Όπως επισημαίνει η ΤτΕ, «προσφάτως, διατυπώθηκε η πρόταση για περαιτέρω επιτάχυνση της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου, ώστε οι τράπεζες να αρχίσουν να καταβάλλουν φόρο συντομότερα. Αναφέρθηκε, ότι από το 2028, οι τράπεζες θα πρέπει να μην δύνανται να συμψηφίζουν τα φορολογητέα κέρδη τους με τον αναβαλλόμενο φόρο, διαφορετικά θα τους επιβάλλεται έκτακτη εισφορά. Η πρόταση αυτή εγείρει σοβαρά ερωτηματικά ως προς τον τρόπο εφαρμογής της και τις επιπτώσεις στο Ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Σε περίπτωση σημαντικής επιτάχυνσης της απόσβεσης του αναβαλλόμενου φόρου σε σχέση με τα οριζόμενα στο νόμο χρονοδιαγράμματα, οι Ελληνικές τράπεζες θα οδηγούνταν στη διαγραφή του σχετικού αναπόσβεστου υπολοίπου από τον ισολογισμό τους. Αυτό θα προκαλούσε αντίστοιχη μείωση των λογιστικών ιδίων κεφαλαίων και κατ’ επέκταση σημαντικά εποπτικά κεφαλαιακά ελλείμματα, καθώς δεν θα κάλυπταν πλέον τους απαιτούμενους κεφαλαιακούς δείκτες. Αυτό θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, δηλαδή, για την προστασία των καταθέσεων και τη δυνατότητα των τραπεζών να παρέχουν δάνεια στην οικονομία.»

Από το 2025 οι 4 σημαντικές τράπεζες, εφαρμόζουν, για εποπτικούς σκοπούς, επιταχυνόμενη απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου. Ειδικότερα, διενεργούν πρόσθετη εποπτική προσαρμογή, μειώνοντας τα εποπτικά τους κεφάλαια, κατά ποσό ίσο με το 29% της πρόβλεψης διανομής μερίσματος στους μετόχους.

Περαιτέρω η ΤτΕ προειδοποιεί ότι η σημαντική επιδείνωση των οικονομικών μεγεθών των Ελληνικών τραπεζών θα είχε σοβαρό αρνητικό αντίκτυπο και στα επενδυτικά χαρακτηριστικά τους, δυσχεραίνοντας περαιτέρω την προσέλκυση επενδυτικού ενδιαφέροντος για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών (λόγω της διαγραφής του αναβαλλόμενου φόρου), ενώ θα επηρέαζε και τη δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας, καθώς δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν την πιστωτική επέκταση λόγω των κεφαλαιακών ελλείψεων. Η αρνητική επίπτωση θα επεκτεινόταν και πέραν των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς θα επηρεαζόταν η ασφάλεια δικαίου και η επενδυτική εικόνα της χώρας»

Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι η διαρκής επαναφορά του θέματος στον δημόσιο λόγο δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά. «Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα την περίοδο μετά το 2015, αποτέλεσε σημαντικό επίτευγμα των κυβερνήσεων, των εποπτικών αρχών και των διοικήσεων των τραπεζών. Η φερεγγυότητα του τραπεζικού συστήματος αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την οικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα», καταλήγει η ανακοίνωση της ΤτΕ.

Υπενθυμίζεται ότι ο αναβαλλόμενος φόρος προέκυψε από τις μεγάλες ζημίες που υπέστησαν οι τράπεζες κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης, κυρίως από το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων (PSI), και από τις μεγάλες διαγραφές μη εξυπηρετούμενων δανείων. Τις ζημιές αυτές μπορούν, με βάση την ισχύουσα φορολογική νομοθεσία να εκπίπτουν από τα μελλοντικά τους κέρδη σε βάθος χρόνου. Το συγκεκριμένο ποσό του αναβαλλόμενου φόρου που αναγνωρίζεται ως εποπτικό κεφάλαιο αποσβένεται σταδιακά κάθε έτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ελληνικής νομοθεσίας.

Η ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα στη Διοίκηση της Τράπεζας της Ελλάδος και η τρίτη διαδοχική ορκωμοσία του σε υψηλό θεσμικό επίπεδο, ενισχύουν το πλαίσιο συνέχειας στη νομισματική πολιτική και στην εποπτεία του τραπεζικού συστήματος, σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων για την ελληνική οικονομία, την ελληνική χρηματοπιστωτική σταθερότητα, την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό, την τραπεζική αγορά και τη συνολική εικόνα της οικονομίας της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, και παρουσία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, ορκίστηκε σήμερα από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο, ως Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, ο Ιωάννης Στουρνάρας.

Η ανανέωση της θητείας του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) Γιάννη Στουρνάρα για έξι χρόνια ακόμη ανακοινώθηκε στα τέλη του προηγούμενου μήνα. Αυτή είναι η τρίτη φορά που ο κ. Στουρνάρας ορκίζεται ως Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η εκκένωση δεν συνδέεται με απειλή για τοποθέτηση εκρηκτικού μηχανισμού, όπως έχει συμβεί σε παρόμοια περιστατικά στο παρελθόν.

Οι αρχικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανή διαρροή αερίου ή για την ανάγκη διενέργειας επείγοντος τεχνικού ελέγχου, που κρίθηκε αναγκαίος από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ιδρύματος.

Οι αρμόδιες αρχές και τα τεχνικά συνεργεία διερευνούν τα ακριβή αίτια που οδήγησαν στην εκκένωση του κτιρίου, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί ή άλλοι κίνδυνοι για το προσωπικό.

Η επιχείρηση ελέγχου βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένονται επίσημες ανακοινώσεις μόλις ολοκληρωθεί η διερεύνηση του περιστατικού.

