Όσοι ζουν με χρόνιες παθήσεις, όπως ο καρκίνος, η σκλήρυνση κατά πλάκας ή το Long COVID, συχνά αντιμετωπίζουν αυτό το φαινόμενο.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν για εβδομάδες, καλό είναι να συμβουλευτείτε γιατρό για να αποκλειστούν σοβαρά προβλήματα υγείας όπως αναιμία ή καρδιακές παθήσεις.

Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι θα βιώσουν παροδική κόπωση κάποια στιγμή στη ζωή τους, είτε για σωματικούς είτε για ψυχολογικούς λόγους.

Πρακτικές λύσεις για την καταπολέμηση της κόπωσης

Η τακτική άσκηση, όπως το περπάτημα, η ήπια ενδυνάμωση ή η γιόγκα, αποτελεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπιση της κόπωσης, σύμφωνα με τον Saligan. Μάλιστα, μια μελέτη του 2008 στο περιοδικό Psychotherapy and Psychosomatics έδειξε ότι η χαμηλής έντασης άσκηση μείωσε τα συμπτώματα κατά 65% σε άτομα που δεν ασκούνταν—περισσότερο από τη μέτριας έντασης άσκηση. Οι ειδικοί συστήνουν να αποφεύγετε την άσκηση αργά το απόγευμα, ώστε να μην διαταράσσεται ο ύπνος.

Η επαρκής ενυδάτωση βελτιώνει τη συγκέντρωση και τη ροή του αίματος, διευκολύνοντας τις κινήσεις του σώματος. Η Jodi Stookey, διατροφολόγος-επιδημιολόγος, προτείνει να πίνετε τουλάχιστον ένα λίτρο νερό καθημερινά—ιδιαίτερα το πρωί για να αναπληρώσετε τα υγρά που χάνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παράδοξα, η ξεκούραση μπορεί να είναι δύσκολη για όσους υποφέρουν από πραγματική κόπωση. Η υπερβολική ανάπαυση μπορεί να εντείνει το πρόβλημα. Αντί για ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, προτιμήστε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου. Διατηρήστε το δωμάτιο δροσερό και σκοτεινό, περιορίστε τη χρήση οθονών πριν τον ύπνο και δημιουργήστε μια χαλαρωτική ρουτίνα. Επίσης, αποφύγετε καφεΐνη και αλκοόλ αρκετές ώρες πριν κοιμηθείτε.

Ο καφές μπορεί να προσφέρει άμεση τόνωση, αλλά έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση καφεΐνης πριν από διανοητικά απαιτητικές εργασίες μειώνει σημαντικά τη γνωστική κόπωση. Τα οφέλη έχουν παρατηρηθεί μεταξύ 40 και 300 mg ημερησίως—δηλαδή από μισό έως τέσσερα φλιτζάνια καφέ. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει αντίθετα αποτελέσματα και αυξημένη κούραση.

Η δύναμη της φύσης, της μουσικής και της ψυχαγωγίας

Η επαφή με τη φύση έχει αποδειχθεί ευεργετική για την αντιμετώπιση της κόπωσης. Έρευνες καταγράφουν ότι η έκθεση σε πράσινους χώρους ενισχύει τη μνήμη εργασίας, τον έλεγχο προσοχής και την ευελιξία σκέψης. Επιπλέον, η παραμονή σε φυσικά περιβάλλοντα όπως πάρκα ή δάση βοηθά στην ταχύτερη ανάρρωση από την κόπωση.

Η ακρόαση αγαπημένης μουσικής μπορεί επίσης να βοηθήσει. Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2025, όταν άτομα με γνωστική κόπωση άκουγαν μουσική κατά τη διάρκεια εργασιών μνήμης, έκαναν λιγότερα λάθη σε σχέση με όσους εργάζονταν χωρίς μουσική. Αυτό αποδίδεται στην ενεργοποίηση του ντοπαμινεργικού συστήματος του εγκεφάλου—του δικτύου νευρώνων που παράγει και απελευθερώνει ντοπαμίνη—όπως εξηγεί ο Martin Behrens, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών για τον Αθλητισμό και τη Διοίκηση στο Πότσνταμ.

Ο Dr. David Clarke, πρόεδρος της Association for the Treatment of Neuroplastic Symptoms, τονίζει ότι πολλοί ασθενείς με επίμονη κόπωση δυσκολεύονται να κάνουν πράγματα μόνο για ευχαρίστηση. Αν και στους ενήλικες το παιχνίδι φαίνεται περιττό ή ανεύθυνο, οι επιστημονικές έρευνες αποδεικνύουν ότι είναι απαραίτητο για την ψυχική υγεία. «Βρείτε μια δραστηριότητα που σας προσφέρει χαρά χωρίς κάποιον άλλο σκοπό», συμβουλεύει ο Clarke.

Η διαχείριση του στρες είναι επίσης κρίσιμη καθώς το άγχος αποτελεί σημαντικό παράγοντα κόπωσης. Ενισχύστε την κοινωνική σας υποστήριξη—όπως ανταλλαγή υπηρεσιών φροντίδας παιδιών ή σπιτικού φαγητού με γείτονες—και δώστε προτεραιότητα στην αυτοφροντίδα μέσω δραστηριοτήτων όπως η γιόγκα ή ο διαλογισμός. Όπως επισημαίνει ο Saligan: «Η κόπωση είναι πολύπλοκη και δύσκολη στην αντιμετώπιση αλλά συχνά αγνοείται—παρόλο που αποτελεί παγκόσμια εμπειρία».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

«Αν υπάρχει κάποιο νεύρο κάπου στο σώμα, ένας νευρολόγος μπορεί να εμπλακεί», λέει ο Δρ. Andrew Dorsch, επικεφαλής της γενικής νευρολογίας στο Rush University System for Health. «Και υπάρχουν νεύρα παντού στο σώμα. Πολλά μπορούν να πάνε στραβά με το νευρικό σύστημα και συχνά απαιτείται “ντετέκτιβική” προσέγγιση για τη διάγνωση».

Συχνά, όπως προσθέτει, οι άνθρωποι αγνοούν για μεγάλο διάστημα τα νευρολογικά συμπτώματα, τα αποδίδουν σε ηλικιακούς πόνους ή πιστεύουν ότι θα υποχωρήσουν από μόνα τους. Αυτό είναι λάθος.

Ζητήσαμε από τέσσερις νευρολόγους να μας αναφέρουν ποια συμπτώματα δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται — και τι μπορεί να σημαίνουν.

Διπλωπία και αδυναμία άκρων: Προειδοποιητικά σημάδια

Ένα συχνό αλλά παραγνωρισμένο σύμπτωμα είναι η διπλή όραση όταν είναι ανοιχτά και τα δύο μάτια και βελτιώνεται όταν κλείσει οποιοδήποτε μάτι — κατάσταση γνωστή ως νευρολογική διπλωπία. Αυτό τη διαχωρίζει από τη μονόφθαλμη διπλωπία, που συνήθως σχετίζεται με οφθαλμικά ή οπτικά αίτια.

Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες για τη νευρολογική διπλωπία, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, εγκεφαλικό επεισόδιο ή ανεύρυσμα, μυασθένεια gravis, όγκος ή λοίμωξη του εγκεφάλου, αναφέρει ο Δρ. Luis Cruz-Saavedra από το Memorial Hermann Health System.

Πότε πρέπει να ανησυχήσετε; «Άμεσα», λέει ο ίδιος. «Εάν εμφανίσετε ξαφνική διπλή όραση, πρέπει να πάτε στα επείγοντα». Εκεί θα ελέγξουν ζωτικά σημεία, θα αναζητήσουν ενδείξεις εγκεφαλικού επεισοδίου, θα κάνουν οφθαλμολογική και νευρολογική εξέταση και ίσως ζητηθεί αξονική ή μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.

Έχετε παρατηρήσει αδυναμία σε ένα χέρι ή πόδι; Ίσως σέρνετε το πόδι σας ή δυσκολεύεστε να σηκώσετε ένα φλιτζάνι καφέ με το κυρίαρχο χέρι; Αν ναι, προγραμματίστε άμεσα επίσκεψη σε γιατρό.

«Με εκπλήσσει πόσοι άνθρωποι αγνοούν την αδυναμία σε ένα χέρι ή πόδι», τονίζει ο Cruz-Saavedra. «Πολλοί έρχονται μήνες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων — αλλά η αδυναμία είναι κάτι που δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται». Μπορεί να πρόκειται για εγκεφαλικό επεισόδιο, όγκο εγκεφάλου, σκλήρυνση κατά πλάκας ή φλεγμονή του εγκεφάλου.

Οι νευρολόγοι αξιολογούν δύναμη, αντανακλαστικά, συντονισμό και βάδισμα για να εντοπίσουν την αιτία της αδυναμίας.

Αλλαγές συνείδησης & ομιλίας: Σημάδια επείγουσας ανάγκης

Μερικές φορές άτομα με νευρολογικά προβλήματα «αδειάζουν» στιγμιαία και επανέρχονται χωρίς ανάμνηση του συμβάντος. Αυτό συχνά σχετίζεται με επιληπτικές κρίσεις του κροταφικού λοβού — περιοχής υπεύθυνης για τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και τα συναισθήματα.

«Συχνά το περιγράφουν συγγενείς γιατί ο ασθενής δεν το αντιλαμβάνεται», εξηγεί ο Cruz-Saavedra. «Λένε: “Του μιλούσα και κοιτούσε στο κενό για 10-15 δευτερόλεπτα και μετά επανήλθε”. Ή ο ίδιος ο ασθενής αναφέρει ότι “χάνει τον χρόνο” σαν να λείπει ένα κομμάτι της μέρας».

Το εγκεφαλικό επεισόδιο παραμένει κύρια αιτία θανάτου στις ΗΠΑ, ωστόσο πολλοί δεν αναγνωρίζουν τα συμπτώματα εγκαίρως. «Συχνά κάποιος έχει συμπτώματα εγκεφαλικού και απλώς… πάει για ύπνο», λέει ο Δρ. Enrique Leira, διευθυντής της μονάδας αγγειακών παθήσεων στο University of Iowa.

Τα συμπτώματα εκδηλώνονται ξαφνικά ως απώλεια λειτουργίας λόγω βλάβης στον εγκέφαλο. Συχνή εκδήλωση: δυσκολία στην ομιλία — π.χ. μπερδεμένη άρθρωση, αργή ομιλία, δυσκολία στην εύρεση λέξεων ή στην κατανόηση άλλων. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική παρέμβαση.

Kεφαλαλγία κατά την προσπάθεια & αιμωδίες

Οι πονοκέφαλοι αποτελούν πρόκληση για τους νευρολόγους λόγω των πολλών πιθανών αιτίων. Κάποιοι όμως απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση: αν ο πονοκέφαλος είναι ασυνήθιστα έντονος και ξαφνικός — χωρίς σταδιακή εμφάνιση — ή εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια σωματικής προσπάθειας, πρέπει να ελεγχθεί άμεσα για πιθανό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Όταν οι ασθενείς του Dorsch παρουσιάζουν μούδιασμα (αιμωδίες), συνήθως αφορά τα πέλματα ή τα δάχτυλα των χεριών. Αυτό δείχνει ότι τα νεύρα δεν μεταφέρουν πληροφορίες στον εγκέφαλο όπως θα έπρεπε — είτε έχουν «μουδιάσει», είτε έχουν υποστεί βλάβη. Η αιμωδία διαφέρει από το μυρμήγκιασμα (τσιμπήματα), που δείχνει ερεθισμό του νεύρου.

