. Όσο οι όροι της ειρήνης παραμένουν ασύμβατοι και όσο η οικονομία του πολέμου συνεχίζει να παράγει κέρδη, επιρροή και γεωπολιτικά οφέλη, η προοπτική μιας συνολικής διευθέτησης απομακρύνεται.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα: ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022 δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως μια κρίση που πρέπει να λήξει, αλλά ως μια πραγματικότητα με την οποία ολόκληρο το διεθνές σύστημα έχει αρχίσει να συμβιβάζεται.

Στο επίκεντρο βρίσκεται αυτό που στη Μόσχα αποκαλούν πλέον «πνεύμα του Άνκορατζ» – οι άτυπες συνεννοήσεις που διαμορφώθηκαν στην Αλάσκα και οι οποίες εξακολουθούν να ρίχνουν βαριά σκιά πάνω από τις σχέσεις Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου. Η μάχη δεν αφορά μόνο τον τερματισμό του πολέμου, αλλά και το ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Δύο τηλεφωνήματα, δύο αντίθετες στρατηγικές

Οι δημόσιες αναφορές που ακολούθησαν τις δύο επικοινωνίες αποκάλυψαν ότι οι δύο πλευρές επιδιώκουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα.

Από την ουκρανική πλευρά, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι φέρεται να επιχείρησε να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο ότι οι στρατιωτικές εξελίξεις δεν δικαιολογούν καμία επιστροφή σε παλαιότερες συνεννοήσεις με το Κρεμλίνο. Το Κίεβο, σε πλήρη συντονισμό με βασικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, επιδιώκει να διατηρήσει ή ακόμη και να ενισχύσει την πολιτική, οικονομική και στρατιωτική πίεση προς τη Ρωσία.

Στον αντίποδα, η ρωσική πλευρά επιχείρησε να υπενθυμίσει στον Ντόναλντ Τραμπ ότι οι συζητήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στο Άνκορατζ δεν έχουν ακυρωθεί επισήμως. Για τη Μόσχα, όσο ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποκηρύσσει δημόσια εκείνο το πλαίσιο, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανέλθει κάποια στιγμή και να ζητήσει από το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του να αποδεχθούν δύσκολους συμβιβασμούς.

Η ευρωπαϊκή αντεπίθεση απέναντι στη Μόσχα

Στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι και στο Βερολίνο έχει διαμορφωθεί η πεποίθηση ότι η παρούσα συγκυρία προσφέρει μια ευκαιρία για αλλαγή των δεδομένων.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν ότι η συζήτηση για το τέλος του πολέμου πρέπει να βασιστεί σε διαφορετικές παραδοχές από εκείνες που είχαν διαμορφωθεί στις αμερικανορωσικές επαφές του παρελθόντος. Η βασική τους επιδίωξη είναι να πείσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να ταυτιστεί περισσότερο με τη δυτική γραμμή και να απορρίψει οριστικά κάθε ενδεχόμενο πίεσης προς την Ουκρανία για αποδοχή όρων που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ευνοϊκοί για τη Μόσχα.

Στην πραγματικότητα, η μάχη δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το ποιος θα καθορίσει τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης και ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας μετά τον πόλεμο.

Γιατί το «πνεύμα του Άνκορατζ» παραμένει ζωντανό

Παρά τον έντονο σκεπτικισμό που επικρατεί σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες, το λεγόμενο «πνεύμα του Άνκορατζ» δεν έχει εξαφανιστεί από το γεωπολιτικό προσκήνιο.

Στη Μόσχα θεωρούν ότι η αξία του δεν βρίσκεται τόσο στις συγκεκριμένες δεσμεύσεις που συζητήθηκαν όσο στο γεγονός ότι διατηρεί ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κρεμλίνο.

Για τη ρωσική ηγεσία, ακόμη και η συνέχιση αυτού του διαλόγου λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε πιο επιθετικές αμερικανικές επιλογές. Όσο υπάρχει η προοπτική διαπραγμάτευσης, μειώνονται οι πιθανότητες μιας θεαματικής αμερικανικής στροφής υπέρ της Ουκρανίας, είτε μέσω νέας στρατιωτικής βοήθειας είτε μέσω πρόσθετων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο η Μόσχα επιμένει να κρατά ζωντανή τη συζήτηση.

