Πρόκειται για απάντηση στην προσωρινή αναστολή της Συμφωνίας Σένγκεν με την Ισπανία, την οποία αποφάσισε η κυβέρνηση Μελόνι την 1η Αυγούστου, αμέσως μετά το ξέσπασμα της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα. Η Ισπανία κατήγγειλε αμέσως ότι η ιταλική αυτή πρωτοβουλία κινείται εκτός του αναγκαίου ευρωπαϊκού πνεύματος αλληλεγγύης και ζήτησε χθες την άμεση κατάργηση του μέτρου.

Η αντίδραση της ιταλικής κυβερνητικής συμμαχίας, ωστόσο, ήταν αρνητική: «Δεν δεχόμαστε τελεσίγραφα και επιβολές από το εξωτερικό. Η παύση της Συμφωνίας Σένγκεν με την Ισπανία θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο», ήταν η απάντηση που δόθηκε.

Υπενθυμίζεται ότι η Ιταλία είναι η μόνη χώρα της Ενωσης που προχώρησε στον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας πολιτών με την Ισπανία.

Πολιτικό μπρα ντε φερ

Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα πολιτικό μπρα ντε φερ. Η συνεδρίαση των υπουργών Εσωτερικών της Ε.Ε. μέσω τηλεδιάσκεψης, την περασμένη Τρίτη έστειλε το μήνυμα ότι οι χώρες-μέλη βρίσκονται στο πλευρό της Ισπανίας.

Tourists traveling between Spain and Italy are caught in the middle of an escalating ideological feud over European border security involving Italian Prime Minister Giorgia Meloni and Spanish Prime Minister Pedro Sánchez.https://t.co/VG1rCUCLwB

— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) August 8, 2026

Η Ρώμη δεν κατάφερε να επιβάλει τη στροφή που επιθυμούσε, με τη δημιουργία κλειστών κέντρων για παράτυπους μετανάστες στην Αφρική και την Ασία και η κυβέρνηση Σάντσεθ περνά τώρα στην αντεπίθεση, καθώς θεωρεί ότι «η στάση της Ιταλίας πλήττει τα συμφέροντα και την αξιοπρέπεια των Ισπανών πολιτών».

Πιέσεις από άλλες μεσογειακές χώρες

Σύμφωνα με τον Τύπο, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών και επικεφαλής του κόμματος Φόρτσα Ιτάλια, Αντόνιο Ταγιάνι, προσπάθησε να πείσει τη Μελόνι να ρίξει τους τόνους, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Και άλλες μεσογειακές χώρες, σε άτυπες επαφές τους με την Ιταλίδα πρωθυπουργό και τους συνεργάτες της, φέρονται να υπογράμμισαν ότι η προσωρινή αναστολή ισχύος της Συμφωνίας Σένγκεν δεν αποτελεί την κατάλληλη οδό, καθώς κανείς δεν γνωρίζει αν στο μέλλον θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει νέες, παρόμοιες κρίσεις.

Πτώση για τη Μελόνι στις δημοσκοπήσεις

Είναι σαφές ότι η πρόεδρος των Αδελφών της Ιταλίας προσπαθεί να εκμεταλλευθεί πολιτικά τη συγκεκριμένη συγκυρία, προκειμένου να δείξει στους ψηφοφόρους της ότι καταπολεμά με σκληρότητα την παράτυπη μετανάστευση, σχολιάζει η Deutsche Welle. Η αντιπολίτευση, όμως, την κατηγορεί ότι έχασε μια πολύτιμη ευκαιρία να ενισχύσει τη συνεργασία και το πνεύμα αμοιβαίας στήριξης στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

BREAKING: Spain imposes border checks on Italian travellers in a tit-for-tat move over the Ceuta migrants row.

Italian travellers arriving at Barcelona airport faced random police checks after the measures came into force overnight.

