«Η τήρηση των διεθνών συμφωνιών είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για εμάς στο ΕΛΚ» σημειώνει υπογραμμίζοντας ότι διαφορετικά η Ευρώπη δεν μπορεί να λειτουργήσει και η ΕΕ δεν θα το δεχτεί αυτό.

The @VMRO_DPMNE leadership should fully respect the binding Prespa Agreement provisions & consistently use the name “North Macedonia.” Respecting international agreements is a fundamental prerequisite for us as @EPP. Otherwise Europe can not function & the EU will not accept this

— Manfred Weber (@ManfredWeber) May 23, 2024

Θυμίζουμε πως ο νέος πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χριστιάν Μίτσκοσκι, προκάλεσε ξανά χθες (22/05) με την στάση του καθώς και σε τηλεοπτικές του δηλώσεις αλλά και σε επίσημη ανάρτηση του στο Facebook χρησιμοποίησε σκέτο τον όρο “Μακεδονία” ως το όνομα της χώρας του.

Του Γιώργου Κατρούγκαλου, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου Ανεξάρτητος Εμπειρογνώμονας ΗΕ, Πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Η στάση της της ΝΔ απέναντι στις Πρέσπες αντικειμενικά ευνόησε την άνοδο των εθνικιστικών δυνάμεων και στις δύο πλευρές των συνόρων. Δεν αξιοποίησε τη δυναμική της Συμφωνίας, η οποία ενταφίασε νομικά τον αλυτρωτισμό των ακραίων κύκλων της γειτονικής χώρας (βλ. ιδίως το άρθρο 4  παρ. 3 και την τροποποίηση του άρθρου 49 του Συντάγματος). Η λύση της σύνθετης ονομασίας, παρά την ακραία αντίθετη δημαγωγία της ΝΔ, συμμετρική με αυτή του VMRO, αποτελούσε μια κοινά αποδεκτή λύση και, ως προς την Ελλάδα, την πάγια εθνική γραμμή, όπως είχε διαμορφωθεί από το 2004 και αποτυπωνόταν έκτοτε σε όλες τις προγραμματικές κυβερνητικές δηλώσεις. Προς τιμήν της, το ότι η Συμφωνία απετέλεσε επιτυχία ως προς την ονομασία, αποδέχθηκε πρόσφατα δημόσια και η κυρία Μπακογιάννη.

Ο κ. Μητσοτάκης έχει σοβαρότατη προσωπική ευθύνη για την υπονόμευση της. Η πριν τις εκλογές του 2019 ανοχή και έμμεση ενθάρρυνση στα «φυντάνια» που φώναζαν στις συγκεντρώσεις «στα όπλα, στα όπλα, να πάρουμε τα Σκόπια» ή έδειχναν τα οπίσθια τους στις κάμερες, δημιούργησε στη βόρεια Ελλάδα ένα ακροδεξιό Φρανκεστάιν. Το ότι θα πληρώσει εκλογικό κόστος στις επικείμενες εκλογές για τα επίχειρα του τυχοδιωκτισμού του δεν πρέπει να αποτελεί παρηγοριά για κανένα δημοκρατικό πολίτη.  Η ενίσχυση της ακροδεξιάς δεν εγκυμονεί τίποτα καλό για τον τόπο.

Από την άλλη μεριά, κατά την  περίοδο της αποσταθεροποίησης της Κυβέρνησης Ζάεφ, της μόνης πολιτικής δύναμης που είχε το πολιτικό σθένος να αποδεχθεί την αλλαγή της συνταγματικής ονομασίας της χώρας, όταν το VMRO-DPMNE ξεκάθαρα απειλούσε ότι  θα επαναφέρει σκέτο το όνομα «Μακεδονία» και τον αλυτρωτισμό, ο Κ. Μητσοτάκης δεν έστειλε  σαφές μήνυμα στήριξης της Συμφωνίας, την οποία και ο ίδιος υπονόμευε.

• Δύο κοινοβουλευτικές ερωτήσεις είχα καταθέσει για να καταγγείλω την ουσιαστική κατάργηση των επιτροπών για τα σχολικά βιβλία και τα εμπορικά σήματα, που είχε ως αποτέλεσμα να παραμένουν στοιχεία αλυτρωτισμού στα βιβλία της γειτονικής χώρας και να μην προστατεύονται τα προϊόντα μας από την Μακεδονία.