Αυξημένο ωστόσο ήταν σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το πρωτογενές πλεόνασμα του Κρατικού Προϋπολογισμού το οποίο διαμορφώθηκε στα 3,5 δισ. ευρώ έναντι 3,3 δισ. ευρώ πέρυσι.

Τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 16,9 δισ. ευρώ, από 16,85 δισ. ευρώ πέρυσι.

Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 15,8 δισ. ευρώ από 15.4 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2025.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε σήμερα στο Μέγαρο Μαξίμου με το Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα.

Η Κυβέρνηση, λαμβάνοντας υπόψη την ανεξαρτησία και το Καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδος, προτείνει την ανανέωση της θητείας του νυν Διοικητή, Γιάννη Στουρνάρα.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, τον Ιανουάριο του 2026, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε έλλειμμα ύψους 1,3 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος τον αντίστοιχο μήνα του 2025, ενώ το ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών βελτιώθηκε.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών συρρικνώθηκε, καθώς η μείωση των εισαγωγών υπερέβη αυτή των εξαγωγών σε απόλυτους όρους. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 10,6% (5,9% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές κατά 7,5% (3,6% σε σταθερές τιμές). Ειδικότερα, σε τρέχουσες τιμές οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα παρουσίασαν μείωση 4,5% (6,4% σε σταθερές τιμές), ενώ οι αντίστοιχες εισαγωγές μειώθηκαν κατά 5,0% (5,7% σε σταθερές τιμές).

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών αυξήθηκε τον Ιανουάριο του 2026, κυρίως λόγω της βελτίωσης του ισοζυγίου ταξιδιωτικών υπηρεσιών και, σε μικρότερο βαθμό, του ισοζυγίου λοιπών υπηρεσιών, ενώ το ισοζύγιο μεταφορών επιδεινώθηκε. Σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 33,3% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 58,4%.

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων περιορίστηκε σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2025, αντανακλώντας σχεδόν εξ ολοκλήρου τη μείωση των καθαρών εισπράξεων από λοιπά πρωτογενή εισοδήματα. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων συρρικνώθηκε έναντι του Ιανουαρίου του 2025, ως αποτέλεσμα της μείωσης των καθαρών εισπράξεων στους λοιπούς, εκτός γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας.

Ισοζύγιο Κεφαλαίων

Τον Ιανουάριο του 2026, το ισοζύγιο κεφαλαίων σημείωσε έλλειμμα, έναντι πλεονάσματος τον αντίστοιχο μήνα του 2025, και διαμορφώθηκε σε 156,2 εκατ. ευρώ, αντανακλώντας την καταγραφή καθαρών πληρωμών, έναντι καθαρών εισπράξεων, στους λοιπούς, εκτός γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας.

Συνολικό Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών και Κεφαλαίων

Τον Ιανουάριο του 2026, το πλεόνασμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων (το οποίο αντιστοιχεί στις ανάγκες της οικονομίας για χρηματοδότηση από το εξωτερικό) μειώθηκε κατά 2,5 δισ. ευρώ και μετατράπηκε σε έλλειμμα 1,4 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδας, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις το 2025 ανήλθαν σε 23,626 δισ. ευρώ, έναντι 21,702 δισ. ευρώ το 2024, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική πορεία του ελληνικού τουρισμού.

Οι αφίξεις μη κατοίκων αυξήθηκαν κατά 5,6% σε σύγκριση με το 2024, ενώ οι σχετικές εισπράξεις σημείωσαν ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, της τάξης του 9,4%.

Ιδιαίτερα ενισχυμένα ήταν και τα έσοδα του Δεκεμβρίου 2025, τα οποία διαμορφώθηκαν σε 623,03 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 33% σε σχέση με τα 468,6 εκατ. ευρώ του αντίστοιχου μήνα το 2024.

Συνολικά στα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας τον Δεκέμβριου του 2025:

– Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024, λόγω της επιδείνωσης πρωτίστως του ισοζυγίου αγαθών και, σε μικρότερο βαθμό, των ισοζυγίων δευτερογενών εισοδημάτων και υπηρεσιών, ενώ βελτίωση παρουσίασε το ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων.

Το 2025, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περιορίστηκε σε σχέση με το 2024, λόγω της βελτίωσης όλων των επιμέρους ισοζυγίων και κυρίως του ισοζυγίου αγαθών.

Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

Τον Δεκέμβριο του 2025, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 129,2 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου μήνα του 2024 και διαμορφώθηκε σε 3,9 δισεκ. ευρώ. Το ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών επίσης κατέγραψε επιδείνωση.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών διευρύνθηκε, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εξαγωγές. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών παρουσίασαν άνοδο κατά 2,6% (7,1% σε σταθερές τιμές), ενώ οι εισαγωγές αγαθών κατά 6,6% (10,6% σε σταθερές τιμές). Οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 3,8% σε τρέχουσες τιμές (2,1% σε σταθερές τιμές) και οι αντίστοιχες εισαγωγές κατά 15,9% (15% σε σταθερές τιμές).

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών περιορίστηκε, λόγω της επιδείνωσης των ισοζυγίων μεταφορών και λοιπών υπηρεσιών, η οποία αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη βελτίωση του ταξιδιωτικού ισοζυγίου. Σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 49% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 33%.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων μειώθηκε περίπου κατά το ήμισυ σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024, αντανακλώντας την υποχώρηση των καθαρών πληρωμών για τόκους, μερίσματα και κέρδη, η οποία αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη μείωση των καθαρών εισπράξεων από λοιπά πρωτογενή εισοδήματα. Το έλλειμμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων κατέγραψε άνοδο σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2024, ως αποτέλεσμα της καταγραφής καθαρών πληρωμών, έναντι καθαρών εισπράξεων, στους λοιπούς, εκτός της γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας και, σε μικρότερο βαθμό, ως αποτέλεσμα της αύξησης των καθαρών πληρωμών στον τομέα της γενικής κυβέρνησης.

