Είκοσι κράτη από όλες της ηπείρους και όλες τις γεωγραφικές ομάδες της UNESCO πήραν το λόγο για να υποστηρίξουν την επιστροφή και επανένωση των γλυπτών του Παρθενώνα στον τόπο που ανήκουν.

Δημιουργήθηκε έτσι μια μεγάλη ηθική και πολιτική πίεση στο Λονδίνο να προχωρήσει επιτέλους με την απαραίτητη πολιτική βούληση  σε αποτελεσματική συζήτηση με την Ελλάδα για την επανένωση των κλεμένων και βανδαλισμένων από τον Έλγιν γλυπτών.

Μοναχικό απόγευμα

Η Βρετανική αντιπροσωπία πέρασε ένα πολύ μοναχικό απόγευμα καθώς δεν υπήρξε ούτε μια χώρα να υποστηρίξει τις έωλες και κουραστικά επαναλαμβανόμενες νομικίστικες κατασκευές της που αγνόησαν τόσο το θεσμικό πλαίσιο όσο και τις θεμελειώδεις αρχές και αξίες της UNESCO. Η ελληνική αντιπροσωπία στη συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής της UNESCO έκανε εξαιρετική δουλειά προετοιμασίας καθώς και παρουσίασης των ελληνικών θέσεων, αποτέλεσμα στενής συνεργασίας ΥΠΕΞ, ΥΠΠΟ και Μουσείου Ακρόπολης.

Μεταξύ των κρατών που υποστήριξαν ιδιαίτερα δυνατά τις ελληνικές θέσεις ήταν: η Αίγυπτος, η Βραζιλία, η Ιταλία, η Κίνα, η Κύπρος, ο Λίβανος, η Νιγηρία, η Τσεχία  και η Τουρκία με μια ξεκάθαρη παρέμβαση που έλεγε ότι ο Έλγιν δεν είχε καμμία εξουσιοδότηση να κάνει ό,τι έκανε, απλώς γιατί το «φιρμάνι» με το οποίο, ισχυρίζονται οι Βρετανοί, ότι του έδωσε τη σχετική άδεια ο Σουλτάνος απλώς δεν υπάρχει.

Ζήτησαν μάλιστα από τους Άγγλους να σταματήσουν πλέον να το επικαλούνται. Άλλωστε η Βρετανική πλευρά ουδέποτε το παρουσίασε. Διακόσια χρόνια τώρα….

Η ημερίδα ανέδειξε τη συστηματική προσπάθεια του υπουργείου Πολιτισμού, τα τελευταία χρόνια, για την κάλυψη ενός χρόνιου κενού: την κατάρτιση ολοκληρωμένων Διαχειριστικών Σχεδίων για τα 20 ελληνικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Τα εν λόγω σχέδια αποτελούν πλέον τον «οδικό χάρτη» για τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενσωματώνοντας σύγχρονες προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή μετάβαση.

«Τα Διαχειριστικά Σχέδια δεν αποτελούν απλώς θεσμική υποχρέωση, αλλά το βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της οικουμενικής αξίας των μνημείων μας και μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης. Η κατάρτιση και η εφαρμογή τους σηματοδοτεί πρωτίστως μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος. Από τη διαχείριση της καθημερινότητας περνάμε στον στρατηγικό σχεδιασμό. Από την αποσπασματικότητα στη συνεκτική και ολιστική αντιμετώπιση. Από την παθητική προστασία στη δυναμική και βιώσιμη διαχείριση» επεσήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανοίγοντας τις εργασίες της ημερίδας και πρόσθεσε: «Πρόκειται για μια σύνθετη και απαιτητική διαδικασία, που προϋποθέτει, εκτός από πολιτική βούληση, επιστημονική επάρκεια, διατομεακή συνεργασία και διοικητική συνέχεια. Πέρα από το θεσμικό πλαίσιο της UNESCO, τα σχέδια αυτά αποτελούν κινητήριο δύναμη ωρίμασης έργων, καθώς η ύπαρξή τους καθιστά τα μνημεία επιλέξιμα για χρηματοδοτήσεις από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Παράλληλα, θωρακίζουν την πολιτιστική κληρονομιά απέναντι στην κλιματική κρίση και τις πιέσεις του τουρισμού, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την πολιτιστική μας κληρονομιά και να την εντάξουμε στον πυρήνα μιας βιώσιμης αναπτυξιακής στρατηγικής».

Ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης δήλωσε: «Καρπός της υποδειγματικής συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Ηπείρου υπήρξε η ένταξη του Ζαγορίου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ένα επίτευγμα που αναδεικνύει την πολιτιστική μας κληρονομιά. Μέσα από προγραμματικές συμβάσεις, υλοποιούμε έργα που στο παρελθόν φάνταζαν ακατόρθωτα, όπως η ανάδειξη της Νικόπολης και η απομάκρυνση της εθνικής οδού από τον αρχαιολογικό χώρο. Η σύμπνοια μεταξύ Πολιτείας και Αυτοδιοίκησης παράγει απτά αποτελέσματα, ενισχύοντας την ευθύνη μας για τη διαφύλαξη του ιστορικού πλούτου της Ηπείρου».

