Ο Λέοναρντ Στερν, κάτοχος Master of Business Administration, Leonard N. Stern School of Business και με πτυχίο Τεχνών/Επιστημών, Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, εμφανίζεται ως δωρητής.

Όπως αναφέρει το AP, η Ελλάδα έχει συνάψει μια περίπλοκη συμφωνία για την τελική επιστροφή από την ιδιωτική συλλογή ενός δισεκατομμυριούχου των ΗΠΑ με 161 αρχαία ελληνικά αντικείμενα υψηλής ποιότητας που χρονολογούνται πριν από περισσότερα από 4.000 χρόνια, σηματοδοτώντας μια νέα προσέγγιση στις προσπάθειες της χώρας να ανακτήσει πολιτιστικά αντικείμενα που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου δήλωσε την Τρίτη ότι η Βουλή της Ελλάδας θα ψηφίσει σχέδιο νόμου για την επικύρωση της συμφωνίας, η οποία περιλαμβάνει το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, ένα κορυφαίο ελληνικό μουσείο και ένα πολιτιστικό ινστιτούτο με έδρα το Ντέλαγουερ.

Είπε ότι η συμφωνία θα αναγνωρίσει την κυριότητα της Ελλάδας στα 161 αντικείμενα από τον κυκλαδικό πολιτισμό της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού —γνωστά για τα κομψά αφηρημένα αλλά αινιγματικά μαρμάρινα ειδώλια του— που δωρήθηκαν από έναν συλλέκτη της Νέας Υόρκης στο ινστιτούτο του Ντέλαγουερ. Τα έργα θα εκτεθούν αρχικά αργότερα φέτος στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα και στη συνέχεια στο Μητροπολιτικό Μουσείο, είπε. Το Μητροπολιτικό Μουσείο αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ο Οικονόμου δεν κατονόμασε τον συλλέκτη των ΗΠΑ που εμπλέκεται. Ωστόσο, δύο άτομα που γνώριζαν τη συμφωνία είπαν στο Associated Press ότι τα τεχνουργήματα ήταν από τη συλλογή του Leonard. Ν. Στερν, 84χρονος επιχειρηματίας προμηθειών και ακινήτων για κατοικίδια και φιλάνθρωπος. Μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων.

Ποιος είναι

• Ο Λέοναρντ Στερν εντάχθηκε στην επιχείρηση προμήθειας κατοικίδιων του πατέρα του Μαξ το 1959. Επτά χρόνια αργότερα επεκτάθηκε στον τομέα των ακινήτων, αποκτώντας μια αποθήκη στο Νιου Τζέρσεϊ.
• Η εταιρεία του στο Hartz Mountain κατέχει περισσότερα από 260 ακίνητα, κυρίως στην περιοχή του Νιου Τζέρσεϊ.
• Το μεγαλύτερο μέρος του χαρτοφυλακίου της Hartz βρίσκεται σε αποθήκες, συμπεριλαμβανομένων ακινήτων στο Νιου Τζέρσεϋ, Ατλάντα, Βαλτιμόρη και Σάρλοτ, NC
• Ο Stern πούλησε την επιχείρηση κατοικίδιων ζώων για 350 εκατομμύρια δολάρια το 2000. Έχει επίσης τολμήσει να ασχοληθεί με τις εκδόσεις, την ενέργεια, τη διαχείριση κεφαλαίων και τον καθαρισμό χαλιών.
• Πολλοί γνωρίζουν το όνομά του χάρη στη δωρεά του 30 εκατομμυρίων δολαρίων πριν από 30 χρόνια στη σχολή επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, που μετονομάστηκε προς τιμήν του.

Ειδικότερα, με την 6/2022 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας απορρίφθηκε αίτηση, με την οποία είχε ζητηθεί η αναστολή της απομάκρυνσης των αρχαιοτήτων που έχουν έρθει στο φως, λόγω των εργασιών κατασκευής του σταθμού Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης.

Με σχετική υπουργική απόφαση έχει αποφασιστεί, ακόμη, η διατήρηση των αρχαιοτήτων σε άλλο χώρο μέχρι την κατασκευή του σταθμού, οπότε και θα επανατοποθετηθούν εκεί. Η Επιτροπή Αναστολών του ΣτΕ έκρινε ότι η βασιμότητα των λόγων ακυρώσεως ούτε αποκλείεται, ώστε η αίτηση να απορριφθεί γι’ αυτόν τον λόγο, ούτε όμως είναι προφανής, ώστε να διαταχθεί η αναστολή για τον ίδιο λόγο.

Στη συνέχεια, το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέτασε τους ισχυρισμούς περί ανεπανόρθωτης βλάβης των αρχαιοτήτων, χωρίς, δηλαδή, αυτή να συναρτάται με τη βασιμότητα της αιτήσεως ακυρώσεως.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο «έκρινε ότι η βλάβη αυτή δεν πιθανολογείται, ακριβώς διότι η σχετική μελέτη έχει ήδη τροποποιηθεί όπως υπέδειξαν οι αρχαιολογικές υπηρεσίες, πριν από τη σχετική θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, εξειδικεύεται συνεχώς σε επίπεδο κάθε αρχαιολογικής ενότητας ξεχωριστά, προβλέπεται δε η σύνταξη και συμπληρωματικών μελετών για την έδραση και ανάδειξη των αρχαιοτήτων, πριν από την επανατοποθέτησή τους στον σταθμό, μετά την κατασκευή του».

Στην απόφαση της Επιτροπής Αναστολών επισημαίνεται επίσης πως ανάλογες μεταφορές έχουν γίνει και κατά το παρελθόν, όπως αυτή που αφορά σε τμήμα των ίδιων αρχαιοτήτων του σταθμού Βενιζέλου, που έχει ήδη μεταφερθεί κατ’ εφαρμογή υπουργικής απόφασης του έτους 2017, η νομιμότητα της οποίας δεν έχει αμφισβητηθεί.

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι αιτούντες, στην πλειονότητά τους κάτοικοι της Θεσσαλονίκης, κάνουν λόγο για «προσβολή της προσωπικότητάς τους» από την εκτέλεση των εργασιών.

Σήμερα επρόκειτο να διεξαχθεί στο Μονομελές Πρωτοδικείο η συζήτηση για την έκδοση προσωρινής διαταγής, διαδικασία όμως που ανεβλήθη. Το δικαστήριο έκανε δεκτό σχετικό αίτημα της εταιρείας «Αττικό Μετρό» και όρισε νέα δικάσιμο για την ερχόμενη Δευτέρα.

Πρόσθετες παρεμβάσεις για την απόρριψη του κρινόμενου αιτήματος δήλωσαν -δια των συνηγόρων τους- ότι θα κάνουν το Ελληνικό Δημόσιο, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, ο Δήμος Θεσσαλονίκης και ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης.

Επισημαίνει, βεβαίως, ότι «η ανάγκη αυτή προκλήθηκε έπειτα από την αβυσσαλέα προσπάθεια συγκεκριμένων κύκλων, εντός του Υπουργείου, να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι όλοι οι εργαζόμενοι στο ΥΠ.ΠΟ.Α είμαστε ίδιοι με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Ε, λοιπόν, δεν είμαστε όλοι ίδιοι! Υπάρχουμε οι πολλοί που είμαστε με τη νομιμότητα και την αποδοχή των αποφάσεων των θεσμοθετημένων οργάνων του Υπουργείου μας, όπως το Κ.Α.Σ, και της ελληνικής Δικαιοσύνης. Υπάρχουν και οι λίγοι που συνεχώς και αδιαλείπτως προσπαθούν δημιουργώντας εντυπώσεις να καταργήσουν τις πλειοψηφίες και τις νόμιμες αποφάσεις εξυπηρετώντας προσωπικές επιδιώξεις και μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Η υποκειμενικότητα που διέπει τους συγκεκριμένους κύκλους γίνεται εύκολα αντιληπτή με μία χρονολογική αναδρομή στο έργο του Μετρό Θεσσαλονίκης μέσα από την οποία φαίνονται τα δύο μέτρα και δύο σταθμά στις αντιδράσεις των ίδιων φορέων».