Το 2025, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε κατά 2,8 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024 και διαμορφώθηκε σε 14,1 δισ. ευρώ. Βελτίωση κατέγραψε και το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών περιορίστηκε, καθώς η μείωση των εισαγωγών υπερέβη εκείνη των εξαγωγών. Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 2,5% (αύξηση 1,9% σε σταθερές τιμές) και οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 3,6% (-2% σε σταθερές τιμές). Σε τρέχουσες τιμές, οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 2,5% και οι αντίστοιχες εισαγωγές κατά 3% (4,7% και 2,4% σε σταθερές τιμές αντίστοιχα).

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών διευρύνθηκε, λόγω της βελτίωσης του ισοζυγίου ταξιδιωτικών υπηρεσιών παρά την επιδείνωση των ισοζυγίων μεταφορών και λοιπών υπηρεσιών. Σε σχέση με το 2024, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 5,6% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 9,4%.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων μειώθηκε σε σχέση με το 2024, κυρίως ως αποτέλεσμα των χαμηλότερων καθαρών πληρωμών για τόκους, μερίσματα και κέρδη. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων αυξήθηκε έναντι του 2024, λόγω της μείωσης των καθαρών πληρωμών της γενικής κυβέρνησης, η οποία αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τη μείωση των καθαρών εισπράξεων στους λοιπούς, εκτός της γενικής κυβέρνησης, τομείς της οικονομίας.

Ισοζύγιο Κεφαλαίων

Τον Δεκέμβριο του 2025, το πλεόνασμα του ισοζυγίου κεφαλαίων κατέγραψε μικρή άνοδο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024.

Το 2025, το ισοζύγιο κεφαλαίων παρουσίασε πλεόνασμα ύψους 1,7 δισεκ. ευρώ, έναντι μικρού ελλείμματος το 2024, λόγω σημαντικής αύξησης των καθαρών εισπράξεων της γενικής κυβέρνησης.

Συνολικό Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών και Κεφαλαίων

Τον Δεκέμβριο του 2025, το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων (το οποίο αντιστοιχεί στις ανάγκες της οικονομίας για χρηματοδότηση από το εξωτερικό) κατέγραψε αύξηση σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024 και διαμορφώθηκε σε 3,8 δισεκ. ευρώ.

Το 2025, το έλλειμμα του συνολικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαίων περιορίστηκε σε σχέση με το 2024 και διαμορφώθηκε σε 12,4 δισεκ. ευρώ.

Ισοζύγιο Χρηματοοικονομικών Συναλλαγών

Τον Δεκέμβριο του 2025, στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού κατέγραψαν καθαρές ροές ύψους 314,3 εκατ. ευρώ και οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού καθαρές ροές ύψους 731,9 εκατ. ευρώ.

Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η άνοδος των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού αντανακλά κυρίως την αύξηση κατά 580,0 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεών τους σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού και, δευτερευόντως, την άνοδο κατά 138,5 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε μετοχές επιχειρήσεων μη κατοίκων. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους οφείλεται κυρίως στην άνοδο κατά 780,0 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια. 

Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων καταγράφηκε άνοδος των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, κυρίως λόγω της αύξησης κατά 448,2 εκατ. ευρώ της χορήγησης δανείων σε μη κατοίκους από εγχώρια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και, σε μικρότερο βαθμό, της στατιστικής προσαρμογής κατά 290,0 εκατ. ευρώ που συνδέεται με την έκδοση τραπεζογραμματίων αλλά και λόγω της αύξησης κατά 208,0 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους προέρχεται από την άνοδο κατά 8,9 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα (περιλαμβάνεται και ο λογαριασμός TARGET) και, σε μικρότερο βαθμό, από την προαναφερθείσα στατιστική προσαρμογή ύψους 290,0 εκατ. ευρώ, οι οποίες αντισταθμίστηκαν μερικώς από τη μείωση κατά 5,5 δισεκ. ευρώ των δανειακών υποχρεώσεων των κατοίκων προς μη κατοίκους (περιλαμβάνεται η πρόωρη αποπληρωμή δανείων του μηχανισμού Greek Loan Facility – GLF).

Το 2025, στην κατηγορία των άμεσων επενδύσεων, οι απαιτήσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού κατέγραψαν καθαρές ροές ύψους 5,3 δισεκ. ευρώ και οι υποχρεώσεις των κατοίκων έναντι του εξωτερικού, που αντιστοιχούν σε άμεσες επενδύσεις μη κατοίκων στην Ελλάδα, σημείωσαν καθαρές ροές ύψους 12,0 δισεκ. ευρώ.

Στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, η άνοδος των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται στην αύξηση κατά 5,6 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε μετοχές επιχειρήσεων μη κατοίκων, η οποία αντισταθμίστηκε από την υποχώρηση κατά 3,4 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους αντανακλά σχεδόν εξ ολοκλήρου την άνοδο κατά 14,5 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια.

Στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων, η αύξηση των απαιτήσεων των κατοίκων έναντι του εξωτερικού οφείλεται κυρίως στη στατιστική προσαρμογή για την έκδοση τραπεζογραμματίων κατά 6,5 δισεκ. ευρώ και, δευτερευόντως, στην άνοδο κατά 2,6 δισεκ. ευρώ της χορήγησης δανείων σε μη κατοίκους, οι οποίες αντισταθμίστηκαν μερικώς από τον περιορισμό κατά 427,3 εκατ. ευρώ των τοποθετήσεων κατοίκων σε καταθέσεις και repos στο εξωτερικό. Η αύξηση των υποχρεώσεών τους συνδέεται κυρίως με την προαναφερθείσα στατιστική προσαρμογή ύψους 6,5 δισεκ. ευρώ και, σε μικρότερο βαθμό, με την άνοδο κατά 1,9 δισεκ. ευρώ των τοποθετήσεων μη κατοίκων σε καταθέσεις και repos στην Ελλάδα (περιλαμβάνεται και ο λογαριασμός TARGET), οι οποίες αντισταθμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τη μείωση κατά 7,2 δισεκ. ευρώ της χορήγησης δανείων σε κατοίκους από μη κατοίκους.