Από την πλευρά του, ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής σημείωσε: «Η ένταξη της Παλιάς Πόλης της Κέρκυρας στην UNESCO υπήρξε ένα όραμα που δικαιώθηκε, παρά τις αρχικές προκλήσεις. Σήμερα, η κοινωνία αναγνωρίζει ότι η θωράκιση των μνημείων αποτελεί εγγύηση για την τοπική οικονομία και το μέλλον. Με “πυξίδα” τον Φορέα Διαχείρισης και τη στενή συνεργασία Υπουργείου, Περιφέρειας και Δήμου, υλοποιούμε ήδη έργα ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ. Η συνέργεια αυτή είναι το μοναδικό εργαλείο που μπορεί να διασφαλίσει την παγκόσμια ακτινοβολία των μνημείων μας».

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκε η πρόοδος του έργου, το οποίο χρηματοδοτήθηκε με 1,4 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2014-2020. Εντός του τρέχοντος έτους ολοκληρώνονται τα Σχέδια Διαχείρισης για εμβληματικούς χώρους, όπως η Ακρόπολη των Αθηνών, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος και ο Μυστράς. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η θεσμοθέτηση της διαδικασίας μέσω σχετικής προσθήκης στον Αρχαιολογικό Νόμο (4858/2021), ώστε ηύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου να καταστεί υποχρεωτική για κάθε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο της χώρας.

ΚλείσιμοΙδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καινοτομία, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, προχωρά στη δημιουργία μιας εξελιγμένης γνωσιακής υποδομής. Με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων (LLM), τα στελέχη των υπηρεσιών θα έχουν πρόσβαση σε έγκυρη, ψηφιοποιημένη πληροφορία για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Στη συνέχεια, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη ανέλυσε το διεθνές θεσμικό πλαίσιο, ενώ ταυτόχρονα αναφέρθηκε στο πολιτιστικό τοπίο του Ζαγορίου ως μία από τις πλέον πρόσφατες και επιτυχημένες ελληνικές εγγραφές στον Κατάλογο της UNESCO (2023). Αντίστοιχα, η προϊσταμένη του Τμήματος Εποπτείας Ελληνικών και Αλλοδαπών Επιστημονικών Ιδρυμάτων και Συντονισμού Θεμάτων Διεθνών Συνεργασιών και Οργανισμών Κωνσταντίνα Μπενίσση εστίασε στην ανάδειξη των οικοδομημάτων της ρωμαϊκής περιόδου, η οποία προσδίδει νέα δυναμική στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας.

Η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων Τζούλια Παπαγεωργίου παρουσίασε τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αποκατάστασης και προσβασιμότητας καθώς και τις νέες εκθεσιακές υποδομές στον Μυστρά, που αναδεικνύουν το Παλάτι των Δεσποτών σε πυρήνα του αρχαιολογικού χώρου.

Το παρών στην ημερίδα έδωσαν επίσης,  γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ Γιώργος Διδασκάλου, οι δήμαρχοι Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης, Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης, Ζαγορίου Γιώργος Σουκουβέλος, Δελφών Παναγιώτης Ταγκαλής, Μυκόνου Χρήστος Βερώνης, Επιδαύρου Αναστάσιος Χρόνης και Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος, οι αντιπεριφερειάρχες Πολιτισμού Κρήτης Γεωργία Μηλάκη και Δυτικής Ελλάδας Παναγιώτης Μπράμος και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, το υπουργείο Πολιτισμού, συμμετέχει στον εορτασμό για την ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου, ως Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής Γλώσσας, με αυτή την έκθεση στην οποία εικονογραφείται το ταξίδι της ελληνικής γλώσσας και της γραφής, στη μακραίωνη ιστορία, μέσα από επιλεγμένα κείμενα, πλούσιο εποπτικό υλικό και αντίγραφα αρχαίων έργων. Η ελληνική γλώσσα αναδεικνύεται, ως η αρχαιότερη ζωντανή γλώσσα της Ευρώπης, η οποία επί 4.000 χρόνια αδιάλειπτα εξελίσσεται, αποτελώντας μέσο επικοινωνίας και έκφρασης και βασικό συντελεστή του ελληνικού πολιτισμού.

Χάρη στον λεξιλογικό της πλούτο, τη σαφήνεια, τη στέρεη δομή και την ευλύγιστη συνθετότητα που τη διακρίνουν, έγινε φορέας κοινωνικών, πολιτικών και πολιτειακών εννοιών. Εξέφρασε σύνθετους φιλοσοφικούς στοχασμούς και υπαρξιακές αναζητήσεις του ανθρωπίνου πνεύματος, όπως αποτυπώθηκαν στο αρχαίο δράμα, την ποίηση, την πεζογραφία. Αποτέλεσε τη βάση της Δημοκρατίας, το εργαλείο της επιστημονικής ορολογίας, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας διανόησης.

