Απόστολος Χονδρόπουλος

Μαζί με τις κυβερνητικές προτεραιότητες ως το 2027, αλλά και τους στόχους μέχρι το 2030, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσδιόρισε και τις μεγάλες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η ΝΔ στην προσπάθεια να συσπειρώσει την εκλογική της βάση, κυρίως στα δεξιά όπου εξακολουθεί να καταγράφει τις μεγαλύτερες διαρροές και να επιτύχει την  βασική εκλογική επιδίωξη της αυτοδυναμίας, από την οποία δημοσκοπικά εξακολουθεί να απέχει σημαντικά: 

• Το υψηλό κόστος ζωής και την επίμονη ακρίβεια, επαναλαμβάνοντας ότι «αντίδοτο» σε αυτήν είναι  η τόνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, με αυξήσεις ονομαστικών, αλλά και πραγματικών μισθών, οι οποίες θα παραμείνουν και μετά την υποχώρηση του πληθωριστικού κύματος
• Τα προβλήματα  του τόπου, που είναι “οι αληθινοί μας εχθροί”, όπως είπε χαρακτηριστικά, συνιστώντας “επιμονή στην υλοποίηση και προβολή του έργου μας”. Με αφορμή μάλιστα και το Συνέδριο του Μαίου ζήτησε να απλωθεί το κυβερνών κόμμα ακόμα πιο δυναμικά στην κοινωνία και “να εξηγήσουμε με επιχειρήματα από πού ξεκινήσαμε μετά την χρεοκοπία, τι πετύχαμε και κυρίως πού μπορούμε να φτάσουμε”
• Τις “εσωτερικές αδυναμίες μας, που μπορεί να γίνουν και μια πρόσθετη απειλή”, όπως είπε. “Ξεπερνώντας λάθη και ενίοτε τον κακό μας εαυτό εμείς οι ίδιοι να εντείνουμε τη μάχη με το «βαθύ» κράτος, εγκαθιστώντας οριστικά αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη δημόσια ζωή”, τόνισε χαρακτηριστικά. Εκτίμησε ωστόσο ότι “είμαστε μια καλή, μία ικανή κυβέρνηση, που μπορεί να κάνει και λάθη” και υποστήριξε ότι “κάθε άλλη επιλογή θα οδηγήσει τελικά σε λάθος κυβέρνηση”.
• Την κόπωση της κοινωνίας από την πολυετή διακυβέρνηση της ΝΔ.  Το μήνυμα μάλιστα του πρωθυπουργού  προς όσους αναρωτιούνται «και γιατί μία τρίτη τετραετία;», ήταν ότι “θα πρέπει πρώτα να απαντήσουν σε ένα άλλο ερώτημα: προτιμούν μήπως να γυρίσουν τρεις τετραετίες πίσω;”.

Απάντησε όμως και σε  όσους προβληματίζονται ότι μία νέα εκλογική νίκη μπορεί να εκληφθεί από τη ΝΔ ως “λευκή επιταγή”, διαβεβαιώνοντας πως “μία τρίτη λαϊκή εντολή δεν είναι για εμάς λευκή επιταγή, είναι ένα συμβόλαιο για όσα πρέπει να πετύχουμε”.

Ταυτόχρονα ο κ. Μητσοτάκης έθεσε και “σκληρά διλήμματα” με τα οποία θα πορευθεί το κυβερνών κόμμα ως τις επόμενες εκλογές, επιχειρώντας να αξιοποιήσει και το δύσκολο και αβέβαιο διεθνές περιβάλλον προς όφελος του γαλάζιου κυβερνητικού αφηγήματος που έχει στο επίκεντρο την σταθερότητα ως συγκριτικό πλεονέκτημα της ίδιας της χώρας.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, τα μεγάλα ερωτήματα των επόμενων εκλογών είναι: 

• “Εάν θα παραμείνει η Ελλάδα ασφαλής, ισχυρή και σταθερή σε μια τροχιά προόδου ή θα ρισκάρει τις κατακτήσεις της για να μετατραπεί σ’ ένα ακυβέρνητο καράβι μέσα σε αχαρτογράφητα διεθνή νερά;”
• Εάν θα επιλέξουμε και πάλι τον δρόμο των αποτελεσμάτων, των έργων, τον δρόμο της συνέπειας ή το γεμάτο παγίδες μονοπάτι των πειραματισμών; “Αιχμάλωτοι, όπως είπε, μίας κατακερματισμένης κομματικής σκηνής που οδηγεί τελικά μόνο προς τα πίσω και μόνο προς τα κάτω”;

Ταυτόχρονα ο κ. Μητσοτάκης προσδιόρισε και συγκεκριμένα ορόσημα όσον αφορά το κυβερνητικό αφήγημα της ΝΔ για την επόμενη τετραετία:

• Την Συνταγματική Αναθεώρηση, ως «κορωνίδα» των θεσμικών μεταρρυθμίσεων που έχει ανάγκη η πατρίδα μας, στην οποία θα πρέπει να προχωρήσει η επόμενη Βουλή.
• Την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης την οποία αναλαμβάνει η χώρα μας το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
• Την συνέχιση από την επόμενη κυβέρνηση της σύγκλισης με την Ευρώπη, διατηρώντας υψηλή την εθνική ανάπτυξη και αυξάνοντας περισσότερο τα εισοδήματα.
• Το ορόσημο του 2030 που το ελληνικό κράτος θα γιορτάζει τα 200 χρόνια από την επίσημη συγκρότησή του και ο ίδιος φιλοδοξεί, όπως έχει δηλώσει, να έχουμε κλείσει μέχρι τότε “”όλες τις εκκρεμότητές μας με το πελατειακό κράτος”.