Η ανακοίνωση έχει ως εξής:

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Θέμα: « Η θέση μας για το έργο στο Σταθμό Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη και η απάντηση μας στα τεκταινόμενα των τελευταίων ημερών»

«Με αφορμή τα τελευταία γεγονότα με την «απεργία- αποχή» που κήρυξε ο Σ.Ε.Α για τους εργαζόμενους στο έργο του Σταθμού Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη και προκειμένου να μην διαστρεβλώνεται η πλειοψηφούσα άποψη των εργαζομένων στο ΥΠ.ΠΟ.Α, ως Ε.Ε της Π.Ο.Ε-ΥΠ.ΠΟ ενημερώνουμε το σύνολο των Ελλήνων πολιτών για το συγκεκριμένο ζήτημα. Η ανάγκη αυτή προκλήθηκε έπειτα από την αβυσσαλέα προσπάθεια συγκεκριμένων κύκλων, εντός του Υπουργείου, να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι όλοι οι εργαζόμενοι στο ΥΠ.ΠΟ.Α είμαστε ίδιοι με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Ε, λοιπόν, δεν είμαστε όλοι ίδιοι! Υπάρχουμε οι πολλοί που είμαστε με τη νομιμότητα και την αποδοχή των αποφάσεων των θεσμοθετημένων οργάνων του Υπουργείου μας, όπως το Κ.Α.Σ, και της ελληνικής Δικαιοσύνης. Υπάρχουν και οι λίγοι που συνεχώς και αδιαλείπτως προσπαθούν δημιουργώντας εντυπώσεις να καταργήσουν τις πλειοψηφίες και τις νόμιμες αποφάσεις εξυπηρετώντας προσωπικές επιδιώξεις και μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Η υποκειμενικότητα που διέπει τους συγκεκριμένους κύκλους γίνεται εύκολα αντιληπτή με μία χρονολογική αναδρομή στο έργο του Μετρό Θεσσαλονίκης μέσα από την οποία φαίνονται τα δύο μέτρα και δύο σταθμά στις αντιδράσεις των ίδιων φορέων. Συγκεκριμένα από το 2015 έως τον Ιούνιο του 2019 η μόνη μεγάλη και επιτυχής ενέργεια του ΥΠΠΟΑ στο Μετρό Θεσσαλονίκης ήταν η απόσπαση των σπουδαίων μνημείων που είχαν αποκαλυφθεί στο σταθμό «Αγίας Σοφίας», εν μια νυκτί, με μελέτες που δεν είχαν καν τεθεί υπόψιν του ΚΑΣ χωρίς να έχει ληφθεί καμία απολύτως πρόνοια για την επανατοποθέτησή τους και φυσικά χωρίς καμία απολύτως αντίδραση από τον Σ.Ε.Α, με τον οποίο, η τότε πολιτική ηγεσία, βρίσκονταν σε συνεχή συνεννόηση και ταύτιση απόψεων! Εν συνεχεία ήρθε η άλλη μεγάλη επιτυχία το 2017 της τότε ηγεσίας του ΥΠΠΟΑ, η οποία ήταν η πολυδιαφημισμένη σε μερίδα του τύπου και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «λύση» για την κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου με την in situ διατήρηση των αρχαιοτήτων. Η περίφημη «λύση» παρέμεινε για τρία ολόκληρα χρόνια στα χαρτιά, τα οποία δεν είχαν ούτε καν υπογραφή μελετητή!! Γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα κανείς να μην εμφανιζόταν ως υπεύθυνος για την εκπόνησή τους, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα την ευθύνη για την υλοποίηση του έργου. Η στάση της ηγεσίας του ΣΕΑ άλλαξε όταν άλλαξε και η κυβέρνηση της χώρας. Τότε και μετά την απόφαση του Κ.Α.Σ για προσωρινή απόσπαση των αρχαιοτήτων αποφάσισαν να… πάρουν τα «όπλα» και να ξεκινήσουν «ανένδοτο αγώνα». Έτσι κάλεσαν παναττική συγκέντρωση έξω από το ΣΤΕ όταν εκδικαζόταν η υπόθεση. Μία συγκέντρωση η οποία στέφθηκε από την πρωτοφανή επιτυχία να μαζευτούν 10 άνθρωποι κρατώντας ένα θλιβερό πανό. Στην πορεία η ηγεσία του Σ.Ε.Α εξαπέλυσε, με τους πολιτικούς συνεργάτες της, μια διεθνή εκστρατεία με ψεύδη και αντικειμενικό στόχο μόνο να συκοφαντήσει όλα τα θεσμικά όργανα της χώρας, όπως το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (Κ.Α.Σ), τις αρμόδιες Διευθύνσεις του ΥΠΠΟΑ, το ανώτατο Δικαστήριο της χώρας το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Τώρα δεν δίστασαν, παρότι επιστημονικός σύλλογος και όχι συνδικαλιστικό Σωματείο, ενεργώντας ως παράρτημα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ να καλέσουν σε απεργία αποχή τα μέλη τους και σε ανθρώπινη αλυσίδα γύρω από το σταθμό Βενιζέλου, σε μια απέλπιδα προσπάθεια προβολής και προσωπικού πολιτικού κέρδους. Σε αυτόν τον θλιβερό κατήφορο δεν θα τους ακολουθήσουν οι εργαζόμενοι στο ΥΠ.ΠΟ. και ως Ε.Ε της Π.Ο.Ε-ΥΠ.ΠΟ δεν θα τους επιτρέψουμε να «τζογάρουν» με την εργασία των συναδέλφων μας. Ειδικά μετά και την έκδοση της απόφασης του ΣΤΕ, την οποία όλα τα στελέχη του ΥΠΠΟΑ οφείλουμε να σεβαστούμε. Στο πλαίσιο και αυτής της απόφασης καλούμαστε να εφαρμόσουμε με απόλυτα επιστημονικό τρόπο και με αυστηρή τήρηση των διατάξεων του Αρχαιολογικού Νόμου και των Διεθνών Συμβάσεων προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς τις εργασίες στο χώρο των αρχαιοτήτων του σταθμού Βενιζέλου, προκειμένου να αποσπαστούν με ασφάλεια και στη συνέχεια να επανατοποθετηθούν ακέραια στον ίδιο χώρο με την ολοκλήρωση του έργου, ορατά στο επιβατικό κοινό και προσβάσιμα σε όλους τους επισκέπτες. Επισημαίνουμε δε, πως γνωρίζουμε ότι η μελέτη απόσπασης-επανατοποθέτησης, που εγκρίθηκε από το ΚΑΣ, εκπονήθηκε από εξειδικευμένο μελετητή με τεράστια εμπειρία σε παρόμοια έργα και προβλέπει με κάθε λεπτομέρεια την επαναφορά των αρχαιοτήτων στην αρχική τους θέση, με στόχο την μέγιστη διατήρηση του αυθεντικού στρώματος και των υποβάσεων των αρχαιοτήτων που θα επανατοποθετηθούν. Είμαστε επίσης απολύτως βέβαιοι ότι (παρ’ όλες τις κραυγές) τα στελέχη του ΥΠΠΟΑ όλων των ειδικοτήτων θα συμβάλουν ανάλογα με την ειδικότητά τους στην επιτυχή προστασία των αρχαιοτήτων Πλέον έχουν ενεργοποιηθεί οι Υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ να βρουν λύσεις και να εκπονήσουν τις σχετικές μελέτες για την επανατοποθέτηση των αρχαίων και στο σταθμό Αγίας Σοφίας. Ως εκ τούτου είμαστε σίγουροι ότι οι δύο αυτοί σταθμοί του Μετρό που βρίσκονται στο ιστορικό κέντρο της πόλης θα μεταμορφωθούν σε σπουδαίους αρχαιολογικούς χώρους. Θα αποτελέσουν πόλο έλξης και θα προσφέρουν στον επισκέπτη και στις μελλοντικές γενιές μια συμπληρωματική εικόνα του αστικού ιστού της παλαιοχριστιανικής και βυζαντινής πόλης, η οποία δεν έχει διασωθεί σε κανένα άλλο σημείο της Θεσσαλονίκης. Εν κατακλείδι, ως Ε.Ε της Π.Ο.Ε-ΥΠ.ΠΟ, δηλώνουμε πως τασσόμαστε ξεκάθαρα υπέρ των αποφάσεων των θεσμοθετημένων οργάνων του Υπουργείου μας και της ελληνικής Δικαιοσύνης. Συμπαραστεκόμαστε στο έργο των συναδέλφων μας και αντιμαχόμαστε αυτούς που για αλλότριους σκοπούς δαιμονοποιούν ένα τεράστιο έργο, με επίφαση την δήθεν βούληση τους για «προστασία των αρχαιοτήτων». Μια βούληση που, όπως αναφέραμε παραπάνω, μεταβάλλεται κατά το δοκούν και ανάλογα με τις επιδιώξεις τους. Η υποκρισία δεν θα γίνει ποτέ κυρίαρχη τάση στο ΥΠ.ΠΟ.Α. Η Ε.Ε της Π.Ο.Ε-ΥΠ.ΠΟ.

