Ανδρέας Μαραθιάς

Στη ψηφοφορία μετείχαν 294 από τους 297 βουλευτές, απουσίαζαν οι ανεξάρτητοι βουλευτές, Αντώνης Σαμαράς, Μάριος Σαλμάς και Γιάννης Κόντης και τα 33 άρθρα της πρότασης της ΝΔ έλαβαν από 158 έως 161 ψήφους, την ώρα που η ΚΟ της ΝΔ αριθμεί 156 βουλευτές.

Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί ότι η βουλευτής της ΝΔ, Ντόρα Μπακογιάννη, καταψήφισε την πρόταση του κόμματος για μία και μόνη εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, παραμένοντας συνεπής  με τη διαφωνία της που είχε εκφράσει στην Επιτροπή Αναθεώρησης, εν αντιθέσει με τον Γιώργος Βλάχο και τον Χαράλαμπο Αθανασίου, οι οποίοι αν και διαφώνησαν στη Επιτροπή, τελικά υπερψήφισαν!

Το γεγονός ότι όλα τα προς αναθεώρηση άρθρα έλαβαν πάνω από 151 ψήφους σημαίνει θα τεθούν όλα προς ψήφιση και στη δεύτερη ψηφοφορία, που κατά πάσα πιθανότατα θα διεξαχθεί στις 27 Αυγούστου, χωρίς βέβαια και σε αυτή να αναμένεται αλλαγή στάσης από την πλευρά των κομμάτων της αντιπολίτευσης, 

ώστε στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή να απαιτηθεί ενισχυμένη πλειοψηφία 180 βουλευτών. Το ΠΑΣΟΚ όπως είχε προαναγγείλει εξαρχής, δήλωσε “παρών” σε 15 άρθρα που είχε καταθέσει “αντι-πρόταση” και στα υπόλοιπα καταψήφισε όπως και η ελάσσονα αντιπολίτευση, ενώ η συντριπτική πλειονότητα των 52 “ανεξάρτητων” καταψήφισε τις προτεινόμενες προς αναθεώρηση διατάξεις.

Ειδικότερα όσον αφορά τα επίμαχα  άρθρα:
– το 16, για τα “μη κρατικά πανεπιστήμια” υπερψήφισαν 160 βουλευτές, 93 βουλευτές καταψήφισαν, ενώ 41 δήλωσαν «παρών».

– το 30, για τη μία και μόνη εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, ψηφίστηκε από 158 βουλευτές, 135 βουλευτές το καταψήφισαν, ενώ 1 δήλωσε “παρών”

– το  86, περί ποινικής ευθύνης υπουργών υπερψηφίστηκε από 159 βουλευτές, καταψηφίστηκε από 95 βουλευτές, ενώ 40 βουλευτές δήλωσαν “παρών” 
– το 90, για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης ‘πέρασε με 159 θετικές ψήφους, 93 βουλευτές ψήφισαν κατ, ενώ 42 βουλευτές δήλωσαν “παρών” και 

– το 103, για την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, υπερ ψήφισαν 161 βουλευτές, ενώ 133 καταψήφισαν.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής ενόψει της ολοκλήρωσης σήμερα στη Βουλή της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση, σχολιάζει ότι «δυστυχώς, η κυβέρνηση μετέτρεψε μια κορυφαία θεσμική διαδικασία σε ακόμη ένα επικοινωνιακό παιχνίδι».

Σημειώνει ότι «το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η στάση της απέναντι στο άρθρο 110 του Συντάγματος», το οποίο καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αναθεωρείται το ίδιο το Σύνταγμα. Ο κ. Ανδρουλάκης αναφέρει ότι η πρόταση του ΠΑΣΟΚ είναι σαφής: οι συνταγματικές αλλαγές να απαιτούν ουσιαστικές συναινέσεις όχι μόνο ως προς τα αναθεωρητέα άρθρα, αλλά και ως προς το τελικό περιεχόμενό τους.

Επισημαίνει ότι με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, κάθε αναθεωρούμενη διάταξη θα απαιτεί πλειοψηφία 180 βουλευτών και στη δεύτερη Βουλή και «έτσι, καμία κυβέρνηση δεν θα μπορεί να διαμορφώνει μόνη της το περιεχόμενο του Συντάγματος». «Αυτό, άλλωστε, είναι και το πραγματικό πνεύμα του ίδιου του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι η αναθεώρηση ολοκληρώνεται σε δύο διαφορετικές βουλευτικές περιόδους, μεταξύ των οποίων μεσολαβούν εθνικές εκλογές», σημειώνει, προσθέτοντας ότι «η συνταγματική αναθεώρηση δεν σχεδιάστηκε για να επιβάλλεται από μία πρόσκαιρη πλειοψηφία, αλλά για να αποτελεί προϊόν ευρύτερης πολιτικής συμφωνίας».

Τονίζει ότι «γι’ αυτό προτείναμε την αναθεώρηση του άρθρου 110 και δεσμευτήκαμε ότι, αν η κυβέρνηση το συμπεριλάβει στην αναθεωρητική διαδικασία, το ΠΑΣΟΚ θα το υπερψηφίσει». Σύμφωνα με τον κ. Ανδρουλάκη «εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται η πολιτική υποκρισία του κ. Μητσοτάκη».

Αναφέρει ειδικότερα ότι «το 2018, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κατέθεσε με την υπογραφή του επίσημη πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης, στην οποία περιλαμβανόταν και η αναθεώρηση του άρθρου 110, πρόταση που εισηγήθηκε στη Βουλή ο τότε εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας και σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας. Σήμερα, ως πρωθυπουργός, αρνείται ακόμη και να θέσει προς αναθεώρηση το ίδιο ακριβώς άρθρο». «Τι άλλαξε από τότε;», ρωτά ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, σχολιάζοντας ότι «δεν αναιρέθηκε η ανάγκη για ισχυρότερες θεσμικές εγγυήσεις. Μεταβλήθηκε μόνο η πολιτική θέση του κ. Μητσοτάκη. Και μαζί με την καρέκλα, άλλαξε και η αντίληψή του για τους θεσμούς».

Ο κ. Ανδρουλάκης προσθέτει ότι «δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσοτάκης επιδεικνύει μηδενική συνέπεια στα θεσμικά ζητήματα. Το ίδιο συνέβη και με την πρότασή του για την καθιέρωση τριετούς ασυμβίβαστου για τους δικαστικούς λειτουργούς μετά την αφυπηρέτησή τους, την οποία εγκατέλειψε μόλις έγινε πρωθυπουργός».

Καταληκτικά ο κ. Ανδρουλάκης υποστηρίζει ότι η στάση του πρωθυπουργού «αποδεικνύει ότι δεν θέλει να δεσμεύεται από την ανάγκη ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων», ότι «επιδιώκει ένα Σύνταγμα, που να αφήνει όσο το δυνατόν πιο ανεξέλεγκτη την εκτελεστική εξουσία». «Αυτό δεν είναι μεταρρυθμιστική τόλμη. Είναι θεσμικός οπορτουνισμός», αναφέρει, για να υπογραμμίσει πως «όταν οι θεσμοί εργαλειοποιούνται τόσο προκλητικά από την εκάστοτε εξουσία, η πολιτική αλλαγή γίνεται δημοκρατική αναγκαιότητα».