Εκτός από την ανάγκη τίτλου και στόχου, τα αφηγήματα συνδυάζονται συχνά με ημερομηνίες- ορόσημα. Από την “ατζέντα 2000” του Γερμανού σοσιαλδημοκράτη Γκέρχαρντ Σρέντερ μέχρι τις στοχοθεσίες άλλων ευρωπαίων ηγετών για το 2020, είθισται τέτοια σχέδια να επενδύονται με χρονοδιαγράμματα- δίνουν ένα τόνο προσδοκίας και καλής προετοιμασίας.

Καθ’ ημάς, το 2030 που μπήκε στην προμετωπίδα των αφηγημάτων, ταυτόχρονα, του πρωθυπουργού και του πρώην πρωθυπουργού, έχει επιπλέον αποχρώσεις πλην της επικοινωνικής.

Με τις εθνικές εκλογές να διεξάγονται (ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δεσμευτεί επ΄ αυτού), τον Μάρτιο του 2027, και με σχεδόν βέβαιη την επανάληψή τους περίπου ένα μήνα αργότερα, λόγω, εκτός ακραίου απροόπτου, αδυναμίας σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης, το 2030 θα είναι είτε εκλογική χρονιά, είτε προεκλογική. Μπορεί να εκτιμήσει, με ισχυρή δόση βεβαιότητας, κανείς ότι, εφόσον η Ν.Δ κερδίσει τις εκλογές του ΄27 και σχηματίσει κυβέρνηση, είτε αυτοδύναμα, είτε σε συνεργασία με άλλο κόμμα, ή ομάδα βουλευτών, η επόμενη διακυβέρνηση θα είναι αρκετά πιό δύσκολη από την τρέχουσα, και αρκετά πιό ασταθής, ώστε να μην είναι, τελικά, πλήρης (4αετής).

Από την άλλη, όπως πρόσφατα επισήμανε ο υπουργός Οικονομικών, η χώρα θα αποπληρώσει πρόωρα, το 2031 αντί το 2041, σημαντικό μέρος του δημοσίου χρέους (31,6 δισ.), και παρότι έχει εξασφαλίσει και νέες ευνοϊκές εγγυήσεις στο πλαίσιο της ρύθμισης που είχε επιτύχει η κυβέρνηση Τσίπρα, από το 2032 και μετά οι υποχρεώσεις αποπληρωμής θα αυξηθούν και ίσως απαιτηθεί να είμαστε πολύ πιό φειδωλοί στα δημοσιονομικά μας.

Η ανάγνωση Μητσοτάκη και η ανάγνωση Τσίπρα για το 2030 είναι, βεβαίως, αρκετά διαφορετικές ως προς την πολιτική στόχευση που υποκρύπτουν.

Ο πρωθυπουργός επικαλείται το ορόσημο για να ξεδιπλώσει ακόμα ευκολότερα την ανάγκη μίας σταθερής διακυβέρνησης, χωρίς τις περιπέτειες που θα προκύψουν, κατά τον ίδιο, από έναν κυκεώνα απουσίας αυτοδυναμίας της Ν.Δ, ή και αναγκαστικής συνεργασίας με άλλο κόμμα. Το τελευταίο, μάλιστα, δεν φαίνεται να υπάρχει στον ορίζοντα: ο Νίκος Ανδρουλάκης το έχει καταστήσει δεσμευτικά σαφές, στα δεξιά της Ν.Δ, δε, δεν θα προκύψει εύκολα αξιόπιστος εταίρος με ικανό αριθμό βουλευτών.

Εν κατακλείδι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει πως στην εκλογική μάχη του 2027 θα είναι μόνος του, ή θα κερδίσει και μέσα από μία δεύτερη αναμέτρηση θα εξασφαλίσει έστω και οριακή αυτοδυναμία, ή μπορεί να βρεθεί στη δύσκολη θέση να είναι νικητής αλλά να αμφισβητηθεί εάν μπορεί να γίνει και πρωθυπουργός.

Εφόσον το κατορθώσει, όμως, το 2030 θα έχει το ρεκόρ της αδιάλλειπτης 11αετούς πρωθυπουργικής θητείας και 14αετούς προεδρίας στη γαλάζια παράταξη. Αναμφίβολα σπουδαίο για την υστεροφημία του.

Για τον πρώην πρωθυπουργό, το 2030 κρύβει και μία ρελιστική προσέγγιση για την δική του επιστροφή στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής. Εφόσον προχωρήσει τελικά στην ίδρυση νέου κόμματος το πρώτο εξάμηνο του 2026, στις εκλογές ένα χρόνο μετά φιλοδοξεί να αναδειχθεί στη δεύτερη θέση και να γίνει αξιωματική αντιπολίτευση σε μία, κατά την ανάγνωση αρκετών συνομιλητών του, κλυδωνιζόμενη εξ αρχής κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είτε οριακά αυτοδύναμης, είτε ως προϊόν συνεργασιών. Ο στόχος της δεύτερης θέσης δεν είναι εύκολος, είναι, ωστόσο, εφικτός, ιδιαίτερα αφού θα έχουν διαψευσθεί οι στόχοι του ΠΑΣΟΚ να νικήσει τη Ν.Δ, κάτι που θα εισάγει το κόμμα σε νέα φάση εσωστρέφειας και αναζήτησης νέας ηγεσίας.