«Δυστυχώς, δεν την απαγορεύει, με μια ψήφο», προσθέτουν. «Η βαρβαρότητα, λοιπόν, που συντελείται αυτή την ώρα είναι επιλογή της Ν.Δ. Και βρίσκει αντίθετους αρχαιολόγους από την Ελλάδα και το εξωτερικό, φορείς της πόλης και το 62% των κατοίκων. Η βαρβαρότητα που συντελείται αυτή την ώρα βαραίνει και χαρακτηρίζει την κυβέρνηση Μητσοτάκη», σχολιάζουν και καταλήγουν: «Και για αυτή τη βαρβαρότητα θα πληρώσουν βαρύ τίμημα».

• Πληθαίνουν οι φωνές διαμαρτυρίας που ζητούν προστασία των Βυζαντινών αρχαιοτήτων της Βενιζέλου: «Η διαδικασία αποσυναρμολόγησης θα θέσει σε κίνδυνο τις αρχαιότητες καταστρέφοντας την ακεραιότητα και αυθεντικότητά τους. Αποσυναρμολόγηση μιας τόσο μεγάλης και περίπλοκης κατασκευής δεν έχει ποτέ επιχειρηθεί στο παρελθόν».

• «Η ελληνική κυβέρνηση δεν ενημέρωσε ποτέ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία συγχρηματοδοτεί αυτό το έργο, για την ανακάλυψη, απομάκρυνση, καταστροφή της ακεραιότητας και πιθανή ζημιά αυτού του αστικού συμπλέγματος».

• 30 Ευρωβουλευτές της Αριστεράς, των Πρασίνων και των Σοσιαλιστών συνυπογράφουν την επείγουσα επιστολή προς την Πρόεδρο της Κομισιόν Φον Ντερ Λάιεν, τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Βέρνερ Χόγιερ, και τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη, για την ανάγκη προστασίας των βυζαντινών αρχαιοτήτων του σταθμού Βενιζέλου στην Θεσσαλονίκη.

Αυξάνονται διαρκώς οι φωνές των διεθνών φορέων και προσωπικοτήτων που ζητούν να μην υλοποιηθεί η χωρίς προηγούμενο ενέργεια διαμελισμού και μεταφοράς των βυζαντινών αρχαιοτήτων του Σταθμού Μετρό «Βενιζέλος» στη Θεσσαλονίκη, από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία σπεύδει να δημιουργήσει τετελεσμένα.

Σύμφωνα με νέα επιστολή που συντάχθηκε με πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Δημήτρη Παπαδημούλη, και του Ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Αλέξη Γεωργούλη, και συνυπογράφουν 30 Ευρωβουλευτές από 3 Πολιτικές Ομάδες, «η Europa Nostra, η ICOMOS και περισσότεροι από 200 κορυφαίοι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι αυτή η διαδικασία θα θέσει σε κίνδυνο τις αρχαιότητες και θα καταστρέψει την ακεραιότητα και την αυθεντικότητά τους (βασικές αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1972)».

Έχουν προηγηθεί:

• Ανοικτή Επιστολή Διεθνών Προσωπικοτήτων, Ελλήνων της διασποράς, φιλελλήνων και μελετητών του αρχαίου και βυζαντινού πολιτισμού προς τον Πρωθυπουργό,
• Κατεπείγουσα ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την Ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία για την απόσπαση των αρχαίων,
• Επιστολές του επικεφαλής της Ευρωομάδας και Αντιπρόεδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Δημήτρη Παπαδημούλη προς τον Πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι, την Πρόεδρο της Κομισιόν Φον Ντερ Λάιεν, τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Βέρνερ Χόγιερ, και όλους τους επικεφαλής των πολιτικών ομάδων στο Ευρωκοινοβούλιο,
• Διεθνής παρέμβαση του Συμβουλίου του Πανευρωπαϊκού Οργανισμού για την Παγκόσμια Κληρονομιά Εuropa Νostra,
• Ανακοίνωση από το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (International Council of Monuments and Sites – ICOMOS ), προκειμένου να διατηρηθούν κατά χώρα τα αρχαία στο Μετρό Θεσσαλονίκης,
• Επιστολή της ΕΛΛΕΤ προς τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, με κοινοποίηση την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων,
• Ανακοινώσεις από τον Ενιαίο Σύλλογο Υπαλλήλων ΥΠΠΟ,
• Δημοσκόπηση της ΝGI στην εφημερίδα «Μακεδονία της Κυριακής» (18.7.2021), σύμφωνα με την οποία 62% των πολιτών ζητούν να παραμείνουν τα αρχαία in situ στον σταθμό Βενιζέλου,
• Eπιστολές από προσωπικότητες του διεθνούς ακαδημαϊκού χώρου, από τον Σύλλογο Έκτακτων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) – ο οποίος μάλιστα αποφάσισε να μη συμμετάσχει κανένα μέλος του στον τεμαχισμό και την καταστροφή του μοναδικού αυτού μνημειακού συνόλου και τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων,
• Διεθνή δημοσιεύματα (Le Figaro, Archaeology mag, eKathimerini, Society for the Promotion of Byzantine Studies, καταδικαστική ψηφοφορία για τη μεταφορά του μνημείου από το Oxford University Byzantine Society)
• η Διεθνής Ένωσης Βυζαντινών Σπουδών και η Επιτροπή για την Βυζαντινή Αρχαιολογία
• Ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με τίτλο «Έγκλημα στο Σταθμό Βενιζέλου»,
• Κινητοποιήσεις της Κίνησης Πολιτών Θεσσαλονίκης για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς,
• ενώ επίκειται και νέος κύκλος δικαστικών κινήσεων από τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων και άλλους φορείς.