Η διερεύνηση ξεκινά με πλήρη έλεγχο για τον εντοπισμό των δυσλειτουργικών νεύρων και της αιτίας τους. Εκτός από τον διαβήτη, υπάρχουν πολλές πιθανότητες: γενετικά αίτια ή αυτοάνοσα νοσήματα που προσβάλλουν τα νεύρα.

Άλλα περίεργα συμπτώματα που απαιτούν προσοχή

Το déjà vu είναι κοινό περιστασιακά — όμως αν συμβαίνει τακτικά, καλό είναι να εξεταστείτε από ειδικό καθώς μπορεί να αποτελεί προειδοποίηση για κρίσεις του κροταφικού λοβού. Ο Dorsch πρόσφατα αντιμετώπισε ασθενή με εβδομαδιαία επεισόδια déjà vu — πολύ συχνότερα από το φυσιολογικό.

Η συστηματική δυσκολία στο σηκώσιμο από την καρέκλα ενδέχεται επίσης να σχετίζεται με προβλήματα μυών, νεύρων ή νωτιαίου μυελού όπως η νόσος Pάρκινσον ή η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS). Ο Dorsch τονίζει ότι τέτοια συμπτώματα χρειάζονται ιατρικό έλεγχο και όχι απλή παρακολούθηση.

Aλλαγές στη φωνή επίσης ανησυχούν τους ειδικούς: υποφωνία (ασυνήθιστα χαμηλή/αδύναμη φωνή) μπορεί να υποδεικνύει Πάρκινσον· δυσάρθρια (μπερδεμένη άρθρωση) μπορεί να σχετίζεται με εγκεφαλικό· ενώ η «βρεγμένη» φωνή (wet dysarthria), όπου υπάρχει υπερβολικό σάλιο/φλέγμα στον λαιμό κατά την ομιλία, εμφανίζεται σε Πάρκινσον, ALS ή σκλήρυνση κατά πλάκας.

Οι εμμένουσες μυϊκές συσπάσεις (fasciculations), ειδικά όταν εμφανίζονται επίμονα στην ίδια περιοχή, μπορεί να είναι ακίνδυνες αλλά ενίοτε υποδηλώνουν σοβαρότερες παθήσεις όπως σπονδυλική στένωση ή αυτοάνοσα σύνδρομα (όπως η CIDP). Συνιστάται ηλεκτρομυογράφημα (EMG) για τη διερεύνηση των αιτιών.

Tέλος, ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά — όπως παρανοϊκές σκέψεις («με καταδιώκουν»), έντονη εξωστρέφεια σε άτομο που ήταν πάντα σοβαρό ή αντίθετα απομόνωση σε κοινωνικό άτομο — μπορεί να σχετίζονται με αυτοάνοση εγκεφαλίτιδα ή μορφές άνοιας όπως η μετωποκροταφική άνοια. Η εμμονική/καταναγκαστική συμπεριφορά ή η τάση συλλογής αντικειμένων επίσης αποτελούν ενδείξεις γνωσιακής διαταραχής.

Διόρθωση 27 Ιανουαρίου:
Η αρχική έκδοση του άρθρου χαρακτήριζε λανθασμένα τον τύπο της διπλής όρασης που ανέφερε ο Δρ. Luis Cruz-Saavedra. Επαναλαμβάνουμε πως πρόκειται για νευρολογική διπλωπία, όχι μονόφθαλμη διπλωπία.

Πηγή: time.com

Με τις θερμοκρασίες ρεκόρ που αναμένονται φέτος το καλοκαίρι λόγω του ισχυρού φαινομένου El Niño, η άσκηση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη και επικίνδυνη, αυξάνοντας τον κίνδυνο θερμοπληξίας. «Το περπάτημα, το ποδήλατο, η υπαίθρια άσκηση και ακόμη και οι καθημερινές μετακινήσεις με τα πόδια γίνονται πιο απαιτητικές όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει», τονίζει ο Christian García-Witulski, επιδημιολόγος περιβαλλοντικού τρόπου ζωής στο Pontifical Catholic University of Argentina.

Ωστόσο, αν μειώνουμε τη φυσική μας δραστηριότητα κάθε φορά που κάνει πολλή ζέστη, αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία μας. Πρόσφατη έρευνα του García-Witulski και των συνεργατών του εκτιμά ότι η μείωση της κίνησης λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας από την κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε 470.000 έως 700.000 πρόωρους θανάτους ετησίως έως το 2050.

Γιατί κουραζόμαστε πιο γρήγορα στη ζέστη

Κατά τη διάρκεια της άσκησης, οι μύες μας συσπώνται και παράγουν θερμότητα. Το σώμα προσπαθεί να ψυχθεί μέσω της εφίδρωσης και διοχετεύοντας περισσότερο αίμα στο δέρμα.

Όμως το ίδιο αίμα χρειάζεται και για την παροχή οξυγόνου στους μύες, εξηγεί ο Ollie Jay από το University of Sydney. «Το δέρμα “κλέβει” αίμα από τους μύες, με αποτέλεσμα να φτάνει λιγότερο οξυγόνο εκεί», σημειώνει.

Αυτό οδηγεί σε ταχύτερη κόπωση αλλά και επιβάρυνση της καρδιάς καθώς προσπαθεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες του σώματος στη ζέστη.

Στρατηγικές για ασφαλή άσκηση στη ζέστη

Η καλύτερη αλλαγή που μπορούν να κάνουν οι περισσότεροι είναι να γυμνάζονται όταν είναι πιο δροσερά – νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ. Επίσης, προτιμήστε περιοχές με σκιά αντί για απευθείας έκθεση στον ήλιο. «Η διαφορά μπορεί να φτάσει τους 12-15°C μεταξύ σκιάς και ήλιου», υπογραμμίζει ο Jay.

Η υγρασία παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Η βασική μέθοδος ψύξης του σώματος είναι η εξάτμιση του ιδρώτα, που όμως περιορίζεται όταν η ατμόσφαιρα έχει ήδη πολλή υγρασία. «Όσο μεγαλύτερη η υγρασία, τόσο λιγότερη η εξάτμιση», εξηγεί ο Jay. Ο αέρας βοηθά επίσης στην ψύξη, γι’ αυτό η άσκηση σε κλειστούς χώρους χωρίς ροή αέρα αυξάνει τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης.

Αν δεν μπορείτε να αποφύγετε τη ζέστη, μειώστε τη διάρκεια ή την ένταση της προπόνησης και κάντε περισσότερα διαλείμματα. «Μερικές φορές ένας σύντομος περίπατος το πρωί ή ελαφριά κίνηση εντός σπιτιού είναι πιο ασφαλής από το να επιμένετε στο ίδιο πρόγραμμα», λέει ο García-Witulski.

Οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη θερμική καταπόνηση: κουραζόμαστε ευκολότερα, ιδρώνουμε περισσότερο, μπορεί να νιώσουμε ζάλη ή δυσφορία, ενώ συχνά επηρεάζεται αρνητικά και ο ύπνος.

Έξυπνοι τρόποι για δροσιά πριν και μετά την άσκηση

Η ψύξη του σώματος πριν την προπόνηση (pre-cooling) προσφέρει μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας πριν γίνει επικίνδυνη η θερμότητα. Η Rebecca Stearns, κινησιολόγος στο Korey Stringer Institute, προτείνει διαλείμματα σε δροσερό χώρο – ιδανικά με κλιματισμό ή έστω στη σκιά με δροσερό νερό και ανεμιστήρα.

Τα παγοκύστες δίνουν πρόσκαιρη αίσθηση δροσιάς αλλά καλύπτουν μικρή επιφάνεια του σώματος, οπότε δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Αντίθετα, η εμβάπτιση χεριών ή βραχιόνων σε κρύο νερό ή το να ρίξετε νερό πάνω σας βοηθά ουσιαστικά στη μείωση της θερμοκρασίας. «Όταν βρέχετε το δέρμα σας κι αφήνετε το νερό να εξατμιστεί, μιμείστε την εφίδρωση χωρίς να χάνετε υγρά», λέει ο Jay.

Επίσης μια βρεγμένη πετσέτα που αλλάζετε συχνά στα χέρια, τα πόδια ή τον κορμό προσφέρει σημαντική ανακούφιση. Προκαταρκτική ψύξη μπορεί να επιτευχθεί ακόμη με κατανάλωση παγωμένου νερού (ice slurry), που έχει αποδειχθεί πως βελτιώνει την απόδοση στην άσκηση υπό ζέστη.

Προσαρμογή του σώματος στη ζέστη

Η σταδιακή αύξηση της σωματικής δραστηριότητας σε υψηλές θερμοκρασίες επιτρέπει στο σώμα να συνηθίσει μέσω της λεγόμενης “θερμικής εγκλιματισμού”. Μετά από 7 έως 14 ημέρες συστηματικής άσκησης στη ζέστη, μειώνεται η βασική θερμοκρασία του σώματος, αυξάνεται η εφίδρωση και μεγαλώνει ο όγκος του πλάσματος στο αίμα.

Αυτές οι προσαρμογές βοηθούν στην καλύτερη ανταπόκριση του οργανισμού αλλά είναι προσωρινές: αν σταματήσετε την έκθεση στη ζέστη, τα ευεργετικά αποτελέσματα χάνονται γρήγορα.

Οι επαγγελματίες αθλητές διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θερμοπληξίας, καθώς συχνά ξεπερνούν τα φυσιολογικά τους όρια κατά την άσκηση υψηλής έντασης – κύριο παράγοντα αύξησης της εσωτερικής θερμοκρασίας του σώματος. Η Stearns συμβουλεύει: «Να ακούτε το σώμα σας και να μειώνετε τον ρυθμό όταν χρειάζεται».

Εάν προσαρμοστούμε, κινούμαστε νωρίς και ακούμε τις ανάγκες μας, μπορούμε να παραμένουμε δραστήριοι ακόμη κι όταν η ζέστη ανεβαίνει. Παρόλα αυτά παραμένει ο κίνδυνος ασθενειών σχετιζόμενων με τη ζέστη – όπως ζαλάδα, ναυτία, κόπωση ή ταχυκαρδία. Αν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, διακόψτε αμέσως και προσπαθήστε να δροσιστείτε.

«Το σημαντικότερο μήνυμα είναι πως πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τη φυσική δραστηριότητα ως κάτι εντελώς ξέχωρο από το κλίμα», καταλήγει ο García-Witulski. «Καθώς τα κύματα καύσωνα θα γίνονται συχνότερα, θα χρειαστεί όχι μόνο να προσαρμόσουμε το αν θα κινηθούμε αλλά κυρίως το πότε, πού και πώς θα το κάνουμε».

