Όπως αναφέρει ανακοίνωση, μιλώντας επί του πρώτου θέματος της ημερήσιας διάταξης, αναφορικά με τα δίκτυα, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε, αναζητούμε μια κοινή απάντηση στις προκλήσεις: «Μαζί ενωμένοι, μπορούμε να αντιδράσουμε πιο δυναμικά σε μια κρίση που εξελίσσεται. Και επιτρέψτε μου να πω κάτι. Υπάρχει ένας “ελέφαντας στο δωμάτιο”. Πρόκειται για τις ανισότητες στις τιμές χονδρεμπορικής της ηλεκτρικής ενέργειας».

Ο υπουργός υπενθύμισε ότι πριν από δύο χρόνια η Ελλάδα ήταν μεταξύ των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, που είχαν τιμές διπλάσιες από την υπόλοιπη Ευρώπη: «Υπήρχε ένα τείχος τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Και αυτό μας χώριζε. Και αυτό ήταν πολύ περισσότερο από οικονομικό ζήτημα. Αμφισβητούσε τη συνοχή και την αλληλεγγύη του ευρωπαϊκού εγχειρήματος», ανέφερε και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα, τις πρώτες δέκα ημέρες του Μαρτίου 2026, έχει την έκτη χαμηλότερη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ξεχάσαμε την πρόκληση που αντιμετωπίσαμε πριν από δύο χρόνια. Ακόμη περισσότερο τώρα, πρέπει να αντιδράσουμε».

Ο κ. Παπασταύρου επεσήμανε επίσης, ότι «όταν κάποιοι μιλούν για το κεντρικό σενάριο μιας κοινής στρατηγικής της ΕΕ, αυτό δεν είναι κάτι που θα επιβληθεί από την Επιτροπή. Θα προκύψει από συνδιαμόρφωση όλων των κρατών-μελών. Πρέπει να συντονιστούμε». Επιπλέον, είπε πως «η Ε.Ε. πάντοτε προχωρούσε και έκανε το αναγκαίο βήμα σε περιόδους κρίσης, αν δει κανείς την ιστορία της. Και τώρα είναι η ώρα να κινηθούμε πιο γρήγορα και πιο μπροστά. Κατανοώ τις ανησυχίες των χωρών. Και πρέπει να βρούμε έναν ευέλικτο τρόπο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Ελλάδα -στη συζήτηση που ακολούθησε- υποστήριξε σθεναρά την ανάγκη η Ευρώπη να έχει έτοιμα στοχευμένα μέτρα και ευελιξίες για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων, σε περίπτωση που η κρίση συνεχιστεί ή ενταθεί. Παράλληλα, εξετάστηκαν και αναλύθηκαν τα μέτρα που είχαν υιοθετηθεί στην ενεργειακή κρίση του 2022, προκειμένου να τεθούν υπόψιν του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη 19 Μαρτίου.

Κατόπιν, ο κ. Παπασταύρου συμμετείχε σε κλειστή συζήτηση με θέμα την «προώθηση της αμοιβαίας ενεργειακής ασφάλειας», παρουσία του Υπουργού Ενέργειας της Ουκρανίας, κ. Denys Shmyhal, και του Υπουργού Ενέργειας της Μολδαβίας, κ. Dorin Junghietu, όπου και στάθηκε στην προστιθέμενη αξία που προσδίδει ο Κάθετος Διάδρομος στην ενεργειακή αυτονομία της ηπείρου.

«Ωστόσο», επεσήμανε, «η Ευρώπη οφείλει να διαλύσει οριστικά την κανονιστική ασάφεια που περιβάλλει αυτό το εγχείρημα, με την προώθηση της αναθεώρησης του ρυθμιστικού πλαισίου και των σχετικών κωδίκων. Να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στήριξης του Κάθετου Διαδρόμου, και ένα σαφές μήνυμα στην αγορά ότι παραμένει αμετακίνητη στον στόχο απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο που έχει θέσει».

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 19 Μαρτίου, όπου αναμένεται να εξεταστούν κρίσιμα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής. Στο τραπέζι των υπουργών τέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι τιμές της ενέργειας, ο ρόλος του συστήματος εμπορίας ρύπων ETS, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η λειτουργία της ενιαίας ενεργειακής αγοράς — ζητήματα που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η σουηδική πλευρά εξέφρασε επιφυλάξεις απέναντι στην ιδέα ενός πιο κεντρικού ευρωπαϊκού σχεδιασμού για τα ενεργειακά δίκτυα. Η θέση της Στοκχόλμης είναι ότι οι επενδύσεις στις υποδομές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες κάθε κράτους-μέλους. Παράλληλα, διατυπώθηκαν ανησυχίες ότι ορισμένες προτάσεις ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις σε χώρες που διαθέτουν ήδη ανεπτυγμένα ηλεκτρικά δίκτυα, αφήνοντας ακόμη και ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμού της συμμετοχής σε πρωτοβουλίες διασύνδεσης εάν δεν υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό.

Απαντώντας στις τοποθετήσεις αυτές, ο Έλληνας υπουργός παρενέβη σε αυστηρό τόνο, σημειώνοντας: «Με όλο τον σεβασμό προς την εκλεκτή συνάδελφό μου από τη Σουηδία, τα τελεσίγραφα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργούμε αυτή τη στιγμή».

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε, χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν βρεθεί σε ορισμένες περιόδους αντιμέτωπες με πολύ υψηλότερες τιμές σε σχέση με τη Βόρεια Ευρώπη, γεγονός που δημιουργεί —όπως είπε— ένα «τείχος τιμών ηλεκτρικής ενέργειας» μέσα στην ενιαία αγορά.