«Η έκθεση που διοργανώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού για να σηματοδοτήσει τον εορτασμό της 9ης Φεβρουαρίου, ως παγκόσμια ημέρα της ελληνικής γλώσσας, είναι εμπνευσμένη από τον έξοχο στίχο του νομπελίστα Οδυσσέα Ελύτη, στο ποίημά του ”Άξιον Εστί”. Αποτελεί ένα συνοπτικό πανόραμα του ταξιδιού της ελληνικής γλώσσας, στην Ιστορία. Μιας γλώσσας, που ομιλείται και γράφεται ακατάπαυστα, εδώ και τέσσερις χιλιετίες, αποτελώντας την παλαιότερη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, με γραπτά τεκμήρια», ανέφερε, μεταξύ άλλων, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Όπως προσέθεσε, «στο πέρασμα των αιώνων, η ελληνική γλώσσα εξελίχθηκε για να καταλήξει στην κοινή νεοελληνική, που αρδεύεται, διαρκώς και γόνιμα, από τις παλαιότερες μορφές της… Στις απαρχές της, η ελληνική υπήρξε το αυθεντικό ετυμολογικό αρχέτυπο για τη γένεση του ευρωπαϊκού λόγου. Μετεξέλιξε δημιουργικά το αλφάβητο, το οποίο δανείστηκε από τους Φοίνικες, το οποίο με τη σειρά του γέννησε το λατινικό αλφάβητο, το πιο διαδομένο σύστημα γραφής παγκοσμίως. Το ίδιο ισχύει και για την εσωτερική δομή της ελληνικής, με την ορθογραφία, τη φωνητική, τη γραμματική και το συντακτικό της, ακόμη και με τα ιδιώματα και τις διαλέκτους της, αποτελώντας το θεμέλιο για τις περισσότερες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες.

»Στη διαχρονία της, η ελληνική χειραφετήθηκε από εκείνους οι οποίοι τη μιλούσαν για να γίνει οικουμενική κληρονομιά. Η ακτινοβολία της έγκειται στην εδραίωσή της ως ιδανικού οχήματος για την έκφραση και την ενσάρκωση των προϊόντων της ανθρώπινης διάνοιας. Έχει κυρίαρχη θέση στις επιστήμες, τα γράμματα και τις κατακτήσεις της τεχνικής, καθώς δανείζει όχι μόνο όρους και λέξεις, αλλά αποτελεί το υπόβαθρο για τη βέλτιστη οργάνωση και συστηματοποίηση ιδεών, υποθέσεων και θεωριών. Η ελληνική γλώσσα, ήδη, από τα έπη του Ομήρου και του Ησιόδου, αποτελεί έκτυπο παράδειγμα της οργανικής σύνδεσης γλώσσας και πολιτισμού.

»Η παράδοση της προφορικότητας ταξίδεψε στις χιλιετίες για να δώσει έξοχα δείγματα γραμματείας. Έφτασε, ως τα νεότερα χρόνια, δημιουργώντας έξοχα ποιητικά δείγματα με τα ελληνικά δημοτικά τραγούδια, καταδεικνύοντας τη σημασία της στην εξέλιξη, τη διάσωση και την άνθιση τόσο του υλικού όσο και του άυλου πολιτισμού».

Η έκθεση σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Επιγραφικό Μουσείο. Παρουσιάζεται, για πρώτη φορά στο κοινό, στους χώρους της UNESCO και ακολούθως θα περιοδεύσει σε χώρους εκπαίδευσης και πολιτισμού, ανά τον κόσμο.

Μετά την τέλεση των εγκαινίων, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, συμμετείχε στην εκδήλωση, που οργάνωσε η Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπία στην UNESCO, υπό τον Γιώργο Κουμουτσάκο, αφιερωμένη, επίσης, στην ελληνική γλώσσα. Η εκδήλωση περιελάμβανε αναγνώσεις και απαγγελίες κειμένων από την αρχαία ελληνική γραμματεία και τη σύγχρονη λογοτεχνία, καθώς και ερμηνεία τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζηδάκι, του Διονύση Σαββόπουλου.

Στον χαιρετισμό της η Λίνα Μενδώνη ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η ελληνική γλώσσα, ο άνθρωπος, η θάλασσα… Για κοιτάξετε πόσο θαυμάσιο πράγμα είναι να λογαριάζει κανείς πως, από την εποχή που μίλησε ο Όμηρος ως τα σήμερα, μιλούμε, ανασαίνουμε και τραγουδούμε με την ίδια γλώσσα. Κι αυτό δε σταμάτησε ποτέ, είτε σκεφτούμε την Κλυταιμνήστρα που μιλά στον Αγαμέμνονα είτε την Καινή Διαθήκη είτε τους ύμνους του Ρωμανού και τον Διγενή Ακρίτα είτε το Κρητικό Θέατρο και τον Ερωτόκριτο είτε το δημοτικό τραγούδι. Είναι κείμενο του νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη, το 1941. Αυτό είναι το τετράκις χιλιετές σύμπαν της ελληνικής γλώσσας. Αυτή είναι η οργανική σύνδεση, όλων ημών, των σημερινών Ελλήνων, με τη βαθιά και τεράστια παράδοση, αλλά και με τη ζώσα γλώσσα μας.