Η νέα επιστολή που δόθηκε στη δημοσιότητα και συνυπογράφουν 30 Ευρωβουλευτές, κάνει «έκκληση να υπάρξει προστασία των εξαιρετικά σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων» στον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, και εκφράζει την ανησυχία των υπογραφόντων «για το γεγονός ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν ενημέρωσε ποτέ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία συγχρηματοδοτεί αυτό το έργο, για την ανακάλυψη αυτού του μοναδικού αρχαιολογικού θησαυρού, για το πώς τα ευρήματα θα επηρεάσουν τις προθεσμίες και για τον αντίκτυπο που θα έχει η κατασκευή του σταθμού του μετρό στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτιστική μας κληρονομιά».

Επισυνάπτεται η πλήρης επιστολή στα αγγλικά και ακολουθεί μεταφρασμένη στα ελληνικά:

Προς:

Κα Ursula Von der Leyen
Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Κο Κυριάκο Μητσοτάκη
Πρωθυπουργό της Ελληνικής Δημοκρατίας

Κο Wener Hoyer
Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων

22 Ιουλίου 2021

Θέμα: Επείγουσα ανάγκη προστασίας εξαιρετικά σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων στον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό «Βενιζέλου» στη Θεσσαλονίκη

Αγαπητή Πρόεδρε της Ευρωπαϊκή Επιτροπής,

Αγαπητέ Πρωθυπουργέ,

Αγαπητέ Πρόεδρε της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων,

Κατά την κατασκευή του σταθμού «Βενιζέλου» της γραμμής του μετρό της Θεσσαλονίκης το 2012, πραγματοποιήθηκε μια αρχαιολογική ανακάλυψη μεγάλης σημασίας για την κοινή μας Ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά.
Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν σχεδόν ακέραιο τον κεντρικό δρόμο της ύστερης ρωμαϊκής/πρώιμης βυζαντινής Θεσσαλονίκης (4ος-9ος αιώνας). Σε αυτήν την περίοδο, η Θεσσαλονίκη ήταν μια πολυπολιτισμική πόλη, στο σταυροδρόμι της Ανατολής και της Δύσης. Υπήρξε για μικρό χρονικό διάστημα μία από τις πρωτεύουσες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που ένωνε ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ήταν η δεύτερη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, και για αιώνες η πιο σημαντική πόλη των Βαλκανίων.

Η περιοχή εκσκαφής 1.500 τετραγωνικών μέτρων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έναν δρόμο μήκους 77 μέτρων με μαρμάρινες πλάκες (Decumanus Maximus, τον κεντρικό δρόμο της πόλης τότε), το σταυροδρόμι του με κάθετο δρόμο (Cardo), ένα τετράπυλο στο σημείο συνάντησης των δρόμων, μια μνημειακή πύλη των οποίων οι πυλώνες έχουν ύψος που φτάνει στα 2,30 μέτρα, μια δημόσια πλατεία και υπολείμματα κτιρίων των διάφορων οικονομικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων εμπορικών καταστημάτων και εργαστηρίων χρυσοχοΐας. Αυτό είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα από εκείνες περιόδους οπουδήποτε στον κόσμο. Η σημασία αυτών των ευρημάτων είναι τόσο σπουδαία η πόλη της Θεσσαλονίκης να μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια κύρια τοποθεσία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO (η μεγαλύτερη και καλύτερα διατηρημένη Ύστερη Αρχαία και Βυζαντινή πόλη οπουδήποτε στον κόσμο). Ακόμη 15 μνημεία της ύστερης αρχαίας και βυζαντινής εποχής στη Θεσσαλονίκη έχουν ήδη ανακηρυχθεί Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO.
Παρά τη μεγάλη σημασία αυτού του μνημειακού θησαυρού και παρά το γεγονός ότι ένα σχέδιο κατασκευής του σταθμού με τις αρχαιότητες in situ εγκρίθηκε το 2017, η ελληνική κυβέρνηση σχεδιάζει να τον διαλύσει σε κομμάτια, να τα μεταφέρει προσωρινά σε αποθήκη εκτός της πόλης και να τα επανατοποθετήσει, μετά την κατασκευή του σταθμού, υποστηρίζοντας ότι αυτή η διαδικασία θα επισπεύσει την ολοκλήρωση της γραμμής του μετρό. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο αποφάσισε στις αρχές Μαΐου 2021 με την ελάχιστη δυνατή πλειοψηφία (13 ψήφοι έναντι 12) ότι η αφαίρεσή τους δεν παραβιάζει τον ελληνικό νόμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η προθεσμία χρηματοδότησης της ΕΕ για την ολοκλήρωση και τη λειτουργία όλων των κατασκευαστικών λειτουργιών του μετρό είναι το τέλος του 2023, η οποία όμως δεν είναι ακριβής, καθώς όπως ορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ, για το κλείσιμο του 2014-2020, είναι ο Φεβρουάριος του 2025.

Η Europa Nostra, η ICOMOS και περισσότεροι από 200 κορυφαίοι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι αυτή η διαδικασία θα θέσει σε κίνδυνο τις αρχαιότητες και θα καταστρέψει την ακεραιότητα και την αυθεντικότητά τους (βασικές αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1972). Η αποσυναρμολόγηση μιας τόσο μεγάλης και περίπλοκης κατασκευής δεν έχει ποτέ επιχειρηθεί στο παρελθόν. Το σχέδιο απομάκρυνσης, που εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, του οποίου τα μέλη διορίζονται από την ελληνική κυβέρνηση, αναφέρει μόνο την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση των ευρημάτων, όχι πώς θα επιστραφούν, πόσο θα κοστίσει και πόσο καιρό θα διαρκέσει η διαδικασία. Επιπλέον, σε περίπτωση απομάκρυνσης, πρέπει να πραγματοποιηθεί νέα ανασκαφή, διότι κάτω από το επίπεδο του ευρήματος εκτιμάται πως υπάρχουν ακόμη 3 μέτρα αρχαιολογικών ευρημάτων περίπου 700 χρόνων. Η αποσυναρμολόγηση και η απομάκρυνση των αρχαιοτήτων – εάν γίνει σωστά – και η ακόλουθη ανασκαφή θα απαιτήσει περισσότερο από ένα χρόνο και ολόκληρη η κατασκευή δεν θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2025!

Ανησυχούμε για το γεγονός ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν ενημέρωσε ποτέ την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία συγχρηματοδοτεί αυτό το έργο, για την ανακάλυψη αυτού του μοναδικού αρχαιολογικού θησαυρού, για το πώς τα ευρήματα θα επηρεάσουν τις προθεσμίες και για τον αντίκτυπο που θα έχει η κατασκευή του σταθμού του μετρό στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτιστική μας κληρονομιά.

Επιπλέον, η απομάκρυνση, η καταστροφή της ακεραιότητας και της αυθεντικότητας και η πιθανή ζημιά αυτού του αστικού συμπλέγματος έρχεται σε αντίθεση με το όραμα του «Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus» που στοχεύει να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ επιστήμης/τεχνολογίας και τέχνης/πολιτισμού και να «κινητοποιήσει σχεδιαστές, αρχιτέκτονες, μηχανικούς, επιστήμονες, μαθητές και δημιουργικά πνεύματα σε διάφορους κλάδους για να φανταστούν τη βιωσιμότητα της ζωής στην Ευρώπη και πέραν αυτής»

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελληνική κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων πρέπει να δουν αυτόν τον σταθμό του μετρό ως μια πρόκληση για την πραγματοποίηση του επιθυμητού συνδυασμού τεχνολογίας (κατασκευή μιας σύγχρονης γραμμής μετρό) και πολιτισμού (διατήρηση της κοινής Ευρωπαϊκής πολιτιστικής μας κληρονομιάς).