Πηγή: bbc.com

Η φετινή διοργάνωση δεν είναι η πρώτη που επισκιάζεται από συγκρούσεις. Το 2002, η Βόρεια Κορέα προσπάθησε να επισκιάσει το τουρνουά με αιματηρή ναυτική επίθεση στη Νότια Κορέα, ενώ ο πόλεμος των Φώκλαντ μεταξύ Βρετανίας και Αργεντινής ήταν το φόντο του Μουντιάλ του 1982.

Η μεγάλη διαφορά το 2026 είναι το εύρος στο οποίο η πολιτική του MAGA, οι διαμάχες για τον πόλεμο στο Ιράν και η αυστηρή μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ επιστρέφουν ως πονοκέφαλος για τη FIFA.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ρίχνει βαριά σκιά στη φετινή διοργάνωση — μια γιορτή με συμμετοχή 48 χωρών που ξεκινά την Πέμπτη στην Πόλη του Μεξικού — και έχει ήδη χαρακτηρίσει το Μουντιάλ “το πιο επιτυχημένο όλων των εποχών”. Σε κάθε στάδιο της προετοιμασίας, ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, τον αποθεώνει δημόσια.

Η σχέση Τραμπ–FIFA και οι πρώτες εντάσεις

Το αποκορύφωμα αυτής της προσκόλλησης ήρθε πέρσι, όταν ο Ινφαντίνο επιχείρησε να παρηγορήσει τον Τραμπ για τη μη απονομή του Νόμπελ Ειρήνης, χαρίζοντάς του ένα ειδικό βραβείο ειρήνης της FIFA. Ο Τραμπ απάντησε ανατρέποντας τον ηγέτη της Βενεζουέλας και κηρύσσοντας πόλεμο στο Ιράν, σε συνδυασμό με σκληρή εσωτερική πολιτική για τη μετανάστευση.

Οι αδιάλλακτες πολιτικές στα σύνορα ήρθαν στο προσκήνιο όταν οι αμερικανικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο σε Σομαλό διαιτητή, επιλεγμένο από τη FIFA για το Μουντιάλ.

Όλα αυτά δημιουργούν σοβαρό πονοκέφαλο για τη FIFA. Η Ρωσία το 2018 και το Κατάρ το 2022 δεν ήταν ιδανικοί οικοδεσπότες, αλλά τόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν όσο και η ανώτατη επιτροπή της Ντόχα αποδείχθηκαν αξιόπιστοι συνεργάτες — χωρίς την απρόβλεπτη φύση και την ανάγκη προβολής του Τραμπ.

«Αντί να είναι το πιο συμπεριληπτικό τουρνουά, όπως ψευδώς ισχυρίζεται ο Ινφαντίνο, το Μουντιάλ του 2026 εξελίσσεται με φόντο καταχρηστική μεταναστευτική πολιτική στις ΗΠΑ, αποκλεισμό διαιτητή από τα καθήκοντά του, απειλές στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και διακρίσεις», δήλωσε στην POLITICO η Minky Worden, διευθύντρια διεθνών πρωτοβουλιών στη Human Rights Watch.

Βίζες, διπλωματικά επεισόδια και αντιδράσεις φιλάθλων

Αν και η συνδιοργάνωση γίνεται με το Μεξικό και τον Καναδά, οι περισσότερες αναμετρήσεις θα διεξαχθούν στις ΗΠΑ, δημιουργώντας πιθανές θύελλες για βίζες, πρόσβαση φιλάθλων, διαδικτυακές αντιπαραθέσεις, διπλωματικά επεισόδια, ζητήματα ασφαλείας και αγανάκτηση για τις τιμές των εισιτηρίων.

Η FIFA δέχεται έντονη κριτική πως ο αποκλεισμός του διαιτητή στα σύνορα αντικατοπτρίζει ευρύτερα προβλήματα.

«Είναι σαφές δείγμα αδυναμίας τους. Δεν έχουν καμία επιρροή στην κυβέρνηση Τραμπ και χειρότερα έχουν χάσει τον έλεγχο της ίδιας τους της διοργάνωσης», σχολίασε ο Ronan Evain, εκτελεστικός διευθυντής της Football Supporters Europe.

Ο Ινφαντίνο υποβάθμισε τις επικρίσεις σε συνέντευξη Τύπου στην Πόλη του Μεξικού: «Ίσως κάποιες φορές πρέπει να χαλαρώσουμε… Τα ουρλιαχτά συχνά έχουν αντίθετα αποτελέσματα από τη λύση ενός προβλήματος».

Η ιστορία των πολιτικών παρεμβάσεων στα Μουντιάλ

Το Παγκόσμιο Κύπελλο έχει μακρά ιστορία πολιτικών παρεμβάσεων. Το 1934 ο Μουσολίνι είδε τη νίκη ως σύμβολο ιταλικής ισχύος. Ο Βραζιλιάνος δικτάτορας Εμίλιο Μεντίτσι θεώρησε το τρόπαιο του 1970 τεκμήριο εθνικού μεγαλείου. Ο πόλεμος των Φώκλαντ έδωσε δραματικό υπόβαθρο στον θρυλικό αγώνα Αγγλίας–Αργεντινής το 1986.

Πιο πρόσφατα, ο Σιράκ αυτοπαρουσιάστηκε ως ένθερμος φίλαθλος της γαλλικής ομάδας-φαινόμενο το 1998. Ο Πούτιν εκμεταλλεύτηκε τη διοργάνωση του 2018 για να προβάλλει τη Ρωσία διεθνώς, ενώ το Κατάρ χρησιμοποίησε το Μουντιάλ του 2022 ως εργαλείο εθνικής ανάδειξης.

Ωστόσο, σε αντίθεση με Ρωσία ή Κατάρ όπου η πολιτική αποτέλεσε κυρίως φόντο, η εποχή Τραμπ επηρεάζει ήδη άμεσα τη διοργάνωση μέσα από αποφάσεις μακριά από τα γήπεδα.

Το ζήτημα του Ιράν και οι πιέσεις στη FIFA

Τα ερωτήματα για την είσοδο της ομάδας του Ιράν στις ΗΠΑ κυριαρχούσαν πριν καν αρχίσει το τουρνουά. Όταν ο Σομαλός διαιτητής Omar Abdulkadir Artan, κορυφαίος Αφρικανός διαιτητής της χρονιάς, έφτασε στα αμερικανικά σύνορα στο Μαϊάμι, οι αρχές τον απέλασαν προκαλώντας κύμα επικρίσεων κατά της FIFA και της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο Andrew Giuliani, επικεφαλής της προεδρικής ομάδας εργασίας για το Μουντιάλ, δήλωσε στο BBC: «Δεν μπορώ να αποκαλύψω λεπτομέρειες αλλά ήταν σωστή απόφαση από τις τελωνειακές αρχές».

Η Charlotte Girard-Fabre, γενική γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αθλητικών Διαιτητών, τόνισε: «Οι παίκτες έχουν ομάδες. Οι προπονητές αποστολές. Οι διαιτητές συχνά κανέναν. Δεν πρέπει να μένουν μόνοι απέναντι στις συνέπειες αποφάσεων που δεν πήραν οι ίδιοι».

Η FIFA προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από το περιστατικό δηλώνοντας: «Δεν εμπλεκόμαστε στις μεταναστευτικές διαδικασίες των χωρών υποδοχής ούτε στην έκδοση βίζας· ενημερωθήκαμε πως η κατάσταση του κ. Artan δεν θα αλλάξει προς το παρόν». Και πρόσθεσε: «Όπως σε κάθε διοργάνωση, τελικά η χορήγηση βίζας ανήκει αποκλειστικά στην κυβέρνηση υποδοχής».

Η συμμετοχή του Ιράν παραμένει αβέβαιη. Η ομάδα προπονείται στην Τιχουάνα του Μεξικού με σκοπό να εισέλθει στις ΗΠΑ για αγώνες με Νέα Ζηλανδία, Βέλγιο και Αίγυπτο. Τα πράγματα περιπλέκει ακόμα περισσότερο το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν τη νύχτα πριν την έναρξη των αγώνων.

Μετά τη δήλωση Τραμπ στην POLITICO πως «δεν με νοιάζει» αν θα συμμετάσχει το Ιράν, ο Ινφαντίνο έσπευσε στον Λευκό Οίκο για να υπενθυμίσει διακριτικά ότι η ομάδα προκρίθηκε δίκαια. Το επόμενο πρωί ο Τραμπ άλλαξε στάση γράφοντας στο Truth Social: «Η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράν είναι ευπρόσδεκτη στο Μουντιάλ — αλλά θεωρώ ότι δεν πρέπει να είναι εδώ για λόγους ασφάλειας».

Kλιματική αλλαγή: Ένας νέος κίνδυνος για το Μουντιάλ

Οι γεωπολιτικές εντάσεις δεν είναι η μόνη απειλή που σκιάζει τη διοργάνωση. Ειρωνικά ίσως για έναν πρόεδρο που αρνείται την κλιματική αλλαγή χαρακτηρίζοντας τις σχετικές αναφορές «βλακείες», η ζέστη αναμένεται να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα.

Kύματα καύσωνα, πλέον συχνό φαινόμενο στο βόρειο ημισφαίριο λόγω ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης, θέτουν σε κίνδυνο παίκτες και φιλάθλους εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών στα γήπεδα ΗΠΑ–Μεξικού και λόγω διεξαγωγής στη μέση του καλοκαιριού.

Tο πρόβλημα δεν είναι μόνο η θερμοκρασία αλλά και η υγρασία. Ο συνδυασμός τους (wet-bulb temperature) μπορεί να γίνει θανατηφόρος από τους 35°C — ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους. Η FIFPRO θεωρεί ότι πάνω από τους 26°C wet-bulb επηρεάζεται σημαντικά η υγεία των παικτών (28°C πρέπει να σημαίνει αναβολή αγώνα).

Eπιστήμονες υπολογίζουν ότι 26 από τους 104 αγώνες θα διεξαχθούν με wet-bulb πάνω από 26°C. Πέντε ματς εκτιμάται πως θα ξεπεράσουν τα 28°C. Σε πρόσφατη έρευνα διαπιστώθηκε ότι κατά το περσινό Club World Cup στις ΗΠΑ σε 31 από τους 57 αγώνες ξεπεράστηκε αυτό το όριο.

Aυξημένες θερμοκρασίες οδηγούν σε μικρότερη κάλυψη γηπέδου από τους παίκτες. Στο Club World Cup δέκα παίκτες ζήτησαν αλλαγή σε έναν μόνο αγώνα λόγω εξάντλησης. Στην Copa America 2024 βοηθός διαιτητή κατέρρευσε στη ζέστη· τον περασμένο μήνα δύο άνθρωποι πέθαναν σε αθλητικές εκδηλώσεις εν μέσω καύσωνα στη Γαλλία.

Kλιματικοί κίνδυνοι στα επόμενα Παγκόσμια Κύπελλα

Kαθώς η κλιματική κρίση εντείνεται, κάθε επόμενο Μουντιάλ θα αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερους κινδύνους. Το ανδρικό Παγκόσμιο Κύπελλο 2030 (Ισπανία–Πορτογαλία–Μαρόκο) θα γίνει σε περιοχή-επίκεντρο υπερθέρμανσης· ενώ το γυναικείο (2025) στη Βραζιλία αναμένεται να συμπέσει με ισχυρό El Niño που αυξάνει περαιτέρω τις θερμοκρασίες.