Το παρασκήνιο με Κούσνερ και Γουίτκοφ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πληροφορία για επικείμενες επαφές στη Μόσχα από στενούς συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στίβεν Γουίτκοφ.

Η εξέλιξη αυτή ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές ως προσπάθεια διατήρησης ανοιχτού του διαπραγματευτικού καναλιού μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Εάν οι συνομιλίες αυτές προχωρήσουν, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι δεν υπάρχει λόγος για βεβιασμένες αποφάσεις ή δραστικές αλλαγές πολιτικής πριν ολοκληρωθεί ο νέος γύρος επαφών.

Αυτό ακριβώς φοβούνται ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες επιδιώκουν μια πιο ξεκάθαρη αμερικανική τοποθέτηση υπέρ των δικών τους προτάσεων.

Το μεγάλο ερώτημα για τον Τραμπ

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν ο Ντόναλντ Τραμπ είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει οριστικά τον ρόλο του διαμεσολαβητή και να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις θέσεις που προωθούν το Κίεβο, οι Βρυξέλλες και οι βασικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει σαφή απάντηση. Και ακριβώς αυτή η αβεβαιότητα εξηγεί γιατί τόσο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι όσο και ο Βλαντίμιρ Πούτιν έσπευσαν σχεδόν ταυτόχρονα να σηκώσουν το τηλέφωνο.

Η πραγματική σύγκρουση δεν διεξάγεται μόνο στα χαρακώματα της Ουκρανίας. Διεξάγεται πλέον και στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας, όπου δύο αντίπαλα στρατόπεδα προσπαθούν να επηρεάσουν τον άνθρωπο που ενδέχεται να καθορίσει την επόμενη φάση του πολέμου.

Και ίσως μέσα στις επόμενες ημέρες, μετά τη σύνοδο της G7, φανεί ποιος θα επικρατήσει στη μάχη για το «πνεύμα του Άνκορατζ».

«25 μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα καταρρίφθηκαν στον εναέριο χώρο της περιφέρειας Λένινγκραντ. Οι επιχειρήσεις μάχης συνεχίζονται», συνόψισε ο περιφερειάρχης Αλεξάντερ Ντραζντένκα μέσω Telegram.

Την Τετάρτη, την ημέρα που άνοιγε το φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, γνωστό και ως «ρωσικό Νταβός» –το προσωνύμιο αναφέρεται στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ–, ουκρανικά drones έπληξαν πετρελαϊκή εγκατάσταση και στρατιωτική εγκατάσταση σε κοντινή απόσταση. Οι προσκεκλημένοι στην εκδήλωση έφθασαν με στήλη πυκνού μαύρου καπνού στο φόντο.

Russia Says 25 Drones Intercepted Near St. Petersburg

— Russian authorities said Saturday that air defenses intercepted 25 drones near St. Petersburg, where the country is hosting its flagship International Economic Forum, according to the regional governor.

The governor said… pic.twitter.com/U9D7deNLsj

— The CBIJ (@TheCBIJ) June 6, 2026

Το φόρουμ ολοκληρώνεται σήμερα, την επομένη ομιλίας του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.

Εξάλλου εννιά ουκρανικά drones αναχαιτίστηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες καθώς κατευθύνονταν στη Μόσχα, σύμφωνα με πέντε ενημερώσεις του δημάρχου της ρωσικής πρωτεύουσας Σεργκέι Σαμπιάνιν μέσω Telegram το διάστημα από τις 02:14 ως τις 06:12.

🇺🇦🇷🇺 — Ukrainian drones reportedly struck an oil depot in Russia’s Krasnodar Krai (in the city of Ust-Labinsk, media 1-2) and port infrastructure in occupied Mariupol (media 3) as part of a wider overnight attack on Russian and Russian-occupied territory, according to OSINT… pic.twitter.com/VGwVgPn7D8

— MaxOsint Intel (@maxosintintel) June 6, 2026

Οι ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας κλιμακώνουν τελευταία τις επιδρομές τους με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εναντίον της Ρωσίας και τομέων της χώρας που έχει καταλάβει ο ρωσικός στρατός, σε αντίποινα για τις καθημερινά ρωσικά πλήγματα σε ουκρανικά αστικά κέντρα.

Σπύρος Σιδέρης

Αποτελούν όμως την πρώτη σοβαρή πολιτική ανταλλαγή μηνυμάτων εδώ και μήνες και αποκαλύπτουν ότι, πίσω από τις μάχες στο μέτωπο, έχει ήδη ξεκινήσει η μάχη για τους όρους της επόμενης ημέρας.

