Οι διαδηλώσεις άλλαξαν στόχο

Οι κινητοποιήσεις που άρχισαν ως αντίδραση στην αποπομπή του Φεντόροφ δεν υποχώρησαν, όπως ανέμεναν κυβερνητικοί κύκλοι, ενώ το βασικό αίτημα δεν είναι πλέον η επιστροφή του πρώην υπουργού. Στο στόχαστρο βρίσκεται ο Σύρσκι.

Στρατιωτικοί διαφόρων βαθμίδων, από κατώτερα στελέχη έως διοικητές σχηματισμών, προειδοποιούν, σύμφωνα με ουκρανικά δημοσιεύματα, ότι ο στρατός χρειάζεται αλλαγή πορείας. Οι επικριτές του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων του αποδίδουν παρωχημένο μοντέλο διοίκησης, υπερβολική προσήλωση στην ιεραρχία και επιχειρήσεις με βαρύ ανθρώπινο κόστος. Η δε έκταση που έχει λάβει η αντιπαράθεση δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για προσωπική σύγκρουση ανάμεσα σε δύο ισχυρούς αξιωματούχους.

Γιατί ο Σύρσκι είναι πολύτιμος για τον Ζελένσκι

Η στρατιωτική επάρκεια του Σύρσκι διχάζει αναλυτές και αξιωματικούς. Η πολιτική του χρησιμότητα για τον Ουκρανό πρόεδρο είναι πιο ξεκάθαρη. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Βαλέρι Ζαλούζνι, δεν απέκτησε μαζική δημοτικότητα ούτε εξελίχθηκε σε αυτόνομη δημόσια προσωπικότητα.

Ο Ζαλούζνι είχε συγκεντρώσει μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο ήδη από την περίοδο που διοικούσε τις ένοπλες δυνάμεις. Η απήχησή του τον κατέστησε πιθανό αντίπαλο του Ζελένσκι. Ο Σύρσκι δεν έχει ανάλογη επιρροή και, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, παραμένει περισσότερο συνδεδεμένος με τις αποφάσεις της προεδρίας.

Αυτό επιτρέπει στο προεδρικό γραφείο να έχει τον πρώτο λόγο στις προαγωγές, στις επιχειρησιακές προτεραιότητες και στη σχέση μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Ενδεχόμενη αποπομπή του Σύρσκι ύστερα από διαδηλώσεις και εσωτερικές πιέσεις θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για τον Ζελένσκι. Θα έδειχνε ότι ακόμη και μια απόφαση που ανήκει στον πυρήνα των προεδρικών αρμοδιοτήτων μπορεί να ανατραπεί από οργανωμένη αμφισβήτηση.

Η μάχη για τη στρατηγική του πολέμου

Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο πρόσωπα. Στο εσωτερικό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων διεξάγεται έντονη, αλλά σε μεγάλο βαθμό κλειστή, συζήτηση για τη στρατηγική των διαρκών τοπικών αντεπιθέσεων.

Πηγή από στρατιωτικούς κύκλους, την οποία επικαλούνται ουκρανικά δημοσίευμα, υποστηρίζει ότι η ουκρανική προεδρία ζητεί επιχειρήσεις που θα αποδεικνύουν στους δυτικούς συμμάχους πως η Ρωσία δεν έχει αποκτήσει πλήρως την πρωτοβουλία στο μέτωπο. Ακόμη και περιορισμένα εδαφικά κέρδη μπορούν να λειτουργήσουν επικοινωνιακά, να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των εταίρων και να ενισχύσουν το αίτημα για περισσότερη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια.

Οι επικριτές αυτής της γραμμής αντιτείνουν ότι οι επιθετικές επιχειρήσεις εξαντλούν έναν στρατό με περιορισμένες εφεδρείες και αυξάνουν τις απώλειες χωρίς αποφασιστικό αποτέλεσμα. Προκρίνουν ενίσχυση της άμυνας, μακρινά πλήγματα στα ρωσικά μετόπισθεν και συστηματική εξουδετέρωση των χειριστών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διαφωνία για την επιστράτευση. Στρατιωτικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να σχεδιαστούν μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις χωρίς περισσότερους διαθέσιμους άνδρες, λιγότερες εξαιρέσεις και ταχύτερη αναπλήρωση των μονάδων.