Σε απάντηση ο πρωθυπουργός κόμπαζε ότι οι απειλές των ομοϊδεατών του στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα δικαιώνουν, τάχα, την επαμφοτερίζουσα δική του τακτική της μη πλήρους εφαρμογής της. Δεν κύρωσε στη Βουλή τα Μνημόνια, που προστατεύουν τα εθνικά μας συμφέροντα, προβλέποντας ότι ελληνικά αεροπλάνα θα προστατεύουν τον εναέριο χώρο της γείτονος και όχι τουρκικά, όπως είναι ο διακαής πόθος της Άγκυρας. Οι πρόσφατες εξελίξεις ευνοούν αντικειμενικά τις βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς της.

Το μέλλον προοιωνίζεται δυσοίωνο. Μπορεί ο προαλειφόμενος για πρωθυπουργός κ. Μίτσκοσκι να μην καταγγείλει τη Συμφωνία, επειδή γνωρίζει ότι κάτι τέτοιο θα βάλει ταφόπετρα στις ευρωπαϊκές προοπτικές της χώρας του, επανειλημμένα όμως δήλωσε κατά την διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ότι δεν θα χρησιμοποιεί το πρόθεμα «Βόρεια», παρά τη συνταγματική επιταγή. Η κυβέρνηση πρέπει να ξεφύγει από το λήθαργο της και να αντιδράσει άμεσα και ενεργητικά με τα όπλα που δίνουν οι Πρέσπες. Αυτές, αντίθετα με τη (μη) λύση της διπλής ονομασίας που διαπραγματευόταν η ΝΔ, επιβάλλουν ως διεθνή υποχρέωση τη χρήση του συνταγματικού ονόματος, παντού (erga omnes) στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, στο ΝΑΤΟ, στον ΟΗΕ στους άλλους διεθνείς οργανισμούς και στις διμερείς σχέσεις (άρθρο 1 παρ. 3). Πέραν από τις πρόνοιες που περιέχει η Συμφωνία στο άρθρο 19, η κυβέρνηση οφείλει να ενεργοποιήσει τις προβλέψεις του άρθρου 1 και του άρθρου 20 παρ. 8 που δεσμεύουν την Βόρεια Μακεδονία ως προς τη συμμετοχή της σε διεθνείς, πολυμερείς ή περιφερειακούς θεσμούς ή Οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ.

Κριτήριο του πατριωτισμού είναι πάντοτε η πράξη.

Η κυβέρνηση τηρεί στάση αναμονής με εμφανή τον προβληματισμό για την επόμενη ημέρα καθώς ο ηγέτης του VMRO – DPMNE επαναφέρει τον όρο “Μακεδονία” κάτι που ήταν και κυρίαρχο κατά την την προεκλογική του εκστρατεία. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα δήλωσε πως στις εκλογές αυτές «νίκησε ο περήφανος λαός της “Μακεδονίας” και ηττήθηκε η διαφθορά, ο νεποτισμός και η αναξιοκρατία που εξέθρεψε η συγκυβέρνηση SDSM-DUI».

Ο Χριστιάν Μίτσκοσκι δήλωσε ότι τις επόμενες ημέρες θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τον αντιπολιτευόμενο αλβανικό συνασπισμό «Αξίζει» για τον σχηματισμό κυβέρνησης στη χώρα, αποκλείοντας παράλληλα το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με το DUI, το οποίο τα τελευταία 20 χρόνια συμμετέχει σε όλες τις κυβερνήσεις συνασπισμού της χώρας.

Πάντως όπως είπε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, είναι πολύ δύσκολο για τη Βόρεια Μακεδονία να τινάξει τη Συμφωνία των Πρεσπών στον αέρα, καθώς πρόκειται για μία διεθνή συμφωνία που μπορεί να επιφέρει σοβαρές κυρώσεις εάν παραβιαστεί. Παράλληλα, κάτι τέτοιο θα προκαλούσε και προβλήματα στην ενταξιακή πορεία της χώρας.

• Εφόσον η νέα κυβέρνηση στα Σκόπια επιμείνει πράγματι σε αυτή τη θέση, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας θα έρθει στη δύσκολη θέση να πρέπει να υπερασπιστεί τη συμφωνία των Πρεσπών που ως αντιπολίτευση κατήγγειλε.

“Είναι αυτονόητο ότι δεν μπορούμε να σχολιάσουμε ή να παρέμβουμε σε εκλογική διαδικασία άλλου κράτους. Είναι σεβαστή η ετυμηγορία των πολιτών. Περιμένουμε να δούμε τις διακηρύξεις της νέας κυβέρνησης μόλις ορκιστεί”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης.

Στην επιμονή των δημοσιογράφων, τι θα κάνει η ελληνική πλευρά εάν η νέα κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας αμφισβητήσει τη συμφωνία των Πρεσπών, ο κ. Μαρινάκης έδειξε ότι η Αθήνα αναμένει την τήρηση των δεσμεύσεων της.

