Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ιστορικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, επανέρχεται στο προσκήνιο καθώς η Τουρκία, όπως μεταδίδει το Bloomberg, επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, ενόψει και της αναμενόμενης επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, με συνομιλητή και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Τουρκία προωθεί την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης ως κίνηση υψηλού συμβολισμού προς τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, αλλά και ως απάντηση σε αίτημα που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η κίνηση, όπως αναφέρει το Bloomberg, θα αναβίωνε ένα ιστορικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο για δεκαετίες αποτελούσε βασικό φυτώριο ορθόδοξων κληρικών και ιεραρχών. Η λειτουργία της σχολής ανεστάλη το 1971, όταν η τουρκική κυβέρνηση έθεσε τη θρησκευτική ανώτατη εκπαίδευση υπό κρατικό έλεγχο.

Πανεπιστήμιο με θεολογική σχολή

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, το νέο πανεπιστημιακό ίδρυμα θα περιλαμβάνει θεολογική σχολή, επιτρέποντας για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από 50 χρόνια την εκπαίδευση ορθόδοξων κληρικών στην Τουρκία. 

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι φοιτητές θα εισάγονται μέσω του εθνικού συστήματος εισαγωγής της Τουρκίας, ενώ τα προγράμματα σπουδών θα τελούν υπό την εποπτεία του τουρκικού υπουργείου Παιδείας.

Το πάγιο αίτημα του Πατριαρχείου

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, που βρίσκεται στη νήσο Χάλκη κοντά στην Κωνσταντινούπολη, εκπαίδευσε γενιές ορθόδοξων κληρικών και εκκλησιαστικών ηγετών, μεταξύ των οποίων και τον σημερινό Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.

Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η επαναλειτουργία της σχολής αποτελεί αίτημα δεκαετιών. Όπως σημειώνει το Bloomberg, η συνεχιζόμενη αναστολή λειτουργίας της έχει καταγραφεί και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως χρόνιο ζήτημα θρησκευτικής ελευθερίας.

Η συνάντηση Ερντογάν – Βαρθολομαίου

Όπως αναφέρει το Bloomberg, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συζήτησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στην Άγκυρα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο την προοπτική επαναλειτουργίας της Χάλκης. Η τουρκική εφημερίδα Hurriyet μετέδωσε την Πέμπτη (18.06.2026) ότι, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ο Τούρκος πρόεδρος συμφώνησε στην επαναλειτουργία της σχολής.

Ο παράγοντας Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παροτρύνει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επαναλειτουργήσει τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ.

Τόσο ο Τομ Μπάρακ όσο και ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι η σχολή θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει έως τον προσεχή Σεπτέμβριο. Ωστόσο, οι πηγές που επικαλείται το Bloomberg σημειώνουν ότι οι απαραίτητες προετοιμασίες ενδέχεται να μην έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τότε.

Η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης θα αποτελούσε, σε κάθε περίπτωση, σημαντική συμβολική νίκη για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο υποστηρίζει ότι το κλείσιμο της σχολής υπονόμευσε τη δυνατότητά του να εκπαιδεύει τις επόμενες γενιές ορθόδοξων κληρικών και εκκλησιαστικών ηγετών.

Τα δημοσιεύματα επικαλούνται σχετική είδηση του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων από τη Θεσσαλονίκη για τις δηλώσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη στις 25 Σεπτεμβρίου και επισημαίνεται η δήλωσή του ότι η εντολή στο υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας προήλθε άνωθεν, από τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

“Ο υπουργός Παιδείας της Τουρκίας επισκέφθηκε τη σχολή μας, συνομίλησε με τον άγιο καθηγούμενο, ο οποίος ηγούμενος με τους συνεργάτες του μετέβησαν δις εις την Άγκυρα και συνέχισαν τις επαφές και το διάλογό των. Και την προσεχή εβδομάδα πρόκειται να μεταβεί εις την πρωτεύουσα μία διευρυμένη αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, δια να συνεχίσει το διάλογο, ως προς τα τεχνικάς λεπτομερείας” είχε δηλώσει ο Οικουμενικός Πατριάρχης, εγκαινιάζοντας τη νέα έδρα της “Βυζαντινής Θεσσαλονίκης” και την έκθεση “Ιερά Θεολογική Σχολή Χάλκης – 180 χρόνια προσφοράς στα Γράμματα και στον Άνθρωπο”, και κατέληξε εκφράζοντας τη βεβαιότητά του “ότι ευρισκόμεθα εις τα πρόθυρα της επαναλειτουργίας στη σχολής μας πάντοτε με την χάρη του αγίου Θεού”.

Στα δημοσιεύματα σημειώνονται επίσης οι πιέσεις που ασκήθηκαν κατά καιρούς, τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την ΕΕ, οι οποίες απηύθυναν εκκλήσεις για την επαναλειτουργία της Σχολής, καθώς και οι δηλώσεις του υπουργού Παιδείας, Γιουσούφ Τεκίν σε πρόσφατη συνέντευξη του στο CNN Turk ότι “το θέμα της επανέναρξης λειτουργίας της Σχολής ήταν μια πολιτική απόφαση, πραγματοποιήθηκαν  μια σειρά συναντήσεων ώστε να δημιουργηθεί ένας οδικός χάρτης για το πώς θα μπορούσε να ανοίξει η Σχολή, εάν υπάρξει εντολή για την επαναλειτουργία της. Έχουμε ολοκληρώσει την τεχνική μας προετοιμασία και την έχουμε υποβάλει. Θα έχουμε σύντομα μια τελική συνάντηση”.

