Το χρονικό του αποκλεισμού και η «εξαφάνιση» από το ρωσικό διαδίκτυο

Σύμφωνα με την εταιρεία Meta, στην οποία ανήκει το WhatsApp, οι ρωσικές αρχές αφαίρεσαν την εφαρμογή από τον εθνικό κατάλογο ονομάτων τομέα (domain names) που διαχειρίζεται η Roskomnadzor. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι συσκευές εντός Ρωσίας να μην μπορούν πλέον να λάβουν τις απαραίτητες διευθύνσεις IP για τη λειτουργία της εφαρμογής. Πλέον, η πρόσβαση στο WhatsApp είναι εφικτή μόνο μέσω VPN.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιβεβαίωσε την εφαρμογή του μέτρου, δηλώνοντας:

«Λόγω της απροθυμίας της Meta να συμμορφωθεί με τον ρωσικό νόμο, η απόφαση αυτή ελήφθη και υλοποιήθηκε. Το Max είναι μια προσβάσιμη, εθνική εναλλακτική που είναι διαθέσιμη στους πολίτες».

Max: Το ρωσικό «Super App» στα πρότυπα του WeChat

Η εφαρμογή Max, η οποία αναπτύχθηκε από τον τεχνολογικό κολοσσό VK και κυκλοφόρησε στις αρχές του 2025, προωθείται ως ο «εθνικός messenger» της Ρωσίας. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2025, η προεγκατάστασή της είναι υποχρεωτική σε όλα τα νέα smartphone και tablet που πωλούνται στη χώρα. Το Max δεν είναι απλώς μια εφαρμογή μηνυμάτων, αλλά μια πολυ-εφαρμογή που ενσωματώνει:

• Κρατικές υπηρεσίες (Gosuslugi).
• Ψηφιακή ταυτοποίηση πολιτών (Digital ID).
• Ηλεκτρονικές πληρωμές και παραγγελίες προϊόντων.
• Σημαντική λεπτομέρεια: Η εφαρμογή δηλώνει ρητά ότι θα μοιράζεται τα δεδομένα των χρηστών με τις αρχές κατόπιν αιτήματος, ενώ αναλυτές ασφαλείας επισημαίνουν ότι στερείται κρυπτογράφησης από άκρο σε άκρο (end-to-end encryption).

Στο στόχαστρο και το Telegram: Επιβράδυνση και πρόστιμα

Η καταστολή δεν περιορίζεται στη Meta. Την περασμένη Τρίτη, η Roskomnadzor ξεκίνησε «σταδιακούς περιορισμούς» και στο Telegram, επιβραδύνοντας τη λειτουργία του (throttling), ειδικά στη λήψη βίντεο. Η πλατφόρμα αντιμετωπίζει πρόστιμα ύψους 64 εκατομμυρίων ρουβλίων ($830.000) για τη μη διαγραφή «απαγορευμένου περιεχομένου». Ο ιδρυτής του Telegram, Πάβελ Ντούροφ, κατήγγειλε την κίνηση ως προσπάθεια εξαναγκασμού των πολιτών να χρησιμοποιούν την κρατική εφαρμογή παρακολούθησης.

«Λόγω της απροθυμίας της Meta να συμμορφωθεί με τη ρωσική νομοθεσία, ελήφθη πράγματι μία τέτοια απόφαση και εφαρμόστηκε», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, προτείνοντας οι Ρώσοι να στραφούν στο MAX, μια κρατικής ιδιοκτησίας ρωσική εφαρμογή μηνυμάτων.

«Η MAX είναι μια προσβάσιμη εναλλακτική, μια αναπτυσσόμενη εφαρμογή μηνυμάτων, μια εθνική εφαρμογή μηνυμάτων, και είναι διαθέσιμη στην αγορά για τους πολίτες ως εναλλακτική», είπε ο Πεσκόφ.

Επικριτές λένε πως το MAX είναι ένα εργαλείο παρακολούθησης, κάτι που αρνούνται οι αρχές.

Το μέτρο εναντίον του WhatsApp αποτελεί την κλιμάκωση έξι μηνών πίεσης στην εταιρία των ΗΠΑ και αντανακλά μια ευρύτερη ώθηση των ρωσικών αρχών σε περίοδο πολέμου να δημιουργήσουν και να ελέγξουν μια ‘κρατική’ δομή επικοινωνιών στην οποία ξένης ιδιοκτησίας τεχνολογικές εταιρείες υποτάσσονται στους τοπικούς νόμους αλλιώς εξαφανίζονται.

Η Meta Russia είχε ήδη χαρακτηριστεί εξτρεμιστική οργάνωση, ενώ η WhatsApp είχε παραπονεθεί για αυτό που ήταν όπως είπε μια προσπάθεια να αποκλειστεί πλήρως η λειτουργία της.