Έτσι η τελική μάχη για να ξαναγίνει πρωθυπουργός θα δοθεί το 2030. Όμως, ακόμα κι αν οι πολιτικές (και δημοσκοπικές) συνθήκες κριθεί ότι δεν ευνοούν την ίδρυση νέου κόμματος -η σχετική πιθανότητα είναι μικρή-, ο στόχος θα μετακινηθεί για τις επόμενες εκλογές, ήτοι το 2030. Το 2027, άλλωστε, ο Αλέξης Τσίπρας θα είναι 53 ετών, και το 2030, μόλις 56.

Το γεγονός ότι σε αυτό το διάστημα η κερδοφορία τους έφτασε στα ύψη, όπως και το ότι δεν υιοθετήθηκε το ισπανικό “υπόδειγμα” της έκτακτης φορολόγησης, έμειναν εκτός του κλίματος ενθουσιασμού στην κυβέρνηση και την χαρούμενη και… χριστουγεννιάτικη φωτογραφία των βουλευτών της Ν.Δ με τον πρωθυπουργό, μετά την ανακοίνωση ότι 159 ψήφισαν υπέρ του προϋπολογισμού- μεταξύ αυτών και τρεις ανεξάρτητοι προερχόμενοι από τους “Σπαρτιάτες”. Επικοινωνιακά, βεβαίως, η κυβέρνηση αποκόμισε οφέλη, ιδιαίτερα με τον αιφνιδιασμό να ανακοινώσει περισσότερα απ΄ όσα ανέμεναν πολλοί και είχαν σχετικά διαρρεύσει. Επέδειξε αντίδραση και κινητικότητα.

Συνιστά αυτό νίκη για το ΠΑΣΟΚ, όπως εμφατικά διατείνεται η Χαριλάου Τρικούπη; Το αποτέλεσμα δίνει το δικαίωμα στο Νίκο Ανδρουλάκη να το ισχυρίζεται, το ζήτημα είναι πόσοι θα το πιστέψουν. Θα φανεί, ή δεν θα φανεί στις επόμενες δημοσκοπήσεις, εκεί που οι πολίτες θα αξιολογήσουν εάν το ΠΑΣΟΚ προβάλλει, όντως, ως εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Μέχρις ώρας, πάντως, οι μετρήσεις εμφανίζουν μεν το κόμμα του κ. Ανδρουλάκη με αυξημένα ποσοστά (κοντά στο 18% στην Εκτίμηση Ψήφου), επ΄ ουδενί όμως δεν του δίνουν προοπτική εξουσίας- μάλλον στην πολυδιάσπαση του χώρου αριστερά του οφείλεται.

Υπάρχει, όμως, κι άλλη ανάγνωση. Εκείνο που ανησυχεί τον πρωθυπουργό δεν είναι τόσο η αναιμική αύξηση της δημοσκοπικής καταγραφής του ΠΑΣΟΚ αλλά η πλημμυρική “κοινωνική αντιπολίτευση”, τα ποσοστά δυσαρέσκειας για την κυβερνητική πολιτική που αγγίζουν το 80% στις μετρήσεις, και το ό,τι στις ίδιες καταγραφές η Ν.Δ εκκινεί στην Πρόθεση Ψήφου από τη ζώνη του 22-24% για να φτάσει στην Εκτίμηση στο ποσοστό των ευρωεκλογών (28%) ή λίγο παραπάνω. Πολύ μακριά, δηλαδή, από την πρόβλεψη πως μπορεί να κατακτήσει την αυτοδυναμία στις βουλευτικές εκλογές σε δυόμισι χρόνια από σήμερα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ξεδίπλωσε κάποιο νέο πολιτικό αφήγημα λίγο πριν την αυγή του 2025, ούτε μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι η κυβέρνησή του θα αποκτήσει περισσότερα καύσιμα απ΄ αυτά που έχουν απομείνει στο ρεζερβουάρ στα τέλη της χρονιάς. Αντιθέτως, κάθε λάθος χρεώνεται πλέον διπλά, δεν υπάρχει κάποια μεταρρυθμιστική στρατηγική που να εμφυσά νέα πολιτική πνοή, η εικόνα της κυβέρνησης προδίδει πιθανώς καλή αλλά πάντως διαχειριστική λογική, η δε επίκληση της πολιτικής σταθερότητας είναι εξαιρετικά αμφίβολο εάν συγκινεί πιά τους περισσότερους πολίτες. Στο ερώτημα εάν η κυβέρνηση έλαβε το μήνυμα (αποχή και χαμηλό ποσοστό της Ν.Δ) των ευρωεκλογών, πριν έξι μήνες, λίγοι θα απαντήσουν καταφατικά.

Η απουσία εναλλακτικής πολιτικής εξουσίας μαζί με τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης εξακολουθεί να δημιουργεί αισθήματα παραπανητικής αυτοπεποίθησης, σαν να μην αντιλαμβάνεται κανείς ότι η σταδιακή φθορά καταλήγει σε αδιέξοδα.