Όπως είπε ο κ. Στυλιανίδης, η ΝΔ προσήλθε σε αυτήν την αναθεώρηση με αυτοπεποίθηση και θεσμική λογική, επιδιώκοντας πολιτική συναίνεση και οραματική στρατηγική εθνική συνεννόηση: «Δεν επιδιώκουμε λευκή επιταγή, όπως ισχυρίζονται φοβικά οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης, που δεν τολμούν να ψηφίσουν ούτε καν τις δικές τους προτάσεις, ακόμα και όταν εμείς τους προσφέραμε την ψήφο. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα των μη κρατικών – μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων» σημείωσε ο κ. Στυλιανίδης και υπογράμμισε:

«Ακολουθούμε κάθε γράμμα του Συντάγματος, ως προς την αναθεωρητική διαδικασία, όπως έκαναν οι πολιτικές δυνάμεις από το 1975 μέχρι σήμερα, και εμπιστευόμαστε τον κυρίαρχο ελληνικό λαό, ο οποίος θα κληθεί να τοποθετηθεί στις επόμενες εκλογές, που θα μεσολαβήσουν μέχρι την αναθεωρητική Βουλή, τον οποίο όπως φαίνεται, η αντιπολίτευση τον φοβάται». Παρέθεσε μάλιστα «τα λόγια του “δικού σας” Ευάγγελου Βενιζέλου σε άρθρο του στις 14 Φεβρουαρίου του 2026 στο “Βήμα της Κυριακής” όταν έλεγε ότι η συρρίκνωση της αναθεώρησης σε ένα μικροκομματικό επικοινωνιακό παίγνιο είναι η μεγαλύτερη απαξίωση των θεσμών». Ωστόσο, υπάρχει και κάτι θετικό, είπε ο κ. Στυλιανίδης: «Πέφτουν οι μάσκες, που κυριάρχησαν σε μια εποχή, που ευτυχώς αφήνουμε πίσω μας, και αποκαλύπτονται τα πραγματικά πρόσωπα των πρωταγωνιστών. Φαίνεται πλέον ποιος είναι πραγματικά προοδευτικός και ποιος εκπροσωπεί τις δυνάμεις της αδράνειας και υπερασπίζεται τη δικτατορία των μετριοτήτων».

Εμείς, διαβεβαίωσε ο κ. Στυλιανίδης «επιμένουμε και θα συνεχίσουμε την προσπάθειά μας, και στην Αναθεωρητική Βουλή, πιστεύοντας ακράδαντα ότι οι Ελληνίδες και οι Έλληνες στις εκλογές που θα μεσολαβήσουν, θα επιβραβεύσουν τη θεσμική και την εθνική μας λογική κόντρα στο συνταγματικό λαϊκισμό της αντιπολίτευσης.

Σήμερα, κατέληξε, «δημιουργήσαμε μία σπάνια ευκαιρία αξιοποιώντας την εμπειρία των απανωτών κρίσεων που αντιμετωπίσαμε με επιτυχία να σχεδιάσουμε ένα νέο πολιτειακό χάρτη της πατρίδας μας όλοι μαζί υπερβαίνοντας μικροκομματικές διαφορές. Δυστυχώς εσείς δεν ανταποκριθήκατε. Δραπετεύσατε δηλώνοντας 17 “παρών”. Εμείς σας προσπερνούμε και συνεχίζουμε. Θα επιβεβαιώσουμε ιστορικά, για ακόμα μία φορά, τον ελληνικό λαό ότι η παράταξή μας, η ΝΔ, από τότε που την ίδρυσε ο Εθνάρχης Κωνσταντίνος Καραμανλής, ταυτίστηκε πάντα με τις κορυφαίες επιλογές για την πατρίδα, για τον λαό και το έθνος. Το Σύνταγμα δεν είναι ένα στεγανό κουτί για να φυλακίσουμε την Ιστορία αλλά το θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει στην Ιστορία να αναπνέει» είπε ο βουλευτής της συμπολίτευσης.

Εκ μέρους του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ, Π. Δουδωνής είπε ότι η φράση του Κυρ. Μητσοτάκη «να μπορούμε εμείς να διαμορφώσουμε το Σύνταγμα όπως το κρίνουμε», είναι μια ανατριχιαστική δήλωση που αντιβαίνει στον πυρήνα του συνταγματισμού.

Έχουμε μια κυβέρνηση η οποία δεν πιστεύει στον περιορισμό των δικών της εξουσιών, αλλά ψάχνει τρόπο να παρακάμψει γραπτές και αυστηρές διατάξεις, είπε ο κ. Δουδωνής. «Αυτό δεν προέκυψε από τις συζητήσεις στη Βουλή, αλλά από μία “ανατριχιαστική” αναφορά του ίδιου του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος, σε αυτήν εδώ την αίθουσα, την Παρασκευή, είπε πως θέλει να αναθεωρήσει το Σύνταγμα, αν κερδίσει τις εκλογές, “όπως αυτός κρίνει”. Λέω, λοιπόν: αν έχουμε, από τη μία, το Σύνταγμα ως ένα κείμενο το οποίο περιορίζει την κρατική και κυβερνητική αυθαιρεσία, και κάποιον ο οποίος είναι σήμερα στην εξουσία και λέει “θέλω να αλλάξω το κείμενο που περιορίζει την αυθαιρεσία μου, όπως εγώ κρίνω, αν κερδίσω τις εκλογές” — αυτό συνιστά μια ανατριχιαστική αναίρεση του πυρήνα του συνταγματισμού, του Συντάγματος δηλαδή ως ενός κειμένου περιοριστικού της κρατικής αυθαιρεσίας».

Το Σύνταγμα, συνέχισε ο κ. Δουδωνής, «καλείται να αναθεωρηθεί για να προστατευτεί από καταστρατηγήσεις των διατάξεών του και παραβιάσεις των διατάξεών του που έχουν συμβεί κατά την τελευταία περίοδο, αλλά και να αναθεωρηθεί υπό το πρίσμα κενών τα οποία είχε -δεν αλλάζει για να βολέψει αυτούς που κυβερνούν σήμερα. Αυτό συνιστά την αναίρεση του πυρήνα της αναθεωρητικής διαδικασίας, και είναι πάρα πολύ κρίσιμο αυτό».

«Αν κάτι επιβεβαίωσε η τριήμερη συζήτηση στη Βουλή, ήταν η εκτίμηση του ΚΚΕ ότι αυτή η αναθεώρηση προωθεί πολύ σοβαρές, αντιδραστικές και επικίνδυνες αλλαγές σε βάρος των εργατικών λαϊκών δικαιωμάτων» είπε ο εισηγητής του κόμματος Γιάννης Γκιόκας: «Αυτός ήταν άλλωστε και ο βασικός λόγος που η κυβερνητική πλειοψηφία επιδίωξε να διεξαχθεί μέσα στο καλοκαίρι σε μια fast-track διαδικασία μόλις ενός μήνα, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο οι εργαζόμενοι, ο λαός και οι νεολαία θα μείνουν στο σκοτάδι».

Βέβαια, συνέχισε ο κ. Γκιόκας, «αυτή τη συσκότιση την υπηρέτησαν και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης είτε με την αφωνία τους είτε ακόμη και με την ουσιαστική τους συμφωνία σε ορισμένα άρθρα της αναθεώρησης όπως για παράδειγμα το άρθρο 16 και πάνω απ’ όλα με μια ανούσια κριτική προς την κυβέρνηση που υποβάθμιζε την πραγματική ουσία των προτάσεών της όπως για παράδειγμα ότι συνταγματική αναθεώρηση είναι ένας κυβερνητικός επικοινωνιακός αντιπερισπασμός, ένα προεκλογικό πυροτέχνημα ή ότι οι συναινέσεις θα πρέπει να υπάρξουν στην επόμενη Βουλή και όχι στη σημερινή. Εμείς ξεκαθαρίσαμε ότι δεν θα δώσουμε καμία συναίνεση σε αυτές τις προτάσεις και σε καμία φάση της αναθεωρητικής διαδικασίας διότι πρόκειται για προτάσεις που επιδιώκουν να θωρακίσουν την κυρίαρχη πολιτική την αντιλαϊκή πολιτική σταθερότητα να αναχαιτίσουν το ρεύμα αμφισβήτησης που υπάρχει και πρέπει ακόμη περισσότερο να δυναμώσει μέσα στο λαό, απέναντι στο αστικό πολιτικό σύστημα»

Εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ο εισηγητής του κόμματος, Θ. Ξανθόπουλος επισήμανε ότι «πριν αναθεωρήσουμε το Σύνταγμα, οφείλουμε να το τηρούμε. Και δυστυχώς υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία έχει αποδείξει και έχει επιδείξει ότι δεν τηρεί το Σύνταγμα. Είτε εξ αφορμής της υπόθεσης των υποκλοπών, είτε εξ αφορμής της υπόθεσης των ανεξάρτητων αρχών, είτε με άλλες οδυνηρές υποθέσεις οι οποίες έχουν επιφέρει πολύ σημαντικά τραύματα στο Κράτος Δικαίου».

Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος ξεσκέπασε πλήρως τις πραγματικές προθέσεις αυτής της παράταξης είπε ο εισηγητής της Ελληνικής Λύσης Κ. Χήτας. «Αντί για έναν Σύνταγμα που θα θωρακίζει πραγματικά τη Δημοκρατία, θα εγγυάται τη διαφάνεια και θα προστατεύει τον πολίτη, εσείς επιχειρείτε να επιβάλλετε έναν Σύνταγμα-“ασπίδα” για τα δικά σας λάθη. Εμείς, ως φωνή της κοινωνίας που στενάζει, δεν θα γίνουμε λοιπόν συνένοχοι σε αυτή τη θεσμική οπισθοδρόμηση» τόνισε ο κ. Χήτας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις προτάσεις για τη συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής Γλώσσας και της Σημαίας, επισημαίνοντας ότι ούτε στα συγκεκριμένα ζητήματα διαμορφώνεται συναίνεση.

«Ούτε εκεί υπάρχει συναίνεση. Αναρωτιέμαι ποια είναι η λογική πίσω από αυτήν την προσέγγιση. Εάν υπάρχει λογική, ή τυφλώνει το κομματικό πάθος. Ελπίζω, εύχομαι, ότι έστω και την τελευταία στιγμή αν μην τι άλλο για τη Σημαία και τη Γλώσσα, θα υπάρχει μια εξαίρεση», ανέφερε.

Νέα σχέση εμπιστοσύνης κράτους και πολίτη

Ως πρώτο στόχο παρουσίασε τη δημιουργία μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι προτάσεις για την τροποποίηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών και για την αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.

«Αυτήν την στόχευση υπηρετούν οι προτάσεις για την τροποποίηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών και για την αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Προσπαθούμε να ακούσουμε την εύλογη, ίσως σε κάποιες περιπτώσεις, κριτική από την κοινωνία και να απαντήσουμε σε αυτήν. Ας ελπίσουμε ότι η αντιπολίτευση έστω και την τελευταία στιγμή κάτι θα αντιληφθεί», ανέφερε ο Κωστής Χατζηδάκης.

Αξιολόγηση στο Δημόσιο και ασφάλεια δικαίου

Ο δεύτερος στόχος αφορά τη διαμόρφωση ενός πιο αξιόπιστου, αποτελεσματικού και φιλικού προς τον πολίτη κράτους.

Η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει συνταγματική ρύθμιση για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και τη σύνδεσή της με την άρση της μονιμότητας σε περιπτώσεις επανειλημμένων αρνητικών αποτελεσμάτων.

«Γι’ αυτό προτείνουμε Συνταγματική ρύθμιση για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και σύνδεση της αξιολόγησης με την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, όταν υπάρχουν αρνητικά αποτελέσματα. Κανένας δεν είναι υπεράνω κριτικής. Όλοι κρινόμαστε για αυτό το οποίο κάνουμε. Το ίδιο ζητάμε με θάρρος να συμβαίνει και στο δημόσιο τομέα για τους δημοσίους υπαλλήλους. Οι καλοί δημόσιοι υπάλληλοι όχι απλώς δεν έχουν να φοβηθούν, αλλά έχουν μόνο να κερδίσουν, διότι θα επιβραβεύεται η αξιοκρατία, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη. Το ίδιο υπηρετούμε και με την πρόταση για τον προληπτικό έλεγχο της Συνταγματικότητας των νόμων σε κάποιες περιπτώσεις, για να υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου. Για να μην υπάρχουν ανατροπές δεδομένων για τον πολίτη μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, όταν ο ίδιος προχώρησε λαμβάνοντας υπόψιν ένα ψηφισμένο νόμο από τη Βουλή. Δεν το κάνουμε οριζόντια, μέσω Συνταγματικού δικαστηρίου. Και εδώ, νομίζω, κινούμαστε στη σφαίρα της κοινής λογικής».

Δημοσιονομικός κανόνας και προστασία από τον λαϊκισμό

Τρίτος στόχος είναι, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, η θωράκιση της χώρας απέναντι στον λαϊκισμό.

Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας προβλέπει αλλαγές στον τρόπο διατύπωσης των ερωτημάτων των δημοψηφισμάτων, καθώς και την καθιέρωση δημοσιονομικού κανόνα, ώστε να αποτρέπεται η δημιουργία υπερβολικών ελλειμμάτων και χρεών.

«Το κάνουμε με την πρόταση για τα δημοψηφίσματα, ώστε οι διατυπώσεις να μην υπηρετούν μικροκομματικές στοχεύσεις. Κυρίως, όμως, το κάνουμε με τον δημοσιονομικό κανόνα για να μην βρεθεί και πάλι η χώρα θύμα υπερβολικών ελλειμάτων. Είναι υποχρέωσή μας, απέναντι στα παιδιά μας, να αποφεύγουμε ελλείματα και χρέη. Η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει πέντε φορές. Κάποια στιγμή πρέπει να βάλουμε ένα φρένο. Δεν μπορώ να καταλάβω, μετά τη δραματική εμπειρία που είχαμε την περασμένη δεκαετία, γιατί δεν υπάρχει συναίνεση για αυτό το ζήτημα. Δεν είναι ζήτημα ιδεολογικό. Είναι ζήτημα κοινής λογικής και προστασίας του συμφέροντος της χώρας».

Συνταγματική απάντηση στην τεχνητή νοημοσύνη

Ο τέταρτος στόχος αφορά την προσαρμογή του Συντάγματος στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, με έμφαση στην τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, την προστασία των δικαιωμάτων και τη λειτουργία της Δημοκρατίας.

«Η τεχνολογία», όπως επεσήμανε ο Κωστής Χατζηδάκης, «εξελίσσεται με ρυθμούς που πριν από λίγα χρόνια δύσκολα θα φανταζόμασταν. Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες, αλλά και νέα ζητήματα για δικαιώματα, για τη διαφάνεια, για τη λειτουργία της Δημοκρατίας. Δεν είναι μια υπόθεση που αφορά το μέλλον. Αφορά το παρόν και δεν είναι κάτι δευτερεύον. Δεν μπορεί το Σύνταγμά μας να αγνοήσει τέτοιου είδους εξελίξεις».

Τι θα συμβεί αν δεν προχωρήσει η Αναθεώρηση

Ο Κωστής Χατζηδάκης προειδοποίησε ότι, εάν η διαδικασία δεν προχωρήσει, θα παραμείνει αμετάβλητο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την ευθύνη των υπουργών.

«Ένα άρθρο το οποίο έχει δεχθεί κριτική όχι μόνο από τα μέσα ενημέρωσης, την κοινωνία των πολιτών, από όλα τα κόμματα της Βουλής που θέλουν θεωρητικά να το αλλάξουν».

Αμετάβλητος θα παραμείνει και ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση προτείνει, σύμφωνα με τον ίδιο, μεγαλύτερη συμμετοχή των ανώτατων δικαστών και της Βουλής στη διαδικασία.

«Εδώ και πολλά χρόνια κατηγορούνται οι κυβερνήσεις ότι παρεμβαίνουν στη Δικαιοσύνη λόγω του ότι επιλέγουν τις ηγεσίες των ανωτάτων δικαστηρίων. Η κυβέρνηση προτείνει να έχουν ενεργό συμμετοχή οι ίδιοι οι ανώτατοι δικαστές και πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή η Βουλή. Η αντιπολίτευση θα περίμενε κανείς να το στηρίξει. Ιδιαίτερα το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης που το έχει προτείνει κιόλας. Αλλά επειδή η πρόταση προέρχεται από τη Νέα Δημοκρατία, δεν στηρίζεται. Ψάξτε να βρείτε λογική», ανέφερε ο Κωστής Χατζηδάκης.

Αναφορά έκανε και στο άρθρο 16, υποστηρίζοντας ότι η μη αναθεώρησή του θα διατηρήσει τους σημερινούς περιορισμούς σχετικά με τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων.