Kαι δεν είναι μόνο αυτό: νέοι κίνδυνοι όπως καπνοί πυρκαγιών ή ακραίες βροχοπτώσεις μπορούν επίσης να διαταράξουν μελλοντικές διοργανώσεις.

“Η FIFA έχει σκεφτεί τη ζέστη αλλά οι οδηγίες τους παραλείπουν το βασικότερο μέτρο — διακοπή αγώνα όταν υπάρχει ακραίος κίνδυνος”, σημειώνει ο Nick McGeehan της FairSquare. “Όταν τα εμπορικά συμφέροντα υπερτερούν της υγείας παικτών και φιλάθλων, υπάρχει σοβαρός λόγος ανησυχίας”.

Sophia Cai (Ουάσιγκτον) συνέβαλε στο ρεπορτάζ.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Βίαιες διαδηλώσεις ξέσπασαν στη Βόρεια Ιρλανδία το βράδυ της Τρίτης, μετά από κάλεσμα ακροδεξιών ακτιβιστών για κινητοποιήσεις ως απάντηση σε αιματηρή επίθεση με μαχαίρι που καταγράφηκε σε σοκαριστικό βίντεο. Συγκεντρωμένοι, μεταξύ των οποίων και κουκουλοφόροι, έβαλαν φωτιά σε οχήματα και σπίτια, ενώ διέκοψαν την κυκλοφορία εντός και γύρω από το Μπέλφαστ, λίγες ώρες αφότου οι Elon Musk, Tommy Robinson και άλλοι υποκινητές κάλεσαν τον κόσμο να κατέβει στους δρόμους.

Οι διαδηλωτές κατέλαβαν και πυρπόλησαν λεωφορείο τύπου Glider στην οδό Newtownards στην ανατολική πλευρά του Μπέλφαστ, ενώ αυτοκίνητα τυλίχθηκαν στις φλόγες κοντά στη Shankill Road και στο Newtownabbey. Πυκνοί καπνοί σκέπασαν την περιοχή, ενώ σειρήνες ηχούσαν και ελικόπτερο της αστυνομίας πετούσε από πάνω. Αστυνομικά οχήματα δέχθηκαν επίθεση από τους διαδηλωτές.

Σοβαρός τραυματισμός και συλλήψεις μετά την επίθεση

Η ένταση κορυφώθηκε λίγες ώρες αφότου η αστυνομία απήγγειλε κατηγορίες για απόπειρα ανθρωποκτονίας σε έναν 30χρονο αιτούντα άσυλο από το Σουδάν, σχετικά με την επίθεση που σημειώθηκε το βράδυ της Δευτέρας στη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ και άφησε έναν άνδρα σε κρίσιμη κατάσταση. Ο ύποπτος αναμένεται να παρουσιαστεί στο δικαστήριο του Μπέλφαστ την Τετάρτη.

Ο βοηθός αρχηγός της αστυνομίας, Ryan Henderson, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία: «Εστίες ταραχών εκδηλώθηκαν σε διάφορες περιοχές της Βόρειας Ιρλανδίας, με εμπρησμούς οχημάτων. Καλούμε όλους να παραμείνουν ψύχραιμοι, να ενεργούν υπεύθυνα και να αποφεύγουν ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο τον εαυτό τους ή άλλους». Παρότρυνε παράλληλα τις τοπικές κοινότητες να ενισχύσουν τη φωνή υπέρ των ειρηνικών διαμαρτυριών και κατά της βίας.

Πολιτικοί στη Βόρεια Ιρλανδία και σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο απηύθυναν επίσης εκκλήσεις για ηρεμία.

Καταδίκες από πολιτικούς – Στόχος οι μειονότητες

Η πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας, Michelle O’Neill, καταδίκασε τη βία και προειδοποίησε για «επικίνδυνες προσπάθειες εκμετάλλευσης» της επίθεσης, δηλώνοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ομάδες κουκουλοφόρων που καίνε οικογένειες έξω από τα σπίτια τους είναι ακραία δειλία. Δεν έχει σχέση με την κοινότητα – είναι καθαρός τραμπουκισμός».

Η O’Neill είχε ήδη καλέσει το κοινό να μην παρασύρεται από λογαριασμούς στα social media που υποκινούν ταραχές: «Όσοι ανεβάζουν την ένταση στα κοινωνικά δίκτυα δεν μας εκπροσωπούν. Είμαστε καλοί άνθρωποι και δεν θέλω κανείς να ζει με τον φόβο».

Ο βουλευτής του Sinn Féin για τη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ, John Finucane, χαρακτήρισε τις σκηνές «ντροπιαστικές», προσθέτοντας: «Δεν έχουν θέση στους δρόμους μας. Επιθέσεις σε σπίτια οικογενειών και επιχειρήσεις, αυτοκίνητα και λεωφορεία στις φλόγες – μέρη της κοινότητάς μας καίγονται». Υπογράμμισε πως κανείς δεν έχει δικαίωμα να σπείρει τον φόβο ή να φέρνει ανομία στους δρόμους.

Η υπουργός Δικαιοσύνης του κόμματος Alliance, Naomi Long, δήλωσε πως οι διαδηλωτές επιδιώκουν να καταστρέψουν τις ίδιες κοινότητες που ισχυρίζονται πως προστατεύουν.

Εμπρησμοί καταστημάτων – Στόχος μειονότητες

Τα επεισόδια συνεχίστηκαν με ομάδες ανδρών –μερικοί με καλυμμένα πρόσωπα– να ρίχνουν πυροτεχνήματα και να βάζουν φωτιά σε κάδους, λεωφορεία και σπίτια. Κοντά στη Shankill Road, ομάδα εισέβαλε σε σπίτι που φαίνεται πως ανήκε σε οικογένεια μειονοτικής καταγωγής, ισχυριζόμενη ότι το «απελευθερώνει».

Αργότερα στην ίδια περιοχή δύο καταστήματα κινητής τηλεφωνίας λεηλατήθηκαν, ενώ ένα αφρικανικό κατάστημα πυρπολήθηκε. Καπνοί κάλυψαν τον δρόμο καθώς πυροσβεστικά οχήματα έφταναν στο σημείο κι ελάχιστοι περαστικοί παρακολουθούσαν τις προσπάθειες των πυροσβεστών υπό βροχή.

Πιο ήπιες διαμαρτυρίες σημειώθηκαν σε Antrim, Bangor και Ballymena, ενώ δύο αυτοκίνητα τυλίχθηκαν στις φλόγες στο Newtownabbey. Στο Λονδίνο, περίπου 60 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην Parliament Square κατηγορώντας την αστυνομία ως «προδότες» και προσπαθώντας να προκαλέσουν τους αστυνομικούς. Κάποιοι φώναζαν συνθήματα κατά των μεταναστών επικαλούμενοι τη δολοφονία του Henry Nowak και την επίθεση στο Μπέλφαστ, ωστόσο η πλειονότητα παρέμεινε ειρηνική.

Ρόλος ακροδεξιάς & διεθνείς αντιδράσεις

Πολιτικοί και κοινοτικοί ηγέτες κατηγόρησαν την ακροδεξιά ότι υποκινεί ταραχές στη Βόρεια Ιρλανδία αλλά και ευρύτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο γνωστός ακροδεξιός υποκινητής Stephen Yaxley-Lennon (γνωστός ως Tommy Robinson) ανέβασε το βίντεο της επίθεσης στο Μπέλφαστ καλώντας σε διαδηλώσεις στο κέντρο του Λονδίνου αλλά και αλλού στη χώρα.

Η επίθεση σημειώθηκε γύρω στις 10:30 μμ της Δευτέρας έξω από συγκρότημα κατοικιών στη βόρεια πλευρά του Μπέλφαστ. Σε βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media φαίνεται ένας άντρας να χτυπά επανειλημμένα άλλον άντρα στο κεφάλι και τον λαιμό. Στο σημείο εντοπίστηκε μαχαίρι κουζίνας. Το θύμα, ηλικίας περίπου 40 ετών, υπέστη σοβαρά τραύματα στα μάτια, το πρόσωπο και την πλάτη.

Το βίντεο έδειξε πολίτες να παρεμβαίνουν για να σταματήσουν την επίθεση, ανάμεσά τους τον Maitiu Mag Tighearnan που χρησιμοποίησε μπαστούνι χέρλινγκ εναντίον του δράστη επανειλημμένα.

Τα στοιχεία του υπόπτου & ανησυχίες κοινοτήτων

Εκτός από απόπειρα ανθρωποκτονίας, ο ύποπτος κατηγορείται για κατοχή αιχμηρού αντικειμένου σε δημόσιο χώρο και απειλές κατά ζωής. Ο αρχηγός της αστυνομίας της Βόρειας Ιρλανδίας Jon Boutcher, ανέφερε ότι ο ύποπτος είχε λάβει άδεια παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 28 Σεπτεμβρίου 2023. Σύμφωνα με τον ίδιο, ταξίδεψε αρχικά από το Σουδάν στο Παρίσι (σε άγνωστη ημερομηνία), έπειτα αεροπορικώς στο Δουβλίνο κι από εκεί με λεωφορείο έφτασε στο Μπέλφαστ στις 10 Φεβρουαρίου 2023, όπου υπέβαλε αίτηση ασύλου.

Όπως διευκρινίζει η αστυνομία, δεν υπάρχει καταγραφή του υπόπτου στις βάσεις δεδομένων εθνικής ασφάλειας ούτε ήταν γνωστός στις υπηρεσίες της Βόρειας Ιρλανδίας. Ο Boutcher επικοινώνησε άμεσα με τον επικεφαλής αντιτρομοκρατικής του Ηνωμένου Βασιλείου, διευκρινίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία τρομοκρατικού κινήτρου.

Ο αρχηγός της αστυνομίας κάλεσε τους πολίτες να μην παρασύρονται από διαδικτυακές προτροπές: «Άγνωστοι υποκινητές παίζουν με τα αισθήματα ενός λαμπρού τόπου – μην ξεγελιέστε».

Aνησυχία μεταναστευτικών κοινοτήτων & διεθνείς αντιδράσεις

Kοινότητες μεταναστών εξέφρασαν φόβους πως θα γίνουν στόχος επιθέσεων. Ιδιοκτήτες σουδανικών καταστημάτων στην περιοχή Sandy Row έκλεισαν τα μαγαζιά τους νωρίς το απόγευμα τοποθετώντας μεταλλικά ρολά ασφαλείας κι επέλεξαν να παραμείνουν σπίτι τους τη νύχτα. Το Belfast Islamic Centre ακύρωσε τις βραδινές προσευχές ζητώντας από τα μέλη του να επιστρέψουν σπίτι με τα παιδιά τους και να εμπιστεύονται τις αρχές.

Ameer Ibrahim, project manager που μίλησε προσωπικά, τόνισε: «Μην κυκλοφορείτε έξω, προσέχετε τα παιδιά σας, μην διαδίδετε φήμες – ακούστε τις αρχές».