Με εκτίμηση,

Οι υπογράφοντες Ευρωβουλευτές

Δημήτρης Παπαδημούλης (The Left)
Αλέξης Γεωργούλης (The Left)
Κωνσταντίνος Αρβανίτης (The Left)
Πέτρος Κόκκαλης (The Left)
Στέλιος Κούλογλου (The Left)
Έλενα Κουντουρά (The Left)
Brando BENIFEI (S&D)
Gabriele BISCHOFF (S&D)
Malin BJÖRK (The Left)
Damian BOESELAGER (Greens/EFA)
Leila CHAIBI (The Left)
Γιώργος Γεωργίου (The Left)
José GUSMÃO (The Left)
Hannes HEIDE (S&D)
Niyazi KIZILYÜREK (The Left)
Chris MACMANUS (The Left)
Marisa MATIAS (The Left)
Emmanuel MAUREL (The Left)
Κώστας Μαυρίδης (S&D)
Martina MICHELS (The Left)
Manu PINEDA (The Left)
Sira REGO (The Left)
Maria Eugenia RODRÍGUEZ PALOP (The Left)
Domènec RUIZ DEVESA (S&D)
Martin SCHIRDEWAN (The Left)
Helmut SCHOLZ (The Left)
Massimiliano SMERIGLIO (S&D)
Ernest URTASUN (Greens/EFA)
Idoia VILLANUEVA RUIZ (The Left)
Salima YENBOU (Greens/EFA)

Τα μέλη της κίνησης έχουν τοποθετήσει στον χώρο μπροστά από το άγαλμα αντίγραφο της μακέτας με το βυζαντινό σταυροδρόμι που αποκάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη στον σταθμό και πλακάτ με το σύνθημα “σας βλέπουμε”, ενώ κρατούν στα χέρια πανό όπου αναγράφεται η φράση “Έγκλημα στη Βενιζέλου”.

Σε δηλώσεις του ο συντονιστής της εκτελεστικής γραμματείας της Κίνησης Πολιτών, Φωκίων Δεληγιάννης, στόχος της συγκέντρωσης είναι να ενημερωθούν οι Θεσσαλονικείς ότι η διατήρηση των αρχαιοτήτων κατά χώραν, που όπως είπε αναίτια ακυρώθηκε, είναι η ασφαλέστερη και οικονομικότερη λύση για την κατασκευή του μετρό. “Δεν χωρούνε πείσματα ή μικροπολιτικές επιδιώξεις”, είπε χαρακτηριστικά και επανέλαβε ότι η απόφαση του ΣτΕ δεν υποδεικνύει στην κυβέρνηση ποια λύση θα επιλέξει.

Στη συγκέντρωση παραβρέθηκε και η Δέσποινα Κουτσούμπα, η πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο οποίος πραγματοποιεί 24ωρη απεργία, ενώ οργάνωσε ανάλογη συγκέντρωση το πρωί. Η κ. Κουτσούμπα ανέφερε ότι η κυβέρνηση αρνείται να δώσει χρονοδιάγραμμα για την εκτέλεση του μετρό, ενώ εξέφρασε την εκτίμηση ότι για την ολοκλήρωση του έργου θα χρειαστούν 48 μήνες.

Το παρών έδωσε και ο τέως δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, ο οποίος σημείωσε ότι είναι μία εκδήλωση που εκφράζει το συναίσθημα των Θεσσαλονικέων και τόνισε ότι η απόσπαση συνιστά ξήλωμα της ιστορίας της πόλης.

«Απευθύνω έκκληση στον Μητσοτάκη σαν ένας πολίτης της Θεσσαλονίκης πια, να έχει τη γενναιότητα να πει “έκανα λάθος”, δεν είναι ντροπή να πει “έκανα λάθος”. Ίσα – ίσα είναι πάρα πολύ ανθρώπινο» επισήμανε μιλώντας στον ραδιοσταθμό «Στο Κόκκινο» ο πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Γιάννης Μπουτάρης, σχολιάζοντας την απόφαση να αποσπαστούν οι αρχαιότητες του βυζαντινού δρόμου της Μέσης Οδού, που αποκαλύφθηκε κατά τη διάνοιξη των σηράγγων του Μετρό στο ύψος του σταθμού «Βενιζέλος».

Ο κ. Μπουτάρης αναφέρθηκε στις ευθύνες του πρωθυπουργού, και το λάθος της απόφασης για την απόσπαση των αρχαιοτήτων είναι κάτι που επισημαίνουν ακόμα και διεθνείς φορείς, όπως η UNESCO που υποστηρίζει ότι αν μεταφερθούν τα αρχαία χάνουν την αυθεντικότητά τους και διαγράφονται από τη λίστα της UNESCO.

Ο πρώην δήμαρχος τόνισε ότι οι αρχαιότητες διατηρήθηκαν π.χ. στο Μοναστηράκι στο κέντρο της Αθήνας, και μάλιστα έκαναν τέσσερα χρόνια για να παραδώσουν τον σταθμό, αντίστοιχα αρχαιότητες διατηρήθηκαν στο Μιλάνο και στη Ρώμη της Ιταλίας, στη Σόφια της Βουλγαρίας και αναρωτήθηκε γιατί αυτό δεν μπορούσε να γίνει και στη Θεσσαλονίκη.

Σημείωσε ότι υπάρχει η δυνατότητα να διατηρηθούν οι αρχαιότητες εκεί και να λειτουργήσει το Μετρό ενώ με τη μεταφορά τους χαλάει η αυθεντικότητα τους.

Θύμισε πως όταν ο ίδιος επέμενε για τη διατήρηση των αρχαιοτήτων εκεί πολλοί τον έβριζαν ενώ το μόνο που έκανε ήταν να υπερασπίζεται τον πλούτο της πόλης. Εκανε, δε, σκληρή επίθεση στον βουλευτή της Ν.Δ Στρ. Σιμόπουλο για τις προκλητικές δηλώσεις του σχετικά με τα αρχαία, αποκαλώντας τον “αμμόρφωτο” και “καραχωριάτη”.

Στην εκδήλωση απηύθυναν χαιρετισμό εκπρόσωποι κομμάτων και δημοτικών παρατάξεων.

Τη διαμαρτυρία πλαισιώνει ο Σύλλογος Μουσικών Βορείου Ελλάδος, μέλη του οποίου σε λίγο θα ερμηνεύσουν το τραγούδι “Ο εφιάλτης της Περσεφόνης” του Μάνου Χατζιδάκι σε ποίηση Νίκου Γκάτσου. “Με αυτόν τον τρόπο απαντούμε στη βαρβαρότητα της απόσπασης”, σημείωσε ο εκπρόσωπος του συλλόγου, Δημήτρης Ζερβουδάκης, ο οποίος τόνισε πως ο καλλιτεχνικός κόσμος της πόλης δεν θα μπορούσε να λείψει.

Πηγή:voria.gr, tvxs.gr

Σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε, ο ΣΕΑ ενημερώνει ότι οι Σύλλογοι, όπως αναφέρεται στο εξώδικο αντιδρούν «στις προβλέψεις της με αρ.326790/9.7.2021 υπουργικής αποφάσεως με θέμα ”Έγκριση μελέτης προσωρινής απόσπασης και επανατοποθέτησης αρχαιοτήτων στον σταθμό ”Βενιζέλου”, στο πλαίσιο κατασκευής του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης», επειδή οι ανωτέρω κανονιστικές προβλέψεις, παρότι υπάρχει τεχνική λύση κατασκευής του Σταθμού Βενιζέλου με την παραμονή των αρχαιοτήτων κατά χώραν, θίγουν την προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς, της συνταγματικής προστασίας του πολιτιστικού περιβάλλοντος (άρθρο 24 παρ.1 και 6 Συντ.), καθώς και της προστασίας βάσει της διεθνούς σύμβασης για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, Παρίσι 1972 (ν. 1126/1981), την προστασία βάσει της Διεθνούς Σύμβασης της Γρανάδας για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς (ν. 2039/1992), την προστασία βάσει της ευρωπαϊκής σύμβασης για την Προστασία της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς, Βαλέτα 1992, (ν. 3378/2005) και την προστασία βάσει των διατάξεων του αρχαιολογικού νόμου 3028/2002”».

