Σπύρος Σιδέρης

Πρόκειται για μία από τις πιο επιθετικές δημόσιες παρεμβάσεις του Ράμα απέναντι σε πολιτικούς και ακτιβιστικούς κύκλους του αλβανικού χώρου εκτός Αλβανίας, ανοίγοντας μια συζήτηση που ξεπερνά τις τρέχουσες διαμαρτυρίες και αγγίζει τις σχέσεις μεταξύ Τιράνων, Πρίστινας και των αλβανικών κοινοτήτων στη Βόρεια Μακεδονία.

«Δεν είναι διασπορά»

Αφορμή για την παρέμβαση του Έντι Ράμα αποτέλεσε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την οποία, όπως ανέφερε ο ίδιος, του έστειλαν συνεργάτες του.

Ο Αλβανός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι Αλβανοί της Βόρειας Μακεδονίας δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αλβανική διασπορά, καθώς αποτελούν, όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «συνιδρυτικό λαό» του κράτους στο οποίο ζουν.

Το ίδιο επιχείρημα χρησιμοποίησε και για το Κόσοβο, τονίζοντας ότι οι Κοσοβάροι Αλβανοί διαθέτουν το δικό τους ανεξάρτητο κράτος και συνεπώς δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μέρος της αλβανικής διασποράς.

Η αναφορά μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή Αλβανών από το Κόσοβο και τη Βόρεια Μακεδονία σε πολιτικές συγκεντρώσεις και προεκλογικές εκδηλώσεις στην Αλβανία έχει επανειλημμένα προκαλέσει αντιπαραθέσεις για το κατά πόσο η εθνική αλληλεγγύη μετατρέπεται σε πολιτική παρέμβαση.

Οι αιχμές για «καραβάνια» από Πρίστινα και Τέτοβο

Το πιο εκρηκτικό μέρος της ανάρτησης αφορά όσους συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις.

Ο Ράμα μίλησε για «τυφλούς στρατιώτες πολιτικών καραβανιών από την Πρίστινα και το Τέτοβο», οι οποίοι εμφανίζονται στα Τίρανα ως εκπρόσωποι της διασποράς και συμμετέχουν στις αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις.

Μάλιστα, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή φρασεολογία, υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι κινούνται προς την αλβανική πρωτεύουσα «σαν ορδή εισβολέων πάνω σε άλογα με τέσσερις ρόδες», φωτογραφίζοντας οργανωμένες μετακινήσεις διαδηλωτών με αυτοκίνητα και λεωφορεία από γειτονικές χώρες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες εικόνες δεν ενισχύουν αλλά πλήττουν τη δημόσια εικόνα τόσο των Αλβανών της Βόρειας Μακεδονίας όσο και του ίδιου του Κοσόβου.

Οι υπαινιγμοί για χρηματοδότηση των κινητοποιήσεων

Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα έχουν οι αναφορές του Ράμα σε πιθανούς υποκινητές των διαδηλώσεων.

Χωρίς να κατονομάσει πρόσωπα ή οργανώσεις, μίλησε για «σπόνσορες» που, όπως υποστήριξε, πληρώνουν καύσιμα, τρόφιμα και μετακινήσεις ώστε να μεταφέρεται κόσμος στα Τίρανα.

Οι αναφορές αυτές ερμηνεύονται ως σαφείς αιχμές ότι πίσω από τις κινητοποιήσεις βρίσκονται οργανωμένα πολιτικά δίκτυα τα οποία επιδιώκουν να παρουσιάσουν την κυβέρνηση ως απομονωμένη και αντιμέτωπη με μια γενικευμένη παναλβανική αντίδραση.

Ο ίδιος πάντως εμφανίστηκε απόλυτα βέβαιος για την πολιτική του αντοχή, δηλώνοντας ότι η εντολή που έλαβε από τους ψηφοφόρους παραμένει ισχυρή έως το 2029.

Η σημαία του UÇK και το μήνυμα προς τον Κούρτι

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του Αλβανού πρωθυπουργού στη χρήση συμβόλων του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UÇK) στις κινητοποιήσεις.

Ο Ράμα υποστήριξε ότι η χρήση της σημαίας του UÇK ως συμβόλου σε μια εκστρατεία ανατροπής της κυβέρνησης στα Τίρανα συνιστά προσβολή της ιστορικής παρακαταθήκης του αγώνα του Κοσόβου.

