Νέα όπλα για μείωση του ιδιωτικού χρέους βάζει σε εφαρμογή από το 2025 η κυβέρνηση, δίνοντας την ευκαιρία έγκαιρης προειδοποίησης, αλλά και μηχανισμούς στήριξης «τη δύσκολη ώρα» από πιστοποιημένους συμβούλους, προτού ο οφειλέτης φτάσει… στο μη περαιτέρω και βρεθεί αντιμέτωπος με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις ή πλειστηριασμούς. Από τη νέα χρονιά προβλέπονται η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού υποστήριξης οφειλετών, καθώς και νέα πλατφόρμα που θα δείχνει σε κάθε οφειλέτη σε ποιον βαθμό υπερχρέωσης βρίσκεται ή κινδυνεύει να φτάσει προκειμένου να τον στρέψει σε κατάλληλες για την περίπτωσή του λύσεις.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως που ανέδειξε η δεκαπενταετία των συνεχόμενων οικονομικών κρίσεων είναι ότι χιλιάδες νοικοκυριά που έχασαν τον λογαριασμό στα δάνεια τα οποία είχαν αναλάβει δεν είχαν άλλα κουράγια πια ή πελάγωσαν και δεν προχώρησαν σε ενέργειες που μπορούσαν να κάνουν για να αποφύγουν τα χειρότερα βάζοντας σε τάξη τα χρέη τους. Πέρα από την απελπισία σε περιπτώσεις βαθιάς υπερχρέωσης, πολλοί αποπροσανατολίστηκαν ή κουράστηκαν να ακούν κατά καιρούς για παράθυρα ή εργαλεία από κυβερνήσεις ή ειδικούς επαγγελματίες, χωρίς να ξέρουν ή να καταλαβαίνουν αν και πώς μπορούν να τα αξιοποιήσουν οι ίδιοι. Το αποτέλεσμα ήταν χρόνος και ελπίδες να χαθούν εγκαταλείποντας τελικά κάθε προσπάθεια.

Βοήθεια βήμα-βήμα για τα χρέη

Την περασμένη εβδομάδα η κυβέρνηση απέστειλε στην Κομισιόν έναν κατάλογο μέτρων με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα για βελτιώσεις στο πλαίσιο αντιμετώπισης των κόκκινων δανείων, τα οποία θα πάρουν σάρκα και οστά τη διετία 2025-2026.

Μεταξύ άλλων, όπως αναφέρει στο κείμενο που έστειλε στις Βρυξέλλες το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας (Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο 2025-2028), το νέο έτος θα ξεκινήσει η δημιουργία ενός μηχανισμού καθοδήγησης οφειλετών που θα ενεργοποιείται από τα πρώτα στάδια εμφάνισης της οικονομικής δυσχέρειας. Για τον σκοπό αυτό θα περάσουν από εκπαίδευση επαγγελματίες σύμβουλοι από την αγορά, αλλά και υπάλληλοι της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, οι οποίοι θα επιφορτιστούν να παρέχουν πιστοποιημένες υπηρεσίες καθοδήγησης σε θέματα διαχείρισης οφειλών.

Το μέτρο θα ολοκληρώνεται με μια αναβαθμισμένη ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποστήριξη του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης προς τα φυσικά και νομικά πρόσωπα. Το εργαλείο θα παράσχει στους οφειλέτες πρόσβαση σε σαφείς και διαφανείς «δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης», με τους οποίους θα μπορούν να εντοπίσουν πιθανούς κινδύνους αφερεγγυότητας, ενθαρρύνοντας την έγκαιρη παρέμβαση σε αρχικά στάδια, προτού επέλθει πλήρης υπερχρέωση. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα αναμένεται να ολοκληρωθεί και να λειτουργήσει μέσα στο 2026.

Επιπλέον προβλέπεται:

■ Νέα αναβάθμιση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών για να καταστούν πιο παραγωγικές και αποδοτικές οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης και διακανονισμού χρεών μέσω του Εξωδικαστικού.
■ Δημιουργία Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, δηλαδή μια κεντρική ηλεκτρονική βάση δεδομένων που θα συλλέγει δεδομένα από δημόσιους αλλά και ιδιώτες πιστωτές, καθώς και άλλες αξιόπιστες πηγές. Εκεί θα γίνεται καταγραφή όσο το δυνατόν μεγαλύτερου πλήθους ιδιωτικών χρεών με στόχο την παρακολούθηση και αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους.

Ολα τα έργα αναμένεται να ολοκληρωθούν στη διετία 2025-2026. Οι βελτιώσεις αυτές πρόκειται να ενισχύσουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα και τη διαχείριση των διακανονισμών οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα, συμβάλλοντας στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα.