»Στη διαχρονία της, η ελληνική εξελίχθηκε σε γλώσσα οικουμενική, που κληρονομείται και κληροδοτείται από το έθνος των Ελλήνων στο ανθρώπινο γένος. Όχι μόνο, διότι έχει να επιδείξει στα γραπτά της μνημεία ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα του ανθρώπινου πολιτισμού. Όχι μόνο, γιατί μπόλιασε το λεξιλόγιο άλλων γλωσσών, που το εγκολπώθηκαν γόνιμα για να δημιουργήσουν και να εκφράσουν τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρώπινης διάνοιας, στην τεχνική, στις επιστήμες, στα γράμματα. Αλλά γιατί, η ελληνική ενέκλεισε και διέδωσε στα πέρατα της υφηλίου διαιώνιες αξίες, που έμελλε να εδραιωθούν ως το θεμέλιο του Πολιτισμού και της Δημοκρατίας. Αξίες που δεν έπαψαν για αιώνες να επιβάλλονται, αλλά και να κλονίζονται. Η υπεράσπισή τους αποτελεί, και σήμερα, ύψιστο καθήκον μας».

Στο περιθώριο της εκδήλωσης η Λίνα Μενδώνη είχε συνάντηση με τον Γενικό Διευθυντή της UNESCO Khaled El-Enany και την Υφυπουργό Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας Λίνα Κασσιανίδου.

«Τη νύχτα της 24ης Ιανουαρίου, χώροι εντός του Εθνικού Αποθέματος Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, που είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, υπέστησαν ζημιές έπειτα από μαζική επίθεση ρωσικών πυραύλων και drones εναντίον του Κιέβου», υπογράμμισε το υπουργείο σε ανακοίνωσή του.

Kyiv Pechersk Lavra was damaged by the Russian attack on Kyiv on January 24th – for the first time since WWII.

Windows and doors were blown out, some decorations damaged. Lavra is on the UNESCO Heritage list.

Russia believes the Lavra to be the center of "Russian Orthodoxy" and… https://t.co/IYUd3ALVLd pic.twitter.com/qFPFBZKk8E

— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) January 26, 2026

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η πρόσοψη, πόρτες και παράθυρα δύο κτιρίων, συμπεριλαμβανομένης μιας εκκλησίας, επλήγησαν και σύντομα θα πραγματοποιηθεί τεχνική επιθεώρηση για την «αξιολόγηση των δομών τους».

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022, «1.640 μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς και 2.446 χώροι πολιτιστικής υποδομής έχουν υποστεί ζημιές», σημείωσε το υπουργείο.

Η Λαύρα των Σπηλαίων, διάσημη για τους χρυσούς τρούλους της, απασχόλησε τα μέσα ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια μετά την εκδίωξη των μοναχών του μοναστηριού, οι οποίοι κατηγορήθηκαν για δεσμούς με τη Μόσχα.

Ο ηγούμενός της τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και στη συνέχεια φυλακίστηκε για λίγο πριν αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση.

Οι αεροπορικές επιδρομές του Σαββάτου το βράδυ άφησαν τουλάχιστον έναν νεκρό και 27 τραυματίες, ενώ αντιπροσωπείες της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ βρίσκονταν στο Άμπου Ντάμπι για συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο κ. Τραμπ υπέγραψε χθες Τετάρτη εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο δίνει διαταγή οι ΗΠΑ να αποσυρθούν από 66 διεθνείς οργανισμούς, ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος μέσω X.

Η αμερικανική προεδρία διευκρίνισε πως ανάμεσά τους είναι 31 οργανισμοί που ανήκουν στο σύστημα του ΟΗΕ.

Αφότου επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, πριν από σχεδόν έναν χρόνο, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος εφαρμόζει το όραμά του, που συνοψίζεται στη φράση «πρώτα η Αμερική».

Όπως και κατά την πρώτη του θητεία, αποφάσισε να αποσύρει τις ΗΠΑ, πέρα από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, από την UNESCO, την εκπαιδευτική, επιστημονική και επιμορφωτική οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία είχε επιστρέψει η Ουάσιγκτον επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Ακόμη, «βρόντηξε την πόρτα» στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η κυβέρνηση Τραμπ μείωσε επίσης δραστικά την αμερικανική βοήθεια στο εξωτερικό, ακρωτηριάζοντας έτσι τους προϋπολογισμούς διάφορων υπηρεσιών του ΟΗΕ, που αναγκάστηκαν κατά συνέπεια να μειώσουν τις δραστηριότητές τους, όπως ιδίως η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα.

Και, στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης τον Σεπτέμβριο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ευρεία επίθεση εναντίον του ΟΗΕ.