Το θέμα για τον πρωθυπουργό δεν θα έπρεπε να είναι να νικήσει (για τρίτη συνεχή αναμέτρηση) στις επόμενες εκλογές: α. γιατί ακόμα κι αν συμβεί αυτό, όπερ και σχεδόν βέβαιο, δύσκολα θα μπορέσει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, β. διότι αυτή η σταδιακή φθορά, όσο δεν ανατάσσεται, είναι εύκολο να γίνει κατάρρευση εάν σημειωθεί ένα πολιτικό “ατύχημα”, γ. επειδή σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος “εκπαιδεύεται” σε χαμηλές προσδοκίες ή και στο ατελέσφορο των πολιτικών εξελίξεων και ενδεχομένως επχιειρήσει να εκφραστεί και στις βουλευτικές κάλπες με τον τρόπο που εκφράστηκε στις ευρωεκλογές.

Ίσως το σημαντικότερο πολιτικό εφόδιο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην αρχή της νέας χρονιάς είναι ότι στην αντιπολίτευση επικρατεί στασιμότητα. Το ΠΑΣΟΚ –με “δανεικό” τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης– διολισθαίνει σε έπαρση αλλά και σε μία σύχυση μεταξύ θεσμικού (;) συναινετικού προφίλ και στην σκληρή (;) αντιπολίτευση. Ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται ακόμα πολύ χρόνο να προσδιορίσει τι ακριβώς συνιστά πολιτική επανεκκίνηση, η δε εσωτερική -χαμηλών τόνων ακόμα- αντιπαλότητα της νέας ηγεσίας με τον έτερο φιναλίστ της πρόσφατης εσωκομματικής εκλογής μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Το χειρότερο, τέλος, είναι ότι ενώ Ανδρουλάκης, Φάμελλος, Χαρίτσης μιλούν για συνεργασίες, κανείς δεν κάνει το πρώτο βήμα, τίποτε δεν δείχνει ότι σκοπεύουν να προσδιορίσουν πλαίσιο και προγραμματική βάση, ενώ αντιθέτως αναζητούνται αφορμές για να κοπούν οι όποιες γέφυρες- όπως φάνηκε από την στάση της ΝΕ.ΑΡ έναντι των άλλων δύο επειδή ψήφισαν τις αμυντικές δαπάνες.

Πρώτη συνέπεια ήταν η μετατόπιση του χρόνου διεξαγωγής των εκλογών από την 9η Απριλίου στην 21η ή 28η Μαϊου –με πιθανότερη την δεύτερη-, στο πλαίσιο της προσπάθειας να αποκλιμακωθούν οι αντιδράσεις και η οργή που μετουσιώθηκε σε πολυπληθή και δυναμικά συλλαλητήρια με απαίτηση να αποδωθούν άμεσα οι ευθύνες, οι οποίες είναι σαφές στο συλλογικό υποσυνείδητο πως δεν εδράζονται μόνο στο “ανθρώπινο σφάλμα”.

Η δημοσιοποίηση των μετρήσεων κοινής γνώμης, με πρώτη αυτή της Marc (Ant1), φαίνεται να αποσκοπεί στο να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο επιρροής της Ν.Δ κοντά στο 30%, γεγονός που όπως αναμενόταν συμπερέσυρε και κάποιες ακόμα εταιρείες δημοσκοπήσεων. Ενώ, παράλληλα, εμφανίζεται να αυξάνεται σημαντικά η μετατόπιση ψηφοφόρων στην ζώνη της αδιευκρίνιστης ψήφου δημιουργώντας την εντύπωση πως το κυβερνών κόμμα θα μπορούσε, προϊόντος του χρόνου, να ανακάμψει και να επαναπατρίσει κάποιους από τους αναποφάσιστους.

Τι δείχνουν οι πρώτες “βιαστικές” δημοσκοπήσεις

Στην πρόθεση ψήφου, της GPO (Παραπολιτικά), για παράδειγμα, η ΝΔ συγκεντρώνει ποσοστό 29,5%, έναντι 25,6% του ΣΥΡΙΖΑ – μια διαφορά της τάξης των 3,9 ποσοστιαίων μονάδων.

Το κυβερνών κόμμα εμφανίζει απώλειες των 4,3 μονάδων.

Ειδικότερα, η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει ποσοστό 29,5%, ο ΣΥΡΙΖΑ 25,6%, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛ. 9,2%, το ΚΚΕ 6,7%, το ΜέΡΑ25 3,3%, η Ελληνική Λύση 3%, οι Έλληνες για την Πατρίδα 1,4%, η Εθνική Δημιουργία 1,4%, Άλλο κόμμα 3,6% και η αδιευκρίνιστη ψήφος 16,3%.

Στην μέτρηση της Marc, η διαφορά μεταξύ της Ν.Δ και του ΣΥΡΙΖΑ ήταν στις 4,6 μονάδες, καθώς το κυβερνών κόμμα εμφανίζεται να χάνει λιγότερο από τρεις μονάδες.

Στην έρευνα της Interview -δεύτερη κατά σειρά- που έγινε για λογαριασμό της POLITIC και διενεργήθηκε το διάστημα από 6 Μαρτίου έως 9 Μαρτίου, η ψαλίδα μεταξύ ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ έχει κάνει κατακόρυφη «βουτιά» στο 3,6% από 6,7% της προηγούμενης μέτρησης.