Πτώχευση

Τα παραπάνω αφορούν νέους και παλαιούς οφειλέτες. Ωστόσο ειδικό κεφάλαιο στο κείμενο που εστάλη στις Βρυξέλλες αφιερώνεται στη δημιουργία Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων (συντομογραφικά ΦΑΕΑ ή SLBO στα αγγλικά), το οποίο αφορά οφειλέτες που βρίσκονται σε «τελικό στάδιο» υπερχρέωσης. Αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία από το 2025 και αποτελεί προσθήκη στο πτωχευτικό πλαίσιο που υπάρχει σήμερα με στόχο την προστασία κυρίως των πιο ευάλωτων. Βασικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας είναι να διευκολύνει τη μεταβίβαση της κύριας κατοικίας τους σε έναν νέο φορέα ο οποίος θα δημιουργηθεί, προσφέροντας τη δυνατότητα ενοικίασης του ακινήτου από τον οφειλέτη ώστε να συνεχίσει να διαμένει σε αυτό ή και να το αποκτήσει ξανά στο μέλλον. Το καθεστώς αυτό βοηθά νοικοκυριά και μικρομεσαίους επιχειρηματίες που έχουν τεθεί σε κατάσταση πτώχευσης ή βρίσκονται σε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, ιδίως σε περιπτώσεις δανείων που έχουν ως εμπράγματη εξασφάλιση την κύρια κατοικία τους.

Οι επιλέξιμοι οφειλέτες θα μπορούν να μεταβιβάσουν το σπίτι τους στον φορέα και να το μισθώσουν για μια περίοδο έως 12 χρόνια, με τη δυνατότητα επαναγοράς του ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ο ΦΑΕΑ θα είναι ιδιωτικός φορέας, ο οποίος θα επιλεγεί από το κράτος μέσω διεθνούς διαγωνισμού. Μέχρι να ξεκινήσει η λειτουργία του, όμως, οι επιλέξιμοι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να επιδοτούνται για τις προκαθορισμένες μηνιαίες πληρωμές των οφειλών τους από το κράτος, ενώ όλες οι διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης ή εκκαθάρισης αναστέλλονται.

Λύσεις σήμερα

Τα μέτρα της διετίας 2025-2026 έρχονται να προστεθούν ή να επιφέρουν βελτιώσεις στα ήδη υφιστάμενα εργαλεία και λύσεις, που σκοπό έχουν τη στήριξη δανειοληπτών. Αυτά είναι:

■ Βελτιωμένος εξωδικαστικός μηχανισμός με επιπλέον κούρεμα χρέους έως 28%. Με τις πρόσφατες αλλαγές οι οφειλέτες που εντάσσονται στον αυτοματοποιημένο μηχανισμό επωφελούνται μεγαλύτερης μείωσης των οφειλών τους και για δάνεια που καλύπτονται από εμπράγματη ασφάλεια με βελτίωση του σχετικού αλγόριθμου, καθώς και 3% σταθερό επιτόκιο για τρία έτη για όλες τις ρυθμίσεις (τράπεζες και servicers, ενώ για το Δημόσιο ισχύει 3% για όλα τα έτη της ρύθμισης). Επιπρόσθετα, για τους ευάλωτους οφειλέτες το νέο πλαίσιο ορίζει ως αυτόματη και υποχρεωτική την αποδοχή από τράπεζες και Δημόσιο της πρότασης αναδιάρθρωσης του χρέους τους.

■ Διμερείς συμφωνίες με τράπεζες και servicers. Ηδη έχουν πραγματοποιηθεί συνολικές ρυθμίσεις από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων που ξεπερνούν τα 15 δισ. ευρώ.

■ Ρύθμιση οφειλών με ηλεκτρονική αίτηση μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας των τραπεζών ώστε να γίνει προσωρινή ή οριστική διευθέτηση των δανείων. Παρέχει επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής του δανείου, μειωμένη δόση πληρωμής, προσωρινή καταβολή μόνο τόκων, διαχωρισμό της οφειλής ή και διαγραφή μέρους της συνολικής απαίτησης.

■ Πάγιες ρυθμίσεις 24 δόσεων σε Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία για τις τακτικές οφειλές σε αυτά.

■ Πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία», το οποίο υλοποιείται σε 43 δήμους της χώρας. Αφορά πολίτες που έχουν καταστεί άνεργοι και άστεγοι. Παρέχει υπηρεσίες στέγασης, ψυχοκοινωνικής στήριξης, εργασιακής επανένταξης και διασύνδεσης με τις υπάρχουσες πολιτικές επιδοματικής στήριξης.