ΕΕ: Η αποχώρηση των ΗΠΑ από συνθήκη αναφοράς για το κλίμα είναι «λυπηρή»

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCC, CNUCC), μια συνθήκη αναφοράς για το κλίμα, είναι «λυπηρή», αντέδρασε σήμερα ο αρμόδιος για το κλίμα ευρωπαίος επίτροπος Βόπκε Χούκστρα, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ.

«Η UNFCC είναι ο πυλώνας της παγκόσμιας δράσης υπέρ του κλίματος. Συνασπίζει χώρες για να στηρίξουν τη δράση για το κλίμα, να μειώσουν τις εκπομπές, να προσαρμοσθούν στην κλιματική αλλαγή και να παρακολουθούν τις προόδους που σημειώνονται. Η απόφαση που ελήφθη από τη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο και δεύτερη χώρα σε εκπόμπές αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως να αποσυρθεί από αυτή τη σύμβαση είναι λυπηρή και ατυχής», έγραψε ο ευρωπαίος επίτροπος στο δίκτυο LinkedIn.

Μια προκαταρκτική αξιολόγηση της UNESCO ενέκρινε την ένταξη της ιταλικής κουζίνας στους καταλόγους «Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς» της υπηρεσίας και η τελική απόφαση αναμένεται αύριο Τετάρτη.

Η υποψηφιότητα, που τέθηκε τον Μάρτιο του 2023 από τα υπουργεία Γεωργίας και Πολιτισμού της Ιταλίας, παρουσιάζει την ιταλική κουζίνα – από ζυμαρικά και πίτσα μέχρι ριζότο και κανόλι – ως μια κοινωνική τελετουργία που συνδέει οικογένειες και κοινότητες.

«Δεν υπάρχει ενιαία ιταλική κουζίνα, αλλά ένα μωσαϊκό τοπικών εκφραστικών ποικιλομορφιών», δήλωσε η κυβέρνηση.

Από το οσομπούκο της Λομβαρδίας — κοκκινιστό μοσχαρίσιο μπούτι γαρνιρισμένο με γκρεμολάτα, δηλαδή πράσινη σάλτσα από μυρωδικά–μέχρι το “ορεκιέτε με φύλλα γογγυλιού” της Απουλίας (δηλαδή ζυμαρικά σε σχήμα αυτιού με χόρτα γογγυλιού), κάθε περιοχή παρουσιάζει την ιταλική βιοποικιλότητα και δημιουργικότητα, ανέφερε η ίδια πηγή.

Πολιτιστικό και οικονομικό αποτύπωμα

Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει υποστηρίξει την προσπάθεια, χαρακτηρίζοντας την ιταλική κουζίνα σύμβολο «πολιτισμού, ταυτότητας, παράδοσης και δύναμης».

Ομάδες του κλάδου εκτιμούν ότι η αναγνώριση από την UNESCO θα μπορούσε να ενισχύσει τον τουρισμό έως και κατά 8% σε δύο χρόνια, προσθέτοντας 18 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις. Η ιταλική κουζίνα συνδέει επίσης 59 εκατομμύρια κατοίκους με έως και 85 εκατομμύρια άτομα ιταλικής καταγωγής παγκοσμίως.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ιταλική αγορά υπηρεσιών εστίασης έφτασε τα 251 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ή το 19% της παγκόσμιας αγοράς εστιατορίων, ανέφερε η Deloitte. Ωστόσο, τα προϊόντα απομίμησης στο εξωτερικό κοστίζουν στην Ιταλία περίπου 120 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Κριτική και διάλογος

Ωστόσο, δεν υποστηρίζουν όλοι στην Ιταλία την υποψηφιότητα για ένταξη στους καταλόγους της UNESCO, οι οποίοι ήδη περιλαμβάνουν σχεδόν 800 στοιχεία (που θεωρούνται ότι έχουν εξαιρετική παγκόσμια αξία και χρειάζονται προστασία για τις μελλοντικές γενιές), όπως το ιταλικό τραγούδι όπερας και το κυνήγι τρούφας.

Ο Αλμπέρτο Γκράντι, ιστορικός τροφίμων, χαρακτήρισε την υποψηφιότητα της UNESCO «απλώς μια επιχείρηση μάρκετινγκ» σε συνέντευξή του στον ιστότοπο Mantovauno τον περασμένο μήνα.

Στο βιβλίο του του 2024 «La cucina italiana non esiste» («Δεν υπάρχει ιταλική κουζίναι»), ο Γκράντι υποστηρίζει ότι πολλά πιάτα που θεωρούνται παραδοσιακά, συμπεριλαμβανομένων των ζυμαρικών alla καρμπονάρα, είναι σχετικά σύγχρονες εφευρέσεις επηρεασμένες από ξένους πολιτισμούς.

Τα σχόλια του Γκράντι προκάλεσαν αντιδράσεις από την ένωση αγροτών Coldiretti, η οποία χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς του «σουρεαλιστικές επιθέσεις στην εθνική γαστρονομική παράδοση».

