Του Χρήστου Ροζάκη

Εξηγούμαι: Η πρωτοβουλία αφορά πέντε θέματα στην ημερήσια διάταξη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η προστασία του περιβάλλοντος και η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Απευθύνεται, για συμμετοχή σε αυτήν, σε πέντε κράτη της περιοχής: Στην Τουρκία, στη Δημοκρατία της Κύπρου, στην Αίγυπτο και στη Λιβύη.

Πρώτη παρατήρηση: Έχουν αποκλειστεί από τη συμμετοχή τρία άλλα κράτη που συνιστούν, κι αυτά τμήμα των παράκτιων κρατών της Α. Μεσογείου: Η Συρία, ο Λίβανος και το Ισραήλ. Γιατί αυτή η διάκριση;

Δεύτερον και σημαντικότερο: Η πρόταση για αυτή τη σύναξη, η οποία προφανώς έγινε για να προλάβει ανάλογη πρόταση-πρωτοβουλία των ΗΠΑ, στο κυριότερο για εμάς σκέλος της, δηλαδή την οριοθέτηση των περιοχών σε αυτήν τη θάλασσα, πάσχει από μια εναρκτήρια ανισορροπία, που μπορεί να καταδείξει τις σχετικές αδυναμίες της ελληνικής θέσης: Τρία από τα πέντε κράτη που προσκλήθηκαν ( η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Λιβύη) έχουν ταχθεί εναντίον των ελληνικών διεκδικήσεων στη θάλασσα αυτήν.

Η Τουρκία, εξ ορισμού, έχει ταχθεί κατά της άποψης ότι μπορεί ένα μικρό νησιωτικό σύμπλεγμα, όπως τα νησιά του Καστελόριζου να αποδίδουν υφαλοκρηπίδα η οποία να εφάπτεται με τα όρια της ΑΟΖ της Κύπρου. Η Αίγυπτος, παρά τις φιλικές σχέσεις της με τη χώρα μας, τάχθηκε σαφώς κατά της οριοθέτησης που προτείνει ο Χωροταξικός σχεδιασμός μας ο οποίος υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Λιβύη, η οποία προφανώς θα εκπροσωπείται από τη φιλοτουρκική κυβέρνηση, η οποία είναι η επίσημη κυβέρνηση του κράτους, είναι πλέον ή βέβαιον πως θα υποστηρίξει τις απόψεις της γείτονος.

Αυτό σημαίνει ότι κατερχόμαστε στο πεδίο με έναν μόνον υποστηρικτή στον άγονο αυτόν αγώνα, τη Δημοκρατία της Κύπρου.

Τι επιδιώκουμε με αυτή τη συνάντηση, αφού τα καλύτερα των αποτελεσμάτων τα οποία πρέπει να περιμένουμε αναφορικά με την οριοθέτηση, θα είναι μια επιταγή της πλειοψηφίας να επιτύχουμε διμερή οριοθέτηση με την Τουρκία, και μετά να επιστρέψουμε στο τραπέζι της πολυμερούς αυτής σύναξης για να επιλύσουμε τα ζητήματα οριοθέτησης με τα υπόλοιπα κράτη;

Στο μεταξύ, όμως, οι συζητήσεις που θα έχουν προηγηθεί θα έχουν φανερώσει την αδύνατη θέση μας σχετικά με τις διεκδικήσεις μας στην περιοχή, κάτι που θα ενισχύσει τις τουρκικές θέσεις. Εκτός κι αν η ελληνική κυβέρνηση επιθυμεί να έχει τέτοιες αρνητικές διαπιστώσεις, προκειμένου να χαράξει μια πιο ρεαλιστική θέση στο τμήμα αυτό της Μεσογείου.

Τρίτη και τελευταία επιφύλαξη: Αφορά την περίπτωση συμμετοχής της λεγόμενης Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου, κάτι που αναμφίβολα θα επιδιώξει η Τουρκία για να δεχθεί τη συμμετοχή της λεγόμενης από αυτήν Ελληνοκυπριακής διοίκησης στη σύναξη. Αυτό, είναι ένα από τα μυστήρια πώς θα επιλυθεί.

Και η απλή συμμετοχή μιας μη αναγνωρισμένης διεθνώς οντότητας σημαίνει την επικρότησή της από τους άλλους συμμετέχοντες, άρα την αναγνώριση της. Η Ελλάδα και, φυσικά, η Δημοκρατία της Κύπρου αρνούνται κατηγορηματικά να συμβάλουν σε μια ενέργεια που είναι βέβαιο ότι θα αναβαθμίσει τη θέση της Τουρκοκυπριακής κοινότητας, και μάλιστα σε μια εποχή που η θεωρία των δυο κρατών στην Κύπρο αποτελεί το επικρατέστερο αφήγημα στην Τουρκία. Η θέση αυτή δε μπορεί να γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης ούτε από την Ελλάδα, ούτε από την Κύπρο. Συνεπώς η συμμετοχή της τελευταίας σε αυτήν τη σύναξη κινείται επί ξηρού ακμής.