«Δεν θα υπάρξει παράταση της πληρωμής των τελών κυκλοφορίας» διαμήνυσε ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Χρίστος Δήμας, προειδοποιώντας τους ασυνεπείς πως θα έρθουν αντιμέτωποι με πρόστιμα εάν δεν εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους μέχρι την καθορισμένη ημερομηνία.

Στη συνέχεια τόνισε ότι «δεν θα υπάρξουν αλλαγές στις τιμές των τελών».

«Μέχρι 31 Δεκεμβρίου του 2024 θα πρέπει όλοι να αποπληρώσουν»

Ειδικότερα μιλώντας στην τηλεόραση του MEGA, o υφυπουργός τόνισε:

«Ψηφίσαμε πριν 3 μήνες την αλλαγή της διαδικασίας όσον αφορά στα τέλη κυκλοφορίας. Όλοι οι κάτοχοι αυτοκίνητων μέσω του myCar της ΑΑΔΕ θα δουν τα τέλη κυκλοφορίας σε λίγο καιρό. Δεν θα υπάρχει παράταση για την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας και αυτό το λέω κατηγορηματικά. Μέχρι 31 Δεκεμβρίου του 2024 θα πρέπει όλοι οι κάτοχοι αυτοκίνητων να αποπληρώσουν τα τέλη κυκλοφορίας. Αν για οποιανδήποτε λόγο δεν το κάνουν αυτό, τον Ιανουάριο θα πρέπει να καταβάλουν το 25%, εάν δεν το κάνουν ούτε τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο θα αυξηθεί στο 50%. Δεν θα υπάρχουν αλλαγές στις τιμές των τελών».

Μέχρι στιγμής υπάρχει η υποχρέωση για τους αυτοαπασχολούμενους, για τους ελεύθερους επαγγελματίες να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS, η οποία εξασφαλίζει μηδενικές προμήθειες μέχρι 500 ευρώ στους συναλλασσόμενους. Από κει και πέρα, αυτό το οποίο είναι έτοιμο το υπουργείο Οικονομικών να αλλάξει είναι να πάμε σε ένα καθολικό, σε μια καθολική εφαρμογή, ώστε όλες οι επιχειρήσεις, όλοι οι επαγγελματίες να δέχονται τις συγκεκριμένες πληρωμές, δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.

Όπως ανέφερε ο υπουργός «παράλληλα εμείς είμαστε που προωθούμε το σύστημα IRIS μια και μιλάμε για προμήθειες που είναι ένα σύστημα με μηδενικές προμήθειες, επαναλαμβάνω με μηδενικές προμήθειες για συναλλαγές μέχρι 500 ευρώ από πoλίτη σε πολίτη και όταν πας με ελεύθερο επαγγελματία το κάναμε υποχρεωτικό για ελεύθερους επαγγελματίες και επιτηδευματίες είναι πάλι μηδενικές προμήθειες για σένα και για τον ελεύθερο επαγγελματία, είναι πάρα πολύ χαμηλές οι προμήθειες, πολύ χαμηλότερες σε σχέση με τα POS και μέχρι τον Μάρτιο – Απρίλιο θα το κάνουμε υποχρεωτικό για όλη την αγορά.

Και είμαι ικανοποιημένος για το ότι ενώ έχουμε 6 εκατομμύρια και κάτι IBAN σε όλη τη χώρα, ήδη 3.300.000 ΙΒΑΝ είναι συνδεδεμένα με το ΙRIS ακριβώς γιατί βλέπουν ότι εκεί υπάρχουν μηδενικές προμήθειες.

Άρα σε όλους αυτούς που λαϊκίστικα επαναλαμβάνουν συνέχεια και αναμασούν τα ίδια συνθήματα, η κυβέρνηση δήθεν δεν νοιάζεται για τις τράπεζες και για τις προμήθειες κτλ. εμείς απαντούμε με συγκεκριμένες πολιτικές και είμαστε εδώ, χωρίς να προχωρούμε βέβαια σε δημαγωγικές αντιλήψεις, αλλά και χωρίς να μένουμε αδιάφοροι απέναντι σε οποιεσδήποτε αθέμιτες πρακτικές.

Το μονοπώλιο της κοινωνικής ευαισθησίας δεν το εκχωρούμε σε κανένα. Προσπαθούμε να εφαρμόζουμε μια σοβαρή οικονομική πολιτική που να έχει και κοινωνικά χαρακτηριστικά, στην πράξη όμως», ολοκλήρωσε.