«Διότι κάποιοι από την αντιπολίτευση θεωρούν το κράτος ως λατρευτικό αντικείμενο. Και η Ελλάδα θα διατηρήσει την παγκόσμια πρωτοτυπία καθώς παντού – χωρίς καμιά εξαίρεση – υπάρχουν μη κρατικά πανεπιστήμια. Δεν τα βρίσκω πολύ προοδευτικά και πολύ λογικά όλα αυτά».

Κλείνοντας την ομιλία του, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κάλεσε τις πολιτικές δυνάμεις να αντιμετωπίσουν τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως κορυφαία θεσμική διαδικασία, πέρα από τη συνήθη αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

«Εμείς», κατέληξε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, «τοποθετούμαστε με αίσθημα ευθύνης, με πολύ συγκεκριμένες προτάσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματός μας. Η αντιπολίτευση έχει τη δική της στάση. Υπάρχει ένας αρνητισμός, διότι μπερδεύει την αρνητική τοποθέτηση που έχει απέναντι στην κυβέρνηση με το ύψιστο δικαίωμα που έχει κάθε βουλευτής, γιατί το Σύνταγμα είναι ο υπέρτατος νόμος της χώρας».

Ο υπουργός έκανε λόγο για «εκκωφαντική αντίφαση» στις θέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, υποστηρίζοντας ότι πλέον «δεν αναμετρώνται με την κυβέρνηση, αλλά με τις ίδιες τους τις θέσεις και με την απόσταση που τις χωρίζει από την κοινωνία», ενώ υπερασπίστηκε τη μεταρρύθμιση, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης για την οικονομία και την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας.

Ολόκληρη η τοποθέτηση Πιερρακάκη:

«Κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κάθε γενιά παραδίδει κάτι στην επόμενη.

Μπορεί να της παραδώσει περισσότερες δυνατότητες ή περισσότερα βάρη. Ένα κράτος ισχυρότερο ή ένα κράτος εγκλωβισμένο στις αδυναμίες του. Μπορεί να της παραδώσει χρέη, τα οποία η ίδια δημιούργησε, θεσμούς που αρνήθηκε να αλλάξει, ευκαιρίες που φοβήθηκε να εκμεταλλευτεί.

Εμείς έχουμε μία ευθύνη. Να μην παραδώσουμε στα παιδιά μας τον λογαριασμό της δικής μας αδράνειας. Αυτό είναι, για μένα, το βαθύτερο νόημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Σήμερα, αποφασίζουμε τι χώρα θέλουμε να κληροδοτήσουμε σε όσους έρχονται μετά από εμάς. Και αν υπάρχει ένα πεδίο στο οποίο γνωρίζουμε πόσο βαριές μπορεί να είναι οι επιλογές μιας γενιάς για την επόμενη, αυτό δεν είναι άλλο από την οικονομία.

Η δική μου γενιά γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει όταν μια χώρα μεταφέρει για χρόνια το κόστος των επιλογών της στο μέλλον. Η Ελλάδα αυτό το έζησε με τον πιο επώδυνο τρόπο. Διανύσαμε μια δεκαετία κατά την οποία χάσαμε πάρα πολύ σημαντικό μέρος της οικονομικής μας κυριαρχίας, όπου η κοινωνία κλήθηκε να πληρώσει μέσα σε ελάχιστο χρόνο συσσωρευμένα λάθη, λάθη δεκαετιών, και εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνθρωποι αναζήτησαν στο εξωτερικό τις ευκαιρίες που δεν μπορούσε τότε να τους προσφέρει η χώρα μας.

Έχοντας βιώσει αυτήν τη δραματική εμπειρία, η δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι ζήτημα εθνικής αυτονομίας, δημοκρατικής ευθύνης και, πάνω απ’ όλα, Δικαιοσύνης ανάμεσα στις γενιές. Η κατεύθυνση που δίνουμε με το άρθρο 79, ώστε ο προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία της χώρας, υπηρετεί ακριβώς αυτή την αρχή.

Εδώ, όμως, θα ήθελα να είμαι απολύτως σαφής. Δεν προτείνουμε έναν σκληρό και μηχανιστικό δημοσιονομικό κόφτη, αντίστοιχο π.χ., με εκείνον που γνωρίζουμε από τη Γερμανία. Και προσωπικά θα διαφωνήσω με έναν τέτοιο άκαμπτο κανόνα. Μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αντιδρά όταν η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ύφεση, με μια πανδημία, με μια φυσική καταστροφή, με μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση. Η οικονομική πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί με αυτόματο πιλότο. Αλλά, άλλο η αναγκαία ευελιξία, άλλο η δημοσιονομική ανευθυνότητα.

Αυτό που θέλουμε εδώ να διασφαλίσουμε είναι ότι καμία κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εξαγοράζει το πολιτικό της παρόν υποθηκεύοντας το οικονομικό μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα δεν πρέπει ποτέ ξανά να οδηγηθεί σε μνημόνια και τα παιδιά μας δεν πρέπει ποτέ ξανά να κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό που παρέλαβαν από τους προηγούμενους. Αυτή δεν είναι μια ιδεολογία λιτότητας. Είναι μια αντίληψη ελευθερίας, γιατί μια χώρα που χάνει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία, αργά ή γρήγορα χάνει και μέρος της δυνατότητας του να αποφασίζει μόνη της.

Στην ίδια φιλοσοφία ευθύνης εντάσσονται το άρθρο 78, με τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις, το άρθρο 82, με την ετήσια έγκριση και δημόσια συζήτηση του Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής, αλλά και το άρθρο 21 που εισάγει τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη και Αλληλεγγύη στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών. Οι αποφάσεις μιας κυβέρνησης μπορεί να έχουν ορίζοντα τετραετίας, οι συνέπειές τους, όμως, πολύ συχνά διαρκούν δεκαετίες. Η ευθύνη της πολιτικής είναι να βλέπει πέρα από τον εκλογικό κύκλο και να διασφαλίζει ότι οι επιλογές του σήμερα δεν θα περιορίσουν τις δυνατότητες του αύριο.

Στον ορίζοντα του μέλλοντος βρίσκεται και μια δεύτερη μεγάλη πρόκληση της εποχής μας: η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Έχω χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν μια εικόνα που θεωρώ ότι αποδίδει τη διττή φύση της. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, με όρους 20ου αιώνα, μοιάζει ταυτόχρονα με την κούρσα για την κατάκτηση της Σελήνης, αλλά και με τον ανταγωνισμό των πυρηνικών εξοπλισμών. Ενσωματώνει, δηλαδή, την υπόσχεση μιας τεράστιας προόδου στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην παραγωγικότητα, στη δημόσια διοίκηση. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί και κινδύνους που αγγίζουν την εργασία, την ασφάλεια, την πληροφορία, τη δημοκρατία, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ίδια την αλήθεια.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ούτε ο άκριτος τεχνολογικός ενθουσιασμός, ούτε ο φόβος αποτελούν απάντηση. Χρειάζονται κανόνες. Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ των κρατών -σαφώς- γιατί καμία χώρα, όσο μεγάλη και ισχυρή και αν είναι, δεν μπορεί μόνη της να ρυθμίσει αποτελεσματικά μια τεχνολογία που από τη φύση της δεν γνωρίζει σύνορα. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, κοινές αρχές και διεθνή συνεργασία, ώστε η καινοτομία να προχωρά χωρίς ο άνθρωπος να μένει απροστάτευτος.

Αυτό ακριβώς αποτυπώνει το νέο άρθρο 5Β, ορίζοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Το Σύνταγμα προφανώς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα είναι η τεχνολογία το 2040 ή το 2050 -αλίμονο. Μπορεί, όμως, να καθορίσει κάτι πολύ σημαντικότερο: να ιεραρχήσει τις αξίες μας, να κατοχυρώσει ότι η τεχνολογία θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το ανάποδο, όχι ο άνθρωπος την τεχνολογία.

Αυτή η λογική ενός σύγχρονου κράτους διατρέχει και τις υπόλοιπες αλλαγές που συζητούμε. Από την προστασία της περιουσίας και την αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς στο άρθρο 17, μέχρι τον ισχυρότερο συνταγματικό έλεγχο στο άρθρο 100, τη χρηστή διοίκηση, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την αξιοκρατία, τη στήριξη της Περιφέρειας στο άρθρο 101, καθώς και την ουσιαστικότερη αποκέντρωση στο άρθρο 102. Η κατεύθυνση είναι ενιαία: ένα κράτος που σχεδιάζει καλύτερα, λογοδοτεί περισσότερο και προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής του.

