Απόστολος Χονδρόπουλος

Προτεραιότητες σε αυτή την φάση εξακολουθούν να συνιστούν: 

-Οι επιχειρήσεις επαναπατρισμού εγκλωβισμένων Ελλήνων που ήδη έχουν ξεκινήσει και θα συνεχιστούν. Χθες βράδυ έφθασαν στην Ελλάδα 91 συμπατριώτες μας από το Άμπου Ντάμπι και συνολικά περισσότεροι από 200 επαναπατρίστηκαν την χθεσινή ημέρα.

-Η αμυντική θωράκιση με την στρατιωτική συνδρομή στην Κύπρο, αλλά και την μεταφορά Patriot στην Κάρπαθο, με την Ελλάδα μάλιστα να δίνει αυστηρή απάντηση στις τουρκικές αντιδράσεις διαμηνύοντας ότι “μονομερείς αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου είναι ανυπόστατες και έχουν απορριφθεί επανειλημμένως στο σύνολό τους”. Όσον αφορά τη συνδρομή της Κύπρου, στην κυβέρνηση επισημαίνουν μεταξύ άλλων και το γεγονός πως μετά την Ελλάδα ακολούθησαν πολλές ευρωπαϊκές χώρες στην αυτονόητη αυτή απόφαση, γιατί εκεί είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του ελληνισμού.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε νέα επικοινωνία με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, ενώ συνέχισε και χθες τις διπλωματικές επαφές με ηγέτες τόσο των χωρών της Μέσης Ανατολής, όσο και της ΕΕ συνομιλώντας με τους Προέδρους της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν και της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι.

Την ίδια ώρα προετοιμάζεται το σχέδιο αντιμετώπισης των οικονομικών επιπτώσεων σε περίπτωση παράτασης της κρίσης, το οποίο δεν αφορά μόνο το ενεργειακό ή τα καύσιμα, αλλά είναι συνολικό. “Ό,τι χρειαστεί και ό,τι αντέχει η οικονομία και ο προϋπολογισμός θα γίνει στην ώρα του. Έχουμε προετοιμάσει σχέδιο έκτακτων μέτρων για την προστασία των καταναλωτών”, διαμήνυσε χθες το Μέγαρο Μαξίμου.

Ο πρωθυπουργός συνεχίζει και τις ενημερωτικές συναντήσεις με πολιτικούς αρχηγούς που έχουν υποβάλει τέτοιο αίτημα, ωστόσο το Μέγαρο Μαξίμου καθιστά σαφές ότι δεν θεωρεί πως συντρέχουν προϋποθέσεις και για σύγκληση Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών.

Ο κ. Μητσοτάκης θα συναντηθεί στις 12.30 σήμερα το μεσημέρι στο γραφείο του στην Βουλή, με τον Πρόεδρο της Νίκης, Δημήτρη Νατσιό ο οποίος είναι ο μόνος πολιτικός αρχηγός μετά τον Νίκο Ανδρουλάκη, που έχει ζητήσει να ενημερωθεί από τον κ. Μητσοτάκη για τις εξελίξεις στην Μέση Ανατολή.

Το Μέγαρο Μαξίμου αφήνει αιχμές για την στάση των πολιτικών αρχηγών που επιμένουν στην σύγκληση Συμβουλίου πολιτικών αρχηγών θέτοντας, δια του Π. Μαρινάκη, το ερώτημα “γιατί, από τη στιγμή που ο σκοπός είναι η ενημέρωση, δεν δέχονται να ενημερωθούν ο καθένας ξεχωριστά από τον πρωθυπουργό;”. “Μήπως γιατί κάποιοι πολιτικοί αρχηγοί επιθυμούν τη σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών για τις εντυπώσεις και για το σόου που θέλουν να κάνουν και όχι για να ενημερωθούν;” διερωτήθηκε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Αυτό που λένε πάντως στο Μέγαρο Μαξίμου είναι πως η σύγκληση Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών  “παραπέμπει σε άλλες καταστάσεις και δεν υπάρχει και αυτή τη στιγμή τέτοια αίσθηση ότι θα μπει σε τέτοιον κίνδυνο η χώρα”.