Ο επικεφαλής των Εργατικών Keir Starmer χαρακτήρισε «αποτροπιαστική» την επίθεση της Δευτέρας: «Δεν ανέχομαι τέτοιες σκηνές βίας στους δρόμους μας. Οι σκέψεις μου είναι με το θύμα κι ευχαριστώ τόσο τους διασώστες όσο και τους πολίτες που παρενέβησαν».

Aντιδράσεις διεθνώς & πολιτικές επισημάνσεις

Kατά τη διάρκεια πορείας νωρίτερα την Τρίτη σημειώθηκαν συγκρούσεις διαδηλωτών με την αστυνομία. Σχολιαστές της δεξιάς από Αγγλία και ΗΠΑ –ανάμεσά τους ο βουλευτής Rupert Lowe κι ο δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης του X Elon Musk– σχολίασαν δημόσια την επίθεση. Ο Musk κοινοποίησε λίστα πιθανών περιοχών διαμαρτυρίας στο Ηνωμένο Βασίλειο γράφοντας: «Μόνο με ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΕΣ διαμαρτυρίες θα αλλάξει κάτι!».

Kαυστικός ήταν ο σχολιασμός του εκπροσώπου Εσωτερικών Υποθέσεων του κόμματος Reform UK Zia Yusuf: «Η φρίκη όσων είδατε στο Μπέλφαστ είναι άμεσο αποτέλεσμα της προδοτικής μεταναστευτικής πολιτικής των Τόρις και των Εργατικών. Ήδη έχουμε ανακοινώσει καθολική απαγόρευση θεωρήσεων για πολίτες από το Σουδάν. Ως εδώ!».

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Αντί αυτή η τακτική να διαβρώσει τη στήριξή του, το λεγόμενο «Τείχος των Σκανδάλων» φαίνεται πως δεν μπορεί να υποσκάψει το σταθερό ποσοστό υποστήριξης της τάξης του 30%, ανεξάρτητα από τα γεγονότα. Τόσα πολλά απίστευτα, σοκαριστικά ή πρωτοφανή συμβαίνουν στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, που αξίζει να κάνουμε μια παύση και να τα βάλουμε σε τάξη.

Ας αφήσουμε στην άκρη τον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος από μόνος του θα συγκαταλεγόταν στα πέντε πιο καταστροφικά γεγονότα προεδρίας των ΗΠΑ αυτόν τον αιώνα. Εδώ και τρεις μήνες, ο κόσμος παρακολουθεί τον Τραμπ να προσπαθεί δημόσια να βγει από αυτόν τον πόλεμο στον οποίο έσυρε τη χώρα με μισές αλήθειες, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί απεγνωσμένα να πείσει τους Αμερικανούς — και ίσως και τον ίδιο — ότι κερδίζει.

Στο μεταξύ, καταστρέφει τη διεθνή οικονομία, αποδυναμώνει τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων που τόσο εκτιμά και προετοιμάζει το έδαφος για μια εκλογική συντριβή στο μέλλον. Το εντυπωσιακό είναι ότι ακόμη κι αν αγνοήσουμε αυτό το τεράστιο ζήτημα, η διακυβέρνηση Τραμπ παραμένει η πιο ασταθής και βουτηγμένη στα σκάνδαλα στην ιστορία των ΗΠΑ.

Σκάνδαλα διαφθοράς και οικογενειακή εμπλοκή

Ας δούμε το θέμα της ιδιοτέλειας και της διαφθοράς της κυβέρνησης. Πριν προχωρήσουμε, αξίζει να θυμηθούμε τι κατηγορούσαν ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι την περίοδο Τζο Μπάιντεν: ότι ο γιος του Χάντερ και ο αδελφός του Τζέιμς εκμεταλλεύτηκαν το όνομα και τις διασυνδέσεις τους για να κερδίσουν εκατομμύρια, κυρίως μέσω συμφωνιών στην Κίνα. Υπήρξαν πληρωμές άνω του 1 εκατ. δολαρίων προς μέλη της οικογένειας Μπάιντεν, ενώ ο Χάντερ πούλησε έργα τέχνης για πάνω από 1 εκατ. δολάρια — πωλήσεις που σταμάτησαν μόλις ο πατέρας του έφυγε από την προεδρία.

Ωστόσο, η οικογένεια Τραμπ φαίνεται αποφασισμένη να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Κάνουν όσα κατηγορούσαν τον Μπάιντεν — μόνο σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Όταν ο Τραμπ ταξίδεψε στην Κίνα τον περασμένο μήνα, ο γιος του Έρικ, που διευθύνει τις επιχειρήσεις με μεγάλα συμφέροντα στη χώρα, συμμετείχε στην αποστολή. (Για την ιστορία, κι ο Χάντερ Μπάιντεν είχε συνοδεύσει τον πατέρα του στην Κίνα όταν ήταν αντιπρόεδρος.)

Υπάρχει επίσης η εταιρεία σπάνιων γαιών όπου επενδύει άλλος γιος του Τραμπ, η οποία έλαβε κρατικά δάνεια εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων μετά από παρέμβαση του Λευκού Οίκου. Επιπλέον, η εταιρεία συγχωνεύτηκε με άλλη που χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και απέκτησε έργο εξόρυξης στο Καζακστάν. Υπάρχουν πολλές εταιρείες drone με οικογενειακές επενδύσεις — σε μία μάλιστα η κυβέρνηση ετοιμάζεται να αγοράσει drones και να αποκτήσει μερίδιο, εκτινάσσοντας τη μετοχή της.

Ο ίδιος ο Τραμπ αγόρασε εκατομμύρια σε ομόλογα της Boeing, την ώρα που της ανέθετε συμβάσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων και προωθούσε τα αεροσκάφη της στην Κίνα. Επίσης εντυπωσιάζουν οι κινήσεις μετοχών σε επίπεδα-ρεκόρ και τα τηλέφωνα «Trump phones» που πούλησε στους υποστηρικτές του έναντι 500 δολαρίων με ψευδείς υποσχέσεις.

Η αυτοκρατορία κρυπτονομισμάτων της οικογένειας προσέλκυσε επενδύσεις ύψους $2 δισ. τέσσερις μήνες μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας — πλέον αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας των σχεδόν $6 δισ. Η εταιρεία φέρεται μάλιστα να πουλούσε πρόσβαση σε μέλη της οικογένειας Τραμπ σε ξένους επενδυτές.

Και όλα αυτά είναι μόνο ένα μικρό δείγμα. Μέσα σε μόλις επτά μήνες στη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ έχει αυξήσει την προσωπική του περιουσία κατά $3,4 δισ.. (Για σύγκριση: ένα από τα σκάνδαλα Μπάιντεν αφορούσε πληρωμή μόλις $40.000 λόγω συναλλαγών μέσω του γιου του.)

Νομική ασυλία & συγκάλυψη σκανδάλων

Ποτέ ξανά στην ιστορία των ΗΠΑ δεν έχει υπάρξει κάτι τέτοιο — ούτε καν υπό τον Γκραντ ή τον Χάρντινγκ, όταν σημειώθηκαν διάσημα επεισόδια διαφθοράς στον Λευκό Οίκο. Καμία προηγούμενη περίπτωση δεν περιλάμβανε τόσο προσωπικό πλουτισμό για τον ίδιο τον πρόεδρο.

Αλλά αυτά αποτελούν μόνο μία κατηγορία σκανδάλων αυτής της διοίκησης. Ο Τραμπ χρησιμοποίησε τη δεύτερη θητεία για να εξασφαλίσει νομική ασυλία έναντι κάθε συνεπειών για τη διαφθορά αυτή. Φέτος, εκείνος και οι δύο γιοι του μηνύουν την Υπηρεσία Εσωτερικών Εσόδων (IRS) λόγω διαρροής φορολογικών στοιχείων κατά την προηγούμενη προεδρία.

Οι δικηγόροι του τελικά διευθέτησαν τη διαμάχη με τρόπο που προσφέρει ασυλία στον ίδιο, την οικογένεια και τις επιχειρήσεις τους από μελλοντικούς ελέγχους IRS. Στη συμφωνία αυτή προβλέπεται ακόμη ποσό $1,8 δισ., το οποίο μπορεί να διαθέσει ο πρόεδρος σε όσους θεωρεί ότι έχουν «άδικα» ερευνηθεί από το κράτος — όπως οι καταδικασμένοι για την εισβολή στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου.

Ο Τραμπ δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση αυτών των καταδικασμένων· φροντίζει επίσης να προστατεύει τη φήμη τους: το υπουργείο Δικαιοσύνης διέγραψε εκατοντάδες λεπτομερείς σελίδες σχετικά με τα εγκλήματά τους από την ιστοσελίδα του. Αυτό αφορά ακόμη και ακροδεξιές ομάδες όπως οι Proud Boys και οι Oath Keepers· πριν ενάμιση μήνα η διοίκηση κινήθηκε για να τους απαλλάξει από ευθύνες.

Να σημειωθεί πως ήδη στην αρχή της θητείας είχε δοθεί μαζική χάρη σε πάνω από 1.500 καταδικασμένους για τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου — ανάμεσά τους ακόμα κι ένας καταδικασμένος παιδόφιλος.

Συγκάλυψη Epstein & επιλεκτικές διώξεις αντιπάλων

Tην ίδια ώρα, συνεχίζεται η προσπάθεια συγκάλυψης στοιχείων γύρω από τον Τζέφρι Έπσταϊν, πρώην στενό φίλο του προέδρου και διαβόητο παιδόφιλο αυτού του αιώνα. Πρόσφατα αποκαλύφθηκε πως πρώην υπουργός Δικαιοσύνης αρνήθηκε κατηγορηματικά να απαντήσει για τον ρόλο του προέδρου στη δημοσιοποίηση των σχετικών αρχείων· αρχεία που καθυστερούνται συστηματικά ή λογοκρίνονται παράνομα από αξιωματούχους Τραμπ — ακόμη κι όσοι υπήρξαν υποστηρικτές του κάνουν λόγο για προφανή συγκάλυψη.

Aκόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο ίδιος ο Τραμπ έχει μιλήσει δημόσια για πιθανή χάρη στη συνεργάτιδα και επίσης καταδικασμένη παιδεραστή Γκισλέιν Μάξγουελ.

Kαι όλα αυτά ενώ η διοίκηση διώκει πολιτικούς αντιπάλους: πρώην διευθυντή FBI Tζέιμς Κόμεϊ, δεξιούς επικριτές όπως ο Tucker Carlson, την εισαγγελέα Νέας Υόρκης Λετίσια Τζέιμς, επικριτές εξωτερικής πολιτικής για ταξίδια στην Κούβα αλλά και γυναίκα που είχε κατηγορήσει τον πρόεδρο για βιασμό (και δικαιώθηκε δικαστικά το 2024).

Δεν υπάρχει σύγχρονο προηγούμενο τόσο απροκάλυπτης κατάχρησης κρατικής εξουσίας για προσωπικές διώξεις.

Mεταναστευτική πολιτική & εσωτερική καταστολή

Mετά τις παράλογες επιχειρήσεις μαζικών απελάσεων — όπου η κυβέρνηση προσπάθησε επανειλημμένα να σκοτώσει Αμερικανούς πολίτες (και τελικά το πέτυχε δύο φορές φέτος) — το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) συνεχίζει με χαοτικά σχέδια για περιορισμό της μετανάστευσης.