Πηγές από το Φανάρι εκτιμούν ότι στην περίπτωση που δοθεί η άδεια για επαναλειτουργία της Χάλκης, η Σχολή θα αρχίσει να δέχεται σπουδαστές σε δύο χρόνια, σύμφωνα με το αισιόδοξο σενάριο. Πέραν από την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης και ενίσχυσης του ιστορικού κτηρίου, τα οποία ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη, η Σχολή θα πρέπει να στελεχωθεί και θα πρέπει προηγουμένως να επιλυθούν τεχνικά θέματα, όπως ο τρόπος εισαγωγής, αν θα υπάρξουν άλλα πανεπιστημιακά τμήματα και ποια εκτός της Θεολογίας, ο τρόπος διορισμού των πρυτανικών αρχών και του διδακτικού-εκπαιδευτικού προσωπικού κ.ο.κ.

Η ευρείας κυκλοφορίας φιλοκυβερνητική εφημερίδα Hurriyet φιλοξενεί το θέμα στο πρωτοσέλιδό της με τον πηχυαίο τίτλο “Προετοιμασία για τη Χάλκη” και στον πλάγιο τίτλο θέτει το ερώτημα “Θα ανοίξει η Θεολογική Σχολή;”. Αντίστοιχα δημοσιεύματα υπάρχουν, μεταξύ άλλων, σε Dunya, Msn, Yeni Cag.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ ΜΠΕ

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης αναπαράγουν τις σχετικές δηλώσεις του κ. Τεκίν σε συνέντευξη που παραχώρησε στο τηλεοπτικό δίκτυο Haberturk.

Στη συνέντευξη αυτή ο Τούρκος υπουργός Παιδείας δήλωσε:

«Η Θεολογική Σχολή είναι πολιτικό θέμα, δεν μπορώ να αποφασίσω ο ίδιος. Αν ο κ. πρόεδρος μας ζητήσει να εκπονήσουμε μια μελέτη, είμαστε υπεύθυνοι να του υποβάλουμε μία έκθεση. Επισκέφθηκα τη Θεολογική Σχολή, συναντηθήκαμε με τους εκπροσώπους. Οι ίδιοι ήρθαν δύο φορές. Προσωπικά, πιστεύω ότι αυτό είναι σημαντικό για τη διεθνή ισχύ της Τουρκίας και νομίζω ότι θα είναι σωστό από την άποψη των δημοκρατικών αρχών και του κοσμικού κράτους. Προσωπική μου άποψη. Εν τέλει, όποια πολιτική απόφαση και αν ληφθεί, την εφαρμόζουμε. Προς το παρόν, θα ετοιμάσουμε μια περίληψη για το θέμα αυτό από το 1844, από την ημερομηνία της ίδρυσής της μέχρι την ημερομηνία του κλεισίματός της. Θα συζητήσουμε αν μπορεί να επαναλειτουργήσει ή όχι και εάν μπορεί να ανοίξει νόμιμα».

Ο Τούρκος υπουργός Παιδείας είχε κάνει και προ ημερών δηλώσεις σε σχέση με την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.

Σε συνέντευξη του στον τουρκικό τηλεοπτικό σταθμό NTV, στις 3 Ιουνίου, είχε πει ότι γίνονται ενέργειες όσον αφορά τη δυνατότητά να επαναλειτουργήσει η Θεολογική Σχολή και οι οποίες ενέργειες θα γίνουν με βάση την απόφαση που θα ληφθεί από όσους διαχειρίζονται την τουρκική εξωτερική πολιτική και τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο ίδιος είχε δηλώσει και τότε ότι προσωπικά θα ήθελε να δει «ανοιχτή τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης τόσο από την άποψη ότι θα αντικατοπτρίζει το δημοκρατικό υπόβαθρο που διαθέτει η Τουρκία όσο και από την άποψη της θέσης μας σχετικά με την εφαρμογή της κοσμικότητας».

«Αυτό που αναλογεί σε εμάς, είναι αυτό που ζήτησε να κάνουμε ο πρόεδρός μας, όταν πάρουμε την απόφασή μας για το θέμα αυτό, μας ζήτησε να διεξάγουμε έρευνα σχετικά με τις μεθόδους που μπορούμε να εργαστούμε ή τι είδους διαδικασία μπορούμε να ακολουθήσουμε» είχε αναφέρει στο NTV ο Γιουσούφ Τεκίν.

«Ως εκ τούτου, θα ήθελα να μιλήσω θέτοντας αυτή την επιφύλαξη. Εν τέλει, δεν είμαι εγώ ως υπουργός Εθνικής Παιδείας αυτός που θα αποφασίσει αν θα ανοίξει ή όχι, αλλά ο υπουργός Εξωτερικών, ο πρόεδρος μας και οι αρμόδιες επιτροπές είναι αυτοί που θα πάρουν αυτή την απόφαση και εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να την υλοποιήσουμε».