Πολλοί πολίτες ανέφεραν τη χαρακτηριστική μυρωδιά και επικοινώνησαν με τις αρμόδιες αρχές, εκφράζοντας φόβους για πιθανή διαρροή αερίου. Οι αναφορές από διαφορετικά σημεία ενισχύουν την ανησυχία, καθώς δυσκολεύουν τον άμεσο εντοπισμό της πηγής.

Συνεργεία της Enaon βρέθηκαν στο πεδίο και πραγματοποιούν ελέγχους για τον εντοπισμό της αιτίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες οι έλεγχοι που έχουν γίνει μέχρι στιγμής δεν έχουν δείξει ότι η οσμή οφείλεται στο δίκτυο φυσικού αερίου.

Σπύρος Σιδέρης

Και αν ο πόλεμος στην Ουκρανία έδωσε τις πρώτες ενδείξεις, η αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να οδηγεί αυτή τη λογική στα όριά της.

Το πρώτο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντίφασης εμφανίστηκε στην Ευρώπη. Μέχρι και το 2025, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση, το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθούσε να διέρχεται μέσω της Ουκρανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για πολλούς, αυτό έμοιαζε πολιτικά και ηθικά αδιανόητο: πώς είναι δυνατόν μια χώρα να επιτρέπει τη ροή ενός κρίσιμου ενεργειακού πόρου του αντιπάλου της ενώ βρίσκεται σε πόλεμο μαζί του;

Κι όμως, η απάντηση βρίσκεται στην ίδια την πολυπλοκότητα της διεθνούς οικονομίας. Τα κρατικά έσοδα, η ενεργειακή ασφάλεια, οι συμβατικές υποχρεώσεις και οι δεσμεύσεις έναντι τρίτων παικτών δημιουργούν ένα πυκνό πλέγμα συμφερόντων, το οποίο σπάνια διακόπτεται μονομιάς, ακόμη και σε συνθήκες ανοιχτής σύγκρουσης.

• Ανάλογη ήταν και η περίπτωση της λεγόμενης «συμφωνίας για τα σιτηρά» το 2022. Στη Ρωσία, πολλοί τη θεώρησαν υπερβολικά υποχωρητική, επειδή επέτρεπε στην Ουκρανία να εξάγει αγροτικά προϊόντα από τα λιμάνια της. Στην πράξη, όμως, η συμφωνία αυτή έδινε στη Μόσχα τη δυνατότητα να επιτηρεί τις θαλάσσιες ροές και να περιορίζει το εμπόριο σχεδόν αποκλειστικά στα σιτηρά. Όταν η Ρωσία αποχώρησε από τη συμφωνία, η ναυσιπλοΐα προς τα ουκρανικά λιμάνια αποκαταστάθηκε ευρύτερα, δείχνοντας ότι ακόμη και μια φαινομενικά «παραχωρητική» ρύθμιση μπορεί να κρύβει σαφές στρατηγικό όφελος για εκείνον που τη διαχειρίζεται.

Ωστόσο, όλα αυτά μοιάζουν σχεδόν ήπια μπροστά σε όσα διαδραματίζονται σήμερα στην αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Το πιο εντυπωσιακό παράδοξο αφορά το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Το Ιράν μπορεί να ασκεί πίεση στη διεθνή ναυσιπλοΐα και να δημιουργεί κλίμα αβεβαιότητας για τη διέλευση πλοίων, την ίδια ώρα όμως συνεχίζει να εξάγει το δικό του πετρέλαιο σχεδόν ανεμπόδιστα. Πρόκειται για μια αντίφαση που αποκαλύπτει πως η ενέργεια δεν είναι απλώς παράπλευρη διάσταση του πολέμου, αλλά βασικό εργαλείο διαπραγμάτευσης, εκβιασμού και επιβίωσης.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών. Δηλώσεις από την αμερικανική πλευρά αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο χαλάρωσης ή και άρσης των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο, προκειμένου να αποτραπεί μια απότομη και επικίνδυνη άνοδος των διεθνών τιμών. Με άλλα λόγια, μια χώρα που βρίσκεται σε ευθεία αντιπαράθεση με το Ιράν εξετάζει τρόπους να μη διαταραχθεί υπερβολικά η δυνατότητα της Τεχεράνης να εξάγει πετρέλαιο και να εισπράττει πολύτιμα έσοδα. Πρόκειται για μια σπάνια περίπτωση όπου η γεωπολιτική σύγκρουση συγκρούεται μετωπικά με τη λογική των αγορών.

• Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί συμβαίνει αυτό. Η απάντηση βρίσκεται στη φύση της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Μια εκρηκτική άνοδος στις τιμές του πετρελαίου δεν θα έπληττε μόνο τους άμεσους εμπλεκόμενους, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία: τις μεταφορές, τον πληθωρισμό, το κόστος παραγωγής, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τελικά την ίδια την πολιτική σταθερότητα σε δεκάδες χώρες. Έτσι, η ενεργειακή σταθερότητα μετατρέπεται σε στρατηγική προτεραιότητα, ακόμη και όταν αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη σκληρή λογική της στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Στο επίκεντρο αυτής της επικίνδυνης σκακιέρας βρίσκεται το νησί Χαρκ, από το οποίο περνά περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Η πιθανότητα μιας αμερικανικής επιχείρησης για την κατάληψή του έχει επανειλημμένα συζητηθεί ως μέσο άσκησης ακραίας πίεσης προς την Τεχεράνη. Ένα τέτοιο βήμα θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ωμό δίλημμα: είτε το Ιράν θα αποδεχθεί τους όρους της Ουάσινγκτον, είτε θα βρεθεί αντιμέτωπο με δραστικό περιορισμό της βασικότερης πηγής εσόδων του.