Κατά τον ίδιο, τέτοιες κινήσεις δίνουν επιχειρήματα σε όσους αμφισβητούν το κράτος του Κοσόβου ή θεωρούν ότι οι Αλβανοί αδυνατούν να οικοδομήσουν σταθερούς κρατικούς θεσμούς.

Παρά την οξύτητα των σχολίων του, ο Ράμα έσπευσε να αποσυνδέσει από την υπόθεση τον πρωθυπουργό του Κοσόβου Άλμπιν Κούρτι.

Σε υστερόγραφο της ανάρτησής του υπογράμμισε ότι δεν θεωρεί τον Κούρτι υπεύθυνο για τη δράση στελεχών ή υποστηρικτών της Αυτοδιάθεσης (Vetëvendosje) που εμπλέκονται στις κινητοποιήσεις, προσθέτοντας ότι κάθε μεγάλο πολιτικό κίνημα διαθέτει και τις ακραίες φωνές του.

Μια νέα γραμμή ρήξης στον αλβανικό χώρο

Πίσω από τη σκληρή ρητορική του Ράμα διαφαίνεται μια βαθύτερη πολιτική σύγκρουση για το ποιος εκφράζει τον ευρύτερο αλβανικό χώρο στα Βαλκάνια και ποια είναι τα όρια της πολιτικής εμπλοκής πέρα από τα κρατικά σύνορα.

Η ανάρτηση του Αλβανού πρωθυπουργού δείχνει ότι η κυβέρνηση στα Τίρανα δεν αντιμετωπίζει πλέον τις διαδηλώσεις μόνο ως εσωτερική αντιπολιτευτική πίεση. Τις εντάσσει σε ένα πολύ ευρύτερο πολιτικό και συμβολικό πεδίο αντιπαράθεσης που εκτείνεται από την Αλβανία μέχρι το Κόσοβο και τη Βόρεια Μακεδονία, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο εντάσεων στον αλβανικό πολιτικό κόσμο.

Όπως ανέφερε ο Νικολόσκι, η κυβέρνηση της χώρας του επιδοτεί σήμερα αεροπορικές εταιρείες με εννέα και δώδεκα ευρώ ανά επιβάτη για να μεταφέρουν ταξιδιώτες στα δύο αεροδρόμια της χώρας (Σκοπίων και Οχρίδας), στο πλαίσιο ενίσχυσης της αεροπορικής συνδεσιμότητας της χώρας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ryanair ζήτησε επιδότηση ύψους 25 ευρώ ανά επιβάτη, αίτημα που –όπως υποστήριξε– δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, καθώς θα δημιουργούσε συνθήκες στρέβλωσης του ανταγωνισμού στην τοπική αγορά αερομεταφορών.

«Επί του παρόντος, παρέχουμε επιδοτήσεις εννέα ευρώ για το αεροδρόμιο των Σκοπίων και δώδεκα ευρώ για το αεροδρόμιο της Οχρίδας ανά επιβάτη, οι οποίες συγκαταλέγονται στις υψηλότερες της περιοχής. Δεν είναι τυχαίο ότι σε λιγότερο από δύο χρόνια από την εκλογή αυτής της κυβέρνησης έχουν ανοίξει 28 νέες αεροπορικές γραμμές.

Οι απαιτήσεις της Ryanair για επιδότηση 25ευρώ ανά επιβάτη είναι υπερδιπλάσιες από αυτές που ισχύουν σήμερα για το αεροδρόμιο των Σκοπίων» δήλωσε ο Νικολόσκι.

Ο υπουργός Μεταφορών της χώρας υποστήριξε ακόμη ότι η Ryanair έθεσε πρόσθετους όρους προκειμένου να δραστηριοποιηθεί στη Βόρεια Μακεδονία, ζητώντας –μεταξύ άλλων– προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των αεροσκαφών της, αλλά και απαλλαγή από ορισμένες υπηρεσίες που παρέχουν τα δύο αεροδρόμια της χώρας έναντι χρέωσης.