“Η τέχνη της φροντίδας”

Για εστιάτορες όπως η Λουιτίνα Πανταλόνε, ιδιοκτήτρια του ιστορικού Da Sabatino της Ρώμης, μια υποψηφιότητα για την UNESCO που θα προέκυπτε από τη συνάντηση της Τετάρτης στην Ινδία θα αποτελούσε πηγή υπερηφάνειας.

«Η αυθεντική ιταλική κουζίνα πρέπει να προστατεύεται», είπε, ενθυμούμενη τα παιδικά της χρόνια όταν έπλενε πιάτα μαζί με τα αδέρφια της και σημειώνοντας με υπερηφάνεια ότι είναι η τέταρτη γενιά της οικογένειάς της που διευθύνει το εστιατόριο.

Ο βραβευμένος με τρία αστέρια Michelin σεφ Μάσιμο Μποτούρα το συνόψισε: «Η ιταλική κουζίνα είναι ένα αρχαίο, καθημερινό, ιερό τελετουργικό — η τέχνη της φροντίδας και της αγάπης χωρίς να λες λέξη».

Ο 54χρονος Ελ Ενάνι επικράτησε του 69χρονου Εντουάρντ Φιρμίν Ματόκο από τη Δημοκρατία του Κονγκό σε μυστική ψηφοφορία του διοικητικού συμβουλίου της UNESCO, στο οποίο εκπροσωπούνται 58 από τα 194 κράτη μέλη του οργανισμού.

Ο Ελ Ενάνι έλαβε 54 ψήφους, έναντι δύο του Ματόκο, ενώ οι ΗΠΑ δεν συμμετείχαν στην ψηφοφορία, καθώς θα αποχωρήσουν από τον οργανισμό την 31η Δεκεμβρίου 2026.

Η επιλογή του νέου επικεφαλής της UNESCO θα πρέπει να επικυρωθεί από τα υπόλοιπα μέλη κατά τη Γενική Διάσκεψη της 6ης Νοεμβρίου.

Egypt’s Khaled El-Anany Emerges as Front-Runner to Head UNESCO, Potentially Becoming First Arab Leader of the Organization

Egypt’s former Minister of Antiquities, Khaled El-Anany, has emerged as the leading candidate to assume the presidency of the United Nations Educational,… pic.twitter.com/LM01yd7U4B

— ME24 – Middle East 24 (@MiddleEast_24) October 5, 2025

O Χαλίντ Ελ Ενάνι θα διαδεχθεί την Οντρέ Αζουλέ, η οποία συμπληρώνει οκτώ χρόνια στη διεύθυνση της UNESCO. Θα γίνει ο πρώτος επικεφαλής της UNESCO από αραβική χώρα και μόλις ο δεύτερος Αφρικανός, μετά τον Αμαντού Μαχτάρ Εμπόου από τη Σενεγάλη.

Σύμφωνα με την εκπρόσωπο Τάμι Μπρους: «Η UNESCO εργάζεται για την προώθηση διχαστικών κοινωνικών και πολιτιστικών αιτιών και διατηρεί μια υπερβολικά μεγάλη έμφαση στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, μια παγκοσμιοποιημένη, ιδεολογική ατζέντα για τη διεθνή ανάπτυξη που έρχεται σε αντίθεση με την εξωτερική μας πολιτική «Πρώτα η Αμερική»».

Η κίνηση αυτή αποτελεί πλήγμα για τον παγκόσμιο οργανισμό με έδρα το Παρίσι, ο οποίος ιδρύθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο για την προώθηση της ειρήνης μέσω της διεθνούς συνεργασίας στην εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό.

Η απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο της δεύτερης θητείας του προέδρου να αποσύρει τις ΗΠΑ από μια σειρά παγκόσμιων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), της διακοπής της χρηματοδότησης προς την παλαιστινιακή υπηρεσία αρωγής Unwra και της αποχώρησης από το συμβούλιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στο πλαίσιο αναθεώρησης της συμμετοχής των ΗΠΑ σε οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών.

Ωστόσο, αξιωματούχοι στην έδρα της Unesco στο Παρίσι είχαν προετοιμαστεί για μια πιθανή αποχώρηση των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Τραμπ. Οι ΗΠΑ παρέχουν περίπου το 8% του συνολικού προϋπολογισμού του οργανισμού, καθιστώντας τον οικονομικό αντίκτυπο της αποχώρησης της Ουάσινγκτον λιγότερο σοβαρό από ό,τι για άλλους οργανισμούς, όπως ο ΠΟΥ, του οποίου οι ΗΠΑ είναι μακράν ο μεγαλύτερος οικονομικός υποστηρικτής.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την UNESCO – η οποία υποστηρίζει αφυπνισμένες, διχαστικές πολιτιστικές και κοινωνικές δράσεις που είναι εντελώς αντίθετες με τις πολιτικές κοινής λογικής για τις οποίες ψήφισαν οι Αμερικανοί τον Νοέμβριο», δήλωσε η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, στην New York Post.

Η Unesco, ο Εκπαιδευτικός, Επιστημονικός και Πολιτιστικός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, είναι περισσότερο γνωστή για τον χαρακτηρισμό μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως το Γκραν Κάνυον στις Ηνωμένες Πολιτείες και η αρχαία πόλη Παλμύρα στη Συρία. Διαθέτει όμως και ένα μεγάλο πολιτιστικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου.