Όμως μια τέτοια επιχείρηση είναι γεμάτη στρατιωτικούς, πολιτικούς και ενεργειακούς κινδύνους. Πρώτον, η ίδια η προσέγγιση και κατάληψη του νησιού μόνο εύκολη δεν είναι, καθώς το Ιράν διαθέτει ισχυρές δυνατότητες άμυνας και πλήγματος στην περιοχή. Δεύτερον, ακόμη και αν το Χαρκ καταληφθεί, δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι η Τεχεράνη θα υποχωρήσει. Αντιθέτως, θα μπορούσε να απαντήσει με μαζικές επιθέσεις από πυραύλους και drones, μετατρέποντας το νησί σε παγίδα φωτιάς και προκαλώντας βαριές απώλειες.

• Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πιο ανησυχητικό σενάριο. Το Ιράν θα μπορούσε να επιλέξει να μην περιοριστεί στο Χαρκ, αλλά να πλήξει την ενεργειακή υποδομή άλλων χωρών του Περσικού Κόλπου, προκαλώντας μια πολύ ευρύτερη κρίση στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου. Το αποτέλεσμα θα ήταν σχεδόν βέβαιο: οι τιμές θα εκτοξεύονταν σε πρωτοφανή επίπεδα, ακριβώς το σενάριο που η Ουάσινγκτον δείχνει να θέλει πάση θυσία να αποτρέψει.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, ακόμη και η κατάληψη του Χαρκ δεν θα έλυνε το πρόβλημα του Ορμούζ. Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να κρατά το στενό υπό πίεση από την ηπειρωτική του επικράτεια, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα απαιτούσε μια ασύγκριτα μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη στρατιωτική επιχείρηση. Με άλλα λόγια, η κατάληψη ενός νησιού μπορεί να προσφέρει ένα ισχυρό συμβολικό και οικονομικό πλήγμα, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει συνολικά την ισορροπία ισχύος στον Περσικό Κόλπο.

Τα ενεργειακά παράδοξα του πολέμου αποκαλύπτουν τελικά μια βαθύτερη αλήθεια: στον σύγχρονο κόσμο, η οικονομία και η γεωπολιτική δεν είναι δύο παράλληλες σφαίρες, αλλά δύο απολύτως αλληλένδετες όψεις της ίδιας πραγματικότητας. Οι πόλεμοι δεν διεξάγονται πλέον μόνο με όπλα, αλλά και με ροές ενέργειας, τιμές αγορών, κυρώσεις, θαλάσσιους διαδρόμους και υπολογισμούς για το τι μπορεί να αντέξει η διεθνής οικονομία.

Το τελικό συμπέρασμα είναι ίσως και το πιο ανησυχητικό: σε έναν κόσμο όπου οι αντίπαλοι μπορούν, άμεσα ή έμμεσα, να χρηματοδοτούν ο ένας τον άλλον, ο πόλεμος γίνεται πιο περίπλοκος, πιο αντιφατικός, πιο απρόβλεπτος και, παραδόξως, πιο ανθεκτικός στον χρόνο. Και αυτό ακριβώς είναι το πιο επικίνδυνο νέο δεδομένο της εποχής μας.

Σπύρος Σιδέρης

Δεν πρόκειται μόνο για ένα στρατιωτικό μήνυμα αποτροπής, αλλά για τη συνειδητή επιλογή να μεταφερθεί η αντιπαράθεση από το πεδίο της ασφάλειας στο πεδίο της ενέργειας, δηλαδή στο πιο ευαίσθητο νεύρο της ιρανικής οικονομίας και, ταυτόχρονα, σε έναν από τους πιο ευάλωτους άξονες της παγκόσμιας αγοράς.

Οι προηγούμενες ενδείξεις έδειχναν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και το αμερικανικό επιτελείο δεν επιθυμούσαν ένα τέτοιο άλμα. Δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών ανέφεραν ότι η αμερικανική πλευρά είχε αντιμετωπίσει με επιφυλακτικότητα ακόμη και ισραηλινές κινήσεις κατά εγκαταστάσεων καυσίμων στο Ιράν, ακριβώς επειδή ένα χτύπημα στην ενεργειακή υποδομή θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στις τιμές, στον εφοδιασμό και στην εσωτερική αγορά καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ανησυχία ήταν προφανής: μια απότομη άνοδος των τιμών της βενζίνης θα είχε πολιτικό και οικονομικό κόστος στην αμερικανική εσωτερική σκηνή.