Και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι επιθυμούν την ειρήνη. Και οι δύο, όμως, θέλουν να τη διαμορφώσουν με τους δικούς τους όρους.

Η πρόταση Ζελένσκι και το μήνυμα προς τη Δύση

Ο Ουκρανός πρόεδρος επέλεξε να εμφανιστεί ως η πλευρά που αναζητά ενεργά μια διπλωματική διέξοδο. Στην ανοικτή επιστολή του προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν προτείνει πλήρη κατάπαυση του πυρός καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ανταλλαγή αιχμαλώτων με τη φόρμουλα «όλοι για όλους» και επιστροφή αμάχων και παιδιών που έχουν απομακρυνθεί από τις εμπόλεμες ζώνες.

Η πρόταση συνοδεύεται από πρόσκληση για προσωπική συνάντηση, με πιθανούς τόπους διεξαγωγής την Ελβετία, την Τουρκία ή κάποια αραβική χώρα. Παράλληλα, ο Ζελένσκι αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής των Ηνωμένων Πολιτειών και ευρωπαϊκών χωρών ως εγγυητών μιας μελλοντικής συμφωνίας.

Η επιστολή, ωστόσο, δεν απευθύνεται μόνο στη Μόσχα. Απευθύνεται εξίσου στην Ουάσιγκτον και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Το Κίεβο επιχειρεί να ενισχύσει το αφήγημα ότι παραμένει η πλευρά που επιδιώκει μια δίκαιη ειρήνη, ενώ η Ρωσία είναι εκείνη που καλείται πλέον να αποδείξει αν επιθυμεί πραγματικά να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ουκρανός πρόεδρος προτείνει αμερικανική συμμετοχή στην επιτήρηση μιας πιθανής εκεχειρίας. Πρόκειται για μια σαφή προσπάθεια να διατηρηθεί η αμερικανική εμπλοκή στο ουκρανικό ζήτημα σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής προσοχή μετατοπίζεται και σε άλλα μέτωπα.

Οι κόκκινες γραμμές του Πούτιν

Από την άλλη πλευρά, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν εγκαταλείπει ούτε μία από τις βασικές θέσεις της Ρωσίας. Μιλώντας σε εκπροσώπους διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων, επανέλαβε ότι η αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια συμφωνία ειρήνης, ενώ υποστήριξε ότι οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προελαύνουν σε όλο το μέτωπο.

Το μήνυμα είναι σαφές: η Μόσχα θεωρεί ότι διαπραγματεύεται από θέση ισχύος και δεν προτίθεται να εμφανιστεί ως η πλευρά που αναζητά επειγόντως συμβιβασμό.

Ταυτόχρονα, ο Ρώσος πρόεδρος άφησε ένα πολιτικό «παράθυρο» όταν δήλωσε ότι θα μπορούσε να υπογράψει συμφωνία ακόμη και με τον Ζελένσκι, παρά τις επανειλημμένες αμφισβητήσεις της νομιμοποίησής του από τη ρωσική πλευρά. Πρόκειται για μια προσεκτική διατύπωση που επιτρέπει στο Κρεμλίνο να διατηρεί την πίεση προς το Κίεβο, χωρίς να κλείνει οριστικά την πόρτα των συνομιλιών.

Παράλληλα, ο Πούτιν επανέφερε το επιχείρημα ότι η ουκρανική ηγεσία δεν βιάζεται να τερματίσει τον πόλεμο, καθώς μια ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές πολιτικές ανακατατάξεις στο εσωτερικό της χώρας.

Γιατί τώρα;

Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: γιατί τώρα;

Η απάντηση βρίσκεται σε τρεις παράλληλες εξελίξεις.

• Πρώτον, ο πόλεμος έχει εισέλθει σε μια παρατεταμένη φάση φθοράς. Παρά τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις, καμία πλευρά δεν φαίνεται ικανή να πετύχει σύντομα μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη που θα αλλάξει δραστικά τα δεδομένα.
• Δεύτερον, οι πολιτικές και οικονομικές πιέσεις αυξάνονται. Η Ουκρανία χρειάζεται να διατηρήσει αμείωτη τη δυτική στήριξη, ενώ η Ρωσία θέλει να αποφύγει μια ατέρμονη σύγκρουση που απορροφά πόρους και περιορίζει τις ευρύτερες γεωπολιτικές της κινήσεις.
• Τρίτον, και ίσως σημαντικότερο, αυξάνεται η διεθνής πίεση για πολιτική διέξοδο. Οι συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια μελλοντική συμφωνία δεν διεξάγονται πλέον μόνο στα παρασκήνια.