Η Ουάσινγκτον αποσύρθηκε για πρώτη φορά το 1983 υπό τον Ρόναλντ Ρίγκαν, η κυβέρνηση του οποίου δήλωσε ότι ο παγκόσμιος οργανισμός είχε αντιδυτική προκατάληψη και «έχει πολιτικοποιήσει υπερβολικά σχεδόν κάθε θέμα με το οποίο ασχολείται». Οι ΗΠΑ επανεντάχθηκαν στη συνέχεια υπό τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους το 2003, με τον Λευκό Οίκο να δηλώνει ευχαριστημένος με τις μεταρρυθμίσεις της UNESCO.

Στη συνέχεια, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από την UNESCO το 2017, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του ως πρόεδρος. Η κυβέρνησή του επικαλέστηκε αυτό που χαρακτήρισε «αυξανόμενες οφειλές, την ανάγκη για θεμελιώδη μεταρρύθμιση στον οργανισμό και τη συνεχιζόμενη αντι-ισραηλινή προκατάληψη».

Οι ΗΠΑ επέστρεψαν στην UNESCO το 2023 υπό τον Τζο Μπάιντεν. Η κυβέρνηση Μπάιντεν δήλωσε ότι ήταν ζωτικής σημασίας να επανενταχθούν προκειμένου να αντιμετωπιστεί η «κινεζική επιρροή». Η Κίνα είχε γίνει ο μεγαλύτερος οικονομικός υποστηρικτής του οργανισμού κατά την απουσία της Ουάσινγκτον. Ως προϋπόθεση για την επανεισδοχή, οι ΗΠΑ συμφώνησαν να πληρώσουν περίπου 619 εκατομμύρια δολάρια σε απλήρωτες οφειλές και να συνεισφέρουν σε προγράμματα που υποστηρίζουν πρωτοβουλίες πρόσβασης στην εκπαίδευση στην Αφρική, τη μνήμη του Ολοκαυτώματος και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Το γεγονός αυτό συνιστά την διεθνή αναγνώριση της εξέχουσας οικουμενικής αξίας των έξι εξαιρετικά σημαντικών αρχαιολογικών χώρων της Κρήτης -της Κνωσού, της Φαιστού, των Μαλίων, της Ζάκρου, της Ζωμίνθου και της Κυδωνίας- που συγκρότησαν τη σειριακή υποψηφιότητα. Ταυτόχρονα, αποτελεί δέσμευση για την Ελλάδα να διατηρήσει και να προστατεύσει αλώβητες τις πολιτιστικές αξίες των σημαντικών αυτών μνημειακών συνόλων.

Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς, βασιζόμενη και στην αξιολόγηση του αρμόδιου συμβουλευτικού οργάνου της, ICOMOS, αναγνώρισε την Εξέχουσα Οικουμενική Αξία των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων, την αυθεντικότητα και την ακεραιότητα του αγαθού, καθώς και την ύπαρξη ισχυρού πλαισίου προστασίας και δομημένου Σχεδίου Διαχείρισής του, συστατικά απαραίτητα της εγγραφής στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Την ευθύνη της συγκρότησης του φακέλου της υποψηφιότητας ανέλαβε η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων Κρήτης και την δυναμική υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης. Για την αρχαιολογική τεκμηρίωση του φακέλου πολύτιμη ήταν η συνδρομή των Ξένων Αρχαιολογικών Σχολών και των διευθυντών των συστηματικών ανασκαφικών ερευνών, που δραστηριοποιούνται στην Κρήτη. Το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, διά του Τμήματος Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας συνέβαλε τα μέγιστα στην τεκμηρίωση των κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ η πανεπιστημιακή κοινότητα συνεισέφερε δαψιλώς στην τεκμηρίωση εξειδικευμένων θεμάτων της μινωικής αρχαιολογίας.

Ο φάκελος εμπλουτίστηκε με πλήθος στοιχείων που πολύ πρόθυμα παρείχαν φορείς και Υπηρεσίες της τοπικής αυτοδιοίκησης, εξωτερικοί συνεργάτες και εμπειρογνώμονες, ενώ ιδιαίτερα σημαντική ήταν η συμβολή του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ως προς την κατάρτιση σχεδίων αντιμετώπισης κινδύνων, με τα οποία εμπλουτίστηκε το Διαχειριστικό Σχέδιο. Επιπλέον, σε άριστη συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης εκπονήθηκε στρατηγική, «Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ) «Πολιτιστικές Διαδρομές Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων», με κύριο αντικείμενο την αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών στα μινωικά ανακτορικά κέντρα.