• Ωστόσο, η χθεσινή στοχοποίηση του Νότιου Παρς έδειξε ότι αυτός ο δισταγμός υποχώρησε. Και υποχώρησε όχι τυχαία, αλλά στο πλαίσιο μιας νέας λογικής. Η αφήγηση που διαμορφώθηκε τις τελευταίες ώρες είναι σαφής: η Αμερική είχε τον πολιτικό σχεδιασμό και τον συντονισμό, ενώ το Ισραήλ είχε την επιχειρησιακή εκτέλεση. Η διατύπωση αυτή δεν είναι δευτερεύουσα. Αντιθέτως, αποτυπώνει το πρότυπο μιας σύγκρουσης όπου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διατηρεί στρατηγικό έλεγχο χωρίς να εμφανίζεται πάντοτε ως ο άμεσος εκτελεστής της επίθεσης.

Ο στόχος, άλλωστε, δεν ήταν συμβολικός. Το κοίτασμα Νότιο Παρς, ή Βόρειο Πεδίο όπως αποκαλείται από την πλευρά του Κατάρ, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στον κόσμο. Πρόκειται για κοινό κοίτασμα Ιράν και Κατάρ, με κομβική σημασία για την οικονομική και ενεργειακή σταθερότητα της περιοχής. Για την ιρανική πλευρά, η σημασία του είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς καλύπτει περίπου το 70% των αναγκών της χώρας σε φυσικό αέριο. Άρα, ένα χτύπημα σε εγκατάσταση επεξεργασίας αερίου εκεί δεν αγγίζει μόνο τη βιομηχανία των υδρογονανθράκων. Αγγίζει την ηλεκτροδότηση, τη βιομηχανική παραγωγή, τη θέρμανση και, τελικά, την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ουσία της αμερικανικής μετατόπισης. Εφόσον η Τεχεράνη άφηνε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης τα στενά του Ορμούζ, δηλαδή το στρατηγικό πέρασμα από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ροής πετρελαίου, η Ουάσιγκτον φαίνεται πως αποφάσισε να απαντήσει χτυπώντας την ενεργειακή δυνατότητα του Ιράν από μέσα. Όχι μόνο με απειλές κατά στρατιωτικών θέσεων, αλλά με στοχευμένη πίεση στην ίδια την καρδιά της παραγωγικής του βάσης. Με άλλα λόγια, το μήνυμα είναι σαφές: αν το Ιράν απειλήσει τη ροή της ενέργειας προς τον κόσμο, τότε και η δική του ενεργειακή υποδομή δεν θα μείνει στο απυρόβλητο.

• Η λογική αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως μορφή αποτροπής, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει και μια επικίνδυνη στρατηγική κλιμάκωσης. Διότι, από τη στιγμή που η ενέργεια μετατρέπεται από παράγοντα πίεσης σε άμεσο στόχο, η σύγκρουση παύει να αφορά μόνο στρατιωτικές ισορροπίες και εισέρχεται σε πολύ πιο ασταθές πεδίο. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για επιθέσεις κατά στρατιωτικών κέντρων, αλλά για επίθεση στην οικονομική υποδομή μιας χώρας και, κατ’ επέκταση, σε μια διεθνή αλυσίδα αλληλεξαρτήσεων.

Η ιρανική αντίδραση δεν άργησε. Η ανακοίνωση από το Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια ότι ο «εχθρός» πρέπει να αναμένει ισχυρή απάντηση για το χτύπημα στο κοίτασμα του Ασάλουγιε έδειξε ότι η Τεχεράνη εκλαμβάνει την επίθεση όχι ως περιφερειακό επεισόδιο, αλλά ως πέρασμα σε νέα φάση. Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η ρητή προειδοποίηση ότι οι ιρανικές δυνάμεις θα στοχοποιήσουν εγκαταστάσεις καυσίμων, ενέργειας και αερίου στην πηγή της επίθεσης. Από τη στιγμή εκείνη, ο κίνδυνος ενός ενεργειακού αντιποίνου έπαψε να είναι θεωρητικός.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η αντίδραση του Κατάρ. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μάτζεντ αλ-Ανσάρι, κατήγγειλε το χτύπημα σε υποδομές που συνδέονται με το κοίτασμα, χαρακτηρίζοντάς το επικίνδυνο και ανεύθυνο βήμα. Η έμφαση της Ντόχα στην απειλή κατά της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας δεν ήταν διπλωματική υπερβολή. Λίγες ώρες αργότερα, τα γεγονότα φάνηκαν να επιβεβαιώνουν τον φόβο ότι η σύγκρουση είχε ήδη μεταφερθεί από τη γλώσσα των προειδοποιήσεων στη γλώσσα των αντιποίνων. Η καταγγελία για ιρανικό χτύπημα στη βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν υπογράμμισε ακριβώς αυτό: ότι η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πια στο ιρανικό έδαφος, αλλά αγγίζει συνολικά τον Κόλπο.