Συγκεκριμένα, η ΝΔ καταγράφει ποσοστό 28% (από 33,2%) έναντι 24,4% του ΣΥΡΙΖΑ (από 26,5%). Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ είναι σταθερά στο 9%, το ΚΚΕ στο 5,5%, η Ελληνική Λύση στο 4,2%, το ΜέΡΑ25 στο 3,5% και ακολουθούν η Εθνική Δημιουργία με 1,5%, και οι Έλληνες για την Πατρίδα με 1,6%.

Επίσης, σύμφωνα πάντα με την Interview, το ποσοστό των αναποφάσιστων εμφανίζεται αρκετά ενισχυμένο, καθώς από το 9% σκαρφαλώνει στο 15,3%.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις προβλέψεις των δημοσκόπων η διαφορά μεταξύ της Ν.Δ και του ΣΥΡΙΖΑ κυμαίνεται μεταξύ 2,5-3,5% και βρίσκεται ουσιαστικά στα όρια του στατιστικού λάθους, ενώ από την πλευρά του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπάρχουν αρκετοί που θεωρούν πως μπορεί να είναι και μικρότερη.

Είναι σαφές πως η Ν.Δ υφίσταται δημοσκοπική καθίζηση, ενώ η άποψη πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν καρπούται κάτι από αυτό το φαινόμενο δεν φαίνεται ιδιαίτερα λογική, όσο κι αν πολλοί ψηφοφόροι μετακομίζουν προς την αδιευκρίνιστη ζώνη. Πάντως, τα ποσοστά της Ν.Δ που καταγράφονται σε αυτές τις τρεις πρώτες δημοσκοπήσεις -χωρίς να σημαίνει αυτό ότι δεν θα αλλάξουν στην πορεία- φέρνει το κυβερνών κόμμα σε ποσοστά της εκλογικής αναμέτρησης του Ιουνίου του 2012 (περίπου 28%).

Αλλάζει άρδην η εκλογική στρατηγική Μητσοτάκη

Το ερώτημα είναι εάν ο χρόνος μέχρι τις εκλογές μπορεί να απορροφήσει περαιτέρω κραδασμούς για την κυβέρνηση και μια στροφή στην λεγόμενη θετική ατζέντα (παροχές, κατώτατος μισθός κ.ά) μπορεί να επιφέρει ακόμα και ανάταξη. Η κυβέρνηση διαθέτει έναν χρονικό ορίζοντα περίπου 2,5 μηνών, ωστόσο η τραγωδία των Τεμπών δεν θα φύγει από τις προθήκες της επικαιρότητας για πολλούς λόγους.

Πρώτον, το επόμενο διάστημα θα δωθούν πολλές αφορμές για πολιτική αντιπαράθεση, καθώς από τις αρχές της εβδομάδας θα γίνει συζήτηση περί ευθυνών στην επιτροπή Μεταφορών και Εμπορίου της Βουλής. Η Ν.Δ φρόντισε, ωστόσο, να κρατήσει εκτός κάδρου τον παραιτηθέντα υπουργό Κώστα Αχ. Καραμανλή και έτσι θα είναι ο “μεταβατικός” Γ. Γεραπετρίτης που θα σηκώσει το βάρος της αντιπαράθεσης με την αντιπολίτευση, ενώ την ίδια ώρα ζητά να μετάσχει ο πρώην υπουργό Υποδομών και Μεταφορών επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ Χρήστος Σπίρτζης. Εμφανής η προσπάθεια να διασπαρούν οι ευθύνες για την κατάσταση στο σιδηροδρομικό δίκτυο, αν και από την Κουμουνδούρου λένε πως έχουν συλλέξει όλα τα στοιχεία και έγγραφα που αποδεικνύουν τον μεγάλο βαθμό της ευθύνης της θητείας Καραμανλή στο συγκεκριμένο υπουργείο.

Η δήλωση- δέσμευση του τελευταίου, στις 20 Φεβρουαρίου, από το βήμα της Βουλής, για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, είναι ένα καταλυτικό επιχείρημα που έχει καταγραφεί και μάλιστα το επικαλούνται συγγενείς θυμάτων του δυστυχήματος αλλά και δικηγόροι που εκπροσωπούν τις οικογένειές τους. Την ίδια ώρα, ο τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Παππάς έχει αναρτήσει βίντεο με τις δικές του παρεμβάσεις στη Βουλή όπου επισημαίνει την διάλυση του δικτύου, τις ευθύνες της κυβέρνησης και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για κάποιο ατύχημα. Τα εξώδικα των εργαζομένων στον σιδηρόδρομο, από την άλλη, που απ΄ ότι φαίνεται έφτασαν και στο γραφείο του παραιτηθέντα υπουργού, σε αυτά των υφυπουργών και του Γενικού Γραμματέα Μεταφορών, καθιστούν σαφείς τις ευθύνες της πολιτικής ηγεσίας.

Παράλληλα, οι δύο εφέτες ανακριτές που ορίστηκαν θα αναγκαστούν σχετικά σύντομα να καλέσουν τις διοικήσεις του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, και οι ευθύνες θα προσωποιηθούν και σε εκείνους.

Τούτων δοθέντων, οι εικόνες της τραγωδίας και των κηδειών με τα λευκά φέρετρα θα παραμείνουν “ζωντανές”, ενώ θα απαιτείται να τηρηθεί η δέσμευση του πρωθυπουργού για απόδωση ευθυνών πριν τις εκλογές.