Και αυτό με φέρνει και στο άρθρο 16. Σε μια διάταξη που, ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη σε αυτή την Αναθεώρηση, συμπυκνώνει τη διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα που κληρονομήσαμε και στην Ελλάδα που θέλουμε να παραδώσουμε.

Για εμένα αυτή η συζήτηση έχει και μια ιδιαίτερη προσωπική διάσταση, γιατί ως Υπουργός Παιδείας είχα την τιμή να εισηγηθώ τον νόμο που επέτρεψε τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Θυμάμαι πολύ καλά τη συζήτηση εκείνης της περιόδου, τις αντιδράσεις, τις βεβαιότητες ότι αυτό δεν θα μπορούσε και δεν έπρεπε να γίνει, τις προειδοποιήσεις ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση θα υπονόμευε το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Ο νόμος ψηφίστηκε. Η μεταρρύθμιση προχώρησε. Το Συμβούλιο της Επικρατείας την έκρινε ως Συνταγματική. Και σήμερα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς πώς εκείνοι που την καταψήφισαν, προσπαθούν πλέον να τοποθετηθούν απέναντι σε μια πραγματικότητα που έχει αλλάξει, όχι μόνο πλέον διεθνή αλλά και εθνική.

Η ΕΛ.Α.Σ., για παράδειγμα, μας λέει από τη μία πλευρά, ότι δεν πρόκειται να καταργήσει το νέο πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια αλλά και, από την άλλη, ότι δεν θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, λέει το ανάποδο. Μας λέει ότι θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16, αλλά ότι ταυτόχρονα εξακολουθεί να απορρίπτει τον νόμο που άλλαξε τον δρόμο προς αυτή την αλλαγή, και με δεδομένο ότι το συνταγματικό αυτό πλαίσιο υποστηρίχθηκε από έγκριτους συνταγματολόγους της εν λόγω παράταξης.

Η αντίφαση είναι πια εκκωφαντική. Η αντιπολίτευση δεν αναμετράται εδώ με την κυβέρνηση, αλλά με τις ίδιες της τις θέσεις και με την απόσταση που χωρίζει αυτές τις θέσεις από την πραγματικότητα του 2026.

Σήμερα δεν μιλάμε πια με υποθέσεις. Μιλάμε με το μέγεθος μιας ευκαιρίας που εδώ και χρόνια χάσαμε. Η μελέτη της Deloitte εκτιμά ότι η μεταρρύθμιση αυτή μπορεί μέσα σε πέντε χρόνια να προσθέσει 10,2 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία, 1,9 δισ. ευρώ στα δημόσια έσοδα και περίπου 73.500 θέσεις εργασίας. Γιατί στον 21ο αιώνα η γνώση είναι εθνικό κεφάλαιο, παραγωγική δύναμη και συγκριτικό πλεονέκτημα.

Έχουμε τη δυνατότητα να κρατήσουμε περισσότερους νέους εδώ, να φέρουμε φοιτητές και επιστήμονες από το εξωτερικό και να μετατρέψουμε την Ελλάδα από χώρα εξαγωγής ανθρώπινου κεφαλαίου σε διεθνή προορισμό γνώσης και εκπαίδευσης.

Προφανώς αυτό δεν αποδυναμώνει το δημόσιο πανεπιστήμιο. Το απελευθερώνει από μια συζήτηση δεκαετιών που μετρούσε τη δύναμή του με βάση το τι απαγορεύεται γύρω του. Ένα ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται τείχη για να προστατευθεί. Χρειάζεται πόρους -ναι-, ποιότητα, έρευνα, εξωστρέφεια. Βασικά χρειάζεται αυτοπεποίθηση για να ανταγωνιστεί τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.

Η αναθεώρηση του άρθρου 16 έρχεται να ολοκληρώσει αυτή τη μετάβαση, με ελευθερία αλλά και αυστηρούς κανόνες, με κρατική εποπτεία, με αξιολόγηση, με υψηλές ακαδημαϊκές απαιτήσεις. Και ναι διορθώσει και μια βαθιά κοινωνική στρέβλωση, γιατί η απαγόρευση όπως ίσχυε, δεν εμπόδισε ποτέ τον εύπορο Έλληνα να επιλέξει μη κρατικό πανεπιστήμιο. Απλώς τον υποχρέωνε να το επιλέξει στο εξωτερικό. Εκείνον που περιόριζε πραγματικά ήταν αυτόν που δεν μπορούσε να πληρώσει το κόστος της φυγής, εφόσον το επιθυμούσε.

Το άρθρο 16 είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια συζήτηση για μη κρατικά πανεπιστήμια. Είναι η στιγμή που η Ελλάδα κλείνει έναν κύκλο δεκαετιών και που αποφασίζει ότι η γνώση δεν θα έχει πλέον σύνορα που φτιάξαμε μόνοι μας, που εμείς οι ίδιοι υψώσαμε ως τείχη. Πριν από λίγα χρόνια συζητούσαμε για το αν αυτή η αλλαγή μπορεί να γίνει. Ξεκίνησε να γίνεται. Σήμερα συζητούμε πόσο μακριά μπορεί πλέον να μας πάει.

Κυρίες και κύριοι,

Η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν γίνεται για να προστατεύσουμε το χθες, αλλά για να προετοιμάσουμε τη χώρα για όσα έρχονται μπροστά μας.

Κάθε γενιά έχει μια στιγμή που αποφασίζει τι θα παραδώσει στην επόμενη: εκκρεμότητες του παρελθόντος ή δυνατότητες του μέλλοντος;

Αυτή είναι η δική μας στιγμή. Αυτή είναι η κοινή ευθύνη μας απέναντι στην Ιστορία.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Ανδρέας Μαραθιάς

Όπως έχουμε αναφέρει επανειλημμένα, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και κατά τη αντιπαράθεση κυβέρνησης – αντιπολίτευσης με τις ομιλίες των πολιτικών  αρχηγών  την Παρασκευή 24/7, σύσσωμη η αντιπολίτευση δεν θα δώσει ψήφο συναίνεσης προκειμένου η επόμενη-“αναθεωρητική” Βουλή να εγκρίνει το περιεχομενο των αλλαγών με αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών και να μην επαναληφθεί αυτό που συνέβη με το άρθρο για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας στη αναθεώρηση του 2019, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ πρότεινε την αλλαγή του στο πλαίσιο της “προτείνουσας” Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία, ωστόσο η ΝΔ διαμόρφωσε στο τέλος το περιεχόμενο του ως πλειοψηφία μετά τις εκλογές του 2023 στο πλαίσιο της “αναθεωρητικής” Βουλή, με λιγότερες από 180 ψήφους.

Η στάση της αντιπολίτευσης προκάλεσε την αντίδραση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, καθώς την χαρακτήρισε “αντιθεσμική” και ένδειξη “πολιτικής ανεπάρκειας” με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Νίκο Ανδρουλάκη, να ξεκαθαρίζει τη στάση του κόμματος λέγοντας: 

 “Είχαμε ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι δεν πρόκειται να δώσουμε πλειοψηφία 180 βουλευτών από την πρώτη Βουλή. Αυτό δεν είναι ένα μικρό κομματικό παιχνίδι. Είναι μία θεσμική στάση. Γιατί; Διότι, αν σήμερα, στην προτείνουσα, ένα άρθρο λάβει 180, θα αναθεωρηθεί μετά με 151. Άρα, η επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ακόμη και με 151, μπορεί να γράψει το άρθρο όπως θέλει, χωρίς ευρύτερες συναινέσεις”. 

Και πρότεινε “Για να αποδείξουμε, λοιπόν, την ειλικρίνειά μας, βάλαμε μία προτεραιότητα. Η προτεραιότητα ήταν η αναθεώρηση του άρθρου 110. Αν αναθεωρηθεί το άρθρο 110, όσες ψήφους και αν πάρει ένα άρθρο στην πρώτη Βουλή, χρειάζεται 180 και στη δεύτερη. Άρα, η επόμενη πλειοψηφία θα αναγκαστεί να συναινέσει και στο περιεχόμενο του άρθρου” δεσμευόμενος μάλιστα ότι θα την ψήφισει εδώ και τώρα εάν τη φέρι προς αναθεώρηση το κυβερνών κόμμα.