«Διαθέτουν ακόμη και δικές τους σκάλες εντός των αεροσκαφών. Επιπλέον, ζήτησαν να ακυρωθούν ορισμένοι προορισμοί που εξυπηρετούνται σήμερα από άλλες αεροπορικές εταιρείες. Θεωρώ ότι πρόκειται για μια εκβιαστική προσέγγιση» σημείωσε ο Νικολόσκι.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι στη Βόρεια Μακεδονία δραστηριοποιούνται ήδη αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, όπως η Wizz Air και η EasyJet, οι οποίες –όπως είπε– συνεχίζουν να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους, ακόμη και σε περιόδους κρίσης, εγκαινιάζοντας νέους προορισμούς και συμβάλλοντας στην αύξηση της επιβατικής κίνησης στα αεροδρόμια των Σκοπίων και της Οχρίδας.

Σε αντίθεση, όπως είπε ο υπουργός Μεταφορών της Βόρειας Μακεδονίας, η Ryanair κλείνει τις βάσεις που διατηρεί στα αεροδρόμια της Θεσσαλονίκης και της Βιέννης και σε περίοδο κρίσης, λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή αναστέλλει αρκετές πτήσεις της.

Το περιστατικό σημειώθηκε το Σάββατο 28 Μαρτίου, όταν στις 16:11 το αστυνομικό τμήμα της Βίνιτσα ενημερώθηκε από υπηρεσίες πρώτων βοηθειών για τον εντοπισμό νεκρού άνδρα κοντά σε κοιμητήρια της περιοχής.

Το θύμα, 56 ετών και κάτοικος του χωριού Λίπετς, ήταν θηροφύλακας και μέλος ομάδας κυνηγιού, φέροντας –σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες– τραύμα από πυροβόλο όπλο.

Άμεσα κινητοποιήθηκαν οι αστυνομικές αρχές, οι οποίες προχώρησαν στη σύλληψη τριών Ελλήνων που βρίσκονταν στην περιοχή για κυνήγι, ηλικίας 80, 55 και 24 ετών, καθώς και ενός 57χρονου από το χωριό Ζάμπενι.

Κατά τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από την αστυνομία της Βίνιτσα σε συνεργασία με τον εισαγγελέα του Κότσανι, εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν τέσσερα κυνηγετικά όπλα και περίπου 800 φυσίγγια, καθώς και άλλα στοιχεία που εξετάζονται στο πλαίσιο της προανάκρισης.

Σύμφωνα με τις αρχές, ο 80χρονος Έλληνας θεωρείται ο κύριος ύποπτος για την ανθρωποκτονία και αναμένεται να κατηγορηθεί βάσει του άρθρου 123 του Ποινικού Κώδικα της χώρας.

Ο πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσινγκτον, Αντώνης Αλεξανδρίδης ενημερώθηκε για τη… διπλωματική γκάφα που «ερχόταν» και προχώρησε σε διάβημα προτού η Μελάνια Τραμπ «βαφτίσει» τη Βόρεια Μακεδονία ως σκέτη «Μακεδονία».

Αμέσως, ο Λευκός Οίκος διόρθωσε την ομιλία της Πρώτης Κυρίας πριν την εκφώνηση και έτσι η σύζυγος του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε τελικά στη χώρα ως «North Macedonia».

Απευθυνόμενη στους προσκεκλημένους της από 45 χώρες, η Μελάνια ετοιμαζόταν να προσφωνήσει σε εκδήλωση τη σύζυγο του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας με τη φράση «καλώς ορίζουμε τη Μακεδονία».

Όμως, ο Έλληνας πρέσβης, Αντώνης Αλεξανδρίδης, ενημερώθηκε εγκαίρως, προχώρησε σε διάβημα και ευτυχώς για τις… διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ η Μελάνια είπε: «Χαιρετίζω τη Βόρεια Μακεδονία».

«Κατ’ αρχήν, δεν είμαι άνθρωπος που επιτρέπει να λογοκρίνεται και να δέχεται απειλές. Ως εκ τούτου, για μένα το όνομα Μακεδονία είναι ιερό και έχω το δικαίωμα να λέω αυτό που σκέφτομαι» ανέφερε ο Χρ. Μίτσκοσκι, απαντώντας σε δημοσιογραφική ερώτηση στα Σκόπια, σχετικά με την πρόσφατη αντίδραση του υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας.

Υπενθυμίζεται ότι προχθές το ελληνικό ΥΠΕΞ, σε ανακοίνωσή του, υπενθύμισε στον Χρίστιαν Μίτσκοσκι πως η συνταγματική ονομασία του γειτονικού κράτους είναι «Βόρεια Μακεδονία», όπως προβλέπεται ρητά από τη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία είναι απολύτως δεσμευτική και για τις δύο πλευρές, τόσο σε διεθνές όσο και σε εσωτερικό επίπεδο.