Παράλληλα, ικανοποιείται ένα πάγιο αίτημα των λογιστών: η κατάργηση των παρατάσεων για τους φορολογούμενους, επιτρέποντάς τους να κάνουν καλοκαιρινές διακοπές, κάτι που έχουν στερηθεί για πολλά χρόνια. Αυτή είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη αφορά τη θέσπιση κυρώσεων για τους υπεύθυνους των δημοσίων φορέων, σε περίπτωση καθυστερήσεων στην αποστολή δεδομένων προς την ΑΑΔΕ, τα οποία είναι απαραίτητα για την έγκαιρη συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων.

Οι ίδιες κυρώσεις θα ισχύουν και για την ΑΑΔΕ, αν δεν ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της εντός του προκαθορισμένου χρονικού διαστήματος.

Το σημαντικό είναι ότι οι κυρώσεις θα είναι προσωποποιημένες, επιβαρύνοντας τα αρμόδια στελέχη και όχι τους οργανισμούς ή φορείς. Έχουν τεθεί σαφείς προθεσμίες για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, ενώ προβλέπονται εκπτώσεις για τους συνεπείς φορολογούμενους και ποινές για τους κρατικούς λειτουργούς σε περίπτωση αμέλειας. Με αυτές τις αλλαγές, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στοχεύει να λύσει τα προβλήματα των εκκρεμοτήτων και των παρατάσεων, βασιζόμενο σε προτάσεις του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. Έτσι, καθορίζεται ένα σαφές και προκαθορισμένο χρονικό διάστημα για την υποβολή των δηλώσεων.

Τα κίνητρα

Ας δούμε αναλυτικά τι αλλάζει και πώς διαμορφώνεται το νέο πλαίσιο υποβολής των φορολογικών δηλώσεων:

Από 15 Μαρτίου έως 15 Ιουλίου, τόσο για τα φυσικά όσο και για τα νομικά πρόσωπα.
Παράλληλα, προβλέπεται έκπτωση για όσους καταβάλουν το συνολικό ποσό του φόρου εισοδήματος μέχρι τις 31 Ιουλίου κάθε έτους, με βάση την ημερομηνία υποβολής της δήλωσης:

• 4% έκπτωση για όσους υποβάλουν δήλωση από 15 Μαρτίου έως 30 Απριλίου.
• 3% έκπτωση από 1 Μαΐου έως 15 Ιουνίου.
• 2% έκπτωση από 16 Ιουνίου έως 15 Ιουλίου.

Επιπλέον, η καταβολή του φόρου για φυσικά και νομικά πρόσωπα μονιμοποιείται σε 8 ισόποσες μηνιαίες δόσεις, με την πρώτη δόση να καταβάλλεται έως τις 31 Ιουλίου.

Οι κυρώσεις

Ένα από τα μεγάλα προβλήματα του παρελθόντος ήταν τα λάθη και οι καθυστερήσεις στην αποστολή στοιχείων από τους φορείς προς την ΑΑΔΕ, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση στην έναρξη υποβολής των δηλώσεων ή λανθασμένες εκκαθαρίσεις, που υποχρέωναν τους φορολογούμενους να κάνουν τροποποιητικές δηλώσεις.

Για την αποφυγή αυτών των καθυστερήσεων, θεσπίζονται κυρώσεις για τους διοικητές οργανισμών, υπηρεσιακούς γραμματείς του Δημοσίου, γενικούς γραμματείς των Δήμων, καθώς και υπευθύνους μισθοδοσίας, σε περίπτωση που δεν αποστείλουν τα απαραίτητα δεδομένα στην ΑΑΔΕ έγκαιρα.

Ειδικότερα, δημιουργείται από την ΑΑΔΕ Ηλεκτρονικό Μητρώο Υπόχρεων Υποβολής Ετήσιου Αρχείου Εισοδημάτων για την προσυμπλήρωση και υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.

Η εγγραφή στο Μητρώο είναι υποχρεωτική και αφορά οργανισμούς και υπηρεσίες του Δημοσίου που υποχρεούνται να αποστείλουν δεδομένα στην ΑΑΔΕ. Τα δεδομένα αυτά αφορούν αποδοχές από μισθωτή εργασία, συντάξεις, αμοιβές από επιχειρηματική δραστηριότητα και φόρους που έχουν παρακρατηθεί.

Σε περίπτωση μη έγκαιρης ή ανακριβούς αποστολής των στοιχείων, επιβάλλεται πρόστιμο 2.500 ευρώ στα υπεύθυνα άτομα. Το πρόστιμο αυξάνεται κατά 50 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστέρησης. Αν καθυστερήσει η ενεργοποίηση της ψηφιακής πλατφόρμας από την ΑΑΔΕ, το πρόστιμο θα επιβληθεί στον Διοικητή της ΑΑΔΕ.

Πηγή: AΠΕ – ΜΠΕ