Ο παράγοντας Τραμπ

Πίσω από τη νέα κινητικότητα βρίσκεται και η αυξανόμενη αμερικανική πίεση για αναζήτηση πολιτικής λύσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε ότι βλέπει θετικά μια απευθείας συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι και επανέλαβε ότι περιμένει αμοιβαίες υποχωρήσεις από τις δύο πλευρές.

Η αναφορά του Ρώσου προέδρου στις συνομιλίες που είχε με τον Αμερικανό ομόλογό του δεν πέρασε απαρατήρητη. Το Κρεμλίνο επιχειρεί να δείξει ότι η διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο τη Μόσχα και το Κίεβο, αλλά και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Για την Ουκρανία, αντίθετα, το ζητούμενο είναι να μην εξελιχθεί μια πιθανή διαπραγμάτευση σε διαδικασία που θα καθοριστεί αποκλειστικά από τις μεγάλες δυνάμεις, χωρίς τη δική της ενεργό συμμετοχή.

Η μάχη για το πλαίσιο της ειρήνης

Το ενδιαφέρον είναι ότι σήμερα κανείς δεν συζητά πραγματικά το τέλος του πολέμου. Αυτό που συζητείται είναι οι όροι υπό τους οποίους θα αρχίσει η διαπραγμάτευση.

• Ο Ζελένσκι ζητά κατάπαυση του πυρός πριν από τις συνομιλίες.
• Ο Πούτιν θέλει πρώτα πολιτική συμφωνία πάνω στις βασικές ρωσικές απαιτήσεις.

Ουσιαστικά, η διαφωνία αφορά το ποιος θα διαμορφώσει το πλαίσιο της ειρήνης και ποιος θα εμφανιστεί ως νικητής στη δημόσια εικόνα.

Για το Κίεβο, μια διαπραγμάτευση χωρίς εκεχειρία θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποδοχή των στρατιωτικών τετελεσμένων της Ρωσίας.

Για τη Μόσχα, μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να παγώσει το μέτωπο χωρίς να διασφαλίζει τους στρατηγικούς της στόχους.

Η συνάντηση που όλοι θέλουν αλλά κανείς δεν βιάζεται να κάνει

Παρά τη δημόσια ανταλλαγή μηνυμάτων, η πραγματοποίηση μιας συνάντησης Πούτιν – Ζελένσκι παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Και οι δύο ηγέτες γνωρίζουν ότι μια αποτυχημένη συνάντηση θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από την απουσία διαλόγου.

Γι’ αυτό και το σημερινό σκηνικό μοιάζει περισσότερο με διπλωματική προθέρμανση παρά με πραγματική έναρξη ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από πολλούς μήνες, το επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης μετατοπίζεται από τα χαρακώματα και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο ενδεχόμενο μιας πολιτικής λύσης.

Η ειρήνη παραμένει μακριά και οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές εξακολουθούν να μοιάζουν αγεφύρωτες. Ωστόσο, για πρώτη φορά εδώ και πολλούς μήνες, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος κερδίζει ή χάνει στο πεδίο της μάχης. Είναι ποιος θα καθορίσει τους όρους της επόμενης ημέρας. Και αυτή ίσως αποδειχθεί η πιο κρίσιμη μάχη ολόκληρου του πολέμου.

Σπύρος Σιδέρης

Οι πρόσφατες ουκρανικές επιδρομές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και κόμβους μεταφοράς καυσίμων στη Ρωσία δεν αποτελούν απλώς συμβολικές κινήσεις υψηλής δημοσιότητας. Στόχος τους είναι να δημιουργήσουν πραγματικό οικονομικό και στρατηγικό κόστος για το Κρεμλίνο και να αμφισβητήσουν τη στρατηγική που ακολουθεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν από την αρχή της σύγκρουσης: έναν μακρύ πόλεμο φθοράς, στον οποίο η Ρωσία θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της.