• Στην αναγνώριση της οικουμενικής αξίας του Μινωικού πολιτισμού από την ΟΥΝΕΣΚΟ, αναφέρεται, με ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Με τη σημερινή απόφαση της 47ης συνόδου της επιτροπής παγκόσμιας κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ, αναγνωρίζεται διεθνώς η εξέχουσα οικουμενική αξία του Μινωικού πολιτισμού. Ενός από τους λαμπρότερους του προϊστορικού Αιγαίου, που γεννήθηκε στην Κρήτη για να αποτελέσει ρίζα της ευρωπαϊκής σκέψης και αισθητικής» σημειώνει ο πρωθυπουργός.

«Έτσι, η αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία, όπως και ο μίτος της Αριάδνης επιστρέφουν από την αρχαία ελληνική μυθολογία στη σύγχρονη ζωή, μεταφέροντας τα διαχρονικά της μηνύματα. Με πρώτο ανάμεσά τους, το δίδαγμα του διαρκή αγώνα για ελευθερία και πρόοδο του ανθρώπου» προσθέτει.

Ο πρωθυπουργός επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτή, που χαροποιεί κάθε Ελληνίδα και Έλληνα, είναι το επιστέγασμα μιας πολύχρονης και επίμονης συλλογικής προσπάθειας, στην οποία αξίζει να θυμηθούμε ότι συμμετείχε με πάθος και η αείμνηστη Μαριάννα Βαρδινογιάννη. «Πρόκειται για μία δικαίωση που τιμά τη μνήμη της», τονίζει.

Επίσης, ο πρωθυπουργός συγχαίρει το υπουργείο Πολιτισμού και τη μόνιμη αντιπροσωπεία μας στην ΟΥΝΕΣΚΟ, καθώς και την περιφέρεια Κρήτης και όλους τους φορείς που συνεργάστηκαν, προετοιμάζοντας τον φάκελο της υποψηφιότητας. «Σε δύσκολους καιρούς, ένας ακόμη ευγενής στόχος της χώρας μας έγινε πραγματικότητα!» αναφέρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

• Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρούσα κατά την αναγγελία της εγγραφής, κατά την ολοκλήρωση της διαδικασίας της εγγραφής, έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Σήμερα είναι μια μέρα ορόσημο για την πατρίδα μας, για τον ελληνικό λαό, για την Κρήτη, για τον Πολιτισμό στη μακρά ιστορική του διάρκεια. Με την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ο μινωικός πολιτισμός, ένας από λαμπρότερους πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου αναγνωρίζεται και καθιερώνεται παγκοσμίως. Τα εντυπωσιακά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα των μινωικών ανακτορικών συγκροτημάτων, που σώζονται σε όλη την Κρήτη, αποτελούν τους αυθεντικούς εκφραστές αυτού του πολιτισμού.

Τα ανάκτορα δεν ήταν μόνο διοικητικά και οικονομικά κέντρα. Ήταν κέντρα πολιτισμού, τέχνης και τεχνολογικής καινοτομίας. Δημιουργήματα υψηλής τέχνης και αισθητικής, μνημειακής αρχιτεκτονικής, με ανεπτυγμένο σύστημα γραφής και διοίκησης, και με ισχυρές εμπορικές και πολιτισμικές επαφές με τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανάδειξη του Μινωικού πολιτισμού μάς επιτρέπει να κατανοούμε καλλίτερα τις απαρχές του ευρωπαϊκού πολιτισμικού γίγνεσθαι, καθιερώνοντας την Κρήτη ως κοιτίδα πολιτισμού παγκόσμιας σημασίας. Ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου όλους όσους συνετέλεσαν σε αυτή την επιτυχία της χώρας μου. Τους θεσμικούς εκπροσώπους της UNESCO και του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς -και ιδιαίτερα τον Διευθυντή του Lazare Eloundou- το Υπουργείο Εξωτερικών και τη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία -τον επικεφαλής της Γιώργο Κουμουτσάκο- την Περιφέρεια Κρήτης και προσωπικά τον Σταύρο Αρναουτάκη, και φυσικά, τους συνεργάτες μου στο Υπουργείο Πολιτισμού -στα πρόσωπα της Διευθύντριας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Έλενας Κουντούρη, της τμηματάρχου Ντίνας Μπενίση και του Διευθυντή Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμη Βλαχούλη – και τους αντιπροσώπους μας στην Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς -στο πρόσωπο της Ευγενίας Γερούση. Χάρη στη σκληρή δουλειά τους, την μακρά εμπειρία τους, τη γνώση και την αφοσίωσή τους, σήμερα γίναμε όλοι εξαιρετικά περήφανοι».

«Μια κίνηση υψηλού συμβολισμού για τη γλώσσα μας, που είναι ταυτόχρονα γλώσσα της φιλοσοφίας, της λογοτεχνίας, των τεχνών και των επιστημών», συμπλήρωσε.

Ο κ. Ανδρουλάκης εξέφρασε τη χαρά του για το γεγονός ότι στις 18 Μαΐου 2024 το ΠΑΣΟΚ πρωτοστάτησε σε αυτό το εθνικό χρέος, παίρνοντας την πρωτοβουλία να ζητήσει την έκδοση ομόφωνου ψηφίσματος της Βουλής και την υποβολή σχετικού αιτήματος προς την UNESCO.