Στο τέλος Δεκεμβρίου του 2025, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας διαμορφώθηκαν σε 20,3 δισεκ. ευρώ, έναντι 14,6 δισεκ. ευρώ στο τέλος Δεκεμβρίου του 2024.

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 9,4 δισεκατομμύρια ευρώ το περασμένο έτος. Η «μερίδα του λέοντος» των αποταμιεύσεων, περισσότερα από 154,8 δισεκ., αναλογεί σε νοικοκυριά, τα οποία είδαν τα υπόλοιπά τους τους να τονώνονται κατά σχεδόν 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ μεταξύ του Δεκεμβρίου του 2024 και του αντίστοιχου μήνα του 2025.

Η επίδοση του Δεκεμβρίου είναι η καλύτερη από τον Ιούνιο του 2010 και πρόκειται για τον έβδομο διαδοχικό μήνα που οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα ξεπέρασαν τα 200 δισεκατομμύρια.

Σημειώνεται πως στις αρχές του 2019 οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις στα ελληνικά ιδρύματα ανέρχονταν σε περίπου 132,9 δισεκατομμύρια ευρώ, που σημαίνει ότι μόλις σε μία επταετία οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά περίπου 80,3 δισεκ., δηλαδή κατά σχεδόν 60,4%.

Η ανάκαμψη αυτή αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες και στην προοπτική της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, σημαίνει ότι συνεχίζεται η σταδιακή αποκατάσταση των εκροών που καταγράφηκαν τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης με ναδίρ την περίοδο 2015-2017, όταν οι καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων υποχώρησαν ακόμα και στα 119 δισεκατομμύρια ευρώ (Φεβρουάριος 2017).

Πέραν της σημαντικής επίδρασης του δώρου, η άνοδος των καταθέσεων συνέπεσε και με τη μείωση της ανεργίας στο 7,5% τον Δεκέμβριο, όπως προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που σημαίνει ότι περισσότεροι πολίτες είχαν τακτικό εισόδημα και ήταν σε θέση να βάλουν χρήματα στην άκρη. Η ισχυρή απασχόληση έχει συμβάλει στη διατήρηση ρυθμών ανάπτυξης σαφώς πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης μετά το τέλος της πανδημίας.

Βασική συνιστώσα της ανάπτυξης αναμένεται να είναι η κατανάλωση, με θετική συμβολή από επενδύσεις και εξαγωγές. Οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν με υψηλό ρυθμό 7,3% το 2025-26, ενώ με το πέρας της περιόδου εφαρμογής του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NextGenerationEU ο ρυθμός αύξησής τους θα μετριαστεί το 2027-28. 

Ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται σύμφωνα με την έκθεση της ΤτΕ. Το 2025 θα παραμείνει υψηλός σε 2,8%, αλλά θα υποχωρήσει αισθητά στο 2,1% το 2026, θα παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητος (2,2%) το 2027, ενώ το 2028 εκτιμάται μια εφάπαξ επιτάχυνσή του στο 2,5%, καθώς θα ενσωματωθεί στην ενεργειακή συνιστώσα η επίδραση του διευρυμένου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων.

Ελληνική οικονομία: Διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, περιορισμένη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού

Η οικονομική δραστηριότητα συνέχισε να αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς το πρώτο εννεάμηνο του 2025 (2,0% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024), υπερβαίνοντας τον αντίστοιχο μέσο ρυθμό ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ (1,5%). Βασικές συνιστώσες της ανάπτυξης ήταν η ιδιωτική κατανάλωση και οι καθαρές εξαγωγές, λόγω της αύξησης των εξαγωγών αγαθών και, σε μεγαλύτερο βαθμό, των εξαγωγών υπηρεσιών και της παράλληλης μείωσης των εισαγωγών. Θετική ήταν και η συμβολή των επενδύσεων στην ανάπτυξη, λόγω της ενίσχυσης των πάγιων επενδύσεων τόσο σε παραγωγικό εξοπλισμό όσο και σε κατασκευές το β΄ και το γ΄ τρίμηνο του έτους. Η αγορά εργασίας συνέχισε τη θετική της πορεία και το πρώτο εννεάμηνο του 2025, αν και με επιβραδυνόμενο ρυθμό σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Οι βραχυχρόνιοι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας και οι δείκτες προσδοκιών υποδηλώνουν συνέχιση της αναπτυξιακής δυναμικής για το σύνολο του 2025.

Ο πληθωρισμός βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) ανήλθε το πρώτο ενδεκάμηνο του 2025 στο 2,9% κατά μέσο όρο (2024: 3,0%), τροφοδοτούμενος κυρίως από τον επίμονο πληθωρισμό των υπηρεσιών και από τον πληθωρισμό των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής, παρουσιάζοντας έντονες διακυμάνσεις, καθώς αποκλιμακώθηκε σημαντικά το δίμηνο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου, αλλά επανήλθε στη μέση τιμή του ενδεκαμήνου το Νοέμβριο. Στην ελαφρά υποχώρηση του πληθωρισμού συνέβαλαν τα επεξεργασμένα είδη διατροφής, τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά και τα ενεργειακά αγαθά.