Η στρατηγική της Μόσχας και η «ζώνη άνεσης» του Κρεμλίνου

Παρά τις συχνές δυτικές εκτιμήσεις περί επικείμενης κλιμάκωσης ή νέας γενικής επιστράτευσης, η ρωσική ηγεσία δείχνει μέχρι στιγμής να επιλέγει μια διαφορετική προσέγγιση. Η Μόσχα συνεχίζει να πιέζει σταδιακά το μέτωπο, να ενισχύει τις δυνάμεις της μέσω συμβολαίων και όχι μέσω μαζικής επιστράτευσης, ενώ παράλληλα προσπαθεί να διατηρεί την εικόνα μιας χώρας που λειτουργεί κανονικά.

Το μήνυμα που επιχειρεί να περάσει το Κρεμλίνο προς τη ρωσική κοινωνία είναι ότι, παρά τον πόλεμο, η οικονομία αντέχει, οι μισθοί αυξάνονται και η καθημερινότητα δεν έχει ανατραπεί. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι η Δύση αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις, ότι η ευρωπαϊκή οικονομία επιβαρύνεται από την παρατεταμένη κρίση και ότι η Ουκρανία παραμένει εξαρτημένη από τη δυτική στρατιωτική και οικονομική βοήθεια.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο το Κίεβο επιδιώκει να χτυπήσει σημεία που μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική και στρατιωτική λειτουργία της Ρωσίας, επιχειρώντας να βγάλει τον Ρώσο πρόεδρο από αυτή τη «ζώνη άνεσης».

Τα τρία μέτωπα πίεσης της Ουκρανίας

Οι ουκρανικές επιθέσεις επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς τομείς.

Ο πρώτος αφορά τις εγκαταστάσεις εξαγωγής πετρελαίου. Παρά τις εντυπωσιακές εικόνες από πυρκαγιές και εκρήξεις, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι επιθέσεις αυτές έχουν προκαλέσει σοβαρή μείωση των ρωσικών εσόδων. Αντίθετα, οι διεθνείς τιμές ενέργειας και οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή έχουν συμβάλει στη διατήρηση υψηλών εσόδων για τη Μόσχα.

Το δεύτερο μέτωπο αφορά τις επιθέσεις με drones κατά δικτύων μεταφορών και ανεφοδιασμού. Σε ορισμένες περιοχές, όπως η Κριμαία και τμήματα της ανατολικής Ουκρανίας που ελέγχονται από τη Ρωσία, έχουν ήδη καταγραφεί προβλήματα στον ανεφοδιασμό καυσίμων. Ωστόσο, οι ρωσικές αρχές εξακολουθούν να βρίσκουν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς, περιορίζοντας τις συνέπειες.

Το τρίτο και ίσως πιο κρίσιμο πεδίο είναι τα διυλιστήρια πετρελαίου. Εδώ εντοπίζεται η μεγαλύτερη ανησυχία για το Κρεμλίνο. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες εγκαταστάσεις αποκαθίστανται σχετικά γρήγορα, οι συνεχείς επιθέσεις δημιουργούν πιέσεις στην εσωτερική αγορά καυσίμων και αυξάνουν τον κίνδυνο ελλείψεων σε ορισμένες περιοχές.

Η ρωσική απάντηση πάνω από το Κίεβο

Την ίδια στιγμή, η Μόσχα επιδιώκει να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει το στρατηγικό πλεονέκτημα. Οι τελευταίες μαζικές επιθέσεις κατά του Κιέβου και άλλων ουκρανικών πόλεων συνοδεύτηκαν από εκτεταμένη χρήση βαλλιστικών πυραύλων και drones, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξημένη παρουσία των υπερηχητικών πυραύλων Ζιρκόν.

Οι ουκρανικές αρχές παραδέχονται ότι η αεράμυνα βρίσκεται υπό πίεση, κυρίως λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας πυραύλων για τα συστήματα Patriot. Η κατάσταση αυτή ενισχύει την πεποίθηση της Μόσχας ότι μπορεί να εξαντλήσει σταδιακά τις ουκρανικές δυνατότητες άμυνας, αυξάνοντας το κόστος για το Κίεβο και τους δυτικούς συμμάχους του.