Η κατάρρευση του επιχειρήματος περί ικανότητας διαχείρισης και το τέλος του αφηγήματος για αυτοδυναμία

Σε δεύτερο πλάνο, η κυβέρνηση πλήττεται στον σκληρό πυρήνα της εικόνας που καλλιέργησε, ήτοι στην διαχειριστική της ικανότητα. Ακόμα και υπουργοί αφήνουν να εννοηθεί πως τα όποια επιτεύγματα με την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και τις μεταρρυθμίσεις εξανεμίστηκαν την στιγμή που συγκρούστηκαν δύο τρένα στην ίδια γραμμή.

Οι χαμηλοί τόνοι του Κυριάκου Μητσοτάκη κρίθηκαν αναγκαίοι -όπως και οι εικόνες της κατήφειας στη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου-, ωστόσο αναζητείται εσπευσμένα νέο αφήγημα στην πορεία προς τις εκλογές. Το “αυτοδύναμη Ελλάδα” που πρόβαλλε ο πρωθυπουργός το προηγούμενο διάστημα (διεκδικώντας την αυτοδυναμία στην δεύτερη κάλπη) έχει καταρρεύσει, καθώς είναι πολύ δύσκολο να επιχειρηματολογήσει πλέον για την αναγκαιότητα να λάβει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να κυβερνήσει μόνος του.

Αντιθέτως, αρκετοί είναι οι αναλυτές που επισημαίνουν πως θα “φουντώσει” το αίτημα για συναινέσεις και κυβερνήσεις συνεργασίας προκειμένου να αλλάξει το μοντέλο διοίκησης της χώρας. Η κρίση εμπιστοσύνης, επίσης, προς το πολιτικό σύστημα, κυρίως από τους νέους αλλά όχι μόνο, αποτελεί νέα συνθήκη που δεν μπορεί να την υπερβεί η πρόταση για πολιτική σταθερότητα μέσω μονοκομματικών κυβερνήσεων.

Η απλή αναλογική αναδεικνύεται έτσι ως ένα πλαίσιο αναμέτρησης που επιτρέπει στους πολίτες να εκφράζουν τον θυμό τους, οπότε η εκλογική αριθμητική που θα προκύψει απ΄ αυτήν την πρώτη κάλπη ίσως δημιουργήσει ανάγκες συγκλίσεων που δεν έχουν διατυπωθεί ποτέ κατά το παρελθόν με τόσο δυναμικό τρόπο.

Στο Μέγαρο Μαξίμου σχεδιάζονται διάφορα μοντέλα διαχείρισης του αποτελέσματος της πρώτης κάλπης, ανάλογα, όπως λένε συνεργάτες του πρωθυπουργού, εάν η διαφορά από τον ΣΥΡΙΖΑ είναι κάτω από 3 μονάδες, ή κάτω από 4, ή 5 μονάδες. Όλα αυτά, βεβαίως, μπορεί να ανατραπούν άρδην αφού για πρώτη φορά ουδείς μπορεί να ισχυριστεί με βεβαιότητα πως είναι αδιαμφισβήτητη η νίκη της Ν.Δ.

Τα απρόβλεπτα

Το παράδοξο στις μετρήσεις κοινής γνώμης είναι η στασιμότητα ή και ελάχιστη απώλεια στα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ. Τουναντίον, πιο προσεκτικοί αναλυτές λένε πως το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης μπορεί να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του 2019 σε ποσοστό κοντά στο 80% ή και 90% και ο Αλέξης Τσίπρας να εκπροσωπήσει το αίτημα για ανατροπή του “μοντέλου Μητσοτάκη”. Από την άλλη η Ν.Δ θα επιμείνει στην προσπάθεια να αναδεικνύει την διακυβέρνηση 2015-19 ως “καταστροφική” και να συγκρίνει τα δύο μοντέλα. Ο πρωθυπουργός έχει ήδη αποκαλύψει τις προθέσεις του: θα υποστηρίξει πως η τραγωδία των Τεμπών ανέδειξε την “διαχρονική” κακοδαιμονία της χώρας και θα ζητήσει ανανέωση της θητείας του ως ο μόνος που μπορεί να ξεκινήσει την πολιτική “σταυροφορία” για την αλλαγή του μοντέλου διοίκησης.

Η αδυναμία του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι πως εάν συνεχιστεί ή και ενταθεί η τάση αποσυσπείρωσης της εκλογικής βάσης της Ν.Δ και το ποσοστό της πρώτης κάλπης κυμαίνεται κοντά στο 30%, το επιχείρημα περί αυτοδυναμίας εξανεμίζεται. Εφόσον, δε, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σε μικρή απόσταση (μεταξύ 2-3%) το παιχνίδι ανοίγει και όλα τα ενδεχόμενα μπαίνουν στο τραπέζι.