Στην ίδια ανακοίνωση επισημαινόταν ότι η πρόοδος των διμερών σχέσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, καθώς και η ομαλή συνέχιση της ευρωπαϊκής της πορείας, προϋποθέτουν την απαρέγκλιτη τήρηση των συμφωνηθέντων και τον σεβασμό της αρχής των σχέσεων καλής γειτονίας.

Αφορμή για την αντίδραση του ελληνικού ΥΠΕΞ αποτέλεσαν δηλώσεις του Χρ. Μίτσκοσκι, με τις οποίες υποστήριξε ότι αυτός, ως πρωθυπουργός της χώρας του, στην πράξη έχει επαναφέρει τη χρήση του ονόματος «Μακεδονία».

Πρέσπες και διεθνής αναγνώριση

Ο κ. Τζήμητρας τόνισε ότι χάρη στη Συμφωνία των Πρεσπών όχι μόνο ανακόπηκε το κύμα αναγνωρίσεων της γειτονικής χώρας ως «Μακεδονίας», αλλά πλέον όλες οι χώρες του κόσμου την αναγνωρίζουν ως Βόρεια Μακεδονία. Όπως επισήμανε, η ΝΔ, η οποία «είχε κάνει το παν για να μην υπάρξει αυτή η συμφωνία» και σήμερα δηλώνει ότι την «τιμά», οφείλει να εξηγήσει ποιες ενέργειες έχει αναλάβει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) απέναντι στο «αδελφό» κόμμα που κυβερνά στη Βόρεια Μακεδονία και παραβιάζει συστηματικά τη Συμφωνία.

Παράλληλα, έθεσε ευθέως το ερώτημα γιατί η Ελλάδα δεν πιέζει σήμερα τη Βόρεια Μακεδονία, με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται η εικόνα ότι μόνο η Βουλγαρία έχει πρόβλημα, ενώ αναρωτήθηκε γιατί δεν «δέθηκε» η Βόρεια Μακεδονία με διμερείς συμφωνίες την περίοδο διακυβέρνησης των σοσιαλδημοκρατών.

Το Μακεδονικό ως παράγοντας πίεσης

Σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, ο κ. Τζήμητρας υπογράμμισε ότι, στη σημερινή δυσχερέστερη διεθνή συγκυρία ασφάλειας, η εκκρεμότητα του Μακεδονικού θα αποτελούσε πολλαπλασιαστή πιέσεων για την Ελλάδα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, αν το ζήτημα παρέμενε ανοικτό, «τι πιέσεις πιθανότατα θα είχαμε για επίλυσή του και τι επαχθείς όρους θα είχαμε ενδεχομένως συρθεί να αποδεχθούμε».

«Ρεαλιστική πολιτική στη βάση αρχών»

Ο καθηγητής στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη για ρεαλιστική πολιτική με αρχές, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει αποδοχή ή σύμπραξη με εισβολές, όπως αυτή στην Ουκρανία, αλλά ότι η λεγόμενη «σωστή πλευρά της Ιστορίας» δεν είναι σύνθημα, είναι η προάσπιση αξιών.

Ταυτόχρονα, άσκησε κριτική στη μονοδιάστατη έμφαση στις αμυντικές δαπάνες, προειδοποιώντας ότι όταν η ενίσχυση του στρατιωτικού σκέλους γίνεται με περικοπή κοινωνικών δαπανών, τότε διευρύνεται η ανισότητα και υπονομεύεται η κοινωνική συνοχή. Όπως τόνισε, αυτή είναι «η πραγματική βραδυφλεγής βόμβα για την ΕΕ και τα κράτη-μέλη», καταλήγοντας με τη χαρακτηριστική φράση: «Δεν θα “πάμε από το βόλι του Ρώσου” αλλά από αυτήν».