Το μεγάλο δίλημμα του Κρεμλίνου

Παρά τις δυσκολίες που δημιουργούν οι ουκρανικές επιθέσεις, δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ότι η Ρωσία βρίσκεται μπροστά σε μια άμεση στρατηγική κρίση. Ωστόσο, εάν τα πλήγματα σε ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές αρχίσουν να προκαλούν σοβαρά οικονομικά προβλήματα ή κοινωνική δυσαρέσκεια, το Κρεμλίνο θα βρεθεί αντιμέτωπο με δύσκολες επιλογές.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επιλογές θα μπορούσαν να κυμαίνονται από την αποδοχή μιας κατάπαυσης του πυρός στη σημερινή γραμμή του μετώπου έως μια πιο επιθετική στρατιωτική κλιμάκωση. Παράλληλα, στο εσωτερικό της Ρωσίας ενισχύονται φωνές που ζητούν ακόμη σκληρότερη στάση απέναντι στην Ουκρανία, γεγονός που προσθέτει πίεση στη ρωσική ηγεσία.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο πόλεμος δεν εξελίσσεται πλέον μόνο στα χαρακώματα της ανατολικής Ουκρανίας. Η μάχη μεταφέρεται στις ενεργειακές υποδομές, στις οικονομίες των δύο χωρών και στην πολιτική αντοχή των κοινωνιών τους. Και όσο η σύγκρουση παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας και πιο επικίνδυνης φάσης, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος αντέχει περισσότερο, αλλά ποιος θα καταφέρει πρώτος να εξαντλήσει τις αντοχές του αντιπάλου του.

Είπε ότι είναι ευγνώμων απέναντι στις ΗΠΑ που μεσολάβησαν για την διευκόλυνση των συνομιλιών με την Ουκρανία, τόνισε ωστόσο ότι αυτό είναι ένα θέμα που αφορά τη χώρα του και την Ουκρανία.

Πρόσθεσε ότι η Ρωσία δεν έχει λάβει καμία πρόταση από την Ουκρανία σχετικά με την μεγάλη ανταλλαγή κρατουμένων που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Τραμπ.

Ερωτηθείς αν ήταν διατεθειμένος να συμμετάσχει σε συνομιλίες με τους Ευρωπαίους, είπε ότι η προτιμώμενη προσωπικότητα για τον ίδιο θα ήταν ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Χαρακτήρισε τέλος ως κάτι «λογικό» την διεξαφωγή δημοψηφίσματος στην Αρμενία για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, αφότου φιλοξένησε για πρώτη φορά ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής.

Νωρίτερα, ο δήμαρχος της Μόσχας Σεργκέι Σομπιάνιν είχε δηλώσει ότι έξι drones που κατευθύνονταν προς την πρωτεύουσα καταρρίφθηκαν σε διάστημα 11 ωρών.

Ο κυβερνήτης της περιοχής Μπριάνσκ στα σύνορα με την Ουκρανία, Αλεξάντερ Μπογκομάζ, δήλωσε στο Telegram ότι μονάδες στην περιοχή του κατέρριψαν 128 drones.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι ουκρανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έπληξαν ένα βασικό εργοστάσιο που παράγει εξαρτήματα πυραύλων στην περιοχή Μπριάνσκ. Ο Μπογκομάζ είπε ότι επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν σε αυτήν την επίθεση, χωρίς να διευκρινίσει τι επλήγη.

Ξεχωριστά, σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με δημοσιογράφους, στο περιθώριο της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, ο ίδιος χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ αρκετά ισχυρό ώστε η Ρωσία δεν θα επιδιώξει τώρα να επιτεθεί σε χώρα-μέλος του.

“Θα κερδίσουμε κάθε πόλεμο με τη Ρωσία αν μας επιτεθεί τώρα και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι σε δύο, τέσσερα, έξι χρόνια θα ισχύει το ίδιο”, εκτίμησε ο Ρούτε.

Επιπλέον, ο Ρούτε δήλωσε ότι κανένας στην Ευρώπη δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει την πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ, μετά την ανακοίνωση της Γερμανίας ότι συζητά την πυρηνική αποτροπή με τη Γαλλία.

❝The evidence of progress in delivering on #NATOsummit commitments is visible❞

— @SecGenNATO at #DefMin pic.twitter.com/MluRvNoh0b

— NATO (@NATO) February 13, 2026

«Νομίζω ότι όλες οι συζητήσεις στην Ευρώπη που αποσκοπούν στη συλλογική ενίσχυση της πυρηνικής αποτροπής είναι κάτι καλό, αλλά κανείς στην Ευρώπη δεν υποστηρίζει ότι κάτι τέτοιο θα αντικαταστήσει την πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ», δήλωσε ο Ρούτε σε δημοσιογράφους.