Δημοσιονομικές εξελίξεις: Υψηλότερο του αναμενόμενου πρωτογενές πλεόνασμα – Ταχεία αποκλιμάκωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ

Μετά το έτος-ορόσημο 2024 κατά το οποίο επιτεύχθηκε το υψηλότερο ιστορικά συνολικό και πρωτογενές πλεόνασμα ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι πολύ θετικές δημοσιονομικές επιδόσεις συνεχίστηκαν και το 2025. Σε αντίθεση με την αρχική πρόβλεψη για οριακή δημοσιονομική συστολή, το 2025 εκτιμάται ότι θα καταγραφεί δημοσιονομική επέκταση, αντανακλώντας την υπεραπόδοση του προηγούμενου έτους και τη θετική πορεία των εσόδων. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά πρωτίστως βελτιωμένες επιδόσεις όσον αφορά την αύξηση των εισοδημάτων, την κερδοφορία των επιχειρήσεων, την απασχόληση και τη φορολογική συμμόρφωση, ενώ δευτερευόντως συνδέεται με την επίδραση του υψηλότερου του αναμενομένου πληθωρισμού. Το γεγονός αυτό επέτρεψε τη λήψη δέσμης μόνιμων επεκτατικών δημοσιονομικών μέτρων από το 2026. Οι εκτιμήσεις της Εισηγητικής Έκθεσης του Προϋπολογισμού 2026 για το πρωτογενές αποτέλεσμα το 2025 είναι συμβατές με τις δημοσιονομικές προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, το χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2025.

Χρηματοπιστωτικές εξελίξεις: Αβέβαιες διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες – Αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης

Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες διεθνώς παραμένουν αβέβαιες και ευάλωτες στις μεταβολές της οικονομικής πολιτικής και στις παρεμβάσεις στη λειτουργία των θεσμών στις ΗΠΑ, όπως υποδηλώνει η κατά καιρούς αύξηση της μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές ομολόγων και μετοχών, ενώ σοβαρούς κινδύνους εγκυμονεί και η μεγάλη επέκταση του λεγόμενου “σκιώδους” χρηματοπιστωτικού τομέα (δηλ. των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων), που εποπτεύεται λιγότερο αυστηρά από ό,τι οι τράπεζες. 

Η ζήτηση ελληνικών κρατικών ομολόγων εκ μέρους διεθνών επενδυτών έχει ενισχυθεί σημαντικά και σε αυτό έχουν συμβάλει οι συνεχιζόμενες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της χώρας, με αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου. Ταυτόχρονα, στο τρέχον περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας διεθνώς, οι αναβαθμίσεις και η αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ελληνικά ομόλογα τεκμαίρεται ότι έχουν συγκρατήσει τις ανοδικές πιέσεις που ασκούνται στις αποδόσεις λόγω εξελίξεων σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης, όπως η Γαλλία. Σε συνάφεια με τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, συνεχίστηκαν οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών αξιολογήσεων των ελληνικών τραπεζών, ενώ και οι αποδόσεις των ομολόγων μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων καταγράφουν μείωση από τις αρχές του 2025, επωφελούμενες από τις αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της χώρας. 

Οι μετοχές των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών επιχειρήσεων παρουσιάζουν εντός του 2025 σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις έναντι αυτών που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο. Την ισχυρή επίδοση του γενικού δείκτη από την αρχή του 2025 στήριξαν κυρίως οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών, ενώ θετικά κινήθηκαν και όλοι οι κλαδικοί δείκτες. Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, που ενισχύει τις αποδόσεις των ελληνικών μετοχών, είναι η αύξηση των επενδυτικών θέσεων σε ελληνικές μετοχές από διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Η πρόσφατη πρόταση εξαγοράς του συνόλου των μετοχών της Ελληνικά Χρηματιστήρια Α.Ε. από τον όμιλο Euronext αναμένεται να συμβάλει στην περαιτέρω διεύρυνση της επενδυτικής βάσης της ελληνικής αγοράς μετοχών και, ως εκ τούτου, σε περισσότερες ευκαιρίες χρηματοδότησης ελληνικών επιχειρήσεων από τις αγορές.

Τραπεζικός τομέας: Υποχώρηση των επιτοκίων, αύξηση των καταθέσεων και των χορηγήσεων

Τα επιτόκια των τραπεζικών καταθέσεων προθεσμίας ακολούθησαν πτωτική τάση κατά τη διάρκεια του δεκαμήνου Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025, σε συνέπεια με τις μειώσεις των επιτοκίων πολιτικής του Ευρωσυστήματος. Οι μειώσεις ήταν ελαφρώς εντονότερες στα επιτόκια καταθέσεων των επιχειρήσεων, τα οποία άλλωστε είχαν καταγράψει μεγαλύτερες αυξήσεις κατά την ανοδική φάση του κύκλου των επιτοκίων νομισματικής πολιτικής. Κατά τους δέκα πρώτους μήνες του 2025 το απόθεμα των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα παρουσίασε σωρευτική αύξηση κατά 3,1 δισεκ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 0,7 δισεκ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, και διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο του 2025 σε 206 δισεκ. ευρώ. 

Τα επιτόκια των τραπεζικών δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) υποχώρησαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους σε όλες τις κατηγορίες δανείων. Οι μειώσεις ήταν συγκριτικά εντονότερες στα δάνεια ύψους άνω των 250.000 ευρώ, τα οποία κατά κανόνα αφορούν μεγαλύτερου μεγέθους επιχειρήσεις. Μειώσεις επιτοκίων καταγράφηκαν και στα τραπεζικά δάνεια προς τα νοικοκυριά, αλλά συγκριτικά μικρότερες από ό,τι για τις επιχειρήσεις. 

Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τις ΜΧΕ το δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025 επιταχύνθηκε και διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο σε 16,0%, έναντι μέσης τιμής 8,5% το αντίστοιχο δεκάμηνο του 2024. Τα τραπεζικά δάνεια προς τα νοικοκυριά σημείωσαν μικρότερη συρρίκνωση τους δέκα πρώτους μήνες του 2025 σε σύγκριση με το ίδιο δεκάμηνο του 2024 και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής τους μεταστράφηκε σε θετικό πρόσημο από τον Ιούνιο του 2025 – για πρώτη φορά μετά τον Οκτώβριο του 2010. H εξέλιξη αυτή αντανακλά την περαιτέρω υποχώρηση του ρυθμού συρρίκνωσης των στεγαστικών δανείων σε μηδέν τον Οκτώβριο του 2025, καθώς και την επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου της καταναλωτικής πίστης, ο οποίος ήδη από το 2024 έχει ισχυροποιηθεί και ανήλθε σε 6,6% τον Οκτώβριο. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε, και αναμένεται να παραμείνει και στο εγγύς μέλλον, η συμβολή των χαμηλότοκων δανείων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και των προγραμμάτων συγχρηματοδότησης και εγγυοδοσίας της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη βελτίωση των όρων και της διαθεσιμότητας επιχειρηματικής και στεγαστικής πίστης.

Τραπεζικό σύστημα: Ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη

Οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, με βελτίωση της κερδοφορίας τους και διατήρηση των δεικτών κεφαλαιακής επάρκειας και ρευστότητας σε υψηλά επίπεδα. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων υποχώρησε ελαφρά μέσα στο έτος για τον ελληνικό τραπεζικό τομέα, μειώνοντας περαιτέρω την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress test) του 2025 επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες, ακόμη και στο δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο, διατηρούν επίπεδα ιδίων κεφαλαίων που υπερβαίνουν τις κανονιστικές απαιτήσεις και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι ισχυρές επιδόσεις του ελληνικού τραπεζικού τομέα αποτυπώνονται στις συνεχείς αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, εξέλιξη που αντανακλά επίσης την ενίσχυση του πλαισίου μακροπροληπτικής εποπτείας και τις θετικές επιδράσεις από τις αναβαθμίσεις της κρατικής πιστοληπτικής αξιολόγησης. Η ενισχυμένη ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών δημιουργεί προϋποθέσεις για την επέκταση των δραστηριοτήτων τους και νέες συνεργασίες με τράπεζες του εξωτερικού και με άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Προβλέψεις

Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2025, το 2026 και το 2027 προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 2,1% και να μεταβληθεί οριακά σε 2,0% το 2028, υπερβαίνοντας το μέσο προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης της ευρωζώνης και παραμένοντας έτσι σε τροχιά πραγματικής σύγκλισης των εισοδημάτων. Κυριότερη συνιστώσα της μεγέθυνσης προβλέπεται να είναι η κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις και οι εξαγωγές θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά. Βραχυχρόνια, οι επενδύσεις προβλέπεται να υποστηριχθούν από τους υπόλοιπους προς διάθεση πόρους του RRF, καθώς μόνο το 1/3 αυτών έχει έως τώρα διοχετευθεί στην πραγματική οικονομία. Έτσι, οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν με υψηλό ρυθμό 7,3% το 2025-26, ενώ με το πέρας της περιόδου εφαρμογής του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NextGenerationEU ο ρυθμός αύξησής τους θα μετριαστεί το 2027-28. H συμβολή του εξωτερικού τομέα συνολικά στο ΑΕΠ θα είναι το προσεχές διάστημα ελαφρώς αρνητική, εξαιτίας της έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, που θα προκαλέσει ταχεία αύξηση των εισαγωγών, αλλά και του υψηλού εισαγωγικού περιεχομένου της εγχώριας κατανάλωσης και των εξαγωγών αγαθών.

Ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται εντός της περιόδου πρόβλεψης. Το 2025 αναμένεται να παραμείνει υψηλός σε 2,8%, αντανακλώντας την επιμονή του πληθωρισμού των υπηρεσιών – λόγω κυρίως των αυξήσεων στις αμοιβές εργασίας και στα ενοίκια, των πιέσεων από την υψηλή τουριστική ζήτηση και των αυξημένων έμμεσων φόρων στην εστίαση και στη διαμονή – καθώς και τον πληθωρισμό των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής. Ο πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα υποχωρήσει αισθητά στο 2,1% το 2026, θα παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητος (2,2%) το 2027, ενώ το 2028 εκτιμάται μια εφάπαξ επιτάχυνσή του στο 2,5%, καθώς η επίδραση του διευρυμένου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων θα ενσωματωθεί στην ενεργειακή συνιστώσα του ΕνΔΤΚ.

Κίνδυνοι και αβεβαιότητες

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί. Αναλυτικότερα, κινδύνους για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας αποτελούν: α) η αβεβαιότητα από τις εύθραυστες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, β) ο επίμονος πληθωρισμός, γ) ενδεχόμενες μεγαλύτερες μισθολογικές πιέσεις, λόγω της στενότητας στην αγορά εργασίας, δ) πιθανές φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, ε) τυχόν χαμηλότερος του αναμενομένου ρυθμός απορρόφησης και αξιοποίησης των κονδυλίων του RRF και στ) βραδύτερη του αναμενομένου υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιδράσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Προκλήσεις

Η ελληνική οικονομία, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά διαρθρωτικών προκλήσεων που θα καθορίσουν τη μελλοντική της πορεία. Συνολικά, ο κίνδυνος επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξης μετά τη λήξη του RRF, η χαμηλή παραγωγικότητα, το υφιστάμενο επενδυτικό κενό, τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των υπολειπόμενων κοινοτικών πόρων, η βραδεία αλλαγή του παραγωγικού προτύπου, οι πιέσεις στην αγορά εργασίας και στα πραγματικά εισοδήματα, η δυσκολία εύρεσης προσιτής κατοικίας, η δημογραφική κρίση, η στάσιμη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα και το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος συγκροτούν ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων.