Συγκεκριμένα, ο ίδιος φέρεται να είχε συμφωνήσει με πρώην υπουργό της χώρας να λάβει το ποσό των 50.000 ευρώ για να εγκρίνει κοινοτική επιχορήγηση σε γεωργική επιχείρηση που ανήκει στον δεύτερο.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από κοινοτικά κονδύλια και συγκεκριμένα από το πρόγραμμα IPA/IPARD της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο στηρίζει δράσεις για την αγροτική ανάπτυξη σε υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

Σημειώνεται ότι, ο επικεφαλής του Οργανισμού αυτού της Βόρειας Μακεδονίας συνελήφθη κατά την παραλαβή 400 ευρώ, τα οποία θεωρούνται «προκαταβολή» του συνολικού ποσού. Για την ίδια υπόθεση έχουν συλληφθεί ακόμη τέσσερα άτομα. Και οι πέντε συλληφθέντες προφυλακίστηκαν.

Αναστολή όλων των χρηματοδοτήσεων από κοινοτικά κονδύλια

Σημειώνεται ότι, δικαιούχοι αυτών του κοινοτικών ενισχύσεων είναι κατά κύριο λόγο, αγρότες, κτηνοτρόφοι και επενδυτές του αγροτικού τομέα, καθώς και μεταποιητικές επιχειρήσεις.

Μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου, η κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας ανακοίνωσε την επ’ αόριστον αναστολή όλων των χρηματοδοτήσεων από κοινοτικά κονδύλια προς τους δικαιούχους του προγράμματος της ΕΕ, μέχρι να ολοκληρωθεί η διερεύνηση της υπόθεσης.

Ο πρωθυπουργός Χρίστιαν Μίτσκοσκι δήλωσε ότι η αναστολή κρίθηκε αναγκαία ώστε να ελεγχθούν όλες οι πιθανές παρανομίες, καθώς υπάρχουν υποψίες ότι παρόμοιες πρακτικές έχουν σημειωθεί και στο παρελθόν.

Το αντιπολιτευόμενο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM) κατηγόρησε την κυβέρνηση Μίτσκοσκι για «εκτεταμένη διαφθορά», προειδοποιώντας ότι η χώρα κινδυνεύει να απωλέσει περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ κοινοτικών κονδυλίων για τον αγροτικό τομέα, ενώ πρόσθεσε πως χιλιάδες αγρότες της χώρας θα μείνουν χωρίς τις επιδοτήσεις αυτές της ΕΕ.

Το κόμμα αυτό υποστήριξε επίσης ότι η απόφαση για αναστολή των χρηματοδοτήσεων προήλθε στην ουσία από την ίδια την ΕΕ και όχι από την κυβέρνηση του Χρ. Μίτσκοσκι, ζητώντας παράλληλα την παραίτηση του υπουργού Γεωργίας.

Απαντώντας, ο Μίτσκοσκι τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει μπλοκάρει τα κονδύλια για τον αγροτικό τομέα στη Βόρεια Μακεδονία, υποστηρίζοντας πως η πρωτοβουλία για προσωρινή αναστολή ήταν κυβερνητική απόφαση, η οποία μάλιστα χαιρετίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Από την πλευρά της, η αντιπροσωπεία της ΕΕ στη Βόρεια Μακεδονία ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες από τα αρμόδια θεσμικά όργανα της χώρας και πρόσθεσε πως η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα λήψης προληπτικών μέτρων για την προστασία των οικονομικών της συμφερόντων. Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι δεν αποκλείεται και η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) στην έρευνα και πως εάν διαπιστωθούν παρανομίες σχετικά με την διάθεση των κοινοτικών κονδυλίων, η Βόρεια Μακεδονία ενδέχεται να υποχρεωθεί να επιστρέψει χρήματα στην ΕΕ.

Επίσης, ο κ.Γεραπετρίτης στο περιθώριο της Συνόδου είχε συναντήσεις με τον πρωθυπουργό του Κοσσυφοπεδίου Αλμπίν Κούρτι, τον γενικό γραμματέα του Περιφερειακού Συμβουλίου Συνεργασίας Αμέρ Καπετάνοβιτς και τον γενικό γραμματέα του ΟΑΣΕ Φεριντούν Σινιρλιόγλου.

«Υποστηρίζουμε πλήρως τη Βόρεια Μακεδονία στην πορεία της προς την ΕΕ. Μπορείτε να βασιστείτε σε εμάς. Το επόμενο και μοναδικό βήμα πριν από την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων είναι σαφές: πρέπει να προβείτε στις συμφωνημένες συνταγματικές τροποποιήσεις. Η μπάλα είναι στο γήπεδό σας. Η ΕΕ είναι έτοιμη», έγραψε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην πλατφόρμα “X”, μετά τη συνάντησή της στα Σκόπια με τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

Σε ανακοίνωση της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας αναφέρεται ότι στη συνάντηση του πρωθυπουργού με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συζητήθηκαν η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, η πορεία των μεταρρυθμίσεων, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Βόρειας Μακεδονίας.