Tα πιο πρόσφατα μέτρα περιλάμβαναν απειλές ακύρωσης όλων των διεθνών πτήσεων προς πόλεις με φιλελεύθερες διοικήσεις ή απαίτηση οι αιτούντες πράσινης κάρτας να ολοκληρώσουν τη διαδικασία από τις χώρες καταγωγής τους· ιδέες που σύντομα αναδιπλώθηκαν λόγω αντιδράσεων.

Kαθώς χτίζεται ένα εσωτερικό κράτος παρακολούθησης στο όνομα των απελάσεων, το DHS αγοράζει εκατοντάδες σαρωτές ίριδας ενώ αυξάνει τις συλλογές άλλης τεχνολογίας επιτήρησης. Τρεις άνδρες κατηγορήθηκαν με κακουργήματα επειδή διαμαρτυρήθηκαν κατά της υπηρεσίας Μετανάστευσης (ICE). Άλλοι διαδηλωτές παρακολουθούνται ή εκφοβίζονται από πράκτορες που φτάνουν ως το σημείο να οδηγούν απειλητικά προς αυτούς· ενώ αριθμός-ρεκόρ νεκρών συσσωρεύεται υπό κράτηση DHS.

Tην ίδια στιγμή έχουν μεταφερθεί πόροι μακριά από πραγματικά σοβαρά εγκλήματα όπως εμπορία παιδιών ή άλλες βίαιες πράξεις — οδηγώντας σε μεγάλη πτώση διώξεων τέτοιων εγκλημάτων.

Kash Patel & εκλογικές παρεμβάσεις FBI

Kash Patel, πρώην podcaster που ανέλαβε διευθυντής FBI επί Τραμπ (γεγονός ήδη εξωφρενικό), βρίσκεται στο επίκεντρο σκανδάλου λόγω ανησυχητικής συμπεριφοράς — φήμες θέλουν συχνά να βρίσκεται υπό την επήρεια αλκοόλ εν ώρα εργασίας· αντίδρασή του ήταν απειλές αγωγής κατά δημοσιογράφου αλλά κι έναρξη ποινικής έρευνας εις βάρος της.

Kαι αυτό ίσως είναι το λιγότερο ανησυχητικό μέρος της θητείας Patel: Το FBI αποτελεί αιχμή στις προσπάθειες Τραμπ για νοθεία μελλοντικών εκλογών — τρομοκρατώντας αξιωματούχους κρίσιμων πολιτειών, κατάσχοντας ψηφοδέλτια κι εκλογικά στοιχεία αλλά και σχεδιάζοντας μαζικές διαγραφές ψηφοφόρων.

Eξωτερικές επεμβάσεις & καθημερινές υπερβάσεις εξουσίας

Mη αποθαρρυμένος από το φιάσκο στο Ιράν, ο Τραμπ κλιμακώνει πλέον τη στρατιωτική δράση: σχεδόν 200 νεκροί ως αποτέλεσμα βομβαρδισμών τυχαίων αλιευτικών σκαφών (παρά τις υποτιθέμενες προσπάθειες καταπολέμησης της διακίνησης κοκαΐνης). Παράλληλα εξετάζει εισβολή στην Kούβα, οδηγώντας εσκεμμένα τον πληθυσμό σε λιμοκτονία μέσω εμπάργκο πετρελαίου ώστε να προκαλέσει κοινωνική κατάρρευση.

Kαι πέρα από τα πολιτικά ζητήματα υπάρχουν πράξεις που θα προκαλούσαν σάλο υπό οποιαδήποτε άλλη προεδρία· θυμηθείτε μόνο τις αντιδράσεις όταν ο Ομπάμα φόρεσε μπεζ κοστούμι ή κράνος ποδηλάτου ή όταν αποκαλύφθηκε η σχέση Κλίντον. Ο Τραμπ προσπάθησε να χρεώσει στο Δημόσιο $1 δισ. για αίθουσα χορού στο Λευκό Οίκο (την οποία έχτισε γκρεμίζοντας τμήμα ήδη υπάρχοντος κτηρίου), σχεδιάζει μνημειακή αψίδα μπροστά στο κοιμητήριο Arlington αποκλειστικά «για μένα», σκοπεύει να φιλοξενήσει αγώνα cage fighting στον κήπο South Lawn στα γενέθλιά του κι αναγκάστηκε πρόσφατα να ακυρώσει συναυλία για τα 250 χρόνια των ΗΠΑ λόγω μαζικών αποχωρήσεων καλλιτεχνών τρίτης διαλογής· τέλος επιδιώκει ακόμη και την έκδοση χαρτονομίσματος $250 με το πρόσωπό του!

Mια νέα πολιτική στρατηγική;

Mε λίγα λόγια: Η χειρότερη διαφθορά στην ιστορία των ΗΠΑ εμπλουτίζει προσωπικά τον πρόεδρο κατά δισεκατομμύρια· θεσπίζει ασυλία στον εαυτό του ενώ διώκει επιπόλαια αντιπάλους· συγκαλύπτει σχέσεις με παιδεραστή φίλο· διεξάγει παράνομους πολέμους· έχει έναν διευθυντή FBI υπό σκιά αλκοολισμού που επιχειρεί νοθεία εκλογών· καταστρέφει μέρος του Λευκού Οίκου — κι όλα αυτά μέσα σε έναν μήνα!

Kάθε παράγραφος αυτού του άρθρου περιγράφει κάτι που υπό οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση θα ήταν κορυφαίο σκάνδαλο ή αιτία παραίτησης προέδρου· εδώ όμως αποτελούν «μια ακόμη Τρίτη». Και τίποτα δεν φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τα ποσοστά στήριξης Τραμπ, τα οποία κυριαρχούνται κυρίως από την εικόνα της οικονομίας στα μάτια των πολιτών.

Aυτό συνιστά πραγματικό πολιτικο-κοινωνιολογικό παράδοξο: Είναι σαν ο βομβαρδισμός σκανδάλων και παρανομιών απλώς μας έχει μουδιάσει απέναντί τους — ή ίσως πρόκειται για υπερκορεσμό ειδήσεων. Ακόμη κι ένας δημοσιογράφος δυσκολεύεται πλέον να παρακολουθήσει όλες τις εξελίξεις· φανταστείτε λοιπόν πόσο δύσκολο είναι για τον μέσο άνθρωπο μέσα στις πιεστικές καθημερινές υποχρεώσεις εργασίας, οικογένειας κι αναψυχής.

Tο ερώτημα είναι: Μήπως ο πρόεδρος έχει εισαγάγει μια νέα πολιτική στρατηγική που θα μπορούσαν αύριο να υιοθετήσουν άλλες κυβερνήσεις; Ή μήπως πρόκειται απλώς για μια περίεργη δύναμη μοναδικά συνδεδεμένη με τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ;

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Η συσκευή ονομάστηκε Manpo-kei, που σημαίνει «μετρητής δέκα χιλιάδων βημάτων». Έτσι γεννήθηκε ένας επίμονος μύθος ευεξίας που επιβιώνει μέχρι σήμερα.

Στην εποχή των Fitbit, Apple Watch, Oura ring και των smartphone που καταγράφουν κάθε μας κίνηση, σχεδόν όλοι έχουμε ακούσει πως ο στόχος είναι τα 10.000 βήματα την ημέρα. Αλλά γιατί; Πώς καθιερώθηκε αυτός ο αριθμός;

«Δεν υπήρχαν πραγματικές μελέτες που να εξετάζουν τα ‘10.000 βήματα’ όταν αναπτύχθηκε το βηματόμετρο της Yamasa», εξηγεί η I-Min Lee, επιδημιολόγος στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. «Ήταν ένας αριθμός που απλώς φαινόταν καλός και εύκολος να τον θυμάται κανείς».

Επιπλέον, το ιαπωνικό ιδεόγραμμα για το 10.000 μοιάζει λίγο με άνθρωπο που περπατά, προσθέτοντας μια «πινελιά» εντυπωσιασμού, όπως σημειώνει. Με άλλα λόγια, ο στόχος των βημάτων ξεκίνησε περισσότερο ως στρατηγική μάρκετινγκ παρά ως επιστημονική σύσταση.

Νέα δεδομένα από επιστημονικές έρευνες

Μόλις την τελευταία δεκαετία, επιστήμονες όπως η Lee άρχισαν να διερευνούν σοβαρά την ιδέα αυτή. Το 2019, η ίδια και οι συνεργάτες της δημοσίευσαν μελέτη για τη σχέση μεταξύ αριθμού βημάτων και θνησιμότητας σε ηλικιωμένες γυναίκες. Διαπίστωσαν ότι πολύ λιγότερα από 10.000 βήματα ημερησίως αρκούν για σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής.

Γυναίκες που έκαναν κατά μέσο όρο περίπου 4.400 βήματα ημερησίως είχαν σαφώς χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας σε διάστημα τεσσάρων ετών σε σχέση με όσες έκαναν περίπου 2.700 βήματα. Σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας, τα ποσοστά θνησιμότητας μειώνονταν περισσότερο, ωστόσο το όφελος σταθεροποιούνταν γύρω στα 7.500 βήματα — «αυτό είναι το ιδανικό σημείο», όπως λέει η Lee.

Μια νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα στο The Lancet, υποδηλώνει ότι αυτή η τάση ισχύει όχι μόνο για ηλικιωμένες γυναίκες αλλά σε όλες τις ηλικίες και φύλα. Ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους μέσα από δεκάδες μελέτες σχετικές με τη θνησιμότητα, τον κίνδυνο ασθενειών και ακόμη και τις πτώσεις.

Διαπίστωσαν ότι «τα ουσιαστικά οφέλη αρχίζουν να εμφανίζονται πολύ νωρίτερα από τα 10.000 βήματα», λέει ο Philip Clare, εκ των επικεφαλής της μελέτης και βιοστατιστικός στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.

Τα οφέλη αυξάνονται γρήγορα στα πρώτα βήματα

Όπως ήταν αναμενόμενο, τα ποσοστά άνοιας, θνησιμότητας από καρκίνο, καρδιακών παθήσεων, πτώσεων και συνολικής θνησιμότητας είναι σημαντικά χαμηλότερα για όσους κάνουν περισσότερα βήματα καθημερινά σε σχέση με τους λιγότερο δραστήριους συνομηλίκους τους. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ αριθμού βημάτων και κινδύνου δεν είναι γραμμική αλλά καμπύλη.

Τα οφέλη ανά επιπλέον βήμα είναι ιδιαίτερα έντονα στην αρχή: αν κάποιος αυξήσει τα ημερήσια βήματά του από 2.000 σε περίπου 4.000, μειώνει κατά περίπου 30% τον συνολικό κίνδυνο θανάτου, σύμφωνα με τον Clare. Με περίπου 7.000 βήματα την ημέρα, η μείωση φτάνει σχεδόν το 50%. Από εκεί και πέρα όμως τα οφέλη αυξάνονται πιο αργά.