«Σήμερα η ρωσική κυβέρνηση επιχείρησε να μπλοκάρει πλήρως το WhatsApp στην προσπάθεια να οδηγήσει τον κόσμο σε μια κρατικής ιδιοκτησίας εφαρμογή παρακολούθησης», αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.

«Το να προσπαθείς να απομονώσεις πάνω από 100 εκατομμύρια χρήστες από ιδιωτική και ασφαλή επικοινωνία είναι ένα βήμα προς τα πίσω και μπορεί μόνο να οδηγήσει σε λιγότερη ασφάλεια για τους ανθρώπους στη Ρωσία».

Κάποιες ιστοσελίδες (domain names) που συνδέονται με το WhatsApp εξαφανίστηκαν από το εθνικό μητρώο ιστοτόπων της Ρωσίας, κάτι που σημαίνει πως συσκευές μέσα στη Ρωσία σταμάτησαν να λαμβάνουν τις διευθύνσεις IP της εφαρμογής και ότι θα μπορούσε να υπάρξει πρόσβαση σε αυτήν μόνο με τη χρήση ενός εικονικού ιδιωτικού δικτύου (VPN).

H Roskomnadzor, η κρατική αρχή ρύθμισης των επικοινωνιών, δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχόλια.

Οι ρωσικές αρχές, που μπλοκάρουν επίσης ή περιορίζουν πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπως οι Snapchat, Facebook, Instagram και YouTube, προωθούν σε μεγάλο βαθμό το MAX, το οποίο σύμφωνα με επικριτές μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό των χρηστών.

Οι αρχές απέρριψαν τους ισχυρισμούς αυτούς ως ψευδείς και λένε πως το MAX, που ενσωματώνει διάφορες υπηρεσίες που σχετίζονται με την κυβέρνηση, έχει σχεδιαστεί για να απλοποιήσει και να βελτιώσει την καθημερινή ζωή των πολιτών.

Η Roskomnadzor άρχισε πρώτη φορά να περιορίζει το WhatsApp και άλλες εφαρμογές μηνυμάτων τον Αύγουστο, καθιστώντας αδύνατη την ολοκλήρωση τηλεφωνικών κλήσεων σε αυτές αφού κατηγόρησε τις ξένης ιδιοκτησίας πλατφόρμες ότι δεν μοιράστηκαν πληροφορίες με τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου σε περιπτώσεις απάτης και τρομοκρατίας.

Ανέφερε τον Δεκέμβριο πως λαμβάνει νέα μέτρα προκειμένου να περιορίσει σταδιακά την εφαρμογή, την οποία κατηγόρησε ότι εξακολουθεί να παραβιάζει τη ρωσική νομοθεσία και ότι είναι μια πλατφόρμα που χρησιμοποιείται «προκειμένου να οργανώσει και να διενεργήσει τρομοκρατικές ενέργειες στο έδαφος της χώρας, να στρατολογήσει τους δράστες τους και να διαπράξει απάτη και άλλα εγκλήματα».

Ρωσικά δικαστήρια έχουν επιβάλει κατ΄ επανάληψη πρόστιμα στη WhatsApp κατηγορώντας την ότι δεν διέγραψε απαγορευμένο περιεχόμενο και οι αρχές επέμειναν πως η εταιρία χρειάζεται ένα γραφείο τοπικού εκπροσώπου στη Ρωσία ώστε να συνάδει με τον νόμο, κάτι το οποίο δεν κάνει.

Από τον Δεκέμβριο, πολλοί Ρώσοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν το WhatsApp σε συνδυασμό με ένα εικονικό ιδιωτικό δίκτυο και έχουν στραφεί στη χρήση ανταγωνιστικών εφαρμογών μηνυμάτων, αν και κάποιες από αυτές -όπως το Telegram – τελούν επίσης υπό την πίεση των αρχών για τους ίδιους λόγους.

Η απόφαση, μετά από συστάσεις που διατυπώθηκαν από μια επανεξέταση υπό εξωτερική καθοδήγηση, έρχεται μετά τη διαγραφή μηνυμάτων WhatsApp από κυβερνητικούς αξιωματούχους υπαλλήλους κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού, η οποία προκάλεσε σάλο κατά τη διάρκεια της έρευνας Covid-19.

«Η χρήση εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων μέσω κινητών τηλεφώνων αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, καθώς το προσωπικό εργαζόταν εξ αποστάσεως σε πρωτοφανείς και δύσκολες συνθήκες.

Έχοντας προβληματιστεί σχετικά με τις πρακτικές εργασίας μας, εφαρμόζουμε τώρα αλλαγές στη χρήση των εφαρμογών κινητών μηνυμάτων», δήλωσε η Φορμπς.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές του έτους, η πρώην πρωθυπουργός της Σκωτίας, Νίκολα Στέρτζον, παραδέχτηκε ότι έκανε έκανε χρήση της εφαρμογής μηνυμάτων WhatsApp και ότι διέγραψε τα μηνύματα που αφορούσαν στον συντονισμό της κυβέρνησής της κατά την πανδημία του κοροναϊού.

