Νίκος Γιαννόπουλος

Πρόσφατη έρευνα του ΑΠΘ δείχνει ότι ο Δήμος Νέας Ζίχνης (Σέρρες) παρουσίασε μείωση πληθυσμού περίπου ‑33% μέσα σε 10 χρόνια (από το 2011 μέχρι το 2021) ενώ ο Δήμος Κάτω Νευροκοπίου (Δράμα) παρουσίασε μείωση πληθυσμού περίπου 32%.

Εντονο επίσης είναι το πρόβλημα στο Παρανέστι του Δήμου Δράμας με μείωση 27% αλλά και στη Δωδώνη των Ιωαννίνων με μείωση στο 25%.

Από την ανάλυση των στοιχείων της απογραφής του 2021 προκύπτει ότι 247 από τους 332 δήμους της χώρας είχαν μείωση πληθυσμού μεταξύ 2011 και 2021, ενώ μόλις 85 είχαν αύξηση. Από αυτούς που μειώθηκαν, 19 δήμοι εμφάνισαν μείωση άνω του 20%, και τρεις δήμοι, αυτοί που προαναφέρθηκαν, είχαν μείωση άνω του 30%.

Τα παραπάνω στοιχεία αξιολογούνται ως σοβαρά και δείχνουν ότι οι περισσότεροι δήμοι με σημαντική πτώση βρίσκονται στη βόρεια Ελλάδα και την ηπειρωτική ενδοχώρα, όπου η μετανάστευση προς τα αστικά κέντρα είναι πιο έντονη. Επίσης οι δήμοι που βλέπουν τους πολίτες τους να αποχωρούν βρίσκονται στην ορεινή Ελλάδα και έχουν ως κοινό τους χαρακτηριστικό τη γήρανση του πληθυσμού.

Αν δούμε τα στοιχεία ανά περιφέρεια θα διαπιστώσουμε ότι από το 2011 μέχρι το 2021 οι περισσότερες περιφέρειες της χώρας παρουσίασαν μεγάλη πτώση στον πληθυσμό τους με πρωταθλήτριες την Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας (10,3%) και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (7,6%).

Τα συνοπτικά στοιχεία είναι τα ακόλουθα:

• Δυτική Μακεδονία: 254.595 → 283.689 — -10,3%
• Ανατολική Μακεδονία — Θράκη: 562.201 → 608.182 — -7,6%
• Στερεά Ελλάδα: 508.254 → 547.390 — -7,1%
• Θεσσαλία: 688.255 → 732.762 — -6,1%
• Πελοπόννησος: 539.535 → 577.903 — -6,6%
• Ήπειρος: 319.991 → 336.856 — -5,0%
• Δυτική Ελλάδα: 648.220 → 679.796 — -4,6%
• Κεντρική Μακεδονία: 1.795.669 → 1.880.058 — -4,6%
• Ιόνια Νησιά: 204.532 → 207.855 — -1,6%
• Βόρειο Αιγαίο: 194.943 → 199.231 — -2,2%
• Αττική: 3.814.064 → 3.827.624 — -0,4%

Βλέπουμε ότι μόνο σε δύο περιφέρειες, της Αττικής και των Ιονίων Νήσων, δεν υπήρξε αξιόλογη μεταβολή.  Υπάρχουν, τέλος, και δύο περιφέρειες στις οποίες ο πληθυσμός αυξήθηκε, στο Νότιο Αιγαίο κατά 6,1% και στην Κρήτη κατά 0,2%.

Ολα τα παραπάνω παρουσιάστηκαν για να εμπεδωθεί το ακόλουθο: Η αποψίλωση του πληθυσμού δεν είναι μόνο στατιστική έννοια, αλλά ζωντανή πραγματικότητα για τους κατοίκους, που βλέπουν τις κοινότητές τους να συρρικνώνονται και την καθημερινότητά τους να αλλάζει, πολλές φορές δραματικά προς το χειρότερο.

Η περιφέρεια κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν χώρο όπου η ιστορία και η παράδοση επιβιώνουν μόνο μέσα από τις αφηγήσεις των λιγοστών κατοίκων που παραμένουν. Το μέλλον των επαρχιακών δήμων θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές στήριξης, την τοπική ανάπτυξη και τη δυνατότητα να κρατήσουν τους νέους και τις οικογένειες σε μια κοινωνία που συνεχώς αλλάζει.

Αναμφισβήτητα τον κυριότερο ρόλο θα παίξουν οι ευκαιρίες δουλειάς. Ο κυριότερος λόγος της εσωτερικής μετανάστευσης είναι ακριβώς αυτό, η έλλειψη προοπτικής για ικανοποιητική, όχι μόνο οικονομικά αλλά και ψυχικά, εργασία.

Τα στοιχεία όμως δεν είναι ενθαρρυντικά.

Η Δυτική Μακεδονία καταγράφει ποσοστά ανεργίας υψηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το Γ’ τρίμηνο του 2025, η ανεργία στην περιφέρεια έφτασε 16,5%. Μιλάμε για νούμερο διπλάσιο και κάτι από το μέσο όρο της χώρας που πλέον έχει υποχωρήσει κάτω από το 8%.

Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη η ανεργία ανέρχεται στο 10%, επίσης αρκετά υψηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο.

Τέλος, τα αντίστοιχα ποσοστά της νεανικής ανεργίας για τις δύο περιφέρειες ανέρχονται πολύ πάνω από το 20%. Η νεανική ανεργία αποτελεί ένδειξη ότι οι νέοι αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην ένταξη στην αγορά εργασίας, γεγονός που μπορεί να συνδέεται με μετανάστευση, επέκταση επισφαλών θέσεων εργασίας, ή έλλειψη τοπικών ευκαιριών απασχόλησης.

Και κάπως έτσι ο φαύλος κύκλος που “θρέφει” το δημογραφικό πρόβλημα συνεχίζεται χωρίς να διαφαίνεται κάτι στο άμεσο μέλλον που θα μπορούσε να τον σπάσει.