Από το να ασκηθούν εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις για κυβέρνηση εθνικού σκοπού για διάστημα ενός έτους (πρόταση που έχουν ήδη διατυπώσει κάποιοι πριν την τραγωδία και λόγω του δυσμενούς διεθνούς και εσωτερικού οικονομικού περιβάλλοντος τα επόμενα χρόνια), μέχρι να κινηθούν διαδικασίες εντός της Ν.Δ μεταξύ της πρώτης και δεύτερης κάλπης. Άλλωστε, ως έχουν τα πράγματα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι μάλλον απίθανο να βρει εταίρους για μια κυβέρνηση συνεργασίας, καθώς το ΠΑΣΟΚ δεν έχει πλέον κανένα λόγο να κάνει κάτι τέτοιο- άλλωστε και το ίδιο συρρικνώνεται δημοσκοπικά.

Οικονομικό αφήγημα: Γιατί η κυβέρνηση προβάλλει “success story” σε Ευρώπη και εσωτερικό εν μέσω ακρίβειας και ενεργειακής κρίσης

Στην έκθεση της ευρωπαϊκής αρχής καταγράφεται ότι η Ελλάδα είναι ανάμεσα στις τέσσερις χώρες της Ε.Ε. στις οποίες το ποσοστό του πληθυσμού που κινδυνεύει να βρεθεί σε καθεστώς φτώχειας αυξήθηκε ανάμεσα στο 2019 και το 2021.

Αυτό, μάλιστα, έρχεται σε μια περίοδο που, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το μέσο εισόδημα στην Ε.Ε. μετά την πανδημία παρουσιάζει αυξητική τάση.

Παράλληλα στην έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, καταγράφεται ότι οι πολίτες ξοδεύουν παραπάνω από το μισό τους εισόδημα μόνο για σίτιση και στέγαση.

Στην έρευνα σημειώνεται ανάμεσα σε άλλα:

• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, κατά το έτος 2021, ανήλθε στα 17.037,48 ευρώ (1.419,79 το μήνα), καταγράφοντας αύξηση, σε τρέχουσες τιμές 6,6% και σε σταθερές τιμές 1,4%, σε σχέση με το έτος 2020.
• Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν περισσότερα από 1.297 ευρώ το μήνα.
• Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν το 18,9% του προϋπολογισμού τους, κατά μέσο όρο, για ενοίκιο.
• Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 58,1% των δαπανών των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 36,3%.
• Η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην Περιφέρεια Αττικής και ανήλθε σε 19.687,92 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος και ανήλθε σε 12.236,64 ευρώ.
• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2021 εμφανίζεται μειωμένη κατά 33,0% σε σύγκριση με το 2008.

Ο Αλέξης Χαρίτσης, εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, με ανάρτησή του υπογράμμισε ότι «η κυβέρνηση έχει μετατρέψει τη χώρα σε πρωταθλήτρια στην ακρίβεια, στον πληθωρισμό, στις κοινωνικές ανισότητες. Το μαρτυρούν τα στοιχεία, το αποτυπώνουν οι δείκτες, το βιώνουν οι πολίτες».

Πυρά εκτόξευσε και το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝ.ΑΛΛ. με τον οικονομικό τομέα του κόμματος να εκδίδει ανακοίνωση σχολιάζοντας τα νέα στοιχεία. Σύμφωνα με την Χαριλάου Τρικούπη «ενώ σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη τα μέτρα στήριξης των κυβερνήσεων απέφεραν σημαντικές αυξήσεις για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος το 2021, η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών όπου καταγράφεται αύξηση του ποσοστού φτώχειας στην περίοδο 2019-2021.

«Σε αντίθεση με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Κύπρος, η Λιθουανία και η Ρουμανία που κατάφεραν να μειώσουν τον κίνδυνο φτώχειας, η ελληνική κυβέρνηση απέτυχε παταγωδώς, παρά τα 50 δισεκατομμύρια που δαπάνησε, να προστατέψει την κοινωνία και ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους», επισημαίνεται στην ανακοίνωση.

Επίσης συμπληρώνει ότι το οικονομικό επιτελείο πανηγυρίζει για την αύξηση των καταθέσεων που τροφοδοτήθηκε από τα οριζόντια μέτρα στήριξης αλλά και για την ανάκτηση του χαμένου ΑΕΠ της πανδημίας που οφείλεται κατά κύριο λόγο στην κατανάλωση και την αύξηση των εισαγωγών.

«Επιβεβαιώνεται έτσι, η στοχευμένη κριτική που έχει ασκήσει έγκαιρα το ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής, για τη δημοσιονομική πολιτική της κυβέρνησης που εκτός από αναποτελεσματική, είναι και βαθιά άδικη», τονίζει το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην ανακοίνωσή του.

του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Αυτή η καταβύθιση των ποιοτικών στοιχείων στις μετρήσεις θα έπρεπε να προκαλεί σοβαρό προβληματισμό στο πρωθυπουργικό επιτελείο, αν και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει και η “δύναμη πυρός” εστιάζεται σε κινήσεις αποσπασματικές και σε επικοινωνιακή διαχείριση του χρόνου μέχρι την ευφορία που αναμένεται να επιφέρει το εμβόλιο. Μέχρι τον Ιούνιο θα έχουν εμβολιαστεί όλοι οι Έλληνες, είπε, άλλωστε, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, προδίδοντας, ίσως, και το χρονοδιάγραμμα πιθανών πολιτικών εξελίξεων.

Αυτή είναι η μία όψη των δημοσκοπήσεων. Εάν, όμως, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης την επισημαίνει και την υιοθετεί, οφείλει να αναλογιστεί τους λόγους για τους οποίους η διαφορά μεταξύ της ίδιας και του κυβερνώντος κόμματος δεν κλείνει με την ταχύτητα που θα ανέμενε κανείς.