Πάντως ειδικά για το άρθρο 16, του οποίου η αναθεώρηση με βάση την πρόταση της ΝΔ στοχεύει στη συνταγματική κατοχύρωση της λειτουργίας ιδιωτικών ΑΕΙ, φαίνεται ότι μέσα από τη στάση τόσο του ΠΑΣΟΚ, όσο και της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα να διαμορφώνονται προϋποθέσεις συναίνεσης με αυξημένη πλειοψηφία από την επόμενη Βουλή, αναλόγως βέβαια και του εκλογικού αποτελέσματος. 

Αντιθέτως για το άρθρο 86, περί ευθύνης Υπουργών, δεν φαίνεται στο ορίζοντα σενάριο συναίνεσης, καθώς η ΝΔ  διατηρεί στη Βουλή την απόφαση παραπομπής μέλους της κυβέρνησης, ενώ η αντιπολίτευση προτείνει την πλήρη απεμπλοκή της Βουλής στην όλη διαδικασία. 

Υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία αναθεώρησης δεν ήταν ανέφελη για τη ΝΔ, αφού ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε να αποσύρει την πρόταση περί ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργού και βουλευτής, λόγων των έντονων αντιδράσεων στην ΚΟ του κόμματος, ενώ επιφυλάξεις διατυπώνονται και την εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά και την άρση μονιμότητας στο Δημόσιο. 

Οι προτάσεις της ΝΔ που θα τεθούν στη ονομαστική ψηφοφορία, με τους 297 βουλευτές να μπορούν να ψηφίσουν “ναι”, “όχι” ή “παρών” είναι:

Άρθρο 5 ή άρθρο 5Α ή νέο άρθρο 5Β

– Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.

Άρθρα 14, 15

– Διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης σε σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που δεν ταιριάζουν στο Σύνταγμα.
– Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.

Άρθρο 16

– Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας.
– Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους.
– Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.

Άρθρο 17

– Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας.
– Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση
– Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία).
– Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.

Άρθρο 21

– Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη.
– Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.

Άρθρο 24

– Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.

Άρθρο 29

– Τα κόμματα λαμβάνουν υπ΄όψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας.
– Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.
– Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.

Άρθρο 30 παρ. 1, 5

– Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Άρθρο 41 παρ. 2, 5

– Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας.
– Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).

Άρθρο 44 παρ. 2

– Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.

Άρθρο 47 παρ. 3, 4

– Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.

Άρθρο 51 παρ. 4

– Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

Άρθρο 54 παρ. 1, 3

– Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας.
– Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.

Άρθρα 56, 57:

– Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.

Άρθρο 60

– Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής και αντίστοιχη υποχρέωση των μελών της Κυβέρνησης να ανταποκρίνονται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Άρθρο 73 παρ. 1

– Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.

Άρθρο 77 παρ. 3

– Δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
– Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να παραπέμπει έως ένα ψηφισμένο νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο. Για την παραπομπή από τη Βουλή απαιτείται η κατάθεση αιτήματος της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών.
– Τα ψηφισμένα νομοσχέδια των άρθρων 51 και 54 παραπέμπονται υποχρεωτικά στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή τους.
– Έως την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κωλύεται η δημοσίευση του νόμου.

Άρθρο 78 παρ. 2, 6

– Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.
– Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.

Άρθρο 79

– Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία.
– Υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιότητας ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Άρθρο 82

– Eτήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής του επόμενου έτους, το οποίο δημοσιοποιείται και συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.

Άρθρο 86

– Διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο.
– Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλής, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
– Άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.

Άρθρο 89

– Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος.
– Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

Άρθρο 90 παρ. 5

– Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Άρθρο 97

– Κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης ως προς την εκδίκαση των πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.

Άρθρο 99

– Κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Άρθρο 100

– Πρόβλεψη της αρμοδιότητας του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου για τον προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας για ψηφισμένο νομοσχέδιο κατά το άρθρο 77 παρ. 3.
– Απόφαση περί συνταγματικότητας ψηφισμένου νομοσχεδίου δεσμεύει όλα τα δικαστήρια κατά τον έλεγχο συνταγματικότητας.
– Συγκρότηση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, από δύο συμβούλους της Επικρατείας και δύο αρεοπαγίτες, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια και από δύο τακτικούς καθηγητές νομικών μαθημάτων των νομικών σχολών των πανεπιστημίων της Χώρας, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια. Στο Δικαστήριο προεδρεύει ο αρχαιότερος από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.

Άρθρο 101 παρ. 3, 5

– Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων.
– Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα.
– Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.
– Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Άρθρο 101A

– Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.

Άρθρο 102

– Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2).
– Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης (φορολογική αποκέντρωση)
– Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
– Οι πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.

Άρθρο 103

– Υποχρέωση αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού.
– Η αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους.
– Νόμος ορίζει τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.

Άρθρο 118

– Μεταβατική διάταξη ως προς την εφαρμογή των αναθεωρημένων παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 30 ως προς τον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η Ολομέλεια της Βουλής πραγματοποιεί σήμερα, Δευτέρα, την πρώτη ψηφοφορία που προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιες από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας κρίνονται αναθεωρητέες και με ποια πλειοψηφία.

Η διαδικασία αποτελεί το πρώτο βήμα της Συνταγματικής Αναθεώρησης, καθώς θα ακολουθήσει δεύτερη ψηφοφορία σε διάστημα ενός μήνα, όπως ορίζει το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο.

Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος, εφόσον μία διάταξη συγκεντρώσει 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, η τελική διαμόρφωση του περιεχομένου της από την επόμενη, αναθεωρητική Βουλή, απαιτεί την έγκριση 151 βουλευτών.

Αντίθετα, εάν μία διάταξη λάβει στην πρώτη φάση τουλάχιστον 151 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθεί αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων για την ολοκλήρωση της αναθεώρησής της και τον καθορισμό του τελικού περιεχομένου της.

Η ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί λίγο μετά τις 18:00, με απόφαση του Προεδρείου της Βουλής. Θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά, με ονομαστική και φανερή ψηφοφορία, όπως προβλέπεται από τη σχετική κοινοβουλευτική διαδικασία.

Αντικείμενο της δεύτερης ψηφοφορίας, που τοποθετείται την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, θα είναι οι προτεινόμενες για αναθεώρηση διατάξεις του Συντάγματος που θα συγκεντρώσουν στη σημερινή πρώτη ψηφοφορία τουλάχιστον 151 ψήφους. Αν στην πρώτη ψηφοφορία υπάρξουν διατάξεις που θα συγκεντρώσουν λιγότερες από 151 ψήφους, δεν θα τεθούν σε δεύτερη ψηφοφορία, ως µη εγκριθείσες κατά την πρώτη ψηφοφορία.

   Οι βουλευτές θα ψηφίζουν «ναι» ή «όχι» ή «παρών», σύμφωνα µε τον Κανονισμό της Βουλής. Σε οποιαδήποτε περίπτωση που δεν υπάρξει σημείωση της ψήφου του Βουλευτή δίπλα από μία διάταξη µε ένα «ναι», «όχι» ή «παρών», αυτή θα θεωρηθεί ότι δεν ψηφίστηκε.

   Τα άρθρα και οι διατάξεις που τίθενται σε ψηφοφορία, έχουν ως ακολούθως (σ.σ.αναφέρεται η κατεύθυνση που έχει προτείνει η Νέα Δημοκρατία, η οποία όμως δεν δεσμεύει την Αναθεωρητική Βουλή):

    Νέο Άρθρο 5β: «Η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει.».

   Άρθρο 14: «Διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης σε σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και αφαίρεση λεπτομερειακών διατυπώσεων που δεν ταιριάζουν στο Σύνταγμα. Προστασία του δημοσιογράφου και έναντι του εργοδότη του.»