Προτάσεις πολιτικής

Η αντιμετώπιση των παραπάνω προκλήσεων, σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας με έντονους εμπορικούς ανταγωνισμούς και συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, απαιτεί συνεκτική στρατηγική, σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις και στοχευμένη αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε η σημερινή μακροοικονομική σταθερότητα να μεταφραστεί σε διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ευημερία. Στο πλαίσιο αυτό, οι προτάσεις πολιτικής για την ελληνική οικονομία οφείλουν να υπηρετούν ταυτόχρονα τρεις στόχους: α) ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, β) θωράκιση της μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας και γ) διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα. Αυτές οι κατευθύνσεις καθορίζουν και τη λογική των προτεινόμενων παρεμβάσεων, οι οποίες δεν είναι αποσπασματικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες.

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας της εργασίας απαιτεί τη συνέχιση και βάθυνση των μεταρρυθμίσεων στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, την αποτελεσματικότερη λειτουργία του Δημοσίου, την ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Οι δράσεις αυτές βελτιώνουν το επιχειρηματικό και θεσμικό περιβάλλον και τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και αυξάνουν τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής. Παράλληλα, η ενθάρρυνση νέων παραγωγικών επενδύσεων, η αναβάθμιση της ποιότητας του εργατικού δυναμικού και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ωφελούν άμεσα και έμμεσα την παραγωγικότητα της εργασίας.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος απαιτεί παράλληλα τη σταθερότητα του φορολογικού συστήματος και την παροχή στοχευμένων κινήτρων (επιταχυνόμενες αποσβέσεις και αυξημένες εκπτώσεις φόρου για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη), καθώς και τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους. Τα φορολογικά μέτρα τόνωσης της ανάπτυξης συμπληρώνουν αυτό το πλαίσιο. Η μείωση του μη μισθολογικού κόστους εργασίας (tax wedge) ενισχύει τα κίνητρα των επιχειρήσεων να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. 

Προκειμένου να ενισχυθούν οι επενδύσεις και οι εξαγωγές και να διευκολυνθεί ο προσανατολισμός του παραγωγικού προτύπου προς εξωστρεφείς εμπορεύσιμες δραστηριότητες είναι αναγκαία η πλήρης και αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων – του RRF, των Πολυετών Δημοσιονομικών Πλαισίων 2021-2027 και 2028-2034 και του πακέτου των 8 δισεκ. ευρώ για την περίοδο 2026-32 (Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος, Ταμείο Εκσυγχρονισμού, Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών). Δεδομένου ότι το NextGenerationEU έχει πεπερασμένη διάρκεια ζωής και παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα καταγράφει συστηματικά ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απορρόφησης στην ΕΕ, η χώρα οφείλει να επιταχύνει την υλοποίηση των συναφών επενδύσεων ώστε να μεγιστοποιήσει τις θετικές επιδράσεις του στην ανάπτυξη και στην παραγωγικότητα τα επόμενα χρόνια.

Η ενίσχυση και διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι επίσης κρίσιμη σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες είναι ευμετάβλητες. Η καλύτερη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών, η αξιοποίηση του νέου Ταμείου Μικροπιστώσεων και η πρόσβαση σε εναλλακτικές προς τον τραπεζικό δανεισμό μορφές χρηματοδότησης μέσω των κεφαλαιαγορών – ιδίως για νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν επαρκείς εξασφαλίσεις – μπορούν να ξεκλειδώσουν σημαντικό επενδυτικό δυναμικό. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι καίριας σημασίας οι ελληνικές τράπεζες να διατηρήσουν τις θετικές επιδόσεις τους και να παραμείνουν σε πορεία επίτευξης των μεσοπρόθεσμων στόχων τους, ώστε αφενός να συνεχίσουν να στηρίζουν επαρκώς τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και αφετέρου να επιτύχουν νέες αναβαθμίσεις που θα λειτουργήσουν ως ασπίδα απέναντι στο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. 

Παράλληλα, η διατήρηση και ενίσχυση της θετικής δυναμικής των ξένων άμεσων επενδύσεων, οι οποίες ξεπέρασαν τα 6 δισεκ. ευρώ το 2024, αυξημένες κατά περίπου 40% έναντι του 2019, προϋποθέτει σταθερότητα, θεσμική αξιοπιστία και συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων και της αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. 

Το ζήτημα της προσιτής στέγης απαιτεί πρόσθετες παρεμβάσεις στην πλευρά της προσφοράς. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να απλοποιηθούν οι διαδικασίες σε όλα τα στάδια αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας – αδειοδοτήσεις, πολεοδομικά, χρήσεις γης – ώστε να αποδεσμευθούν αδρανή ακίνητα και να διευκολυνθούν ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις σε ανάπτυξη κατοικίας. 

Στην αγορά εργασίας, η αύξηση των αμοιβών πρέπει να είναι συμβατή με την εξέλιξη της παραγωγικότητας, ώστε να αποφεύγεται η υπέρμετρη αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας που θα υπονόμευε την ανταγωνιστικότητα. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να αυξηθεί το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό γυναικών, νέων, μεγαλύτερων σε ηλικία και συνταξιούχων. 

Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτείται ένα συνεκτικό πλέγμα κοινωνικών και αναπτυξιακών παρεμβάσεων: επενδύσεις σε ποιοτικούς και οικονομικά προσιτούς παιδικούς σταθμούς, θεσμοθέτηση ευέλικτων μορφών απασχόλησης, στήριξη της στέγασης νέων οικογενειών, ενίσχυση υπηρεσιών υγείας και φροντίδας. Πρόσθετες παροχές όπως επιδόματα σπουδών για παιδιά ή υποστήριξη στο σπίτι για νέες μητέρες ενισχύουν την οικογενειακή ασφάλεια. Παράλληλα, η ενσωμάτωση μεταναστών και ο επαναπατρισμός Ελλήνων του εξωτερικού μπορούν να ενδυναμώσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο. 

