Η κινεζική ηγεσία επέλεξε συνειδητά να μην εμπλακεί, υιοθετώντας τη γνωστή ρήση του Ναπολέων Βοναπάρτης: «Ποτέ μην διακόπτεις τον αντίπαλό σου όταν κάνει λάθος». (στρατηγική του Ναπολέοντα)

Στην πράξη, το Πεκίνο θεωρεί ότι η αμερικανική επιλογή στρατιωτικής κλιμάκωσης στερείται σαφούς στρατηγικής κατεύθυνσης και ενδέχεται να οδηγήσει σε παρατεταμένη εμπλοκή χωρίς καθαρό αποτέλεσμα.

Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την πεποίθηση της ηγεσίας του Σι Τζινπίνγκ ότι η προτεραιότητα στην ασφάλεια και την αυτάρκεια είναι ορθή.

Η Κίνα έχει ήδη επενδύσει σε ενεργειακή ανθεκτικότητα, διαφοροποιώντας τις πηγές της και δημιουργώντας σημαντικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ παράλληλα διατηρεί ευελιξία στις σχέσεις της με το Ιράν. Σε αντίθεση, η αμερικανική στάση, όπως αποδίδεται στον Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται ασυνεπής, με εναλλαγές μεταξύ απειλών και ενδεχόμενης αποχώρησης.

Για το Πεκίνο, το βασικό γεωπολιτικό διακύβευμα βρίσκεται αλλού: στην Ανατολική Ασία. Μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή και τους πόρους των ΗΠΑ από την περιοχή όπου κρίνεται η παγκόσμια ισορροπία του 21ου αιώνα. Παράλληλα, η ενεργειακή αστάθεια και το αυξημένο κόστος πρώτων υλών ενδέχεται να ωθήσουν ασιατικές χώρες σε πιο προσεκτική στάση απέναντι στην Κίνα.

Ταυτόχρονα, αναδύονται οικονομικές ευκαιρίες. Η πιθανή ανοικοδόμηση στη Μέση Ανατολή και η ανάγκη ενεργειακής διαφοροποίησης δημιουργούν πεδίο για κινεζικές επενδύσεις, ιδιαίτερα σε τεχνολογίες πράσινης ενέργειας, όπου η χώρα διαθέτει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. Επιπλέον, η πίεση που δέχεται η Ουάσιγκτον ενδέχεται να την καταστήσει πιο διαλλακτική στις οικονομικές διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο.

Παρά την αισιοδοξία, δεν απουσιάζουν οι ανησυχίες. Η χρήση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη από τον αμερικανικό στρατό, υπενθυμίζει ότι οι στρατιωτικές ισορροπίες παραμένουν ρευστές. Επιπλέον, ένα παρατεταμένο γεωπολιτικό σοκ θα μπορούσε να πλήξει την κινεζική οικονομία, η οποία εξακολουθεί να εξαρτάται από τις εξαγωγές.

Τελικά, η κινεζική στρατηγική βασίζεται σε μια ψυχρή εκτίμηση: η αμερικανική ισχύς μπορεί να φθίνει, αλλά δεν παύει να είναι ικανή να ανανεώνεται. Αντίστοιχα, η Κίνα, παρά την άνοδό της, αντιμετωπίζει εσωτερικές προκλήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή της μη παρέμβασης δεν είναι ένδειξη αδράνειας, αλλά συνειδητή εφαρμογή μιας διαχρονικής αρχής ισχύος: όταν ο αντίπαλος σφάλλει, η καλύτερη στρατηγική είναι να τον αφήσεις να συνεχίσει.

Ο προβληματισμός έχει πλέον μετατραπεί σε θεμελιώδες ερώτημα: θα πετύχει τελικά το «επαναστατικό» του σχέδιο;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιχειρεί ριζική αναδιάταξη όχι μόνο της οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης, αλλά και της πολιτικής κουλτούρας, της εξωτερικής πολιτικής και –κατά το περιοδικό– της ίδιας της αντίληψης περί του τι σημαίνει «Αμερική».

Η προσέγγισή του βασίζεται σε δύο άξονες: την άσκηση ανεξέλεγκτης εκτελεστικής εξουσίας και την αποδυνάμωση θεσμών που θεωρεί ότι εκφράζουν τη «φιλελεύθερη ελίτ»: τα πανεπιστήμια, τα μέσα ενημέρωσης, τη δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση.

Κατά το περιοδικό, ο Τραμπ υιοθετεί τη θεωρία ότι, όπως υποστήριξε κάποτε ο Ρίτσαρντ Νίξον, «αν το κάνει ο πρόεδρος, είναι νόμιμο».

Η προσέγγιση αυτή θέτει σε αμφισβήτηση κρίσιμες αρχές: την ανεξαρτησία των θεσμών, την αξία του πλουραλισμού, τη συνύπαρξη διαφορετικών πολιτικών προσεγγίσεων εντός ενός κοινού πλαισίου συνταγματικής τάξης.