Αναμφίβολα, το προφίλ του πρωθυπουργού σήμερα δεν έχει καμία σχέση με εκείνο του Μαϊου ή του Ιουνίου. Ούτε καν με εκείνο του Σεπτεμβρίου. Αναμφίβολα, η Ν.Δ δεν συγκεντρώνει τα ποσοστά εκλογικής επιρροής που αποτυπώνονταν πριν μερικούς μήνες.

Όμως, οι ίδιες μετρήσεις καταγράφουν μια πολύ μικρή μόνο ανάκαμψη των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Οι πολίτες θυμώνουν με την κυβερνητική διαχείριση στο δεύτερο κύμα της πανδημίας αλλά δεν επιλέγουν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ένα μεγάλο τμήμα εκείνων που το ψήφισαν πριν 17 μήνες, παραμένουν περίσκεπτοι ή και απογοητευμένοι στη ζώνη της αδιευκρίνιστης ψήφου, ή, ακόμα χειρότερα, δηλώνουν (τώρα) πως δεν θα προσέλθουν στις κάλπες όταν διεξαχθούν εκλογές.

Φυσικά, όλα αυτά συνιστούν μόνο μια “φωτογραφία της στιγμής”. Και το πρώτο, και το δεύτερο. Αλα καρτ υιοθέτηση των δημοσκοπήσεων δεν υπάρχει.

Λογικά, λοιπόν, προκύπτει το ερώτημα σχετικά με το τι είναι αυτό που κρατά αυτό το μεγάλο τμήμα φίλα προσκείμενων ψηφοφόρων μακριά από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Ακόμα δε περισσότερο, τι είναι αυτό που δεν φέρνει στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης “νέους” ψηφοφόρους που θα το καταστήσουν ανταγωνιστικό ως προς τη διακδίκηση της διακυβέρνησης.

Τρία είναι τα βασικά στοιχεία που θα μπορούσαν να περιγράψουν μια απάντηση στο παραπάνω ερώτημα.

Πρώτον, η τεκμηριωμένη αντιπολίτευση. Παρότι ο ΣΥΡΙΖΑ ορθώς επισημαίνει μια σειρά από κυβερνητικές ολιγωρίες και ανακολουθίες, όπως η συστηματική μη ενίσχυση του δημοσίου συστήματος υγείας και η ελλιπής προστασία των ασθενέστερων από τις φαραωνικές οικονομικές συνέπειες της πανδημίας, όλα αυτά δεν συμπυκνώνονται επαρκώς σε μια συνολική θεώρηση. Αρκετές επί μέρους προτάσεις, που έρχονται, όμως, σαν βεγγαλικά, σε μια ούτως ή άλλως συγκυρία σύγχυσης, φόβου αλλά και επικοινωνιακής υπεροπλίας της κυβέρνησης.

Δεύτερον, η απουσία συσπείρωσης και ενιαίας έκφρασης. Παρεμβάσεις αποσπασματικές, αντιφάσεις και μικρές προσωπικές στρατηγικές θολώνουν το μήνυμα που επιχειρεί να στείλει ο Αλέξης Τσίπρας. Κι’ όμως, η συγκυρία είναι ευνοϊκή καθώς το κυβερνών κόμμα απομονώνεται απέναντι σε όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, όμως, δεν φαίνεται να κατορθώνει να συγκεράσει εποικοδομητικά αυτή την αντίδραση.

Τρίτον, λείπει το “δια ταύτα”. Απέναντι στην προβληματική διαχείριση του δεύτερου κύματος της πανδημίας και στις ιδεολογικές εμμονές ως προς την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών, η αξιωματική αντιπολίτευση δεν έχει κατορθώσει να προτείνει και να προβάλλει ένα συνολικό σχέδιο εναλλακτικής διακυβέρνησης και πολιτικής. Τι λέει, για παράδειγμα, συγκροτημένα ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ απέναντι στο μεταρρυθμιστικό (;) σχέδιο Πισσαρίδη; Λέει, αλλά, τελικά, …τι λέει; Ποια δέσμη προτάσεων θα προκαλέσει την ανάκαμψη της οικονομίας και τη διάσωση της κοινωνίας μετά το εμβόλιο;

Γιατί, εν τέλει, να επιλέξει κάποιος το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης όταν θα κυριαρχήσει η ψευδαίσθηση της κανονικότητας μετά τους εμβολιασμούς και την υποχώρηση της πανδημίας; Θεμελιώδες ερώτημα.

Η κυβέρνηση, εν κατακλείδει, υφίσταται εντονότατες πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις και ο “μήνας του μέλιτος” έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, θα ήταν, ωστόσο, παραπλανητικό να πιστέψουν κάποιοι πως εμφανίζει σημάδια προϊούσας κατάρρευσης. Τη δυνατότητα των πρωτοβουλιών τη διατηρεί –ως κυβέρνηση-, και μπορεί, αν όχι να ανακάμψει, να διατηρήσει ικανή απόσταση ασφαλείας από την αξιωματική αντιπολίτευση.

Η ιστορία με τις τρεις επιστολές είναι εξόχως διδακτική αλλά κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως θα είναι σύντομο το διάστημα ανάμεσα στην πρώτη και την τρίτη…