• Εκεί βρίσκεται και η πιο ουσιαστική διάσταση της υπόθεσης. Η Αμερική φαίνεται πως αποφάσισε να χτυπήσει την κάρτα που θα μπορούσε να παίξει το Ιράν στο Ορμούζ, προτού αυτή χρησιμοποιηθεί πλήρως. Επέλεξε, δηλαδή, να στείλει μήνυμα όχι μόνο αποτροπής αλλά και προληπτικής αποδυνάμωσης. Όμως το αποτέλεσμα αυτής της επιλογής ίσως ξεπερνά την αρχική πρόθεση. Γιατί από τη στιγμή που η σύγκρουση μετατρέπεται σε πόλεμο κατά της ενέργειας, παύει να είναι μια περιορισμένη στρατιωτική αναμέτρηση και γίνεται κρίση με περιφερειακές και παγκόσμιες συνέπειες.

Με άλλα λόγια, το χτύπημα στο Νότιο Παρς δεν είναι απλώς μια ισραηλινή επιχείρηση με αμερικανική κάλυψη. Είναι η ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αποδέχθηκε πλέον το ρίσκο να ανοίξει το πιο επικίνδυνο μέτωπο της κρίσης: το μέτωπο της ενέργειας. Και όταν ανοίγει αυτό το μέτωπο, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η επόμενη φάση θα παραμείνει ελεγχόμενη.

Επομένως, σημαντικές ανατιμήσεις αναμένονται από τον Απρίλιο, όταν τουλάχιστον για τα νοικοκυριά η κατανάλωση αερίου θα έχει πλέον μειωθεί δραστικά, λόγω των καιρικών συνθηκών.

Η τιμή τον Φεβρουάριο ήταν 7,73 λεπτά ανά κιλοβατώρα, συμπεριλαμβάνοντας ρυθμιζόμενες χρεώσεις, τέλη και φόρους. Ακόμη και με την αύξηση, πάντως, η τιμή για τα ελληνικά νοικοκυριά κινείται σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. ο οποίος διαμορφώθηκε στα 10,67 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Οι παραπάνω τιμές προέρχονται από τον δείκτη τιμών ενέργειας για οικιακή χρήση (HEPI). Ο δείκτης προσδιορίζεται σε μηνιαία βάση από τις Ρυθμιστικές Αρχές Ενέργειας της Αυστρίας και της Ουγγαρίας, σε συνεργασία με την εταιρεία VaasaETT.

Όσον αφορά το αέριο, στο δείγμα περιλαμβάνονται 27 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (καθώς η έρευνα διεξάγεται σε επίπεδο ευρωπαϊκών πρωτευουσών). Σε αυτό το σύνολο, η Αθήνα (Ελλάδα) ήταν η 6η φθηνότερη και κάτω από τον μέσο όρο τους, ο οποίος ήταν 10,19 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Σύμφωνα με το HEPI, για όλο το δείγμα καταγράφηκε οριακή αύξηση, της τάξης του 1%. Αυξήσεις καταγράφηκαν τον Φεβρουάριο καταγράφηκαν σε 7 από 27 πρωτεύουσες, ενώ μειώσεις σε μόλις 4 – και μάλιστα περιορισμένες. Στην πλειονότητα, δηλαδή σε 16 πρωτεύουσες από το δείγμα, δεν υπήρξαν μεταβολές. Τον Φεβρουάριο, η τιμή του TTF κινήθηκε στα επίπεδα των 30 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, μετά τη μεγάλη αύξηση που κατέγραψε τον προηγούμενο μήνα.

Όσον αφορά τον ηλεκτρισμό, η τιμή για τα νοικοκυριά παρέμεινε πρακτικά αμετάβλητη τον Φεβρουάριο στην Αθήνα (Ελλάδα), στα 23,63 λεπτά ανά κιλοβατώρα, συμπεριλαμβάνοντας ρυθμιζόμενες χρεώσεις, τέλη και φόρους. Η χρέωση τον αμέσως προηγούμενο μήνα ήταν 23,83 λεπτά ανά κιλοβατώρα, επομένως καταγράφηκε οριακή μείωση κατά 1%.

Με τη χρέωση Φεβρουαρίου, η χώρα μας παρέμεινε για έναν ακόμη μήνα χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ. Κι αυτό γιατί τον Φεβρουάριο το μέσο οικιακό τιμολόγιο για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες των 27 κρατών-μελών ήταν 26,13 λεπτά ανά KWh.

Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, το δείγμα του HEPI περιλαμβάνει 33 ευρωπαϊκές χώρες (πρωτεύουσες). Τον Φεβρουάριο η μέση τιμή για τους τελικούς καταναλωτές κατέγραψε αύξηση 1%, καθώς ο ψυχρός καιρός συνέχισε να ενισχύει τη ζήτηση. Σε 12 πρωτεύουσες υπήρξαν αυξήσεις τιμών σε διαφορετικό βαθμό, με τη μεγαλύτερη να σημειώνεται στην Κοπεγχάγη.

Μειώσεις καταγράφηκαν σε 8 πρωτεύουσες. Στις υπόλοιπες 13 αγορές, οι τιμές παρέμειναν αμετάβλητες.

Η αυξημένη κατανάλωση λόγω των έντονων καιρικών συνθηκών οδήγησε σε υψηλότερες τιμές στις σκανδιναβικές και τις βαλτικές χώρες. Η μεγαλύτερη αύξηση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας για τους τελικούς καταναλωτές καταγράφηκε στην Κοπεγχάγη (10%), καθώς οι χονδρικές τιμές στην ανατολική Δανία έφτασαν σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από την ενεργειακή κρίση του 2022.