Σε διαφορετική περίπτωση, η Ρωσία αφήνει να εννοηθεί ότι η όποια συνεργασία ΗΠΑ–Ρωσίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης μπορεί να παγώσει — με απρόβλεπτες συνέπειες όχι μόνο για το ουκρανικό μέτωπο αλλά και για τη διεθνή ασφάλεια συνολικά.

Δύο από τους βασικούς εκφραστές της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, μίλησαν σχεδόν με κοινή γραμμή. Ο Πεσκόφ υποστήριξε ότι «πρόοδος στην Ουκρανία είναι δυνατή μόνο εφόσον τηρηθούν οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στο Άνκορατζ», ενώ ο Λαβρόφ εμφανίστηκε ακόμη πιο αιχμηρός, υπονοώντας ότι η Μόσχα έχει ήδη αποδεχθεί αμερικανική πρόταση και ότι πλέον είναι η Ουάσιγκτον εκείνη που δεν τηρεί τα συμφωνηθέντα.

• Στην ανάγνωση της ρωσικής πλευράς, οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν πιέζουν επαρκώς το Κίεβο, αλλά ταυτόχρονα εντείνουν την οικονομική πίεση κατά της Ρωσίας.

Το λεγόμενο «πακέτο Άνκορατζ», σύμφωνα με όσα διαρρέουν από τη ρωσική αφήγηση, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αποχώρηση ουκρανικών δυνάμεων από την περιοχή του Ντονέτσκ και ευρύτερες ρυθμίσεις στο Ντονμπάς. Πρόκειται για όρους που το Κίεβο έχει επανειλημμένως απορρίψει, καθώς εκλαμβάνονται ως μονομερής παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, η Μόσχα επιμένει ότι η αποδοχή τους αποτελεί προϋπόθεση για «τελικό συμβιβασμό» και κατηγορεί την αμερικανική πλευρά για υπαναχώρηση.

• Ο Σεργκέι Λαβρόφ, μάλιστα, συνέδεσε ανοιχτά το ουκρανικό με το ευρύτερο πλέγμα των αμερικανορωσικών σχέσεων. Επέκρινε τις νέες κυρώσεις, τις ενέργειες κατά δεξαμενόπλοιων που φέρονται να ανήκουν στον «σκιώδη στόλο» ρωσικών συμφερόντων και τις προσπάθειες αποτροπής τρίτων χωρών —όπως η Ινδία— από την αγορά ρωσικών ενεργειακών πόρων. Στη ρωσική ρητορική, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να ζητεί συμβιβασμό στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα κλιμακώνει τον οικονομικό πόλεμο.

Η στρατηγική πίεση προς τον Ντόναλντ Τραμπ έχει πολλαπλές αναγνώσεις. Από τη μία, η Ρωσία επιχειρεί να εκμεταλλευθεί τη φιλοδοξία του Αμερικανού προέδρου να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που «έκλεισε» τον πόλεμο στην Ουκρανία. Από την άλλη, στέλνει μήνυμα ότι χωρίς άμεση πρόοδο, η ίδια δεν έχει λόγο να συνεχίσει μια διαδικασία που θεωρεί ατελέσφορη. Το ενδεχόμενο ρήξης στις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα φάση έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας, σε μια περίοδο που ήδη συσσωρεύονται τριβές σε πολλά μέτωπα.

Η προοπτική κλιμάκωσης δεν περιορίζεται στο ουκρανικό πεδίο. Η αναφορά σε πιθανές «θερμές εστίες», όπως το Ιράν, λειτουργεί ως έμμεση υπενθύμιση ότι η γεωπολιτική αντιπαράθεση Ουάσιγκτον–Μόσχας εκτείνεται πολύ πέρα από την Ανατολική Ευρώπη. Εάν οι συνομιλίες για την Ουκρανία καταρρεύσουν, η ένταση θα μπορούσε να μεταφερθεί σε άλλες ζώνες κρίσης, με ευρύτερο αντίκτυπο στη διεθνή ασφάλεια και στην ενεργειακή σταθερότητα.