Μετά τη συνάντηση δεν υπήρξαν κοινές δηλώσεις, προφανώς για να αποφευχθούν παρερμηνείες ή πολιτική εκμετάλλευση των δηλώσεων, ενόψει των δημοτικών εκλογών που θα διεξαχθούν στη χώρα την Κυριακή 19 Οκτωβρίου.

Σημειώνεται πως η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει στάσιμη, καθώς τα Σκόπια δεν έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που είχαν αναλάβει – στη βάση μιας πρότασης που είχε παρουσιάσει το καλοκαίρι του 2022 η ΕΕ. Η πρόταση προβλέπει την τροποποίηση του Συντάγματος της Βόρειας Μακεδονίας προκειμένου να συμπεριληφθεί σε αυτό η βουλγαρική μειονότητα που ζει στη χώρα.

Την πρόταση είχε αποδεχθεί η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας, όμως δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή για την τροποποίηση του Συντάγματος, λόγω της εναντίωσης του δεξιού και νυν κυβερνώντος κόμματος της χώρας, VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι.

Τόσο οι Βρυξέλλες όσο και η Σόφια έχουν διαμηνύσει επανειλημμένως προς τη Βόρεια Μακεδονία πως αυτή θα μπορέσει να ανοίξει τα κεφάλαια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ, αφού πρώτα τροποποιήσει το Σύνταγμά της. Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη ότι οι «βουλγαρικές απαιτήσεις» δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές από τα Σκόπια και πως το Σύνταγμα της χώρας δεν θα τροποποιηθεί.

Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή πληθυσμού που πραγματοποιήθηκε то 2021 στη Βόρεια Μακεδονία, οι Βούλγαροι αποτελούν μόλις το 0,2% του πληθυσμού της χώρας (συνολικά 3.500 άνθρωποι), στοιχείο το οποίο η Σόφια αμφισβητεί και θεωρεί ότι το ποσοστό των Βούλγαρων στη Βόρεια Μακεδονία είναι κατά πολύ μεγαλύτερο.

Οι προβληματικές σχέσεις της Βόρειας Μακεδονίας με τη Βουλγαρία έχουν επιδεινωθεί ιδιαίτερα με την ανάληψη της εξουσίας στα Σκόπια από το κόμμα VMRO-DPMNE, τον Ιούνιο του 2024. Οι δύο χώρες έχουν ιστορικές, εθνικές και γλωσσικές διαφορές.

Τα Σκόπια αποτέλεσαν τον τελευταίο σταθμό της τριήμερης περιοδείας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Δυτικά Βαλκάνια, η οποία περιελάμβανε επισκέψεις στην Αλβανία, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, το Κόσοβο και τη Βόρεια Μακεδονία.

Σκοπός της περιοδείας ήταν η επαναβεβαίωση της στήριξης της ΕΕ στην ενταξιακή πορεία των χωρών της περιοχής και η προώθηση του Σχεδίου Ανάπτυξης της ΕΕ ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2024-2027, που αποσκοπεί μεταξύ άλλων στη σταδιακή ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην Ενιαία Αγορά της ΕΕ.

Η Ζαχάροβα, αφού χαρακτήρισε τις δηλώσεις της Βαλτόνεν «απροκάλυπτο ψέμα», τόνισε ότι υπάρχουν 10 παραδείγματα ότι τα κράτη μέλη του ΟΑΣΕ παραβιάζουν τα ίδια τη συνθήκη. 

Έτσι, η εκπρόσωπος Τύπου του ρωσικού ΥΠΕΞ, πήρε το μέρος της Άγκυρας και των Σκοπίων, τόσο στο Κυπριακό (δεν αναφέρει καν τις λέξεις «Τουρκία» και «Αττίλας») όσο και στο θέμα της ονομασίας. 

Αναλυτικά η ανάρτηση της Μαρίας Ζαχάροβα

«Η Υπουργός Εξωτερικών της Φινλανδίας Ελίνα Βάλτονεν: «Οι ενέργειες της Ρωσίας παραβιάζουν καθεμία από τις δέκα αρχές του Ελσίνκι. Τις ίδιες αρχές που βοήθησε να αναπτυχθούν πριν από πενήντα χρόνια».