Η χαμηλή παραγωγή από αιολική ενέργεια οδήγησε στη χρήση ακριβότερων πηγών ηλεκτρισμού, ενώ ορισμένες γραμμές μεταφοράς βρίσκονται εκτός λειτουργίας λόγω εργασιών συντήρησης και αναβάθμισης.

Αντίστοιχα, η αύξηση της ζήτησης οδήγησε σε σημαντικές αυξήσεις της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας για τους τελικούς καταναλωτές στο Ελσίνκι (8%), στο Ταλίν (6%), στις Βρυξέλλες (5%), στη Στοκχόλμη (5%), καθώς και στη Ρίγα και στο Βίλνιους (4%).

Αντίθετα, μειώσεις τιμών παρατηρήθηκαν στην Ιβηρική Χερσόνησο, με τις τιμές να υποχωρούν κατά 12% στη Λισαβόνα και 6% στη Μαδρίτη. Παρότι ο Φεβρουάριος είναι συνήθως μήνας με υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, οι χονδρικές τιμές μειώθηκαν σημαντικά και στις δύο χώρες, καθώς ισχυρές βροχοπτώσεις και δυνατοί άνεμοι οδήγησαν σε αυξημένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Στη σημερινή συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι υπάρχει επάρκεια εφοδιασμού για τους επόμενους τρεις μήνες και ότι η χώρα επωφελείται από διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας, με αποτέλεσμα η εξάρτηση από τον Κόλπο να παραμένει σχετικά περιορισμένη.

Ο ίδιος επισήμανε ωστόσο ότι παρατηρείται πίεση στις τιμές.

Όσον αφορά τα μέτρα στήριξης, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι υπάρχει μια δέσμη παλαιότερων μέτρων που έχουν δοκιμαστεί και είναι έτοιμα για εφαρμογή. Ποια από αυτά θα επιλεγούν θα αποφασιστεί ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης, ενώ αν συνεχιστεί η αύξηση των τιμών, θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα στήριξης για τα νοικοκυριά.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι ο πρωθυπουργός θα καθορίσει τον τρόπο ανακοίνωσης των μέτρων, προκειμένου να ανταποκριθούν στις τρέχουσες ανάγκες των πολιτών.

Μετά την παρουσίαση των ευρημάτων της Πυροσβεστικής, η οποία κάνει λόγο για πολύμηνη διαρροή προπανίου στο εργοστάσιο, αλλά και την επιβαρυντική έκθεση του ΤΕΕΜ σχετικά με την απουσία ανιχνευτών αερίων και άλλες σοβαρότατες παραλείψεις, αποκαλύπτεται ότι η Περιφέρεια Θεσσαλίας είχε διαπιστώσει τεχνικά προβλήματα στις εγκαταστάσεις αρκετά χρόνια πριν.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έγγραφο που φέρνει στη δημοσιότητα ο ALPHA, στις 17 Φεβρουαρίου 2020 η Περιφέρεια είχε εκδώσει διαπιστωτική πράξη μετά από αυτοψία στο χώρο, η οποία υποστήριζε ότι οι δεξαμενές αερίου του εργοστασίου δεν ήταν συμβατές με την ισχύουσα νομοθεσία.

Η αυτοψία, στην οποία αναφέρεται η διαπιστωτική πράξη, έγινε στο χώρο του εργοστασίου «Βιολάντα» στις 13 Δεκεμβρίου 2019.

Σε δεύτερο έγγραφο με ημερομηνία 19 Φεβρουαρίου 2020, η Περιφέρεια Θεσσαλίας χορηγεί άδεια λειτουργίας στο εργοστάσιο της γνωστής μπισκοτοβιομηχανίας, με την προϋπόθεση όμως η επιχείρηση να εναρμονιστεί με την ισχύουσα νομοθεσία εντός συγκεκριμένης χρονικής προθεσμίας.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι συστάσεις αφορούσαν αναγκαίες παρεμβάσεις τόσο στις υπόγειες όσο και στις υπέργειες δεξαμενές αερίου του εργοστασίου, από τις σωληνώσεις των οποίων φαίνεται -σύμφωνα με την Πυροσβεστική- να υπήρξε η μοιραία διαρροή.

Παραμένει άγνωστο εάν η επιχείρηση ανταποκρίθηκε στις συγκεκριμένες σοβαρές συστάσεις.

Οι έρευνες για την τραγωδία βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη από ειδικά κλιμάκια, ενώ έχουν ήδη οριστεί πραγματογνώμονες για τη διερεύνηση των συνθηκών κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η έκρηξη. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εγκαταστάσεις του εργοστασίου διέθεταν μελέτη πυρασφάλειας, η οποία είχε κατατεθεί τον Σεπτέμβριο του 2025 από αρμόδιο μηχανικό.