Υπερασπίστηκε τη χρήση της εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων, λέγοντας ότι ήταν περιορισμένη και δεν χρησιμοποιήθηκε για τη λήψη κυβερνητικών αποφάσεων.

Λίγο αργότερα με ανακοίνωσή της η META αναφέρει πως Facebook, Instagram και WhatsApp αντιμετωπίζουν τεχνικό πρόβλημα.

Αναλυτικά η ανάρτηση της μέσω Twitter:

«Γνωρίζουμε ότι ένα τεχνικό πρόβλημα επηρεάζει τη δυνατότητα ορισμένων χρηστών να έχουν πρόσβαση στις εφαρμογές μας. Προσπαθούμε να επαναφέρουμε τα πράγματα στο φυσιολογικό το συντομότερο δυνατό και ζητούμε συγγνώμη για την όποια ταλαιπωρία».

We’re aware that a technical issue is impacting some users’ ability to access our apps. We’re working to get things back to normal as quickly as possible and apologize for any inconvenience.

— Meta (@Meta) December 11, 2024

Ειδικότερα, πάνω από 42.000 ακόλουθοι του Instagram αναφέρουν προβλήματα στην προβολή αναρτήσεων.

Στις περιοχές που διαπιστώνεται το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι στις ΗΠΑ, ειδικότερα, στο Σικάγο και τη Νέα Υόρκη.

Την ίδια στιγμή, πάνω από  82.000 ακόλουθοι του Facebook διατυπώνουν παράπονα για θέματα φόρτωσης σελίδων.

Το αποκαλυπτικό άρθρο “How does WhatsApp make money? It’s free – with some tricks” της Zoe Kleinman για το BBC εξετάζει πώς η WhatsApp καταφέρνει να κερδίζει χρήματα, παρά το γεγονός ότι παρέχει τις υπηρεσίες της δωρεάν. Η εφαρμογή, η οποία ανήκει στη Meta, χρησιμοποιείται από δισεκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως για την αποστολή μηνυμάτων, κλήσεων και ανταλλαγής πολυμέσων. Αν και οι χρήστες δεν πληρώνουν άμεσα, υπάρχουν πολλές στρατηγικές που επιτρέπουν στην εταιρεία να διατηρεί ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο.

Μια από τις κύριες πηγές εσόδων της WhatsApp προέρχεται από την προσφορά υπηρεσιών προς επιχειρήσεις. Μέσω του WhatsApp Business, οι εταιρείες μπορούν να επικοινωνούν με τους πελάτες τους και να διαχειρίζονται παραγγελίες, υποστηρίζοντας έτσι την πελατειακή τους εξυπηρέτηση. Αυτή η πλατφόρμα είναι συνήθως συνδρομητική ή περιλαμβάνει χρεώσεις για ειδικά εργαλεία και δυνατότητες.

Επιπλέον, η WhatsApp συλλέγει δεδομένα χρηστών, τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να διαφημίζουν καλύτερα τα προϊόντα τους σε άλλες πλατφόρμες της Meta. Αν και η εταιρεία δηλώνει ότι δεν μοιράζεται τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών, η χρήση δεδομένων για στοχευμένη διαφήμιση είναι μια κοινή πρακτική στην ψηφιακή εποχή.

Η WhatsApp φαίνεται να έχει σχέδια για τη μελλοντική ανάπτυξη καινοτόμων χαρακτηριστικών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την κερδοφορία της. Με αυτές τις στρατηγικές, η WhatsApp καταφέρνει να παραμείνει όχι μόνο δωρεάν αλλά και κερδοφόρα, επιδεικνύοντας τη δυναμική του σύγχρονου επιχειρηματικού κόσμου.

Παγκόσμιο πρόβλημα με το WhatsApp

Το WhatsApp είναι εκτός λειτουργίας παγκοσμίως, επηρεάζοντας τα 2 δισεκατομμύρια χρήστες της υπηρεσίας ανταλλαγής μηνυμάτων. Οι χρήστες άρχισαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα σύνδεσης με την εφαρμογή σε πολλές χώρες, με την υπηρεσία να έχει κολλήσει στη διαδικασία της «σύνδεσης» για πολλούς.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το The Verge, το WhatsApp δεν έχει τη δική του σελίδα κατάστασης και δεν αναφέρεται ούτε στην κατάσταση της υπηρεσίας της Meta. Άλλες υπηρεσίες της Meta, όπως το Facebook, το Instagram και το Threads, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, οπότε μόνο το WhatsApp επηρεάζεται από κάποιο είδος προβλήματος υπηρεσίας. Μπορείτε ακόμα να στείλετε μηνύματα, αλλά αυτά δεν θα παραδίδονται μέχρι να επανέλθει σε λειτουργία η εφαρμογή