Ο διάδοχος μπορεί να γίνει μεγαλύτερο πρόβλημα

Για τον Ζελένσκι, η επιλογή νέου αρχηγού ίσως αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από την παραμονή του σημερινού. Ένας στρατιωτικός με υψηλή αναγνωρισιμότητα, ισχυρό κύρος και πολιτικές διασυνδέσεις θα μπορούσε να ξεπεράσει γρήγορα τα στενά όρια του επιτελικού του ρόλου.

Ορισμένα ουκρανικά μέσα αναφέρουν ως παράδειγμα τον Αντρίι Μπιλέτσκι, χωρίς να υπάρχουν επίσημες ενδείξεις ότι εξετάζεται για τη θέση. Μια τέτοια επιλογή, ωστόσο, θα δημιουργούσε νέο κέντρο επιρροής μέσα στις ένοπλες δυνάμεις και θα προσέφερε σημείο αναφοράς σε όσους αναζητούν εναλλακτική απέναντι στον σημερινό πρόεδρο.

Ο επόμενος αρχηγός θα γνώριζε επίσης ότι η άνοδός του δεν οφείλεται μόνο στην προεδρική απόφαση, αλλά και στις δυνάμεις που πέτυχαν την απομάκρυνση του προκατόχου του. Αυτό θα περιόριζε την εξάρτησή του από το Κίεβο και θα ενίσχυε όσους διεκδικούν λόγο στις στρατιωτικές αποφάσεις.

Ο Φεντόροφ βγαίνει ενισχυμένος

Ο Φεντόροφ έχει οικοδομήσει το προφίλ ενός νεότερου τεχνοκράτη, συνδεδεμένου με την ψηφιακή μεταρρύθμιση, τις νέες τεχνολογίες και τον εκσυγχρονισμό του πολέμου. Η ρήξη του με τη στρατιωτική ηγεσία τού επιτρέπει τώρα να εμφανίζεται ως εκφραστής μιας γενιάς που αμφισβητεί τις παλιές ιεραρχίες και τις καθιερωμένες πρακτικές.

Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι προετοιμάζει άμεση πολιτική αναμέτρηση με τον Ζελένσκι. Η στήριξη που συγκεντρώνει, όμως, του προσφέρει ένα κεφάλαιο που μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη αξία αργότερα.

Η ουκρανική κοινωνία παραμένει ευαίσθητη σε δύο αφηγήματα ιδιαίτερα επιβαρυντικά για την προεδρία: ότι ο στρατός πολεμά ενώ το πολιτικό σύστημα αναπαράγει φαινόμενα διαφθοράς και ότι ο Ζελένσκι ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της πρώτης φάσης του πολέμου, αλλά ίσως δεν είναι το πρόσωπο που θα διαχειριστεί όσα ακολουθήσουν.

Το δίλημμα του Ζελένσκι

Ο Ουκρανός πρόεδρος βρίσκεται μπροστά σε δύο κακές επιλογές. Αν διατηρήσει τον Σύρσκι, κινδυνεύει να οξύνει τη δυσαρέσκεια στο στράτευμα και να ενισχύσει τον Φεντόροφ. Αν τον απομακρύνει, μπορεί να εμφανιστεί ευάλωτος και να τοποθετήσει στην κορυφή των ενόπλων δυνάμεων έναν αρχηγό με δικές του αναφορές και φιλοδοξίες.

Καθοριστική θα είναι και η στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Μέχρι στιγμής αποφεύγουν τις ανοικτές παρεμβάσεις, αν και δυτικά δημοσιεύματα προβάλλουν θετικά τον Φεντόροφ και ασκούν κριτική στους χειρισμούς του προεδρικού γραφείου.

Η τύχη του Σύρσκι δεν θα κριθεί αποκλειστικά στο μέτωπο. Θα κριθεί από το αν ο Ζελένσκι μπορεί ακόμη να επιβάλει τις αποφάσεις του στην πολιτική και στρατιωτική κορυφή της χώρας. Η κρίση που άρχισε με την αποπομπή ενός υπουργού έχει εξελιχθεί σε αναμέτρηση για την πραγματική κατανομή της εξουσίας στην Ουκρανία — όσο ο πόλεμος συνεχίζεται και όταν έρθει η ώρα της διαδοχής.