Η προανάκριση ανετέθη στη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), η οποία διαθέτει εξειδικευμένη γνώση και προσωπικό για να προσδιορίσει τα ακριβή αίτια της τραγωδίας η οποία λαμβάνει καταθέσεις από τις εργαζόμενες που σώθηκαν, προκειμένου να συγκεντρώσει κρίσιμα στοιχεία για την υπόθεση. Κλιμάκιο της υπηρεσίας έφτασε στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου στα Τρίκαλα νωρίς χθες το μεσημέρι και ενώ οι έρευνες για τον εντοπισμό των θανάσιμα τραυματισμένων εργατριών ολοκληρώθηκαν με την περισυλλογή της σορού της πέμπτης εργαζόμενης.

Πρόκειται για την Αγάπη Μπουνόβα, σύζυγο, μητέρα και γιαγιά, σύμφωνα με πληροφορίες. Η άτυχη γυναίκα βρέθηκε κοντά στις σορούς των άλλων τριών εργαζομένων που είχαν εντοπιστεί πρώτες, σε σημείο όπου το έδαφος δεν είχε υποχωρήσει από την έκρηξη.

Παράλληλα, από την Αθήνα έχουν οριστεί δύο πραγματογνώμονες, ενώ στην έρευνα συμμετέχουν ηλεκτρολόγος μηχανικός, χημικός μηχανικός και πυροτεχνουργός, με στόχο τη σε βάθος ανάλυση των αιτιών της έκρηξης.

Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, δήλωσε ότι η συνεργασία με τις εισαγγελικές αρχές θα συνεχιστεί μέχρι την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης. Τα κόμματα της χώρας εξέφρασαν τη θλίψη τους για τα θύματα, ενώ ο δήμαρχος Τρικκαίων πρότεινε την κήρυξη τριήμερου δημοτικού πένθους.

Σύμφωνα με επίσημες πηγές ενημέρωσης, έκρηξη ή «ακαριαία ανάφλεξη», σύμφωνα με την ορολογία των στελεχών της Πυροσβεστικής, σημειώθηκε στις 3.56 τα ξημερώματα στην πτέρυγα του εργοστασίου, όπου βρίσκεται η παραγωγή. Εκείνη την ώρα στην πτέρυγα βρίσκονταν 13 υπάλληλοι που εργάζονταν στη νυχτερινή βάρδια. 

Κάποιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι 12 απ’ αυτούς είχαν χτυπήσει κάρτα κατά την προσέλευσή τους, ενώ ένας 13ος πήγε εκτάκτως στο εργοστάσιο. Σύμφωνα με την Πυροσβεστική, οι 8 από τους 13 κατάφεραν να βγουν μόνοι τους από τη φλεγόμενη εγκατάσταση. Οι τρεις μεταφέρθηκαν με ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ στο νοσοκομείο για τις πρώτες βοήθειες. Ακόμα τρεις πήγαν με τα αυτοκίνητά τους, ενώ δύο παρέμειναν στο σημείο.

Θερμοκρασίες άνω των 1.000 βαθμών

Η ένταση της έκρηξης ήταν τέτοια, ώστε ο θόρυβος ακούστηκε ακόμη και σε γειτονικά χωριά, σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων. Από τη φωτιά αναπτύχθηκαν θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 1.000 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να λιώσει χάλυβας και να καταρρεύσει τμήμα της υποδομής, τόσο από την έκρηξη όσο και από την ακραία θερμική καταπόνηση.

Ως βασικό σενάριο εξετάζεται εκείνο της «βίαιης έκρηξης», δηλαδή διαρροή προπανίου που δεν ανιχνεύτηκε έγκαιρα και πυροδοτήθηκε από σπινθήρα – ακόμη και από το άναμμα ενός διακόπτη. Η φωτιά φέρεται να ακολούθησε ως συνέπεια της έκρηξης.

Τα ερωτήματα που παραμένουν είναι κρίσιμα: υπήρχαν ανιχνευτές αερίου στον χώρο, λειτουργούσαν κανονικά, πότε ελέγχθηκαν τελευταία φορά τα συστήματα ασφαλείας και γιατί η διαρροή δεν έγινε αντιληπτή εγκαίρως.

Σπύρος Σιδέρης

Η πρόσφατη ανάκτηση των πεδίων αλ-Ομάρ, αλ-Τανκ, αλ-Τζάφρα και αλ-Αζμπέ, καθώς και του Κονίκο –του μεγαλύτερου πεδίου φυσικού αερίου της χώρας– επαναφέρει στο προσκήνιο το πραγματικό διακύβευμα της σύγκρουσης: τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων. Παράλληλα, η συριακή κρατική εταιρεία πετρελαίου ανακοίνωσε ότι παρέλαβε τα πεδία αλ-Ρασάφα και Σαφιάν, με στόχο την επαναλειτουργία τους και την ένταξή τους στον εθνικό σχεδιασμό παραγωγής.

Οι αρμόδιοι κρατικοί θεσμοί έχουν ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία ανάληψης των ζωτικών ενεργειακών υποδομών, όπως πεδία εξόρυξης και σταθμοί άντλησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια της παραγωγής. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η επιστροφή των ενεργειακών πόρων στο θεσμικό πλαίσιο του κράτους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη νομισματική σταθερότητα και την αποκατάσταση της δημοσιονομικής διαχείρισης.