   Άρθρο 15: «Κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας. Προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους. Δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους και υπό τον όρο διασφάλισης υψηλού επιπέδου των παρεχομένων σπουδών.»

   Άρθρο 17: «Προστασία όχι μόνο της ιδιοκτησίας, αλλά της περιουσίας. Αποζημίωση για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση. Δυνατότητα μεταφοράς συντελεστή δόμησης (δυναμική πολεοδομία). Αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.»

   Άρθρο 21: «Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη. Λήψη υπόψη διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης κατά τον σχεδιασμό των δημοσίων πολιτικών.»

   Άρθρο 24: «Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την κατοχύρωση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση και την προστασία των ζώων.».

   Άρθρο 29: «Τα κόμματα λαμβάνουν υπ΄όψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας. Νόμος ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος. Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.».

   Άρθρο 30 παρ.1: «Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.».

   Άρθρο 30 παρ.5: «Μια εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.».

   Άρθρο 41 παρ.2: «Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).».

   Άρθρο 41 παρ.5: «Κατάργηση διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας. Διάλυση με πρόταση της Κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (αυτοδιάλυση Βουλής).».

   Άρθρο 44 παρ. 2: «Εισαγωγή κανόνων καλής διενέργειας των δημοψηφισμάτων: Το ερώτημα πρέπει να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό για τους πολίτες. Μεταξύ της προκήρυξης και της διενέργειας του δημοψηφίσματος πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος τουλάχιστον είκοσι ημερών.».

   Άρθρο 47 παρ.3: «Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.».

   Άρθρο 47 παρ.4: «Κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα».

   Άρθρο 51 παρ.4: «Δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.»

   Άρθρο 54 παρ. 1: «Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.»

   Άρθρο 54 παρ.3: «Το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει εύλογη αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα της χώρας. Με νόμο μπορεί να προβλέπεται ότι η επικράτεια διαιρείται σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες.».

   Άρθρο 56: «Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.»

   Άρθρο 57: «Μεταφορά στον νόμο του λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων. Καθιέρωση γενικών αρχών στο Σύνταγμα και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από μεθεπόμενες εκλογές ή αμέσως με πλειοψηφία δύο τρίτων.».

   Άρθρο 60: «Θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας και κατά την επικοινωνία με την εκλογική του περιφέρεια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής και αντίστοιχη υποχρέωση των μελών της Κυβέρνησης να ανταποκρίνονται στον κοινοβουλευτικό έλεγχο.».

   Άρθρο 73 παρ.1: «Συνταγματική κατοχύρωση αρχών καλής νομοθέτησης: Επαρκούς προνομοθετικής διαβούλευσης, αξιολόγησης της εφαρμογής του νόμου και μέτρων κωδικοποίησης της νομοθεσίας.».

   Άρθρο 77 νέα παρ.3: «Δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να παραπέμπει έως ένα ψηφισμένο νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο. Για την παραπομπή από τη Βουλή απαιτείται η κατάθεση αιτήματος της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών. Τα ψηφισμένα νομοσχέδια των άρθρων 51 και 54 παραπέμπονται υποχρεωτικά στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή τους. Έως την έκδοση της απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κωλύεται η δημοσίευση του νόμου.»

   Άρθρο 78 παρ.2: «Φόρος ή οποιοδήποτε άλλο οικονομικό βάρος δεν μπορεί να επιβληθεί με νόμο αναδρομικής ισχύος.».

   Άρθρο 78 νέα παρ.6 : «Μπορεί να παρέχονται κίνητρα για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία ιδιωτικές επενδύσεις.»

   Άρθρο 79: «Ο προϋπολογισμός οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία. Υποχρέωση κατάθεσης και δημοσιότητας ετήσιου απολογισμού εκ μέρους φορέων που χρηματοδοτούνται, άμεσα ή έμμεσα, από τον κρατικό προϋπολογισμό.».

   Άρθρο 82: «Ετήσια έγκριση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής του επόμενου έτους, το οποίο δημοσιοποιείται και συζητείται σε ειδική συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.»

   Άρθρο 86: «Διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από Εισαγγελέα Εφετών και πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Κατάργηση της διαβίβασης των οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλής, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης. Άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με απόφαση της Βουλής, με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία.».

   Άρθρο 89: «Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος. Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην Κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.»

   Άρθρο 90 παρ.5: «Προαγωγές στις θέσεις των ανωτάτων δικαστών από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.»

   Άρθρο 97: «Κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης ως προς την εκδίκαση των πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια.».

   Άρθρο 99: «Κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και ανάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.»

   Άρθρο 100: «Πρόβλεψη της αρμοδιότητας του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου για τον προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας για ψηφισμένο νομοσχέδιο κατά το άρθρο 77 παρ. 3. Απόφαση περί συνταγματικότητας ψηφισμένου νομοσχεδίου δεσμεύει όλα τα δικαστήρια κατά τον έλεγχο συνταγματικότητας. Συγκρότηση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, από δύο συμβούλους της Επικρατείας και δύο αρεοπαγίτες, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια και από δύο τακτικούς καθηγητές νομικών μαθημάτων των νομικών σχολών των πανεπιστημίων της Χώρας, που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε τρία χρόνια. Στο Δικαστήριο προεδρεύει ο αρχαιότερος από τους Προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.».

   Άρθρο 101 παρ.3: «Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.».

   Άρθρο 101 νέα παρ.5: «Κατάργηση τεκμηρίου αρμοδιότητας υπέρ αποκεντρωμένων διοικήσεων. Η εφαρμογή του αποκεντρωτικού συστήματος μπορεί να γίνει με ύπαρξη αποκεντρωμένης κρατικής δομής και/ή με ύπαρξη αποκεντρωμένων υπηρεσιών των υπουργείων και των λοιπών φορέων του δημοσίου τομέα. Κρατική μέριμνα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια. Αρχές της χρηστής διοίκησης, της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αξιοκρατίας. Συνταγματική κατοχύρωση Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.».

   Άρθρο 101 Α: «Επιλογή Προέδρων και Μελών ανεξαρτήτων αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή από κατάλογο τριών υποψηφίων που προτείνονται από Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων μετά από δημόσια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Στο Συμβούλιο συμμετέχουν ex officio ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, ο Πρόεδρος του συλλογικού οργάνου των δημοσίων πανεπιστημίων της χώρας και ο επικεφαλής του συλλογικού οργάνου που εκπροσωπεί τους ΟΤΑ α’ ή β’ βαθμού.»

   Άρθρο 102: «Νόμος καθορίζει τους βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι είναι έως δύο (2). Με αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να επιβάλλονται τοπικοί ή ειδικοί φόροι ή βάρη οποιασδήποτε φύσης (φορολογική αποκέντρωση) Οι προϋπολογισμοί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταρτίζονται μετά από επαρκή δημόσια διαβούλευση με τους κατοίκους των οικείων περιοχών και οφείλουν να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία. Οι πειθαρχικές ποινές αργίας/έκπτωσης στα αιρετά όργανα των ΟΤΑ επιβάλλονται με απόφαση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.»

   Άρθρο 103: «Υποχρέωση αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας, με δυνατότητα συμμετοχής και του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού. Η αξιολόγηση γίνεται αμφίδρομα, ήτοι και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους. Νόμος ορίζει τη διαδικασία της αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση και τις συνέπειες που αυτή μπορεί να επιφέρει, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής παύσης, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.».

   Άρθρο 118: «Νέα μεταβατική διάταξη ως προς την εφαρμογή των αναθεωρημένων παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 30 ως προς τον ήδη υπηρετούντα Πρόεδρο της Δημοκρατίας.». (σ.σ. αν η μια και εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν «περάσει» τότε δεν έχει λόγο να παραμείνει στις προτεινόμενες αναθεωρητέες και το άρθρο 118).