Καθοριστική προϋπόθεση για την υλοποίηση όλων των παραπάνω είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η συνέχιση της ταχείας αποκλιμάκωσής του. Η σταθερή συμμόρφωση με το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων – που ανέρχονται περίπου στο 18% του ΑΕΠ – για την πρόωρη αποπληρωμή των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης, μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές. Η ταχύτερη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ μειώνει τις μελλοντικές ανάγκες δημοσιονομικής προσαρμογής, επιτρέπει υψηλότερα όρια δαπανών για ενεργητικές πολιτικές και περιορίζει την έκθεση σε κινδύνους από ενδεχόμενη άνοδο των επιτοκίων. 

Τέλος, η πιο ενεργός συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε διεθνή εξοπλιστικά προγράμματα και κοινοπραξίες, με σύμπραξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, μπορεί να αυξήσει την προστιθέμενη αξία της στο ΑΕΠ, να δημιουργήσει υψηλής εξειδίκευσης θέσεις εργασίας και να καλύψει μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών αναγκών από εγχώρια παραγωγή. 

Οι παραπάνω προτάσεις πολιτικής συγκροτούν ένα συνεκτικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας και εμπορικού προστατευτισμού. Όσο κρίσιμες και αν είναι όμως οι εθνικές πολιτικές, δεν επαρκούν πλέον από μόνες τους. Γι’ αυτό απαιτείται η συνέργεια των εθνικών πολιτικών με μια ευρωπαϊκή στρατηγική εναρμονισμένη με τις κατευθύνσεις που θέτουν οι εκθέσεις Letta και Draghi, με σκοπό να εξαλειφθούν τα εναπομένοντα εμπόδια στην κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίου και ανθρώπινου δυναμικού και να ενισχυθούν οι επενδύσεις στην καινοτομία, στις υποδομές και στις στρατηγικές τεχνολογίες ώστε η Ευρώπη να παραμείνει ανταγωνιστική.

Παράλληλα, χρειάζεται να ενισχυθούν περαιτέρω οι προσπάθειες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και τη δημιουργία μιας πραγματικής ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων ώστε να μειωθεί ο χρηματοπιστωτικός κατακερματισμός. Θα πρέπει να αξιοποιηθεί η πολύ επιτυχημένη εμπειρία του NextGenerationEU, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένας μόνιμος μακροοικονομικός μηχανισμός τόνωσης των επενδύσεων και προώθησης των μεταρρυθμίσεων στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται επίσης η δημιουργία ενός ευρωομολόγου, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για διασυνοριακές επενδύσεις, να ενισχύσει το διεθνή ρόλο του ευρώ και να ενδυναμώσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Κατά την ίδια περίοδο, οι ονομαστικές τιμές γραφειακών χώρων υψηλών προδιαγραφών αυξήθηκαν κατά 0,9% στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, κατά 1,7% στη Θεσσαλονίκη, ενώ μειώθηκαν κατά 0,3% στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το 2024 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των ονομαστικών τιμών γραφείων υψηλών προδιαγραφών για το σύνολο της χώρας διαμορφώθηκε στο 5,0%. Ο αντίστοιχος ετήσιος ρυθμός μεταβολής για την Αθήνα ήταν 7,2%, για τη Θεσσαλονίκη 6,3% και για την υπόλοιπη Ελλάδα 1,9%.

Το α΄ εξάμηνο του 2025, τα μισθώματα των γραφείων για το σύνολο της χώρας αυξήθηκαν κατά 0,3% σε σχέση με το β΄ εξάμηνο του 2024 (προσωρινά στοιχεία). Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, τα μισθώματα των γραφείων αυξήθηκαν κατά 0,5% το α΄ εξάμηνο του 2024 και κατά 1,1% το β΄ εξάμηνο του 2024, σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο. Για το σύνολο του 2024, τα μισθώματα των γραφείων αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,6% στο σύνολο της χώρας και 4,7% στην Αθήνα.

Με βάση τα διαθέσιμα προσωρινά στοιχεία, το α΄ εξάμηνο του 2025 οι ονομαστικές τιμές καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών για το σύνολο της χώρας αυξήθηκαν κατά 1,1% σε σχέση με το β΄ εξάμηνο του 2024. Κατά την ίδια περίοδο, οι ονομαστικές τιμές καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών αυξήθηκαν κατά 1,5% στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, κατά 2,0% στη Θεσσαλονίκη και κατά 0,2% στην υπόλοιπη Ελλάδα, σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο.

Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το 2024 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των ονομαστικών τιμών καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών διαμορφώθηκε στο 8,8% για το σύνολο της χώρας, ενώ οι αντίστοιχοι ρυθμοί αύξησης των τιμών ήταν 10,4% για την Αθήνα, 6,8% για τη Θεσσαλονίκη και 6,6% για την υπόλοιπη Ελλάδα.

Κατά το α΄ εξάμηνο του 2025, τα μισθώματα των καταστημάτων για το σύνολο της χώρας αυξήθηκαν κατά 0,4% σε σχέση με το β΄ εξάμηνο του 2024 (προσωρινά στοιχεία). Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, τα μισθώματα καταστημάτων αυξήθηκαν κατά 5,0% το α΄ εξάμηνο του 2024 και κατά 2,1% το β΄ εξάμηνο του 2024, σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο. Για το σύνολο του 2024, τα μισθώματα των καταστημάτων αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής 6,7% στο σύνολο της χώρας και 6,2% στην Αθήνα.