• Η κυβέρνηση της Δαμασκού έχει θέσει ως στόχο την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου στις 100.000 βαρέλια ημερησίως, από περίπου 30.000 βαρέλια το 2023, σε μια προσπάθεια σταδιακής απεξάρτησης από τις εισαγωγές. Τα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου της Συρίας εκτιμώνται σε περίπου 2,5 δισ. βαρέλια, γεγονός που την κατατάσσει στην 32η θέση παγκοσμίως. Στον τομέα του φυσικού αερίου, ο στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής στα 15 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ημερησίως έως το 2026.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις από τον χώρο της ενεργειακής ανάλυσης, η ανάκτηση των μεγαλύτερων πετρελαϊκών πεδίων επαναφέρει το βασικό κανάλι εισροής σκληρού νομίσματος στην οικονομία. Το πετρέλαιο εξακολουθούσε να αποτελεί το κυριότερο εξαγώγιμο προϊόν της χώρας, παρά το γεγονός ότι σημαντικές ποσότητες σπαταλούνταν ή διοχετεύονταν παράνομα εκτός κρατικού ελέγχου. Το υπουργείο Πετρελαίου έχει καταρτίσει σχέδιο συντήρησης και αποκατάστασης των πεδίων, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ενεργειακές συμφωνίες με χώρες της περιοχής και της Μέσης Ανατολής.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στα σχέδια για την ανάπτυξη πετροχημικής βιομηχανίας. Υπάρχουν ώριμες μελέτες για την κατασκευή μονάδας κοντά στο Ντέιρ εζ-Ζορ, καθώς και για τη δημιουργία διυλιστηρίου, σχέδια που είχαν «παγώσει» πριν από το 2011. Παράλληλα, εξετάζεται η ίδρυση νέας ενεργειακής εγκατάστασης ανατολικά της Χομς, με στόχο τη διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης.

• Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν τεράστιες. Η πεδιάδα της Τζαζίρα θεωρείται η βασική δεξαμενή πετρελαίου και αερίου της Συρίας και η απώλεια του ελέγχου αυτών των πόρων στέρησε από τις SDF το κύριο οικονομικό τους στήριγμα, μεταφέροντας πλέον το πλεονέκτημα στο συριακό κράτος. Το πεδίο αλ-Ομάρ, που πριν από το 2011 παρήγαγε περίπου 80.000 βαρέλια ημερησίως, εκτιμάται ότι τα τελευταία χρόνια υπολειτουργούσε γύρω στις 20.000 βαρέλια, πριν περάσει εκ νέου υπό κρατικό έλεγχο.

Ανάλογη είναι η εικόνα και σε άλλα πεδία: το αλ-Τανκ παρήγαγε περίπου 40.000 βαρέλια ημερησίως πριν από τον πόλεμο, ενώ σήμερα η παραγωγή του περιορίζεται σε μόλις 1.000 βαρέλια. Το Κονίκο, που το 2011 παρήγαγε 13 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ημερησίως, παραμένει ανενεργό, ενώ μικρότερα πεδία όπως το αλ-Τίμ και το αλ-Ουάρντ λειτουργούν σε κλάσμα της παλαιότερης δυναμικότητάς τους.

• Ο πόλεμος κατέστρεψε έναν από τους δύο βασικούς πυλώνες της συριακής οικονομίας, μαζί με τη γεωργία. Πριν από το 2011, η Συρία παρήγαγε 380.000–400.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, καλύπτοντας πλήρως τις εγχώριες ανάγκες και εξάγοντας μέρος της παραγωγής. Η κορύφωση ήρθε το 1996, με περισσότερα από 580.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ οι συνολικές απώλειες στον τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου υπολογίζονται σε πάνω από 115 δισ. δολάρια.

Σήμερα, το ενεργειακό διακύβευμα στην Ανατολική Συρία δεν περιορίζεται στην αύξηση της παραγωγής. Συνδέεται άμεσα με τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση, την ενεργειακή ασφάλεια και τη δυνατότητα της χώρας να σταθεί οικονομικά χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις. Η ανάκτηση των κοιτασμάτων πετρελαίου και αερίου αποτελεί το πρώτο βήμα· η πραγματική πρόκληση θα είναι η προσέλκυση επενδύσεων, η αποκατάσταση των υποδομών και η μετατροπή του ενεργειακού πλούτου σε μοχλό οικονομικής σταθεροποίησης.

Λίγο μετά τις 5 το απόγευμα, η Αμερικανίδα πρέσβειρα στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ πέρασε την πόρτα της πρεσβείας της Ουκρανίας στην Φιλοθέη.

Λίγο νωρίτερα είχε φτάσει στην πρεσβεία ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι, αφότου ολοκλήρωσε τη σειρά των επαφών που είχε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη και με τον Πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη.

Η πρέσβης των ΗΠΑ, νωρίτερα είχε μεταβεί στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου είχε συνάντηση ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Ουκρανό Πρόεδρο. Η Γκίλφοϊλ, παρευρέθηκε στην υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας-Ουκρανίας για μεταφορά αμερικανικού LNG, από τον υπουργό Περιβάλλοντος κι Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου με τον Ουκρανό ομόλογό του.