Παρότι σήμερα η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, ο υπουργός τόνισε ότι οι ανισορροπίες στην αγορά δεν έχουν εξαλειφθεί και ότι απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.

Στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε πως η δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς προϋποθέτει ισχυρές υποδομές μεταφοράς και περισσότερες διασυνδέσεις μεταξύ των χωρών, ώστε να αξιοποιούνται καλύτερα οι ενεργειακοί πόροι και η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την ήπειρο.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Έλληνας υπουργός επικαλέστηκε τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jacques Delors, έναν από τους βασικούς αρχιτέκτονες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, θέτοντας ένα συμβολικό ερώτημα προς τους ομολόγους του: «Τι θα έλεγε ο Ντελόρ αν ήταν εδώ; Θα έλεγε ότι πρέπει να το κάνετε τώρα».

Νωρίτερα, κατά την άφιξή του στο συμβούλιο, ο κ. Παπασταύρου είχε χαρακτηρίσει ως «ελέφαντα στο δωμάτιο» τις μεγάλες διαφορές στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και την υπόλοιπη ήπειρο.

«Πριν από δύο χρόνια οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης βρέθηκαν με τιμές σχεδόν διπλάσιες από εκείνες της υπόλοιπης Ευρώπης. Σήμερα η Ελλάδα, στο πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου, έχει την έκτη χαμηλότερη τιμή, όμως δεν έχουμε ξεχάσει την πρόκληση», σημείωσε.

Στη συζήτηση παρενέβη και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία ενός κοινού ευρωπαϊκού σχεδιασμού για τα ενεργειακά δίκτυα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η απουσία κοινής στρατηγικής μοιάζει «με το να προσπαθεί κανείς να φτιάξει ένα παζλ χωρίς να κοιτάζει την εικόνα στο κουτί».

Η συζήτηση ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το μέλλον της ενεργειακής ολοκλήρωσης. Αρκετές χώρες του Νότου τάσσονται υπέρ ισχυρότερου ευρωπαϊκού συντονισμού και περισσότερων διασυνδέσεων, ώστε να μειωθούν οι ανισορροπίες στις τιμές. Αντίθετα, κράτη με ήδη ανεπτυγμένα ενεργειακά συστήματα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά απέναντι σε έναν πιο κεντρικό σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΕΝ: «Το Συμβούλιο αναμένεται να καταλήξει σε μερική συμφωνία («μερική γενική προσέγγιση») σχετικά με τον μηχανισμό “Συνδέοντας την Ευρώπη” για την περίοδο 2028-2034. Πρόκειται για ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την προώθηση της ανάπτυξης, της απασχόλησης, της συμμετοχικότητας και της ανταγωνιστικότητας, μέσω της αποτελεσματικής διασύνδεσης των δικτύων μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών δικτύων εντός και μεταξύ των κρατών μελών.

Σημειώνεται ότι το πακέτο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Δίκτυα (Grids Package), που παρουσιάστηκε την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου, έχει έντονο “ελληνικό χρώμα”. Αποτελεί, επί της ουσίας, δικαίωση της πολιτικής της Κυβέρνησης Μητσοτάκη, ο οποίος έφερε το θέμα των δικτύων στο ευρωπαϊκό τραπέζι, αλλά και αποτέλεσμα μίας συντονισμένης στρατηγικής της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για την ανάδειξη των σημαντικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

Η πρόταση εμπίπτει στις ευρύτερες διαπραγματεύσεις του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο μετά το 2027 και αποσκοπεί στην παροχή της νομικής βάσης για επενδύσεις σε διευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών μεταφορών και ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ευρωπαϊκών δικτύων για τη στήριξη του γρήγορου εξηλεκτρισμού και να βοηθήσει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, ασφαλή και καθαρή ενέργεια.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ

Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του Συμβουλίου, οι Υπουργοί θα ανταλλάξουν, επίσης, απόψεις για τη σχέση μεταξύ ενέργειας και ασφάλειας με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, κ. Mark Rutte.

Θα ασχοληθούν με την ευαλωτότητα των ενεργειακών υποδομών και τον καλύτερο τρόπο ενίσχυσης της αλληλεπίδρασης μεταξύ της ενεργειακής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Η ελληνική Πρωτοβουλία

Στο πλαίσιο του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Παπασταύρου, πρόκειται να ενημερώσει τους ομολόγους του για τις ενεργειακές συμφωνίες που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια του P-TEC, της Συνόδου της Σύμπραξης για την Διατλαντική Συνεργασία στην Ενέργεια που φιλοξένησε η Ελλάδα τον Νοέμβριο, για τις συμφωνίες με την Ουκρανία, αλλά και τις έρευνες στον τομέα υδρογονανθράκων, τονίζοντας τον ενισχυμένο ρόλο της χώρας μας ως κεντρικής πύλης εισόδου μη-ρωσικού αερίου για την στήριξη της ενεργειακής ασφάλειας των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Η κυπριακή Προεδρία

Επίσης, η Κύπρος θα παρουσιάσει το πρόγραμμα εργασιών της προσεχούς Προεδρίας του Συμβουλίου. Κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, οι Υπουργοί θα συζητήσουν για την ευρωπαϊκή ασφάλεια του εφοδιασμού και την ανταγωνιστικότητα σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο, με τη συμμετοχή του εκτελεστικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ), κ. Faith Birol».