Κάποιοι παράγοντες όπως τα συμπτώματα κατάθλιψης, ο κίνδυνος διαβήτη τύπου 2 και η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου φαίνεται να μειώνονται συνεχώς όσο αυξάνονται τα βήματα — ωστόσο υπάρχουν λιγότερες σχετικές μελέτες γι’ αυτούς τους δείκτες.

Είναι πιθανό κάθε επιπλέον περπάτημα να βοηθά στην ψυχική υγεία (τουλάχιστον μέχρι το όριο των 12.000 βημάτων που εξέτασε η νέα έρευνα), αλλά δεν είναι πρακτικό να βρίσκεται κανείς διαρκώς εν κινήσει. Για όσους έχουν καθιστική εργασία ή τρόπο ζωής, το να προσπαθούν συνεχώς να μεγιστοποιούν τα βήματά τους ή να εστιάζουν εμμονικά σε έναν «μαγικό» αριθμό μπορεί τελικά να προκαλέσει περισσότερο άγχος παρά όφελος.

Ρεαλιστικοί στόχοι για καλύτερη υγεία

Η σωστή δημόσια ενημέρωση είναι κρίσιμη, συμφωνούν τόσο η Lee όσο και ο Clare. Αν δώσουμε στους ανθρώπους έναν στόχο που φαίνεται ανέφικτος από την αφετηρία τους, μάλλον δεν θα προσπαθήσουν καν να τον προσεγγίσουν – μπορεί μάλιστα να απογοητευτούν περισσότερο παρά να βοηθηθούν.

Αν όμως μεταφέρουμε την επιστημονικά τεκμηριωμένη αλήθεια ότι ακόμη και μια μέτρια αύξηση της καθημερινής δραστηριότητας οδηγεί σε μεγάλα οφέλη υγείας, τότε οι άνθρωποι ενδέχεται να ενθαρρυνθούν ώστε να δοκιμάσουν νέες συνήθειες.

«Η δική μου σύσταση σχετικά με τα βήματα είναι: όσο περισσότερα μπορείτε – προσπαθήστε να γίνει καθημερινή σας συνήθεια», λέει ο Clare. Μην αντιμετωπίζετε την κίνηση ως κάτι ξεχωριστό από τις καθημερινές δραστηριότητες: περπατήστε κατά τη διάρκεια των εξωτερικών δουλειών σας, παρκάρετε λίγο πιο μακριά ή προτιμήστε τις σκάλες όπου υπάρχουν – έτσι ο μετρητής θα αρχίσει σιγά σιγά να ανεβαίνει.

«Ακόμα κι αν μπορείτε να κάνετε μόλις 1.000 παραπάνω βήματα απ’ όσα ήδη κάνετε – έστω λίγο περισσότερο – θα δείτε θετικά αποτελέσματα».

Πηγή: popsci.com

Ο  Αλέξης Τσίπρας, ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας και ηγετική μορφή της αριστεράς, ανακοίνωσε την ίδρυση ενός νέου κόμματος, με στόχο να ενώσει τη διασπασμένη αντιπολίτευση σε μια περίοδο έντονης λαϊκής δυσαρέσκειας προς το πολιτικό σύστημα και τα φαινόμενα διαφθοράς.

Ο Τσίπρας, που έχασε την εξουσία το 2019, είχε αποκτήσει διεθνή φήμη ως επικεφαλής του ριζοσπαστικού κόμματος ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο αντιπαρατέθηκε σκληρά με τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο κατά την κορύφωση της κρίσης χρέους στη ζώνη του ευρώ.

Έκτοτε, η πολιτική σκηνή κυριαρχείται από το συντηρητικό κόμμα Νέα Δημοκρατία και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Με τη Νέα Δημοκρατία να προηγείται άνετα στις δημοσκοπήσεις, οι επόμενες εκλογές αναμένονται πριν το καλοκαίρι του 2027, ενώ ο Τσίπρας επιχειρεί δυναμική επιστροφή ως πιθανός αντίπαλος.

Ο 51χρονος Τσίπρας παρουσίασε το νέο του κόμμα με το όνομα «ΕΛΑΣ», σε μια κίνηση που επιδιώκει να ξεπεράσει τα στενά όρια της παραδοσιακής αριστεράς. Η επιλογή του ονόματος — που παραπέμπει στον στρατό της κομμουνιστικής αντίστασης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο — προκάλεσε αντιδράσεις.

Σε ομιλία διάρκειας 40 λεπτών στο κέντρο της Αθήνας, με φόντο τη φωταγωγημένη Ακρόπολη, ο Τσίπρας απευθύνθηκε σε χιλιάδες υποστηρικτές ως «σύντροφοι» και «φίλοι».

«Η σημερινή διακήρυξη σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας συλλογικής προσπάθειας για τη δημιουργία μιας ευρείας προοδευτικής συμμαχίας», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το νέο κόμμα θα αγκαλιάσει «τη ριζοσπαστική αριστερά, τη σοσιαλδημοκρατία και την πολιτική οικολογία».

Δυσαρέσκεια στην κοινωνία και αποδυναμωμένη αντιπολίτευση

Η επιστροφή του Τσίπρα στην πρώτη γραμμή συμπίπτει με διαδοχικές δημοσκοπήσεις που αποτυπώνουν τη βαθιά δυσαρέσκεια των Ελλήνων για την κατάσταση της χώρας.

Η απογοήτευση έχει ενταθεί από σειρά μεγάλων σκανδάλων: την αποτυχημένη αντίδραση της κυβέρνησης στο φονικότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα της χώρας, τη χρήση λογισμικού παρακολούθησης σε δεκάδες πολιτικούς και δημοσιογράφους, καθώς και μια τεράστια απάτη με ευρωπαϊκά αγροτικά κονδύλια.

Παρόλα αυτά, η αγανάκτηση δεν έχει ενισχύσει την αντιπολίτευση. Σύμφωνα με το Poll of Polls του POLITICO, η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει ποσοστό 30%, διπλάσιο από το πλησιέστερο αντίπαλο κόμμα, ενώ το πολιτικό σκηνικό χαρακτηρίζεται από πλήθος μικρών κομμάτων.

«Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη εδώ και πολύ καιρό, αλλά τα ποσοστά της βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχουν εμφανείς δυνάμεις που μπορούν να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της», επισημαίνει ο Άγγελος Σεριάτος, επικεφαλής ερευνών στην Prorata.

Ο Σεριάτος προσθέτει ότι μειώνονται οι πιθανότητες η Νέα Δημοκρατία να καταφέρει αυτοδυναμία είτε στον πρώτο είτε στον δεύτερο γύρο εκλογών.

Νέες κινήσεις σε όλο το πολιτικό φάσμα

Ο Πέτρος Ιωαννίδης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ερευνών About People, σχολιάζει: «Πρώτος στόχος του Τσίπρα είναι να συσπειρώσει τη βάση της αριστεράς, που διασπάστηκε μετά την αποχώρησή του, και στη συνέχεια να απευθυνθεί σε ευρύτερο ακροατήριο».

Ήδη αρκετοί βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ — αλλά και του κόμματος Νέα Αριστερά, που προέκυψε από διάσπαση — έχουν παραιτηθεί ή αναμένεται να το κάνουν άμεσα για να στηρίξουν τον Τσίπρα.

Η ίδρυση του νέου κόμματος αποτελεί τη δεύτερη παρόμοια εξέλιξη μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα. Η Μαρία Καρυστιάνου, μητέρα θύματος του δυστυχήματος στα Τέμπη το 2023, ανακοίνωσε την περασμένη Πέμπτη το δικό της κόμμα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», με έντονη αντισυστημική ρητορική.

Η 53χρονη παιδίατρος αναδείχθηκε ως συμβολική μορφή των διαδηλώσεων κατά του πολιτικού κατεστημένου μετά την τραγωδία στα Τέμπη και τις υπόνοιες συγκάλυψης από τις αρχές. Ωστόσο, απομάκρυνε αρκετούς υποστηρικτές με δηλώσεις που προσέγγιζαν τον δεξιό λαϊκισμό σε θέματα όπως τα δικαιώματα στην άμβλωση και οι σχέσεις με την Τουρκία.

«Οι θέσεις της θυμίζουν έντονα το Κίνημα 5 Αστέρων της Ιταλίας, αλλά με πιο ισχυρή πατριωτική και εθνικιστική χροιά καθώς και έμφαση στη διαφθορά», σχολιάζει ο Σεριάτος.

«Ξεκίνησε με ηθικό πλεονέκτημα και φαινόταν πως πολλοί θα ανταποκριθούν πολιτικά στα μηνύματά της, ωστόσο βρίσκεται πλέον σε πτωτική πορεία», προσθέτει. Κριτικοί τη μέμφονται επίσης ότι περιβάλλεται από πρόσωπα με φιλορωσικές θέσεις ή δεσμούς με τη Μόσχα.

Ανακατατάξεις στη Δεξιά – Το ενδεχόμενο Σαμαρά

Ένα ακόμη νέο κόμμα από τα δεξιά ενδέχεται να προκύψει από τον πρώην πρωθυπουργό και πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρά.

Ο Σαμαράς διαγράφηκε από το κόμμα το 2024, ύστερα από έντονη κριτική στις κυβερνητικές επιλογές για τις σχέσεις με την Τουρκία αλλά και για ζητήματα όπως η αναγνώριση του γάμου μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, που χαρακτήρισε ως “woke”.

Παρότι οι εκλογικές δυνατότητες του 75χρονου πρώην πρωθυπουργού θεωρούνται περιορισμένες, η ίδρυση κόμματος θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στον Μητσοτάκη, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ίσως δυσκολευτεί να εξασφαλίσει αυτοδυναμία.

«Τα νέα κόμματα καλύπτουν όλο το φάσμα — από τα αριστερά έως τα δεξιά αλλά και πέρα από τα παραδοσιακά όρια — γεγονός που αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά τον πολιτικό χάρτη», δηλώνει ο Γιώργος Αραπογλου, διευθυντής της Pulse RC.

Associated Press:

Ο Αλέξης Τσίπρας, ο μαχητικός ηγέτης της Ελλάδας κατά της λιτότητας που κατήγγειλε τις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της χώρας, επέστρεψε στην πολιτική  ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους.

Ο πρώην πρωθυπουργός ίδρυσε ένα νέο αριστερό πολιτικό κόμμα, την Ελληνική Αριστερή Συμμαχία, την οποία επευφημούσαν οι υποστηρικτές του σε μια υπαίθρια εκδήλωση κάτω από την Ακρόπολη.

«Δεν μπορούμε να μείνουμε άπραγοι και να παρακολουθούμε την κοινωνία να ασφυκτιά», είπε ο Τσίπρας, υποστηρίζοντας ότι η φιλοεπιχειρηματική ατζέντα της κεντροδεξιάς κυβέρνησης έχει επιδεινώσει την ανισότητα εισοδήματος. «Δεν θέλουμε να συνηθίσουμε σε έναν κόσμο πολέμου και αδικίας».

Στα 51 του χρόνια, ο Τσίπρας επιστρέφει μετά από τρία χρόνια απουσίας από την ενεργό πολιτική. Παραμένει μια προσωπικότητα που διχάζει.