Η ανάρτηση της Γκιλφόιλ

«Η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια. Είναι τόσο απλό. Είχα την τιμή να παρακολουθήσω την ιστορική υπογραφή επιστολής προθέσεων μεταξύ της ATLANTIC-SEE LNG TRADE, μιας κοινοπραξίας μεταξύ του ελληνικού ενεργειακού φορέα ΔΕΠΑ και της ΑΚΤΩΡ, και της ουκρανικής NAFTOGAZ. Το επίτευγμα αυτό βασίζεται σε πρόσφατες συμφωνίες που θα φέρουν αμερικανικό φυσικό αέριο στους ευρωπαίους εταίρους μας, δημιουργώντας τις τόσο αναγκαίες εναλλακτικές λύσεις στη ρωσική ενέργεια», ανέφερε σε ανάρτησή της στο Χ, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα.

Energy security is national security. It’s that simple. I was honored to witness the historic signing of a letter of intent between ATLANTIC-SEE LNG TRADE, a joint venture between Greek energy supplier DEPA and Aktor, and Ukraine’s NAFTOGAZ in Athens today. This achievement… pic.twitter.com/njZhVTiqA3

— Ambassador Kimberly Guilfoyle (@USAmbassadorGR) November 16, 2025

Κατά τη χθεσινή συνάντηση (10/11) του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με τον επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, Χακάν Φιντάν, οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι «επισήμαναν το κάλεσμα του προέδρου Τραμπ προς όλους τους συμμάχους του NATO να σταματήσουν τις αγορές ρωσικής ενέργειας, ώστε να συνδράμουν στον τερματισμό του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία», όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η Τουρκία είναι τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικού αργού πετρελαίου μετά την Κίνα και την Ινδία, ενώ εισάγει μεγάλες ποσότητες ρωσικού φυσικού αερίου. Η συνεργασία εκτείνεται και στο πεδίο της πυρηνικής ενέργειας, καθώς η υπό κατασκευή μονάδα στο Ακούγιου είναι αποτέλεσμα διακρατικής ρωσοτουρκικής συμφωνίας και βασίζεται σε ρωσική τεχνολογία.

Πρόκειται για τη δεύτερη φορά σε διάστημα μόλις δύο μηνών που η Ουάσιγκτον πιέζει δημόσια την Άγκυρα να διακόψει τις εισαγωγές υδρογονανθράκων από τη Ρωσία, σε μία ξεκάθαρη ένδειξη της δυσαρέσκειας των ΗΠΑ με τη στάση της γειτονικής χώρας αλλά και της βούλησης της κυβέρνησης Τραμπ να στηλιτεύσει τη στρατηγική της Τουρκίας, η οποία λειτουργεί ως κόμβος παράκαμψης κυρώσεων που αποσκοπούν στην αποδυνάμωση της πολεμικής μηχανής της Μόσχας.

Η πρώτη «κατσάδα» ήρθε κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Τραμπ με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στα τέλη Σεπτεμβρίου, στον Λευκό Οίκο. «Το καλύτερο πράγμα που θα μπορούσε να κάνει είναι να μην αγοράζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία», σημείωσε τότε ο Αμερικανός ηγέτης. Οι πωλήσεις πετρελαίου, πετρελαιοειδών και αερίου αποτελούν παραδοσιακά πολύ μεγάλο μέρος των εσόδων του ρωσικού προϋπολογισμού και κρίσιμη πηγή χρηματοδότησης του πολέμου στην Ουκρανία.

Η στρατηγική της Ελλάδας στην ενέργεια

Οι επίμονες πιέσεις των ΗΠΑ στην Τουρκία έρχονται τη στιγμή που υλοποιείται η επιδίωξη της ελληνικής κυβέρνησης να για σύσφιξη της ελληνοαμερικανικής ενεργειακής συνεργασίας στη Μεσόγειο, και καθώς συνεχίζεται η στρατηγική προσπάθεια της Ουάσιγκτον να εκτοπίσει τη Ρωσία από τη θέση του κύριου, σε ορισμένες περιπτώσεις μονοπωλιακού παρόχου ενέργειας στην ανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη.

Την προηγούμενη εβδομάδα η ExxonMobil υπέγραψε συμφωνία συμμετοχής στην ερευνητική γεώτρηση που θα γίνει στο υποθαλάσσιο οικόπεδο Ασωπός-1, στο βορειοδυτικό Ιόνιο, την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα μετά από 40 χρόνια.

Η Exxon ήδη δραστηριοποιείται στην αναζήτηση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων σε δύο βυθοτεμάχια νότια της Πελοποννήσου, ενώ ο έτερος αμερικανικός κολοσσός, η Chevron, επελέγη μαζί με την HELLENiQ Energy ως προτιμητέος επενδυτής για την αναζήτηση ενεργειακών πόρων σε δύο οικόπεδα νότια της Κρήτης, σε περιοχές που ανήκουν στην ελληνική ΑΟΖ.

Ανεξαρτήτως των προοπτικών αξιοποίησης εγχώριων κοιτασμάτων, στόχος της Ελλάδας είναι να μετατραπεί σε κόμβο εισροής υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ώστε να εφοδιάζονται με ενέργεια όλες οι χώρες των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Ευρώπης έως την Ουκρανία.