Παράλληλα, ζητούν να παραμείνουν οι αρχαιότητες κατά χώραν, όπως άλλωστε και το 62% των πολιτών της Θεσσαλονίκης, όπως καταγράφηκε σε πρόσφατη δημοσκόπηση τοπικής εφημερίδας.

Ενα τοπίο κομματιασμένο και στοιβαγμένο σε παλέτες. Αυτή είναι η κατάσταση 8 χρόνια τώρα για τον κομματιασμένο αρχαίο δρόμο από τον σταθμό «Αγία Σοφία» και άλλες αρχαιότητες από τις ανασκαφές στο Μετρό που βρίσκονται στις αποθήκες της Αττικό Μετρό (Α.Μ.) στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης, αναφέρει μεταξύ άλλων η εφημερίδα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ

Την ίδια ώρα κορυφώνονται οι αντιδράσεις.

Κατεπείγουσα ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αίτημα γραπτής απάντησης για την απόσπαση των αρχαίων στη στάση μετρό “Βενιζέλου” στην Θεσσαλονίκη, κατέθεσε η Ευρωομάδα του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία. Είχαν προηγηθεί επιστολές του επικεφαλής της Ευρωομάδας και αντιπρόεδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Δημήτρη Παπαδημούλη προς τους Πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι, Πρόεδρο της Κομισιόν Φον Ντερ Λάιεν, Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Βέρνερ Χόγιερ, και όλους τους επικεφαλής των πολιτικών ομάδων στο Ευρωκοινοβούλιο.

Παράλληλα εστάλη επιστολή της ΕΛΛΕΤ προς τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, με κοινοποίηση την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων…

… όπως και επιστολή 30 ακαδημαϊκών προς την υπουργό Πολιτισμού για επανεξέταση του ζητήματος στο ΚΑΣ, η οποία εστάλη στους Έλληνες ευρωβουλευτές για να ενημερώσουν σχετικά τους ευρωπαίους Ευρωβουλευτές.

Για τη σημαντικότητα των αρχαίων στη Θεσσαλονίκη και την αξία να διατηρηθούν κατά χώραν ακολουθεί ένα βίντεο από τη Μαρία Μαυρουδή και τον Άγγελο Χανιώτη. Οι δύο κορυφαίοι επιστήμονες μα ταξιδεύουν στα μνημεία της Θεσσαλονίκης και στα μοναδικά αρχαία που βρέθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου.

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ:

Αρχαιολόγοι και έγκριτοι επιστήμονες τάσσονται κατηγορηματικά υπέρ της κατά χώρα διατήρησης των αρχαιοτήτων και καλούν την ελληνική κυβέρνηση να μην προχωρήσει στην απόσπαση του μνημειακού αυτού συνόλου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας της πόλης αλλά και τμήμα της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η διαδικασία απόσπασης και επανατοποθέτησης, όπως προτείνεται σήμερα, θα εκθέσει αυτές τις αρχαιότητες σε σημαντική απώλεια της γνησιότητάς τους και σοβαρές φθορές, ιδίως δεδομένης της απουσίας, στην τρέχουσα πρόταση, οποιασδήποτε λεπτομερούς αναφοράς στον τρόπο επανατοποθέτησής τους. Επιπλέον, πολλά ζητήματα που ενδέχεται να προκύψουν κατά τη διαδικασία απόσπασης παραμένουν αδιευκρίνιστα.

Η διαφύλαξη της αυθεντικότητας αυτών των αρχαιοτήτων μέσω της κατά χώρα διατήρησής τους αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική ένταξή τους στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, καθώς η Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (1972) αποκλείει ρητά από την καταχώρηση ως μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς τις αρχαιότητες που έχουν αφαιρεθεί και αργότερα επανατοποθετηθεί.

Συγκεκριμένα, η Ευρωομάδα ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, έχοντας υπόψη τις εκκλήσεις των επιστημόνων από όλο τον κόσμο, ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών και της κοινωνίας των πολιτών, ρωτά την Κομισιόν:

–      Πώς σκοπεύει να δράσει για την κατά χώρα διατήρηση του εξαιρετικού αυτού αρχαιολογικού χώρου, διασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη πρόοδο της κατασκευής του μετρό Θεσσαλονίκης;

–     Επιβεβαιώνει ότι η προθεσμία της ΕΕ για την ολοκλήρωση και τη λειτουργία του έργου είναι ο Φεβρουάριος 2025; Δεδομένου του γεγονότος ότι το έργο έχει σχεδόν σταματήσει τα τελευταία δύο χρόνια, θα εξετάσει η Επιτροπή την παράταση της προθεσμίας;

Ακολουθεί η πλήρης ερώτηση:

Κατεπείγουσα ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Άρθρο 138 του Κανονισμού

Aλέξης Γεωργούλης (The Left) Δημήτρης Παπαδημούλης (The Left) Κώστας Αρβανίτης (The Left), Πέτρος Κόκκαλης (The Left), Στέλιος Κούλογλου (The Left) , Έλενα Κουντουρά (The Left)

Προστασία της κληρονομιάς και προώθηση των υποδομών στο σταθμό του μετρό «Venizelos» της Θεσσαλονίκης

Ο αρχαιολογικός χώρος που ανακαλύφθηκε κατά την κατασκευή του σταθμού Μετρό «Βενιζέλος» της Θεσσαλονίκης, ο οποίος χρονολογείται από τον 4ο έως τον 9ο αι. μ.Χ. και συνδέεται με τα δεκαπέντε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στην πόλη, είναι εξαιρετικής σημασίας[1]. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να διαλύσει αυτό το μνημειακό συγκρότημα (1500 μ2), να μεταφέρει τα τμήματά του σε μια αποθήκη και, μετά την ολοκλήρωση του σταθμού, να τα μεταφέρει πίσω και να το ανακατασκευάσει. Μια τέτοια επιλογή καταστρέφει την ακεραιότητα και την αυθεντικότητα των αρχαιοτήτων (βασικές αρχές της Σύμβασης της UNESCO 1972)[2] γεγονός που προκαλεί την αντίθεση του επιστημονικού κόσμου παγκοσμίως[3]. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια αποτελεσματικότερη από πλευράς χρόνου και κόστους επιλογή, υποστηριζόμενη έντονα από την κοινωνία των πολιτών και την επιστημονική κοινότητα[4], για την εκσκαφή και την κατασκευή του σταθμού κάτω από τα αρχαιολογικά στρώματα, διατηρώντας αυτό το πολύ σημαντικό αρχαιολογικό συγκρότημα ανέπαφο κατά χώραν [5].