Το άρθρο επισημαίνει ότι, αν δεν υπάρξει ανάσχεση, η διοίκηση Τραμπ ενδέχεται να κινηθεί προς αυταρχικά μοντέλα διακυβέρνησης.

Κάποιοι από τους θεωρητικούς του κινήματος MAGA δεν κρύβουν τον θαυμασμό τους για το ουγγρικό μοντέλο του Βίκτορ Ορμπαν, με κρατικό έλεγχο επί της Δικαιοσύνης, των πανεπιστημίων και των μέσων ενημέρωσης.

Παρά το γεγονός ότι το αμερικανικό σύστημα δεν επιτρέπει τέτοιο βαθμό συγκέντρωσης εξουσίας, το άρθρο σημειώνει ότι ο πρόεδρος μπορεί να ενεργοποιήσει σειρά εξαιρέσεων που προβλέπονται για περιόδους «έκτακτης ανάγκης» και να ασκήσει πίεση στους θεσμούς.

Παρότι η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή είναι οριακή και βασίστηκε σε συγκυριακές απώλειες Δημοκρατικών βουλευτών, ο Τραμπ έχει μέχρι στιγμής κινηθεί χωρίς σοβαρά εμπόδια.

Ωστόσο, το Economist επισημαίνει τρεις πηγές αντίστασης που ήδη διαφαίνονται:

• Οι αγορές, που αντέδρασαν έντονα σε πρωτοβουλίες όπως οι «ανταποδοτικοί» δασμοί και η απειλή αποπομπής του επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Ο Τραμπ υπαναχώρησε σε αμφότερες τις περιπτώσεις, υποδηλώνοντας την ευαισθησία του σε ενδείξεις οικονομικής αποσταθεροποίησης.
• Οι ψηφοφόροι, περιλαμβανομένων και Ρεπουμπλικανών. Η υποστήριξή του στις κρίσιμες πολιτείες έχει ήδη υποχωρήσει κάτω από το 50%. Αν η οικονομία εισέλθει σε φάση επιβράδυνσης ή πληθωρισμού, αυτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.
• Η Δικαιοσύνη, η οποία –παρά την αργή της λειτουργία– έχει ήδη εκδώσει ομόφωνες αποφάσεις κατά της διοίκησης. Ανώτατα Δικαστήρια ενδέχεται να κρίνουν αντισυνταγματικές πρωτοβουλίες όπως η απόλυση αξιωματούχων χωρίς έγκριση του Κογκρέσου ή η χρήση «προνοιών ανάγκης» για να παρακαμφθεί η νομοθετική εξουσία.

Το περιοδικό προειδοποιεί ότι ακόμη κι αν ο Τραμπ τελικά ηττηθεί, το κόστος της προεδρίας του θα παραμείνει: θεσμική αποσταθεροποίηση, αποδυνάμωση συμμαχιών, διάβρωση της εμπιστοσύνης στους μηχανισμούς ελέγχου της εξουσίας.

Επιπλέον, αν νιώσει ότι περιορίζεται, είναι πιθανό –σύμφωνα με τον Economist– να κλιμακώσει τις επιθέσεις του στους πολιτικούς αντιπάλους, να εργαλειοποιήσει περαιτέρω το υπουργείο Δικαιοσύνης και να προκαλέσει εξωτερικές κρίσεις, όπως έχει αφήσει να εννοηθεί σε περιπτώσεις όπως η Γροιλανδία ή ο Παναμάς.

Το άρθρο κλείνει με την επισήμανση ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η εκλογική τύχη του Τραμπ, αλλά το κατά πόσον το αμερικανικό σύστημα –με όλες τις αδυναμίες και τα αντίβαρά του– θα αποδειχθεί ικανό να απορροφήσει και να ξεπεράσει μια τόσο επιθετική μορφή «επανάστασης εκ των έσω».

«Δεν θα επιτρέψουμε η εσωτερική πολιτική μας να καθοδηγείται και την εθνική βούληση να επηρεάζεται από τα εξώφυλλα περιοδικών, τα οποία είναι ο επιχειρησιακός μηχανισμός παγκόσμιων δυνάμεων», έγραψε ο Ερντογάν στο Twitter.

Ο Ερντογάν έκανε τα σχόλια αυτά αφού το βρετανικό περιοδικό The Economist τον στοχοθέτησε με ένα εξώφυλλο που έγραφε «Σώστε τη δημοκρατία», «Ο Ερντογάν πρέπει να φύγει», «Ψηφίστε!».

Προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές θα διεξαχθούν στην Τουρκία στις 14 Μαΐου. Στην ψηφοφορία για τον πρόεδρο, οι ψηφοφόροι θα επιλέξουν ανάμεσα στον Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει την επανεκλογή του, και τους υποψηφίους της αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, Μουχαρέμ Ιντζέ και Σινάν Ογκάν.

Εξάλλου 24 πολιτικά κόμματα και 151 ανεξάρτητοι υποψήφιοι διεκδικούν έδρες στο 600μελές τουρκικό κοινοβούλιο.