Οι λόγοι αυτοί δικαιολογούν την αμφιθυμία ενός προσώπου που πάντοτε πίστευε ότι ο διάλογος είναι η καλύτερη αντιμετώπιση στα διεθνή ζητήματα. Και παρά το γεγονός ότι το ζήτημα των οριοθετήσεων των θαλασσίων ζωνών είναι το πιο καίριο, για εμάς, θέμα, η πιθανότητα να έχει επιτυχία αυτό το ζήτημα είναι μηδαμινή. Κατά συνέπεια, αυτό δικαιολογεί την αρνητική οπτική μου στην πρωτοβουλία που αναλήφθηκε από τον κ. Μητσοτάκη, εκτός κι αν υπάρχουν μυστικές εκδοχές που δεν κοινοποιήθηκαν και ο Πρωθυπουργός έχει έναν άσσο στο μανίκι του που δε θέλει να μας δείξει.

Πηγή: KREPORT

Ο ίδιος θα έχει συνάντηση αύριο, Δευτέρα, με τον υπουργό Εξωτερικών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, ενώ ήδη έχει κάνει ανάλογες συζητήσεις και με την ανατολική Λιβύη.

«Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα η οποία συζητά στο υψηλότερο επίπεδο με τις ηγεσίες των δύο πλευρών», σημείωσε και πρόσθεσε: «Είναι σημαντική η επίσκεψη, την οποία θα έχουμε την επόμενη εβδομάδα. Είναι εκπεφρασμένη βούληση της κυβέρνησης στη δυτική Λιβύη να ξεκινήσουν οι συζητήσεις αυτές, οπότε είναι μία βάσιμη υπόθεση αυτή, την οποία κάνετε».

Ακόμη, τόνισε πως έχουν ελαχιστοποιηθεί οι  μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη. «Δεν έχει υπάρξει εξέλιξη σε ό,τι αφορά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, μολονότι υπάρχει η προβλεπόμενη πίεση και αναπτύσσουμε διαρκώς τις σχέσεις μας με τις δύο πλευρές», επισήμανε.

Ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι έχουμε μπροστά μας πολλές ανοιχτές προκλήσεις, καθώς πέρα από τα συνήθη της εξωτερικής πολιτικής και της διπλωματίας, η διεθνής αρένα είναι πλέον εντελώς απρόβλεπτη.

Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην τακτική Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, που φέτος αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα είναι η πρώτη παρουσία της δεύτερης θητείας του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ. Θα είναι, επίσης, υπό τη σκιά δύο πολύ μεγάλων πολέμων, οι οποίοι εξακολουθούν να μαίνονται στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

«Έχουμε πολλά ανοικτά μέτωπα και δυστυχώς μια διεθνή πολυμέρεια, η οποία υποχωρεί. Οι διεθνείς οργανισμοί, δυστυχώς, δεν έχουν φανεί ότι μπορούν να παράσχουν τις αναγκαίες καλές υπηρεσίες και πολλές φορές βλέπουμε να υποκαθίστανται από τις μεγάλες χώρες που μεσολαβούν για να μπορέσουμε να έχουμε μια πιο ήρεμη κατάσταση», υπογράμμισε.

Ερωτηθείς για το Παλαιστινιακό, απάντησε πως η κριτική που γίνεται στην κυβέρνηση είναι «άδικη». «Η Ελλάδα είναι κατ’ εξοχήν πρωτοστάτης σε ό,τι αφορά την ανθρωπιστική διάσταση στην Παλαιστίνη. Έχουμε αναλάβει μεγάλες πρωτοβουλίες, είμαστε σε απόλυτο συντονισμό με την Παλαιστινιακή Αρχή. Εμείς είμαστε εκείνοι, οι οποίοι από τους Ευρωπαίους έχουμε τη μεγαλύτερη στήριξη στην Παλαιστινιακή Αρχή», συμπλήρωσε.

Σημείωσε ότι η Ελλάδα θεωρεί πως θα πρέπει να υπάρξει ένα κράτος της Παλαιστίνης, «αυτό, όμως, πρέπει να προκύψει μέσα από μία πολιτική διαδικασία. Έχει αποδειχθεί ότι οι μονομερείς αναγνωρίσεις δεν έχουν εισφέρει καθόλου στην πολιτική διαδικασία».

«Βεβαίως και θα υπάρξει αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης. Θα γίνει στον χρόνο εκείνο που θα είναι όσο το δυνατόν πιο ωφέλιμος και υπό τη σκέπη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», είπε.