Γνωρίζει η Επιτροπή τις εκκλήσεις των εμπειρογνωμόνων και της κοινωνίας των πολιτών; Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να δράσει για την «κατά χώραν» διατήρηση του προαναφερθέντος εξαιρετικού αρχαιολογικού χώρου, διασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη πρόοδο των υποδομών μεταφορών;

Επιβεβαιώνει η Επιτροπή ότι η προθεσμία της ΕΕ για την ολοκλήρωση και τη λειτουργία του έργου είναι ο Φεβρουάριος 2025; Δεδομένου του γεγονότος ότι το έργο έχει σχεδόν σταματήσει τα τελευταία δύο χρόνια, θα εξετάσει η Επιτροπή την παράταση της προθεσμίας;

Οι Ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία:

Αλέξης Γεωργούλης

Δημήτρης Παπαδημούλης

Κώστας Αρβανίτης

Πέτρος Κόκκαλης

Στέλιος Κούλογλου

Έλενα Κουντουρά

Η ΕΠΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΠΑΔΗΜΟΥΛΗ

Την χωρίς προηγούμενο ανιστόρητη ενέργεια διαμελισμού και μεταφοράς των βυζαντινών αρχαιοτήτων του Σταθμού Μετρό «Βενιζέλος» στη Θεσσαλονίκη, από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, φέρνει με επιστολές του προς τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς, ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρης Παπαδημούλης.

Όπως σημειώνει ο Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, «η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι αυτή η διαδικασία θα επιταχύνει την ολοκλήρωση της γραμμής του μετρό (που πλέον υπολογίζεται για το τέλος του 2023)» και γι’ αυτό «σκοπεύει να αποσυναρμολογήσει τις αρχαιότητες, να τις μεταφέρει προσωρινά σε αποθηκευτικό χώρο κάπου έξω από την πόλη και να τις επανατοποθετήσει, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του σταθμού».

Ωστόσο, όπως τονίζει ο Δημ. Παπαδημούλης, «αυτή η απόφαση είναι ιδιαίτερα επιζήμια για τις αρχαιότητες» και βρίσκει εντελώς αντίθετους «αρχαιολόγους, ακαδημαϊκούς και την κοινωνία των πολιτών στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο», με την «διεθνή αρχαιολογική κοινότητα να έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα την παγκόσμια σημασία αυτών των αρχαιολογικών ευρημάτων», η αξία των οποίων είναι τέτοια «ώστε η πόλη της Θεσσαλονίκης να μπορεί να χαρακτηριστεί ως Τοποθεσία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO με τη μεγαλύτερη και καλύτερα διατηρημένη Βυζαντινή πόλη της ύστερης αρχαιότητας, οπουδήποτε στον κόσμο».

Κάνοντας έκκληση «για την υλοποίηση της ήδη συμφωνημένης λύσης της in situ διατήρησης των αρχαιοτήτων στο σταθμό του μετρό “Βενιζέλος” στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς» του 1992, η οποία έχει επικυρωθεί από την Ελλάδα και προβλέπει «τη διατήρηση των αρχαιολογικών ευρημάτων in situ όταν αυτό είναι εφικτό (άρθρο 5, IV)», ο Δημήτρης Παπαδημούλης καλεί «την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (σημ. που χρηματοδοτεί το έργο) και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να βρουν την καταλληλότερη και επιστημονικά ορθή λύση, προς όφελος των Ελλήνων, των Ευρωπαίων και της ιστορικής και πολιτιστικής τους κληρονομιάς».

Ακολουθεί η πλήρης επιστολή, μεταφρασμένη στα ελληνικά:

Θέμα: Επείγουσα ανάγκη προστασίας εξαιρετικά σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων στον υπό κατασκευή σταθμό του μετρό «Βενιζέλος» στη Θεσσαλονίκη

Προς
κο David Maria Sassoli
Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

κα Ursula von der Leyen
Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής επιτροπής

κο Werner Hoyer
Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων

Κοινοποίηση:

κο Manfred Weber
Πρόεδρο της Πολιτικής Ομάδας του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

κα Iratxe García Pérez
Πρόεδρο της πολιτικής ομάδας S&D στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

κο Dacian Cioloș
Πρόεδρο της Πολιτικής Ομάδας Renew Europe στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

κα Ska Keller και κο Philippe Lamberts
Συμπροέδρους της Πολιτικής Ομάδας των Πρασίνων / EFA στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

κο Ryszard Legutko και κο Raffaele Fitto
Συμπροέδρους της Πολιτικής Ομάδας ECR στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

κα Manon Aubry και κο Martin Schirdewan
Συμπροέδρους της Πολιτικής Ομάδας GUE / NGL στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Θα ήθελα να εκφράσω την απόλυτη ανησυχία μου και τις έντονες επιφυλάξεις μου σχετικά με τα σχέδια της ελληνικής κυβέρνησης για την αποσυναρμολόγηση σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων ιδιαίτερης ιστορικής αξίας, που ανασκάφτηκαν στον σταθμό του μετρό «Βενιζέλος» στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος τελεί υπό κατασκευή.
Η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να αποσυναρμολογήσει τις αρχαιότητες, να τις μεταφέρει προσωρινά σε αποθηκευτικό χώρο κάπου έξω από την πόλη και να τις επανατοποθετήσει, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του σταθμού, υποστηρίζοντας ότι αυτή η διαδικασία θα επιταχύνει την ολοκλήρωση της γραμμής του μετρό (που πλέον υπολογίζεται για το τέλος του 2023). Αυτή η απόφαση είναι ιδιαίτερα επιζήμια για τις αρχαιότητες και εντελώς αντίθετη με το προηγούμενο σχέδιο κατασκευής του σταθμού που προέβλεπε την ύπαρξη των αρχαιοτήτων in situ, και το οποίο εγκρίθηκε το 2017. Ως εκ τούτου, προκάλεσε επικριτικές αντιδράσεις από αρχαιολόγους, ακαδημαϊκούς και την κοινωνία των πολιτών στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο.

Η παγκόσμια αρχαιολογική κοινότητα έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα την παγκόσμια σημασία αυτών των αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία αποτελούν ένα μοναδικό απομεινάρι ενός αστικού συνόλου μνημειακής κλίμακας. Πρόκειται για την High Street της Θεσσαλονίκης, η οποία ανακαλύφθηκε σωζόμενη σε εξαιρετικά καλή κατάσταση. Αποτελεί το μόνο αρχαιολογικό μνημείο στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το οποίο χρονολογείται στην Ύστερη αρχαιότητα, Ρωμαϊκή και Πρώιμη Βυζαντινή περίοδο (4ος-9ος αιώνας μ.Χ.), αλλά και ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα από αυτές τις περιόδους οπουδήποτε στον κόσμο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η πρωταρχική σημασία αυτού του ευρήματος είναι τέτοια ώστε η πόλη της Θεσσαλονίκης να μπορεί να χαρακτηριστεί ως Τοποθεσία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (η μεγαλύτερη και καλύτερα διατηρημένη Βυζαντινή πόλη της ύστερης αρχαιότητας, οπουδήποτε στον κόσμο).

Περισσότεροι από 200 κορυφαίοι ειδικοί παγκοσμίως έχουν προειδοποιήσει ότι η διαδικασία διαμελισμού και μεταφοράς τους, θέτει σε κίνδυνο τις αρχαιότητες και είναι χωρίς προηγούμενο σε μια τόσο μεγάλη και περίπλοκη δομή. Ότι μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στη φυσική κατάσταση των αρχαιοτήτων κατά την εξαγωγή και αφαίρεσή τους, καθώς και δραστική μείωση της αυθεντικότητας του μνημειακού συνόλου. Το σχέδιο στερείται επίσης συγκεκριμένου σχεδιασμού σχετικά με την επιστροφή των ευρημάτων, το κόστος και τη διάρκεια της διαδικασίας. Δεν μπορεί επίσης να αποκλειστεί η ανάγκη να χρειαστούν επιπλέον ανασκαφές.