• Στην Ουάσιγκτον, ωστόσο, η εικόνα κάθε άλλο παρά ομοιογενής είναι. Η ιδέα άσκησης ισχυρής πίεσης προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντά αντιστάσεις, τόσο από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όσο και από κύκλους εντός της ίδιας της αμερικανικής διοίκησης που θεωρούν ότι η πίεση πρέπει να ενταθεί προς τη Μόσχα και όχι προς το Κίεβο. Τα λεγόμενα «γεράκια» υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε υποχώρηση εκ μέρους της Ουκρανίας θα ενίσχυε το ρωσικό αφήγημα και θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο.

Ο ίδιος ο Ζελένσκι έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν ολοκλήρωση του πολέμου έως το καλοκαίρι, χωρίς όμως να αποσαφηνίζεται με ποιους όρους. Από την άλλη πλευρά, ο μόνιμος αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει θέσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις και στις διπλωματικές διεργασίες παραμένει μεγάλη.

• Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια γραμμή θα επικρατήσει στην αμερικανική πρωτεύουσα: εκείνη που προκρίνει έναν γρήγορο συμβιβασμό, ακόμη και με οδυνηρές παραχωρήσεις για την Ουκρανία, ή εκείνη που επιμένει στη στρατηγική φθοράς της Ρωσίας μέσω ενεργειακής πίεσης, κυρώσεων και ενίσχυσης της ουκρανικής άμυνας. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένονται καθοριστικές.

Σε κάθε περίπτωση, η ρωσική παρέμβαση δείχνει ότι η Μόσχα επιδιώκει να επιταχύνει τις εξελίξεις, μετατρέποντας τη διαπραγμάτευση σε ένα σκληρό τεστ πολιτικής βούλησης για τον Ντόναλντ Τραμπ. Αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιλέξει να πιέσει τον Ζελένσκι, θα βρεθεί αντιμέτωπος με εσωτερικές και διεθνείς αντιδράσεις. Αν, αντιθέτως, διατηρήσει την τρέχουσα στάση, η Ρωσία ενδέχεται να κλιμακώσει αλλού. Σε αυτό το γεωπολιτικό σκάκι, το «Άνκορατζ» λειτουργεί λιγότερο ως συμφωνία και περισσότερο ως μοχλός πίεσης — και το αποτέλεσμα θα κρίνει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και την ισορροπία δυνάμεων σε έναν κόσμο που ήδη κινείται σε τροχιά αβεβαιότητας.

Σύμβουλοι για θέματα ασφαλείας των ευρωπαϊκών χωρών συμμάχων του Κιέβου πρόκειται να συναντήσουν στο Κίεβο Ουκρανούς αξιωματούχους, ενώ μια αμερικανική ομάδα θα συμμετάσχει μέσω τηλεδιάσκεψης.

A heinous Russian strike on Kharkiv. Preliminary reports indicate two missiles struck an ordinary residential area. One of the buildings has been severely damaged. A rescue operation is currently underway, with all necessary services on site. The exact number of casualties is yet… pic.twitter.com/7MIVSlBvAM

— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) January 2, 2026

Σύμφωνα με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δεκαπέντε χώρες επιβεβαίωσαν τη συμμετοχή τους, καθώς και αντιπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ. Η συνάντηση αυτή προηγείται μιας συνόδου κορυφής την ερχόμενη εβδομάδα στη Γαλλία των χωρών του «συνασπισμού των προθύμων» που υποστηρίζει την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η σημερινή συνάντηση έχει κυρίως στόχο να συζητηθούν οι «εγγυήσεις ασφαλείας» που θα μπορούσαν να δοθούν στην Ουκρανία από τους συμμάχους της.

Ο Ουκρανός πρόεδρος είχε το Δεκέμβριο συνομιλία στην Ουάσινγκτον με τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το αμερικανικό σχέδιο με στόχο να μπει τέλος σε σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, όμως παραμένουν ανεπίλυτα ευαίσθητα ζητήματα.

Εξάλλου η Ρωσία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να «σκληρύνει τη στάση της» αφού κατηγόρησε το Κίεβο για μια επιδρομή μη επανδρωμένων αεροσκαφών ανεναντίον κατοικίας του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και για μια επίθεση που, σύμφωνα με την ίδια, στοίχισε τη ζωή σε 28 αμάχους τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς, σε τμήμα της ουκρανικής περιφέρειας της Χερσώνας που ελέγχεται από το ρωσικό στρατό.