Ένα απροκάλυπτο ψέμα, ένα ψέμα στο οποίο όλοι έχουν συνηθίσει. Ωστόσο, η Βάλτονεν έχει δίκιο: οι αρχές του Ελσίνκι πριν από μισό αιώνα πράγματι παραβιάζονται. Και παραβιάζονται από εκείνους που τις υπέγραψαν – τα κράτη μέλη του ΟΑΣΕ.

Ακολουθούν μερικά μόνο από τα πολλά παραδείγματα.

Αρχή Ι. Κυρίαρχη ισότητα, σεβασμός των δικαιωμάτων που είναι εγγενή στην κυριαρχία: 1974. Η επέμβαση της Χούντας των Μαύρων Συνταγματαρχών στην Ελλάδα στη διεθνική σύγκρουση στην Κύπρο, μια προσπάθεια προσάρτησης του νησιού στην Ελλάδα.

Αρχή ΙΙ. Μη χρήση βίας ή απειλής βίας: 1999. Βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας από το ΝΑΤΟ χωρίς εντολή του ΟΗΕ.

Αρχή ΙΙΙ. Απαραβίαστο των Συνόρων: 2008. Αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου από τις δυτικές χώρες χωρίς τη συγκατάθεση της Σερβίας.

Αρχή IV. Εδαφική Ακεραιότητα των Κρατών: 1991-1992. Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας και της Κροατίας από τη Γερμανία στο αποκορύφωμα της εθνοτικής σύγκρουσης στη Γιουγκοσλαβία, επιταχύνοντας τη διάλυση του νοτιοσλαβικού κράτους.

Αρχή V. Ειρηνική Επίλυση Διαφορών: 1995. Επιχείρηση Καταιγίδα: Παρά τις προσπάθειες διαμεσολάβησης του ΟΑΣΕ και τρίτων μερών στην εθνοτική σύγκρουση μεταξύ Κροατίας και Δημοκρατίας της Σερβικής Κράινα, το Ζάγκρεμπ απέρριψε μια ειρηνική επίλυση και κατέφυγε σε εθνοκάθαρση.

Αρχή VI. Μη Επέμβαση στις Εσωτερικές Υποθέσεις: 2014. Διαμαρτυρίες «Μαϊντάν» με δυτική καθοδήγηση και υποστήριξη για το πραξικόπημα στην Ουκρανία.

Αρχή VII. Σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας σκέψης, συνείδησης, θρησκείας και πεποιθήσεων: Δεκαετία του 2000. Λειτουργία μυστικών φυλακών της CIA στη Λιθουανία, την Πολωνία και τη Ρουμανία.

Αρχή VIII. Ίσα Δικαιώματα και Αυτοδιάθεση των Λαών: 1991. Το Γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο αρνήθηκε στους Κορσικανούς το δικαίωμα σε ξεχωριστή εθνική ταυτότητα και απαγόρευσε τη φράση «λαός της Κορσικής».

Αρχή IX. Συνεργασία μεταξύ Κρατών: Μέχρι το 2018, η Ελλάδα μπλόκαρε διεθνείς πρωτοβουλίες που στόχευαν στη συνεργασία με τη Δημοκρατία της Μακεδονίας (λόγω μιας ανεπίλυτης διαφοράς για το όνομα).

Αρχή X. Εκπλήρωση Υποχρεώσεων βάσει του Διεθνούς Δικαίου με Καλή Πίστη: Από το 1965 έως το 2024. Η περιφρόνηση των διεθνών νομικών υποχρεώσεών της από τη Βρετανία και η κατοχή του νησιού Τσάγκος (Μαυρίκιος) στον Ινδικό Ωκεανό.

Υ.Γ. Όπως ίσως μαντεύετε, η Ελίνα δεν είναι, και δεν ήταν ποτέ, διπλωμάτης, ούτε από πτυχίο διπλωματίας ούτε από την εργασιακή της εμπειρία. Είναι τεχνολόγος, διευθύντρια εκδηλώσεων πόλης, χρηματοδότης – αλλά δεν είναι ειδικός διεθνών σχέσεων. Η Δυτική Ευρώπη δεν χρειάζεται επαγγελματίες σε ηγετικές θέσεις. Όλοι κατανοούν τη θέση της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα, που ελέγχεται από τη γυναικολόγο Ούρσουλα».