Η διακοπή λειτουργίας του WhatsApp έρχεται μόλις λίγες εβδομάδες μετά τη μεγάλη διακοπή λειτουργίας της Meta που μπλόκαρε τους χρήστες από το Facebook, το Instagram, το Messenger και το Threads. Η διακοπή διήρκεσε περίπου για δύο ώρες, αλλά δεν είχε επηρεάσει τότε το WhatsApp. Είναι σπάνιο για το WhatsApp να επηρεάζεται από διακοπές, με την τελευταία μεγάλη διακοπή να θέτει την υπηρεσία εκτός λειτουργίας, το 2022, για δύο ώρες.

Προς τούτο, η ΔΕΗ έχει προκηρύξει διαγωνισμό με αντικείμενο “Παροχή υπηρεσιών μαζικής αποστολής γραπτών ηλεκτρονικών μηνυμάτων WhatsApp με σκοπό την ενημέρωση και την προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών”, με το συνολικό προϋπολογισμό, κατά την εκτίμηση της εταιρείας, να ανέρχεται σε 400 χιλ. ευρώ και τη διάρκεια της σύμβασης να ολοκληρώνεται σε διάστημα 12 μηνών από την υπογραφή της.

Για την παροχή των σχετικών υπηρεσιών απαιτείται η διαμόρφωση μιας πλατφόρμας αποστολής μηνυμάτων και συλλογής στατιστικών στοιχείων, η μαζική αποστολή μηνυμάτων WhatsApp και άλλες σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Η ΔΕΗ εκτιμά ότι ο αριθμός μαζικής αποστολής μηνυμάτων ανέρχεται στα 3.760.000 μηνύματα το χρόνο.

Να αναφέρουμε ότι, ο Γιάννης Αντετοκούνμπο υπέγραψε συμφωνία με το WhatsApp τον Φεβρουάριο, με την οποία και έγινε το πρώτο πρόσωπο που εκπροσωπεί την πλατφόρμα.

Δείτε το τρέιλερ

Σύμφωνα με την περιγραφή του τρέιλερ, στην ταινία θα δούμε την «αληθινή ιστορία ενός αστέρα του μπάσκετ, του Γιάννη Αντετοκούνμπο, που γεννήθηκε στην Ελλάδα από Νιγηριανούς γονείς.

Σε όλη του τη ζωή οι άνθρωποι προσπαθούσαν να του πουν ποιος ήταν. Τώρα ο Γιάννης αφηγείται την «ιστορία καταγωγής της πολλαπλής καταγωγής του» καθώς συμφιλιώνει τις ρίζες του, τη γενέτειρά του και την αίσθηση του ανήκειν μεταξύ διαπολιτισμικών κόσμων». Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «στην Ελλάδα ήμουν ο Νιγηριανός, στη Νιγηρία ήμουν ο Έλληνας».

Στο τρέιλερ του Naija Odyssey αναφέρεται ότι η ταινία θα κυκλοφορήσει στις 21 Σεπτεμβρίου στο Amazon Prime Video, σύμφωνα με πληροφορίες του Variety όμως, το WhatsApp θα τη μοιραστεί στα social media και στο YouTube.

We’re aware that some people are having trouble accessing our apps and products. We’re working to get things back to normal as quickly as possible, and we apologize for any inconvenience.

— Facebook (@Facebook) October 4, 2021

Λίγο μετά τις 6:30 το απόγευμα της Δευτέρας, όσοι Έλληνες χρήστες επιχείρησαν να μπουν στο social μέσο για να δουν τις ενημερώσεις ή τα μηνυματά τους στο Messenger, βρέθηκαν αντιμέτωποι με το μήνυμα: «Δεν είναι δυνατή η πρόσβαση σε αυτό τον ιστότοπο» και κάπου εκεί, ξεκίνησε το χάος!

Όσοι μάλιστα είναι χρήστες κι άλλων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης και αναζήτησαν σε αυτές τρόπο επικοινωνίας, γνώρισαν νέες «δυσάρεστες» εκπλήξεις, καθώς τόσο το Instagram όσο και το WhatsApp ξεκίνησαν να αντιμετωπίζουν – ταυτόχρονα με το Facebook – το ίδιο πρόβλημα. Όσοι επιχειρούσαν να συνδεθούν μέσω υπολογιστή, απλά έβλεπαν το μήνυμα «Site down», ενω στις κινητές συσκευές αδυνατούσαν να δουν ενημερώσεις και νέα μηνύματα. Το κοινό όλων αυτών των πλατφορμών είναι πως, απλά, ανήκουν στην ίδια «οικογένεια», αυτή του Facebook.