Το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Ελλάδας (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε τον Μάιο του 2021, με τη μικρότερη δυνατή πλειοψηφία (13 προς 12 ψήφοι), ότι η αποκόλληση των αρχαιοτήτων δεν παραβιάζει την ελληνική νομοθεσία. Ωστόσο, το θέμα υπερβαίνει κατά πολύ ένα ζήτημα καθαρά διοικητικού χαρακτήρα: Στην πραγματικότητα, αποτελεί ζήτημα παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, με την απομάκρυνση, καταστροφή της αυθεντικότητας και πιθανή ζημιά των αρχαιοτήτων να είναι καταστροφικές για την επιστημονική και αρχαιολογική κοινότητα και για το ελληνικό και ευρωπαϊκό κοινό.

Ως εκ τούτου, ανησυχώ ιδιαίτερα για τον βαθμό που έχει ενημερώσει ορθά η ελληνική κυβέρνηση την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία συγχρηματοδοτεί αυτό το έργο, αναφορικά με: την σημαντικότητα και μοναδικότητα της ανακάλυψης αυτού του αρχαιολογικού συγκροτήματος, της ιδιαίτερης ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς που κομίζει και για τον αντίκτυπο του σχεδίου της στις προθεσμίες του έργου.

Απευθύνω έκκληση, συντασσόμενος με την παγκόσμια αρχαιολογική κοινότητα, για την υλοποίηση της ήδη συμφωνημένης λύσης της in situ διατήρησης των αρχαιοτήτων στο σταθμό του μετρό Βενιζέλος στη Θεσσαλονίκη. Αυτό είναι σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς που υπεγράφη στη Βαλέτα (1992), η οποία επικυρώθηκε από την Ελλάδα το 2005, υποχρεώνοντας τους υπογράφοντες «να προβλέπουν, όταν βρίσκονται στοιχεία της αρχαιολογικής κληρονομιάς κατά τη διάρκεια αναπτυξιακών εργασιών, τη διατήρησή τους in situ όταν αυτό είναι εφικτό » (άρθρο 5, IV).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να βρουν την καταλληλότερη και επιστημονικά ορθή λύση. Είμαι πεπεισμένος ότι έχουμε τις τεχνολογικές ικανότητες και τις επιστημονικές γνώσεις για να σώσουμε τα αρχαιολογικά ευρήματα στο σταθμό του μετρό «Βενιζέλος» στη Θεσσαλονίκη, προς όφελος των Ελλήνων, των Ευρωπαίων και της ιστορικής και πολιτιστικής τους κληρονομιάς.

Με εκτίμηση

Δημήτρης Παπαδημούλης

Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

Αρχαιολόγοι και έγκριτοι επιστήμονες τάσσονται κατηγορηματικά υπέρ της κατά χώρα διατήρησης των αρχαιοτήτων και καλούν την ελληνική κυβέρνηση να μην προχωρήσει στην απόσπαση του μνημειακού αυτού συνόλου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας της πόλης αλλά και τμήμα της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η διαδικασία απόσπασης και επανατοποθέτησης, όπως προτείνεται σήμερα, θα εκθέσει αυτές τις αρχαιότητες σε σημαντική απώλεια της γνησιότητάς τους και σοβαρές φθορές, ιδίως δεδομένης της απουσίας, στην τρέχουσα πρόταση, οποιασδήποτε λεπτομερούς αναφοράς στον τρόπο επανατοποθέτησής τους. Επιπλέον, πολλά ζητήματα που ενδέχεται να προκύψουν κατά τη διαδικασία απόσπασης παραμένουν αδιευκρίνιστα.

Η διαφύλαξη της αυθεντικότητας αυτών των αρχαιοτήτων μέσω της κατά χώρα διατήρησής τους αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική ένταξή τους στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, καθώς η Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (1972) αποκλείει ρητά από την καταχώρηση ως μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς τις αρχαιότητες που έχουν αφαιρεθεί και αργότερα επανατοποθετηθεί.

Συγκεκριμένα, η Ευρωομάδα ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, έχοντας υπόψη τις εκκλήσεις των επιστημόνων από όλο τον κόσμο, ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών και της κοινωνίας των πολιτών, ρωτά την Κομισιόν:

• Πώς σκοπεύει να δράσει για την κατά χώρα διατήρηση του εξαιρετικού αυτού αρχαιολογικού χώρου, διασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη πρόοδο της κατασκευής του μετρό Θεσσαλονίκης;
• Επιβεβαιώνει ότι η προθεσμία της ΕΕ για την ολοκλήρωση και τη λειτουργία του έργου είναι ο Φεβρουάριος 2025; Δεδομένου του γεγονότος ότι το έργο έχει σχεδόν σταματήσει τα τελευταία δύο χρόνια, θα εξετάσει η Επιτροπή την παράταση της προθεσμίας;

Ακολουθεί η πλήρης ερώτηση:

Κατεπείγουσα ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Άρθρο 138 του Κανονισμού

Aλέξης Γεωργούλης (The Left) Δημήτρης Παπαδημούλης (The Left) Κώστας Αρβανίτης (The Left), Πέτρος Κόκκαλης (The Left), Στέλιος Κούλογλου (The Left) , Έλενα Κουντουρά (The Left)

Προστασία της κληρονομιάς και προώθηση των υποδομών στο σταθμό του μετρό «Venizelos» της Θεσσαλονίκης

Ο αρχαιολογικός χώρος που ανακαλύφθηκε κατά την κατασκευή του σταθμού Μετρό «Βενιζέλος» της Θεσσαλονίκης, ο οποίος χρονολογείται από τον 4ο έως τον 9ο αι. μ.Χ. και συνδέεται με τα δεκαπέντε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO στην πόλη, είναι εξαιρετικής σημασίας[1]. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση σκοπεύει να διαλύσει αυτό το μνημειακό συγκρότημα (1500 μ2), να μεταφέρει τα τμήματά του σε μια αποθήκη και, μετά την ολοκλήρωση του σταθμού, να τα μεταφέρει πίσω και να το ανακατασκευάσει. Μια τέτοια επιλογή καταστρέφει την ακεραιότητα και την αυθεντικότητα των αρχαιοτήτων (βασικές αρχές της Σύμβασης της UNESCO 1972)[2] γεγονός που προκαλεί την αντίθεση του επιστημονικού κόσμου παγκοσμίως[3]. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια αποτελεσματικότερη από πλευράς χρόνου και κόστους επιλογή, υποστηριζόμενη έντονα από την κοινωνία των πολιτών και την επιστημονική κοινότητα[4], για την εκσκαφή και την κατασκευή του σταθμού κάτω από τα αρχαιολογικά στρώματα, διατηρώντας αυτό το πολύ σημαντικό αρχαιολογικό συγκρότημα ανέπαφο κατά χώραν [5].

Γνωρίζει η Επιτροπή τις εκκλήσεις των εμπειρογνωμόνων και της κοινωνίας των πολιτών; Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να δράσει για την «κατά χώραν» διατήρηση του προαναφερθέντος εξαιρετικού αρχαιολογικού χώρου, διασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη πρόοδο των υποδομών μεταφορών;

Επιβεβαιώνει η Επιτροπή ότι η προθεσμία της ΕΕ για την ολοκλήρωση και τη λειτουργία του έργου είναι ο Φεβρουάριος 2025; Δεδομένου του γεγονότος ότι το έργο έχει σχεδόν σταματήσει τα τελευταία δύο χρόνια, θα εξετάσει η Επιτροπή την παράταση της προθεσμίας;

Οι Ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία:

Αλέξης Γεωργούλης

Δημήτρης Παπαδημούλης

Κώστας Αρβανίτης

Πέτρος Κόκκαλης

Στέλιος Κούλογλου

Έλενα Κουντουρά