Spain says the checks will remain in place… pic.twitter.com/BP8dT1tGDm

— News Algebra (@NewsAlgebraIND) August 8, 2026

Σύμφωνα, δε, με το τελευταίο γκάλοπ της εταιρείας Winpoll, τα Αδέλφια της Ιταλίας της Μελόνι δεν ξεπερνούν σε αυτή τη φάση το 25,3% στην πρόθεση ψήφου. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό της τελευταίας τριετίας.

Πτώση καταγράφουν και οι κυβερνητικοί σύμμαχοι της Λέγκας και της Φόρτσα Ιτάλια, ενώ, αντιθέτως, το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικό Μέλλον» του απόστρατου στρατηγού Ρομπέρτο Βανάτσι συνεχίζει να ενισχύεται και συγκεντρώνει πλέον το 7,8% των προτιμήσεων των ερωτηθέντων.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν, σε μια πρώτη ανάγνωση, ότι οι Ιταλοί εξακολουθούν να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα κυρίως σε ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η αύξηση των τιμών των καυσίμων, η χαμηλή οικονομική ανάπτυξη και τα ολοένα ακριβότερα ενοίκια.

Ερωτηθείς από δημοσιογράφους εάν η Κύπρος μπορεί να ενταχθεί στη Ζώνη Σένγκεν και αν γίνονται κάποιες προεργασίες για αυτό, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι «θα μπούμε στη Ζώνη Σένγκεν το 2026. Γίνεται μια τεράστια προσπάθεια μέχρι το τέλος του 2025 από τεχνικής απόψεως, αυτός είναι ο στόχος μας, θα έχουμε ολοκληρώσει όλα όσα πρέπει να κάνουμε ως Πολιτεία, με στόχο το 2026, ακριβώς, η Κυπριακή Δημοκρατία να ενταχθεί στη Ζώνη του Σένγκεν που θα είναι μια στρατηγική απόφαση τόσο για την Κυπριακή Δημοκρατία όσο και για την ΕΕ».

Στην πραγματικότητα, ο Μαργαρίτης Σχοινάς, αντιπρόεδρος της Κομισιόν, είχε χαρακτηρίσει το Σύμφωνο αυτό ως «ιστορική απόφαση», επισημαίνοντας την καθοριστική σημασία του για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα της μετανάστευσης. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή δεν φαίνεται να έχει περιορίσει τις διαφωνίες και τις ανησυχίες που υπάρχουν σε διάφορες χώρες σχετικά με τη λειτουργία της Ζώνης Σένγκεν και την εφαρμογή των νέων πολιτικών.

Εν τω μεταξύ, από τα μέσα Σεπτεμβρίου η Γερμανία έχει θεσπίσει συστηματικούς ελέγχους σε όλα τα χερσαία σύνορά της για έξι μήνες, σε πρώτη φάση, με στόχο την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Γειτονικές χώρες αντιδρούν, κάποιοι κάνουν λόγο για «κλείσιμο των συνόρων» ή ακόμη και για «το τέλος της Ζώνης Σένγκεν».

H ευρωβουλευτής των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών (CDU) Λένα Ντιπόν δεν συμμερίζεται αυτή την κριτική.

«Τόσο ο παλαιότερος Κώδικας Συνόρων του Σένγκεν όσο και ο νέος Κώδικας που ισχύει από την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο προβλέπουν το δικαίωμα επαναφοράς συνοριακών ελέγχων για περιορισμένη διάρκεια, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι, που επίσης αναφέρονται ρητώς» υποστηρίζει η Γερμανίδα ευρωβουλευτής στη γερμανική εφημερίδα. «Το ζήτημα είναι -και το βλέπουμε στη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα εντός της ΕΕ- ότι η Ζώνη Σένγκεν είναι υπό πίεση. Τα κράτη-μέλη πρέπει να υλοποιήσουν αυτά που έχουν συμφωνήσει» προσθέτει.