Η κ. Δούρου απάντησε στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος στην πρωτολογία του, χαρακτήρισε λανθασμένη την απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να μην παραστεί η Κοινοβουλευτική του Ομάδα στη δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Αφού ευχαρίστησε για τις ευχές που έχει δεχθεί για τα νέα καθήκοντά της, τόνισε:  «Ο κ. Μητσοτάκης περιορίστηκε στο προσωπικό για να με μαλώσει μετά. Για τους καλοπροαίρετους, λέω καλοδεχούμενες οι ευχές. Γιατί οι κοινοβουλευτικές ομάδες οφείλουν να υπηρετούν το κύρος του κοινοβουλίου και των δημοκρατικών θεσμών και με αυτό το αίσθημα ευθύνης η δική μας ομάδα δεν συμμετέχει στη σημερινή δεξίωση. Η επέτειος της αποκατάστασης της δημοκρατίας δεν μπορεί να συνυπάρχει με την παρουσία νοσταλγών της χούντας, εκπροσώπων της ακροδεξιάς, αναθεωρητών της ιστορίας και πολλών φαλλοκρατών, όπως βλέπουμε μέρα με τη μέρα, και είδαμε και σήμερα».

«Είναι επίσης άρρηκτα συνδεδεμένη με την τραγωδία της Κύπρου και απαιτεί αναστοχασμό, σεβασμό, σοβαρότητα και όχι χαριεντίσματα. Γι αυτό επιλέγουμε να τιμούμε τη δημοκρατία και τους ανθρώπους που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για αυτή και σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πολλούς και πολλές στις τάξεις του, που μαρτύρησαν στην επταετία. Εμείς αυτό το κάνουμε στους τόπους μνήμης.

Και να υπενθυμίσω στον Πρωθυπουργό ότι  η υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης απαιτεί και συνέπεια. Και εμείς ως διοίκηση στην Περιφέρεια Αττικής, στηρίξαμε  έμπρακτα και το ΕΑΤ – ΕΣΑ και το μουσείο δημοκρατίας στον Ωρωπό, ως ζωντανούς τόπους μνήμης» πρόσθεσε η κ.  Δούρου.

Στην αρχή της τοποθέτησης από το βήμα της Ολομέλειας, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, επιτέθηκε στην πλειοψηφία κάνοντας λόγο για «απαράδεκτες fast track διαδικασίες». Εξηγώντας, ότι οι δύο μήνες διάρκειας έγιναν τελικά ένας με τη συζήτηση να ολοκληρώνεται πριν μπει ο Αύγουστος. Κι αυτό, καθώς όπως είπε, «θέλατε να περάσετε μια σειρά σκληρές αντιλαϊκές προτάσεις χωρίς να προλάβει να ενημερωθεί και να αντιδράσει ο ελληνικός λαός». Και χωρίς «να έχετε στα πόδια σας  εργαζόμενους όπως οι δημόσιοι υπάλληλοι», διότι «θέλετε να κρέμεται πάνω από το κεφάλι τους, η δαμόκλειος σπάθη της απόλυσης με όχημα τη δήθεν αξιολόγησή σας, ή  τους φοιτητές, τα μορφωτικά και εργατικά δικαιώματα των οποίων θα δεχτούν ένα ακόμη χτύπημα με την αναθεώρηση του άρθρου 16 για να μπορούν να κάνουν τις μπίζνες τους οι έμποροι της γνώσης». «Βέβαια», πρόσθεσε,  «δεν το πετύχατε όπως θα θέλατε γιατί μεγάλες κινητοποιήσεις υπήρξαν τώρα και μεγαλύτερες το επόμενο διάστημα. Σας ετοιμάζουν θερμή υποδοχή στη ΔΕΘ στις 5 Σεπτεμβρίου. Γελιέστε αν νομίζετε ότι οι εργαζόμενοι θα θεωρήσουν τα δικαιώματά τους περασμένα ξεχασμένα».

Με την ευκαιρία της αναφοράς του στο άρθρο 16  ο Δημήτρης Κουτσούμπας φωτογράφισε την ΕΛ.Α.Σ. του Αλ. Τσίπρα στην οποία έστρεψε τα βέλη του.  «Δεν είμαστε» είπε «σαν αυτούς που επιλέγετε για βολικούς αντιπάλους. Που λένε ότι δεν τους αρέσουν τα ιδιωτικά αλλά “τι να κάνουμε, τώρα υπάρχουν”. Να ποια είναι δήθεν η πολιτική αλλαγή που υπόσχονται. Η ίδια που έφεραν και την προηγούμενη φορά που κυβέρνησαν, αέρας κοπανιστός. Άλλωστε αυτός ο δήθεν ρεαλισμός, ρεαλισμός της υποταγής μπορεί να ειπωθεί για πάρα πολλά ζητήματα, από τον καπιταλισμό και την συμμετοχή στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, μέχρι τα χρηματιστήρια ενέργειας, με τις αμερικάνικες βάσεις, με τα 13ωρα και καταλήγει με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και ποιος ξέρει τι άλλο ακόμα». «Έτσι», είπε, «δεν αλλάζει τίποτα μόνο ο Μανωλιός που βάζει τα ρούχα του αλλιώς». Περνώντας στην κριτική προς το ΠΑΣΟΚ, ανέφερε: «ούτε παζαρεύουμε αν θα σας δώσουμε συναίνεση τώρα ή στην επόμενη βουλή, όπως κάνει το ΠαΣοΚ. Το παρών στο άρθρο 16 συμβολίζει 

Όσον αφορά το άρθρο 86, για το οποίο η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρηση του, ο Δ. Κουτσούμπας είπε «συνεχίζετε να προστατεύετε τα δικά σας παιδιά. Τα κυβερνητικά στελέχη τους υπουργούς σας. Και πάλι η εκάστοτε κυβερνητική εξουσία θα αποφασίζει για το εάν θα ασκηθεί δίωξη. Άνθρακες ο θησαυρός και εδώ». Από την πλευρά του ΚΚΕ, ο Γ.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ  ζήτησε την κατάργηση του.

Δεν παρέλειψε τις αιχμηρές αναφορές και για τον ΣΥΡΙΖΑ τον οποίο χαρακτήρισε «σκορποχώρι του κεντρικού διαζώματος της αμαρτωλής σοσιαλδημοκρατίας με τα υβριδικά κόμματα που τρώγονται για τις καρέκλες, τα κόμματα των 2 ευρώ».

Ο πρωθυπουργός αρχικά κατά την ομιλία του έκανε λόγο για «ανάγκη για ένα Σύνταγμα που θα συμβαδίζει με την εποχή μας». «Πρόκειται για μια συμβολική συγκυρία. Η συζήτηση αυτή συμπίπτει με την 52η επέτειο της επιστροφής της Δημοκρατίας στη γενέτειρά της […]Να δώσουμε μια νέα πνοή στη δημόσια ζωή».

Αμέσως μετά ο πρωθυπουργός απευθύνθηκε στη Ρένα Δούρου. Ο Πρωθυπουργός, αφού τη συνεχάρη για την εκλογή της στην προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, τόνισε πως έκανε λάθος που θα προσέλθει στην αποψινή εκδήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας.

«Κάνατε λάθος, κυρία Δούρου. Όταν συγκυβερνούσατε με τον κύριο Καμμένο, συμμετείχατε κανονικά. Τώρα ανακαλύψατε ότι παρεισέφρησαν ακροδεξιά στοιχεία. Θεωρώ ότι κάνετε λάθος».

Και συνέχισε: «Υποστήριξα την ευρεία διαβούλευση, ώστε να υπάρξουν συνθέσεις γύρω από τους κορυφαίους κανόνες που θα διέπουν την πολιτική και πολιτειακή ζωή. Δεν μπορώ να ισχυριστώ το ίδιο για την αντιπολίτευση, η οποία έδειξε ότι αδυνατεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Τα ακραία κόμματα αρκέστηκαν σε μια τυφλή άρνηση, που αντλεί δύναμη από το αντιπολιτευτικό τους μένος. Το δήθεν θεσμικό ΠΑΣΟΚ δήλωσε αμήχανα «παρών», που στην ουσία συνιστά «απών». Επιμένω σε αυτό, κύριε Ανδρουλάκη. Όπως γνωρίζετε, το ίδιο το Σύνταγμα είναι αυστηρό και δύσκολο στην αναθεώρησή του και απαιτεί από όλους μας συναινέσεις, αφήνοντας την τελική κρίση στον λαό, μέσω των εκλογών που μεσολαβούν».