Όσον αφορά την αναμενόμενη συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τόνισε πως την τελευταία διετία οι συναντήσεις μεταξύ τους έχουν περιλάβει τη μορφή μίας μεγαλύτερης κανονικότητας.

«Πλέον, έχουμε μετέλθει ένα άλλο στάδιο, πιο κανονικό για γειτονικές χώρες», επεσήμανε και πρόσθεσε: «Υπάρχει πρόθεση και από τους δύο να υπάρξει συνάντηση. Προσπαθούμε να βρούμε τον κατάλληλο χρόνο, διότι ο προγραμματισμός δεν είναι εύκολος, δεν συμπίπτουν οι ομιλίες των δύο στη Γενική Συνέλευση. Ευελπιστώ, όμως, ότι θα υπάρξει ο κατάλληλος χρονισμός για να έχουμε τη συνάντηση».

«Με την Τουρκία υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο διαλόγου. Το πλαίσιο αυτό είναι ο δομημένος διάλογος που γίνεται για τα πολιτικά, για την οικονομική Θετική Ατζέντα και για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Συνεχίζουμε μία πολύ βασική στάση που είναι ότι, αναγνωρίζοντας τις υποκείμενες διαφορές μας, παρά ταύτα μπορούμε να συζητούμε, έτσι ώστε να μην παράγονται κρίσεις», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών.

Επίσης, ανέφερε πως «έχει αναβαθμιστεί σημαντικά η θέση μας στις θάλασσες και αυτό είναι κάτι αδιάψευστο. Η Τουρκία αντιδρά και είναι εύλογο να αντιδρά. Έχει μια δικιά της αντίληψη για τις αξιώσεις που έχει στην Ανατολική Μεσόγειο. Εμείς θα επιμείνουμε σε κάτι, το οποίο είχαμε πει εξαρχής. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να συζητήσει ποτέ θέματα κυριαρχίας και δεν πρόκειται να προβεί σε καμία παραχώρηση».

«Αναβαθμίζουμε τη θέση μας. Δεν πρόκειται να πτοηθούμε από το γεγονός ότι οι άλλοι προβάλλουν αξιώσεις. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αξιώσεις που μπορεί να έχουμε από τη Λιβύη. Πιστεύουμε ότι με τον διάλογο μπορεί να εξευρεθούν βιώσιμες λύσεις. Δεν αισθανόμαστε ότι θα δημιουργηθεί κρίση από αυτά και πάντοτε υπάρχει και ο δρόμος, τον οποίο προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο, που είναι η διεθνής δικαιοδοσία. Εάν η Τουρκία θεωρεί ότι σε ό,τι αφορά το μέρος των οριοθετήσεων των θαλασσίων ζωνών, της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, υπάρχει ένα θέμα διαφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, υπάρχει πάντοτε ο δρόμος του Διεθνούς Δικαστηρίου», τόνισε.

Τέλος, σε ερώτηση για την κριτική που δέχεται από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, σημείωσε πως σέβεται ιδιαιτέρως τη συμβολή του στη χώρα και την πορεία του στη Νέα Δημοκρατία.

«Έχει μία διαφορετική προσέγγιση σε ό,τι αφορά τα εθνικά ζητήματα. Είμαι πεπεισμένος ότι εάν καθίσουμε και συζητήσουμε για τα θέματα αυτά -πού ήμασταν πριν από δύο χρόνια με την Τουρκία και πού είμαστε σήμερα- νομίζω θα καταλήξουμε αντικειμενικά και αμερόληπτα ότι όχι μόνο δεν έχουν υπάρξει υποχωρήσεις, αλλά, αντιθέτως, το διεθνές αποτύπωμα της χώρας σήμερα είναι πιο ισχυρό από ποτέ», επεσήμανε.

«Σ’ αυτό πολύ πρόσφατη και νωπή εξέλιξη, με την απτή εκδήλωση ενδιαφέροντος της Chevron, πιστοποιεί και το γεγονός ότι έχουμε μία άριστη σχέση, παρά τα αντιθέτως θρυλούμενα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες», συμπλήρωσε.

«Επειδή η εξωτερική πολιτική είναι ένα θέμα γεγονότων και όχι υποθέσεων και εικασιών, έχω την αίσθηση ότι και με τον κ. Σαμαρά θα μπορούσε να υπάρξει μία συζήτηση, η οποία θα ήταν παραγωγική. Η εξωτερική πολιτική, τα εθνικά θέματα, δεν προσφέρονται για μία εύπεπτη προσέγγιση ή κριτική. Θα πρέπει να γίνεται πάντοτε επί τη βάσει επιχειρημάτων. Και επιχειρημάτων, τα οποία να αναφέρονται στο πεδίο και όχι στη θεωρία», κατέληξε ο κ. Γεραπετρίτης.