“Η ΝΔ ως αντιπολίτευση είχε μία συνεπή, καθαρή και απολύτως ορθά διατυπωμένη στάση. Είχαμε εκφράσει επιφυλάξεις και αντιρρήσεις, κάνοντας χρήση όλων των θεσμικών κοινοβουλευτικών εργαλείων ως αντιπολίτευση. Όπως όμως είχε επισημάνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη στιγμή που αυτή η συμφωνία αποτελεί απόφαση του ελληνικού Κοινοβουλίου, αποτελεί και μία δέσμευση η οποία με βάση τη συνέχεια του κράτους θα ακολουθεί και τις επόμενες κυβερνήσεις”, είπε ο κ. Μαρινάκης και πρόσθεσε: “Εμείς το σεβόμαστε. Είναι μία διεθνής συνθήκη που έχει κυρωθεί. Υπερισχύει από κάθε άλλη διάταξη και αυτό περιμένουμε να γίνει σεβαστό και από την άλλη πλευρά”.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέφυγε πάντως να απαντήσει στο ερώτημα μήπως ήταν λάθος που δεν κύρωσε η κυβέρνηση τα μνημόνια συνεργασίας με τη Βόρεια Μακεδονία σε εφαρμογή της συμφωνίας των Πρεσπών, λόγω της αντίδρασης του Αντώνη Σαμαρά.

“Ο χρονισμός όλων των υπολοίπων δεν έχει να κάνει με αιτιάσεις που αναφέρονται σε δημοσιεύματα”, υποστήριξε ο κ. Μαρινάκης και κατέληξε: “Αλλά ας μη μιλάμε υποθετικά. Ας περιμένουμε να δούμε τι θα πει η νέα κυβέρνηση και θα τοποθετηθούμε και εμείς”.

Τα αποτελέσματα των εκλογών

Το δεξιό αντιπολιτευόμενο κόμμα VMRO-DPMNE κατέγραψε συντριπτική νίκη στις βουλευτικές και στις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν χθες Τετάρτη στη Βόρεια Μακεδονία. Σε ό,τι αφορά τις βουλευτικές εκλογές, με καταμετρημένο το 95% των ψήφων, το VMRO-DPMNE συγκεντρώνει ποσοστό 43% και καταλαμβάνει 59 έδρες στη Βουλή των 120 εδρών.

• Το απερχόμενο κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM) καταποντίστηκε, λαμβάνοντας ποσοστό μόλις 15% και εξασφαλίζοντας 19 έδρες.
• Την τρίτη θέση με ποσοστό 14% και 18 έδρες καταλαμβάνει το μεγαλύτερο αλβανικό κόμμα στη Βόρεια Μακεδονία, το DUI του Αλί Αχμέτι.
• Στην τέταρτη θέση με ποσοστό 11% και 13 έδρες έρχεται ο συνασπισμός τεσσάρων αντιπολιτευόμενων αλβανικών κομμάτων με την επωνυμία «Αξίζει».
• Πέμπτο, με ποσοστό 6,8% και έξι έδρες, είναι το εθνικιστικό, φιλορωσικό κόμμα «Αριστερά». Έκτο, με ποσοστό 5,3% και πέντε έδρες το νεοσύστατο κόμμα «Ξέρω» του δημάρχου του Κουμάνοβο, Μάξιμ Ντιμιτρίεφσκι, ο οποίος αποχώρησε πριν από δύο χρόνια από το SDSM.

Στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Βόρεια Μακεδονία τον Ιούλιο του 2020, πρώτο είχε έρθει το SDSM (με επικεφαλής τότε τον Ζόραν Ζάεφ) καταλαμβάνοντας 46 έδρες, ενώ το δεύτερο VMRO-DPMNE είχε εξασφαλίσει 44 έδρες.

• Ταυτόχρονα, στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών που διεξήχθη χθες παράλληλα με τις βουλευτικές εκλογές, η υποψήφια του VMRO-DPMNE Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα συγκέντρωσε ποσοστό 65%, έναντι ποσοστού μόλις 29% που απέσπασε ο υποψήφιος του SDSM και απερχόμενος πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Στέβο Πεντάροφσκι.

Με το αποτέλεσμα αυτό, η 70χρονη Σιλιάνοφσκα εκλέγεται στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα. Είναι η πρώτη γυναίκα που θα αναλάβει πρόεδρος της Δημοκρατίας στην ιστορία της χώρας.

• Ο απερχόμενος πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Πεντάροφσκι δήλωσε ότι τα αποτελέσματα των εκλογών είναι ξεκάθαρα και πως η ιδέα του για πολυεθνική χώρα, πλήρως ενσωματωμένη στις ευρωατλαντικές δομές, δυστυχώς δεν έτυχε υποστήριξης από το εκλογικό σώμα αυτή τη φορά.