Η Λένα Ντιπόν θεωρεί ότι, ενώ επί της ουσίας δεν τίθεται ζήτημα παράβασης των κανόνων της Σένγκεν, ο επικοινωνιακός χειρισμός του ζητήματος από το Βερολίνο ήταν λανθασμένος. «Όπως είχαμε δει και στην προηγούμενη «κρίση του Σένγκεν», σε εποχές πανδημίας, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ των κρατών-μελών» επισημαίνει. «Δεν μπορεί οι γειτονικές χώρες να μαθαίνουν από τις εφημερίδες ότι η Γερμανία θα επαναφέρει τους συνοριακούς ελέγχους ή ότι θα παρατείνει τους ελέγχους που ήδη υπάρχουν. Αυτό δεν επιτρέπεται να συμβεί» ξεκαθαρίζει.

Διαφορετική άποψη έχει ο συμπροεδρεύων της Ευρωπαϊκής Αριστεράς Μέρτιν Σίρντεβαν. Απαντώντας στο ερώτημα της «Deutsche Welle» εάν οι συνοριακοί έλεγχοι συνάδουν με τα ισχύοντα στη Ζώνη Σένγκεν, ο Γερμανός ευρωβουλευτής δηλώνει: «Ξεκάθαρα όχι. Αυτό που κάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επαναφέροντας τους ελέγχους οδηγεί σε μια ντε φάκτο κατάργηση της Ζώνης Σένγκεν. Βλέπουμε ήδη ότι υπάρχουν αντιδράσεις από άλλες κυβερνήσεις. Θεωρώ πως το τέλος του Σένγκεν, το τέλος της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, θα είχε καταστροφικές συνέπειες, όχι μόνο για την τροφοδοσία της αγοράς, αλλά και για τις καθημερινές μετακινήσεις των πολιτών».

Το κλίμα των ημερών επιβαρύνει ακόμη περισσότερο η πρωτοβουλία δύο κρατών-μελών να ζητήσουν μια «αυτοεξαίρεση» (opt-out) από την κοινή μεταναστευτική πολιτική. Όπως, για παράδειγμα, η Δανία, που είχε εξασφαλίσει παλαιότερα, με τη σύμφωνη γνώμη των υπόλοιπων κρατών-μελών, την αυτοεξαίρεσή της από το ευρώ. Την αρχή έκανε η νέα κυβέρνηση της Ολλανδίας, στην οποία πλέον τον τόνο δίνει το ακροδεξιό «Κόμμα για την Ελευθερία» (PVV), του Γκέερτ Βίλντερς. Ακολούθησε η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, η οποία μάλιστα κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου για το δεύτερο εξάμηνο του 2024.

Το σχόλιο του Μάρτιν Σίρντεβαν, από το γερμανικό Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke), ήταν: «Αν δεν κάνω λάθος, στην Ουγγαρία είχαν κατατεθεί όλες κι όλες 36 αιτήσεις ασύλου μέσα στο 2023. Το να ζητάς ”οπτ-άουτ” από τη μεταναστευτική πολιτική μού φαίνεται προσχηματικό υπ’ αυτές τις συνθήκες. Ο πραγματικός λόγος είναι ότι τόσο στην Ουγγαρία όσο και στην Ολλανδία ανήλθαν στην εξουσία ακραίες δεξιές κυβερνήσεις, που υποκινούν τη μια μειονότητα εναντίον της άλλης».

Ωστόσο, η Λένα Ντιπόν εκτιμά ότι, τουλάχιστον στην περίπτωση της Ολλανδίας, το αίτημα για αυτοεξαίρεση αποτελεί τακτικό ελιγμό. «Αν διαβάσετε προσεκτικά την επιστολή της ολλανδικής κυβέρνησης, θα δείτε πως στην πραγματικότητα μιλάνε για μισό ”οπτ-άουτ”» σχολιάζει η Γερμανίδα πολιτικός.

«Θα ήθελαν το οπτ-άουτ, αλλά γνωρίζουν ότι σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αποχωρήσουν πλήρως, γιατί άλλη δυνατότητα δεν υπάρχει. Γι’ αυτό στην επόμενη παράγραφο λένε ότι “αν δεν γίνεται διαφορετικά”, θέλουν τουλάχιστον την ταχύτερη υλοποίηση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση. Πρόκειται, μάλλον, για μια πολιτική συμβολισμών παρά ουσίας» υπογράμμισε.