Ανήλθε στην εξουσία το 2015 με υποσχέσεις να τερματίσει τα σκληρά μέτρα λιτότητας που απαιτούσαν οι Ευρωπαίοι πιστωτές της Ελλάδας και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η αντιπαράθεση συγκλόνισε τις παγκόσμιες αγορές καθώς η Ελλάδα έφτασε κοντά στην έξοδο από την ευρωζώνη. Η Αθήνα τελικά αποδέχτηκε νέα δάνεια και περισσότερη λιτότητα.

Ο Τσίπρας ελπίζει τώρα να αποσπάσει την υποστήριξη από τους ψηφοφόρους στα αντίπαλα κόμματα της αντιπολίτευσης, καθώς επιδιώκει να αμφισβητήσει τον συντηρητικό πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και την υποψηφιότητά του για τρίτη θητεία.

Κατά την ίδρυση του νέου κόμματος, ο Τσίπρας επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στην προσιτή στέγαση, στην ισχυρότερη προστασία της εργασίας και στην διεύρυνση της οικονομικής ανισότητας, θέματα που οι σύμμαχοί του πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να βρουν απήχηση στους νεότερους και χαμηλότερου εισοδήματος ψηφοφόρους που πιέζονται από το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης. Επέκρινε επίσης τους στενούς δεσμούς της κυβέρνησης με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου .

Παρά την κρίση κόστους ζωής και ένα σκάνδαλο διαφθοράς που έχει πλήξει την κυβέρνησή του, ο Μητσοτάκης συνεχίζει να προηγείται άνετα στις δημοσκοπήσεις, ενισχυμένος από τη σταθερή οικονομική ανάπτυξη και τη μείωση της ανεργίας.

Το σημαντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να κάνουμε έντονες προπονήσεις για να δούμε αποτελέσματα. Σύμφωνα με νέα έρευνα, ακόμη και μια μικρή αύξηση της δραστηριότητάς μας μπορεί να έχει ισχυρό αντίκτυπο στην υγεία και το προσδόκιμο ζωής. Μόλις πέντε λεπτά μέτριας άσκησης καθημερινά – όπως το γρήγορο περπάτημα, η ποδηλασία ή το ανέβασμα σκάλας – θα μπορούσαν να αποτρέψουν περίπου έναν στους δέκα πρόωρους θανάτους, βοηθώντας εκατομμύρια ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο.

Αυτό δεν σημαίνει πως πέντε λεπτά άσκησης αρκούν για να διατηρήσουμε πλήρως την υγεία μας, αλλά δείχνει ότι ακόμη και μια μικρή αύξηση στη φυσική δραστηριότητα σε σχέση με το καθόλου, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη γενική υγεία. Για όσους είναι ήδη αρκετά δραστήριοι ή σχετικά γυμνασμένοι, πέντε επιπλέον λεπτά άσκησης θα έχουν μικρότερο αποτέλεσμα.

Ωστόσο, η έρευνα αναδεικνύει τη δύναμη ακόμα και των πιο απλών μορφών άσκησης.

Οι δραστηριότητες που ενισχύουν τη μυϊκή δύναμη είναι επίσης ιδιαίτερα ωφέλιμες για την υγεία και τη μακροζωία. Η Nicole Logan, επίκουρη καθηγήτρια κινησιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρόουντ Άιλαντ στις ΗΠΑ, τονίζει: «Η φυσική δραστηριότητα είναι εξαιρετικά σημαντική για την πρόληψη του στρες και της επαγγελματικής εξουθένωσης. Γνωρίζουμε πως η φυσική κατάσταση, η μυϊκή δύναμη, η ποιότητα των μυών και η αντοχή των οστών αποτελούν ισχυρούς δείκτες μακροζωίας. Έτσι ζούμε περισσότερο και καλύτερα».

Τι δείχνει η νέα έρευνα

Πηγή: bbc.com

Όταν η Judith Miller, 77 ετών από το Ουισκόνσιν, έλαβε τα αποτελέσματα μιας απεικονιστικής εξέτασης πέρυσι, έκανε αυτό που πλέον συνηθίζουν πολλοί ασθενείς: απευθύνθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη για να της τα εξηγήσει. Το Claude, ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο της εταιρείας Anthropic, ανέλυσε τα ευρήματα και παρουσίασε πιθανές ερμηνείες.

Με τις πληροφορίες του chatbot στα χέρια της, η Miller ένιωσε προετοιμασμένη για μια πιο ουσιαστική συζήτηση με τον γιατρό της. Όπως λέει η ίδια, οι απαντήσεις του Claude «με βοήθησαν να κατανοήσω καλύτερα την υγεία μου και να συμμετέχω ενεργά στις αποφάσεις».

Ανάλογες σκηνές επαναλαμβάνονται πλέον σε ιατρεία σε όλη τη ΗΠΑ. Δύο πρόσφατες έρευνες διαπίστωσαν ότι το ένα τρίτο των Αμερικανών ενηλίκων έχει στραφεί σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για ιατρική πληροφόρηση—είτε για να ερμηνεύσουν εργαστηριακά αποτελέσματα, είτε για να διαγνώσουν συμπτώματα, να ερευνήσουν θεραπευτικές επιλογές ή να ρωτήσουν για φάρμακα.

«Η χρήση τέτοιων εργαλείων έχει διπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο», αναφέρει ο Robert Wachter, γιατρός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Φρανσίσκο. «Υποψιάζομαι ότι θα διπλασιαστεί ξανά του χρόνου».

Υποσχέσεις και κίνδυνοι στη χρήση της AI στην υγεία

Ωστόσο, αυτά τα chatbots μπορούν επίσης να παρέχουν παραπλανητικές ή λανθασμένες συμβουλές, με τους ειδικούς να συστήνουν προσοχή. Η ίδια η Anthropic παραδέχεται ότι το Claude «δεν έχει σχεδιαστεί ή προωθείται για κλινικές διαγνώσεις». Ο σωστός του ρόλος είναι «να βοηθά τους ανθρώπους να προετοιμαστούν για συζητήσεις με τους γιατρούς τους, όχι να τους αντικαθιστά».

Για πολλούς ασθενείς, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί λύση στην πληθώρα προσωπικών ιατρικών δεδομένων που παρέχει ο νόμος 21st Century Cures Act, ο οποίος επιβάλλει άμεση διαδικτυακή πρόσβαση σε ιατρικά αρχεία όπως αποτελέσματα εξετάσεων και κλινικές σημειώσεις. «Αν έχετε δει ποτέ αυτά τα δεδομένα», λέει ο Dave deBronkart, blogger και ακτιβιστής στον χώρο της υγείας, «ξέρετε πόσο μεγάλο ερωτηματικό προκαλούν: Τι σημαίνουν όλα αυτά;».

Μέχρι πρόσφατα, η ερμηνεία των δεδομένων αυτών ήταν αποκλειστικό προνόμιο των γιατρών λόγω της εξειδικευμένης ορολογίας. Πλέον όμως, οι ασθενείς μπορούν να δουν τα αποτελέσματά τους διαδικτυακά πριν μιλήσουν με τον γιατρό, γεγονός που συχνά προκαλεί άγχος και αβεβαιότητα.

Σήμερα, γενικής χρήσης chatbots αλλά και εξειδικευμένα μοντέλα υγείας μεταφράζουν την ιατρική ορολογία σε απλή γλώσσα μέσα σε δευτερόλεπτα, συχνά καθησυχάζοντας αδικαιολόγητες ανησυχίες.

 Το ένα τρίτο των Αμερικανών ενηλίκων έχει στραφεί σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) για ιατρική πληροφόρηση—είτε για να ερμηνεύσουν εργαστηριακά αποτελέσματα, είτε για να διαγνώσουν συμπτώματα, να ερευνήσουν θεραπευτικές επιλογές ή να ρωτήσουν για φάρμακα.

Λανθασμένες απαντήσεις και σοβαρά περιστατικά

Παρά τα πλεονεκτήματα, τα LLMs παραμένουν επιρρεπή σε λάθη. Μπορούν να παρουσιάσουν ανακρίβειες ως γεγονότα ή ακόμη και να ενισχύσουν λανθασμένες πεποιθήσεις των χρηστών. Παρότι αυτά τα προβλήματα ίσως μειωθούν με την εξέλιξη των μοντέλων, πολλοί ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για τους κινδύνους της σημερινής χρήσης στην υγεία.

«Δεν υπάρχουν πολλά προστατευτικά μέτρα ώστε να αποτρέπονται οι παραπλανητικές απαντήσεις», τονίζει η Cait DesRoches, εκτελεστική διευθύντρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού OpenNotes, που προωθεί την πρόσβαση των ασθενών στα ιατρικά αρχεία. Επιπλέον, όπως σημειώνει, υπάρχει ελάχιστη έρευνα σχετικά με το τι συμβαίνει όταν κάποιος εμπιστεύεται ένα LLM ως αυθεντία υγείας: «Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο λειτουργεί καλά για τον μέσο ασθενή».

Έχουν ήδη καταγραφεί ακραίες περιπτώσεις. Τον Δεκέμβριο, ένας 75χρονος από το Σιάτλ πέθανε από θεραπεύσιμη μορφή λευχαιμίας επειδή αρνήθηκε θεραπεία βασιζόμενος σε λάθος συμπέρασμα που του παρείχε η AI. Προκαταρκτικές μελέτες είναι ανησυχητικές: Σε έρευνα του περιοδικού Nature Medicine, συμμετέχοντες διαγνώρισαν σωστά μια υποθετική πάθηση με τη βοήθεια LLMs μόνο στο ένα τρίτο των περιπτώσεων.

Προτάσεις ειδικών: Χρήση με μέτρο και στρατηγικές ασφαλείας

Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι τα chatbots μπορούν να είναι χρήσιμα στους ασθενείς που αναζητούν πληροφορίες υγείας—αρκεί να χρησιμοποιούνται με κριτική σκέψη. «Δεν πιστεύω ότι πρέπει να αποφεύγουμε τη χρήση τους», αναφέρει η DesRoches, «αλλά πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά».

Ο Adam Rodman, παθολόγος στο Beth Israel Deaconess Medical Center, πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: «Θεωρώ ότι τα LLMs—εφόσον χρησιμοποιούνται σωστά—είναι το καλύτερο εργαλείο ενδυνάμωσης των ασθενών που έχει υπάρξει ποτέ».

Για να αξιοποιηθεί η τεχνολογία χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλεια, ερευνητές έχουν αναπτύξει στρατηγικές αντιμετώπισης των αδυναμιών της AI. Προτείνουν, για παράδειγμα, να ζητούμε από το chatbot να υιοθετήσει τον ρόλο του γιατρού ώστε το μοντέλο να συλλέγει δεδομένα με πιο επιστημονικό τρόπο. Άλλες τακτικές περιλαμβάνουν την επαναξιολόγηση των απαντήσεων ή τη λήψη «δεύτερης γνώμης» από άλλο μοντέλο.

Ο Rodman τονίζει επίσης τη σημασία αφαίρεσης προσωπικών δεδομένων—όπως όνομα και αριθμός κοινωνικής ασφάλισης—από κάθε εισαγωγή στο chatbot για προστασία της ιδιωτικότητας.