Ο κύριος στόχος της επίσκεψης στην Ελλάδα τον Νοεμβρίου του 2023 ήταν να εξετάσει τη μεταχείριση των αλλοδαπών που στερούνται την ελευθερία τους βάσει της μεταναστευτικής νομοθεσίας στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης, σε αστυνομικά τμήματα και συνοριακούς σταθμούς, καθώς και στα νεόδμητα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης στα νησιά του Αιγαίου, συγκεκριμένα στη Λέσβο, την Κω και τη Σάμο.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η CPT έγινε και πάλι αποδέκτης πολλών, αξιόπιστων και χωρίς ανακολουθίες καταγγελιών για εσκεμμένη σωματική κακομεταχείριση κρατουμένων αλλοδαπών από αστυνομικούς σε ορισμένα αστυνομικά τμήματα της Αθήνας και στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης της Αμυγδαλέζας, της Κορίνθου και του Ταύρου (Πέτρου Ράλλη). Αρκετά άτομα ισχυρίστηκαν επίσης ότι υπέστησαν κακομεταχείριση από όργανα του λιμενικού όταν συνελήφθησαν στη θάλασσα. Οι καταγγελίες αφορούσαν κυρίως χτυπήματα με κλομπ και το κοντάκι τουφεκιών, κλωτσιές, γροθιές και χαστούκια, καθώς και λεκτική κακοποίηση και ρατσιστικές προσβολές. Οι ελληνικές αρχές πρέπει να λάβουν πιο σθεναρά μέτρα προκειμένου να μπει ένα τέλος στην κακομεταχείριση των αλλοδαπών που στερούνται την ελευθερία τους.

Επιπλέον, οι συνθήκες κράτησης των αλλοδαπών εξακολουθούν να είναι κακές. Αυτό συμβαίνει σε πολλά αστυνομικά τμήματα που είναι ακατάλληλα για παραμονή άνω των 24 ωρών. Ειδικότερα, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να κλείσουν το Αστυνομικό Τμήμα Δραπετσώνας και να σταματήσουν την κράτηση ανηλίκων στον ειδικό χώρο κράτησης του Αερολιμένα Αθηνών. Οι συνθήκες σε ορισμένα τμήματα αυτών των δύο εγκαταστάσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ισοδυναμούν με απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση. Οι συνθήκες διαβίωσης και η μεταχείριση των αλλοδαπών υπηκόων που κρατούνται σε προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης θα πρέπει να επανεξεταστούν. Για παράδειγμα, στο κέντρο της Κορίνθου, άτομα κρατούνταν σε κατάσταση αναγκαστικής αδράνειας για έως και 18 μήνες, σε πολύ κακές υλικές συνθήκες, με κακοσυντηρημένους χώρους φιλοξενίας χωρίς μέτρα υγιεινής, οι οποίοι ήταν γεμάτοι κατσαρίδες και κοριούς. Συνέπεια της καταστροφικής κατάστασης στον τομέα της υγείας σε αυτό το κέντρο ήταν ότι σε μεγάλα τμήματα του κρατούμενου πληθυσμού άρχισε να εξαπλώνεται ανοιχτή φυματίωση.

Η CPT αποδοκιμάζει επίσης τα νέα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στα νησιά του Αιγαίου. Όταν πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη, τα κέντρα αυτά δεν κάλυπταν τις βασικές ανάγκες υποδοχής και προστασίας των αιτούντων διεθνή προστασία. Ένας μεγάλος αριθμός ατόμων παρέμενε εκεί, σε κατάσταση στέρησης της ελευθερίας του, ξεπερνώντας κατά πολύ τα χρονικά όρια που προβλέπει η νομοθεσία και χωρίς να επωφελείται από νομικές ασφαλιστικές δικλείδες της κράτηση, όπως η πρόσβαση σε δικηγόρο και διερμηνείς. Μόνο ως απάνθρωπες και ταπεινωτικές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν οι συνθήκες διαβίωσης για πολλά από τα άτομα που συνάντησε η CPT, ειδικά στα κέντρα της Κω και της Σάμου. Για παράδειγμα, σε ορισμένους χώρους φιλοξενίας, έως και οκτώ άτομα διέμεναν σε δωμάτια των 10m2, πολλά από αυτά ήταν αναγκασμένα να κοιμούνται στο πάτωμα χωρίς καν στρώμα.  Αρκετά κοντέινερ ή σκηνές που χρησιμοποιούντο ως κατοικίες ήταν ακατάλληλα για στέγαση ανθρώπων αφού δεν διέθεταν λειτουργικές εγκαταστάσεις υγιεινής, ηλεκτρισμό και θέρμανση. Πολλοί αλλοδαποί υπήκοοι δεν είχαν καν χειμωνιάτικα ρούχα και παπούτσια. Όλα τα άτομα που κρατούνται σε Κλειστό Κέντρο Ελεγχόμενης Πρόσβασης πρέπει να ζουν σε αξιοπρεπείς συνθήκες.