Μετά τα μεσάνυχτα, μερικές χιλιάδες υποστηρικτές του VMRO-DPMNE συγκεντρώθηκαν στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων, όπου πανηγύρισαν την επικράτηση του κόμματος στις χθεσινές διπλές εκλογές στη χώρα.

Ο νυν πρόεδρος Στέβο Πενταρόφσκι, που υποστηρίζεται από τους κυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες (SDSM), έχει λάβει προς το παρόν το περίπου 30% των ψηφοφόρων.

Gordana Siljanovska Davkova leads North Macedonia presidential election runoff with 64,13%% of vote with 61.89% of votes processed

— CGTN Europe (@CGTNEurope) May 8, 2024

Για να θεωρηθεί έγκυρος ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών πρέπει το ποσοστό συμμετοχής να ξεπεράσει το 40% (στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών το ποσοστό συμμετοχής κυμάνθηκε κοντά στο 50%). Σε διαφορετική περίπτωση οι προεδρικές εκλογές ακυρώνονται και επαναπροκηρύσσονται. Για τις βουλευτικές εκλογές δεν υπάρχει δεσμευτικό όριο συμμετοχής.

Σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, το ποσοστό συμμετοχής στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών θα ξεπεράσει το 40% και με τον τρόπο αυτό θα εκπληρωθεί η προϋπόθεση για την εγκυρότητα των προεδρικών εκλογών.

Ο Μίτσκοσκι, σε συνέντευξη Τύπου σήμερα στα Σκόπια, υποστήριξε ότι η διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών το συντομότερο δυνατό είναι απαραίτητη προκειμένου, όπως είπε, να σχηματιστεί μία σταθερή κυβέρνηση, ικανή να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.

Ο αρχηγός του VMRO-DPMNE, στην ίδια συνέντευξη Τύπου σήμερα Τετάρτη, αναφερόμενος στη Συμφωνία των Πρεσπών παραδέχθηκε ότι αποτελεί πραγματικότητα, η οποία όμως δεν αρέσει στον ίδιο και θα ήθελε να την αλλάξει αν έρθει στην εξουσία, όμως αν αυτή δεν γίνεται σεβαστή θα υπάρξουν προβλήματα.

«Μας αρέσει αυτή η πραγματικότητα; Όχι δεν μας αρέσει, σας λέω ότι δεν μας αρέσει. Όμως εάν αυτή η πραγματικότητα δεν γίνει σεβαστή στο πλαίσιο της διοικητικής λειτουργίας των θεσμικών οργάνων του κράτους, τότε θα έχουμε πρόβλημα με άλλες περιπτώσεις – με την εισαγγελία, τη δικαιοσύνη κλπ. Εάν με ρωτάτε αν θα εργαστούμε προκειμένου αυτή την πραγματικότητα, μία μέρα που θα έχουμε την ευκαιρία να την αλλάξουμε, σας λέω ναι θα εργαστούμε να την αλλάξουμε. Αλλά στην παρούσα φάση αυτή είναι η πραγματικότητα στην οποία λειτουργούμε όλοι εμείς ως πολίτες της ‘Μακεδονίας’ και αυτή η πραγματικότητα είναι τόσο οδυνηρή, ταπεινωτική για όλους εμάς που νιώθουμε τη ‘Μακεδονία’ και μόνο τη ‘Μακεδονία’ ως πατρίδα μας» ανέφερε ο Μίτσκοσκι, κληθείς να απαντήσει εάν το VMRO-DPMNE θα σεβαστεί τη Συμφωνία των Πρεσπών σε περίπτωση που έρθει στην εξουσία.

Ο Μίτσκοσκι ανέφερε ότι υποστηρικτές του εθνικιστικού αυτού κόμματός θα αποκλείσουν αύριο το απόγευμα για δύο ώρες τρεις κεντρικούς δρόμους των Σκοπίων και πως οι διαμαρτυρίες αυτές θα συνεχιστούν και όλες τις επόμενες ημέρες.

Ο Μίτσκοσκι ισχυρίστηκε ότι διαθέτει πληροφορίες από » διπλωματικές πηγές» πως ο πρωθυπουργός της χώρας Ζόραν Ζάεφ και ο εκπρόσωπος της Βόρειας Μακεδονίας στις διαπραγματεύσεις με την Βουλγαρία, Βλάντο Μπούτσκοφσκι διαπραγματεύονται με τη Σόφια ζητήματα που άπτονται της «μακεδονικής εθνικής ταυτότητας, γλώσσας και πολιτισμού» και πως φέρονται διατεθειμένοι να υποκύψουν στους βουλγαρικούς όρους.