Επίσης, η CPT θεωρεί ότι τα υπερβολικά μέτρα ασφαλείας και η περιττή περίφραξη με αγκαθωτό συρματόπλεγμα καθιστούν αυτά τα κέντρα ακατάλληλα για τη φιλοξενία παιδιών και ευάλωτων ατόμων. Μεγάλος αριθμός ατόμων με ειδικές ανάγκες και ευαλωτότητες κρατούνταν χωρίς κατάλληλη αξιολόγηση ή ιατρικό έλεγχο κατά την άφιξη. Μερικά από αυτά τα άτομα κατήγγειλαν στην αντιπροσωπεία της CPT ακόμα και ότι υπέστησαν σεξουαλική βία ή παρενόχληση από άλλους αλλοδαπούς υπηκόους. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε τα ευάλωτα άτομα να εντοπίζονται γρήγορα και να βελτιωθεί τόσο η πρόσβασή τους σε υγειονομική περίθαλψη όσο και η ποιότητα αυτής. Κάτι τέτοιο απαιτεί τη σημαντική ενίσχυση των υποστελεχωμένων υγειονομικών ομάδων και την πρόληψη της βίας μεταξύ των ατόμων που φιλοξενούνται στα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει επίσης να βάλουν ένα τέλος στην κράτηση ασυνόδευτων παιδιών και παιδιών που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους σε αυτά τα κέντρα.

Για ακόμα μία φορά, η CPT έγινε αποδέκτης αξιόπιστων και χωρίς ανακολουθίες καταγγελιών για άτυπες, συχνά βίαιες, εξαναγκαστικές απομακρύνσεις αλλοδαπών μέσω του Έβρου ή της θάλασσας προς την Τουρκία (pushbacks – επαναπροωθήσεις). Αυτό συνέβη χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ατομικές τους περιστάσεις, οι ευαλωτότητές τους ή οι ανάγκες προστασίας τους, αλλά ούτε και ο κίνδυνος κακομεταχείρισης μετά την επαναπροώθησή τους. Οι καταγγελίες αυτές, μερικές από τις οποίες έγιναν πρόσφατα, στις αρχές Νοεμβρίου του 2023, αφορούσαν φερόμενες επιχειρήσεις επαναπροώθησης αλλοδαπών υπηκόων, συμπεριλαμβανομένων ασυνόδευτων παιδιών και παιδιών που έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους. Η έκθεση περιγράφει λεπτομερώς δύο μοτίβα που προέκυψαν στις φερόμενες επαναπροωθήσεις στη στεριά και στη θάλασσα. Για την Επιτροπή, οι πληροφορίες που υπάρχουν επαρκούν για να οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι εξακολουθούν να πραγματοποιούνται βίαιες επαναπροωθήσεις προς την Τουρκία. Εκεί που πρέπει να δοθεί έμφαση τώρα είναι στο να μπει ένα τέλος στις βίαιες, επικίνδυνες και παράνομες επιχειρήσεις επαναπροώθησης στα χερσαία σύνορα και στη θάλασσα.  Οι ελληνικές αρχές πρέπει επίσης να διεξάγουν αποτελεσματικές έρευνες για όλες τις καταγγελίες που περιέχουν τέτοιους ισχυρισμούς.

Στην απάντησή τους, οι ελληνικές αρχές υπογραμμίζουν ότι οι συνθήκες κράτησης των αλλοδαπών υπηκόων στα αστυνομικά τμήματα και στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης της χώρας είναι σύμφωνες με τα διεθνή πρότυπα και ότι σχεδιάζονται εργασίες ανακαίνισης μεγάλης κλίμακας σε τρία κέντρα κράτησης. Δίνουν επίσης πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης των κρατουμένων μεταναστών στα Κλειστά Κέντρα Ελεγχόμενης Πρόσβασης και για τη βελτίωση της δυνατότητας καταγραφής και τη στελέχωση με υγειονομικό προσωπικό. Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα, όλοι ενεργούν σε πλήρη συμμόρφωση με τις διεθνείς τους υποχρεώσεις και ιδιαίτερα με την αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement) και την προστασία της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας.

«Η εκλογή του αποτελεί μεγάλη τιμή για την πατρίδα μας», ανέφερε σε ανάρτησή του στο twitter ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ευχόμενος στον πρώην υπουργό της ΝΔ κάθε επιτυχία στα νέα του καθήκοντα.

«Η ανάληψη αυτών των σημαντικών καθηκόντων από έναν Έλληνα πολιτικό και μάλιστα για πρώτη φορά, αποτελεί άλλη μια επιβεβαίωση της ενίσχυσης της εικόνας της χώρας μας στο εξωτερικό και δηλώνει την εμπιστοσύνη των ευρωπαίων εταίρων μας στην πολιτική της χώρας μας, την αναγνώριση της αξιοπιστίας της, των σημαντικών μεταρρυθμίσεων που υλοποιούνται και των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται σε επίπεδο κράτους δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ευχόμαστε καλή και παραγωγική θητεία στον νέο Πρόεδρο και κάθε επιτυχία στα νέα του καθήκοντα», τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης.

Η Συνέλευση συντίθεται από 612 Βουλευτές των 46 χωρών-μελών οι οποίοι εκπροσωπούν 675 εκατομμύρια κατοίκους της ευρωπαϊκής ηπείρου και ανήκουν στις πέντε πολιτικές ομάδες: Ομάδα Σοσιαλιστών-Δημοκρατών και Πρασίνων (SOC), Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (EPP/CD), Ομάδα Ευρωπαίων Συντηρητικών & Δημοκρατική Συμμαχία (EC/DA), Συμμαχία Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη (ALDE) και Ομάδα της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αριστεράς (UEL).

O Θεόδωρος Ρουσόπουλος είναι ο πρώτος Έλληνας πολιτικός που καταλαμβάνει την θέση του Προέδρου της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης στον παλαιότερο και σπουδαιότερο ευρωπαϊκό οργανισμό για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου, ο οποίος ιδρύθηκε πριν από 75 χρόνια  (5 Μαΐου 1949) από μεγάλους ηγέτες της Ευρώπης όπως Ουίνστον Τσώρτσιλ, Κόνραντ Αντενάουερ, Πώλ Ρεινό, Μωρίς Σουμάν, Αλτιέρο Σπινέλι, Ρειμόντ Αρόν, Αντονυ Ήντεν και Φρανσουά Μιττεράν.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η Συνέλευση εκλέγει τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης, τον Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τους δικαστές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ενώ αποστέλλει παρατηρητές σε χώρες για την παρακολούθηση της διεξαγωγής εκλογών.

Επιπλέον όλες οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ για να ενταχθούν σε αυτήν πρέπει να τηρούν προηγουμένως τα κριτήρια για την Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τα οποία ορίζει το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Ποιος είναι ο Θόδωρος Ρουσόπουλος

Ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος είναι Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στο Βόρειο Τομέα της Β’ Περιφέρειας Αθηνών (Β1) και μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης από το 2019.

To 2021 εξελέγη Πρόεδρος της Επιτροπής για τη Μετανάστευση, τους Πρόσφυγες και τα Εκτοπισμένα Άτομα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

Από το 2000, ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος έχει διατελέσει μέλος της Ελληνικής Βουλής, καταλαμβάνοντας σημαντικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Επικρατείας και Κυβερνητικού Εκπροσώπου (2004-2008).

Σπούδασε Δημοσιογραφία & Επικοινωνία καθώς και Ανθρωπιστικές σπουδές με εξειδίκευση στον Ελληνικό Πολιτισμό. Κατέχει διδακτορικό στην Ιστορία από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Πριν από την ενασχόλησή του με την πολιτική, εργάστηκε επί μια 20ετία ως δημοσιογράφος σε κορυφαία ελληνικά μέσα ενημέρωσης, ενώ υπήρξε μέλος της ιδρυτικής ομάδας του πρώτου μη κρατικού ραδιοφώνου στην Ελλάδα (Αθήνα 9.84) και του πρώτου ιδιωτικού τηλεοπτικού σταθμού (Mega).

Στον ακαδημαϊκό τομέα, εργάστηκε ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Πολιτική Επιστήμη (1997-1999). Από το 2015 είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Επικοινωνίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Κύπρου. Από το 2009 είναι «Διακεκριμένος Επισκέπτης, Ομιλητής και Διδάσκων στα Εκτελεστικά Προγράμματα Global Business Intensive της Επιχειρησιακής Σχολής Pepperdine Graziadio» στο Λος Άντζελες.

Ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος γεννήθηκε το 1963 στην Κυπαρισσία. Είναι παντρεμένος με τη δημοσιογράφο Μάρα Ζαχαρέα και πατέρας δύο παιδιών, του Βασίλη και της Άννας.