Την ίδια ώρα γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να μετατρέψει την αίσθηση αβεβαιότητας που παράγει η διεθνής κρίση, σε ευκαιρία για ενίσχυση του εγχώριου αφηγήματος της σταθερότητας και της εικόνας του κυβερνώντος κόμματος ως μοναδικής αξιόπιστης λύσης στην διαχείριση κρίσεων.

“Είναι θετικό για τη χώρα ότι βρίσκεται στο τιμόνι αυτή την ώρα ένας πεπειραμένος πρωθυπουργός και μια κυβέρνηση η οποία έχει αποδείξει και σε άλλες κρίσεις ότι μπορεί να χειρίζεται δύσκολες καταστάσεις όπως ήταν η κρίση στον Έβρο, η ενεργειακή κρίση, η κρίση του κορονοϊού” τονίζουν συνεργάτες του κ. Μητσοτάκη. Όπως λένε κυβερνητικά στελέχη, οι καταστάσεις αυτές “δεν αντιμετωπίζονται με πολιτικές σαπουνόφουσκες, ούτε με μεγάλα λόγια, αλλά με σοβαρότητα, εγρήγορση και δράση μακριά από ιδεοληψίες και δογματισμούς”.

Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν επίσης ότι “όσο κακό είναι να υποτιμά κανείς τη διεθνή κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη, άλλο τόσο κακό είναι να καλλιεργείται κλίμα πανικού”.

Όχι γιατί είναι εφικτό κάτι τέτοιο, αλλά επειδή υποδηλώνει την σχεδόν δομική αδυναμία του σημερινού πολιτικού συστήματος να συνομιλήσει –και όχι απαραίτητα να συμφωνήσει– για αρκετά αυτονόητα, αρχής γενομένης από τη νέα στρατηγική που πρέπει να αποκτήσει η χώρα στα εθνικά θέματα και δη σε ένα αγρίως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Τι είπε εν ολίγοις η Ντόρα: να πραγματοποιηθεί μία σύσκεψη εκείνων που διετέλεσαν πρωθυπουργοί, ήτοι Κ. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου, Αντ. Σαμαράς, Αλ. Τσίπρας, μαζί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Προσθεσε και τον Ευ. Βενιζέλο, ο οποίος καθόταν δίπλα της στο πάνελ της ημερίδας, ως αντιπρόεδρο της συγκυβέρνησης 2012-15, και ως διατελέσαντα υπουργό Εξωτερικών.

Και πώς δημιουργήθηκε αυτή η ιδέα στο μυαλό της πολυμήχανης Ντόρας; Απλό και αμείλικτο: ένα Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με την σημερινή κομματική και κοινοβουλευτική “αρχιτεκτονική”, το πιθανότερο είναι πώς θα κατέληγε σε πολιτική οπερέτα.

Με τους μισούς να κατηγορούν τους άλλους μισούς για ενδοτισμό, με την κυβέρνηση, πιθανώς, να επιχειρεί να επιβάλλει τετελεσμένα, με ατζέντες κομματικού ανταγωνισμού, και δίχως την παραμικρή ελπίδα να τηρηθεί το απόρρητο.

Ακόμα κι αν κανείς κλείσει στην αίθουσα συνεδριάσεων του Προεδρικού Μεγάρου τον Μητσοτάκη, τον Ανδρουλάκη, τον Φάμελλο, τον Βελόπουλο, τον Κουτσούμπα, την Κωνσταντοπούλου, τον Χαρίτση, και τον Νατσιό, και πετάξει το κλειδί στον κήπο, το πιθανότερο είναι πώς οι φωνές θα ακούγονται μέχρι την πλατεία Συντάγματος. Οι δε διαρροές της επόμενης μέρας θα προκαλέσουν ασυγκράτητους γέλωτες από την Άγκυρα, μέχρι τις Βρυξέλλες, και την Ουάσιγκτον.

Ας είμαστε σοβαροί, εάν δεν θέλει μία φορά η κυβέρνηση να μοιραστεί σκέψεις και προτάσεις για τους χειρισμούς που επιβάλλονται σε αυτούς τους καιρούς, δεν μπορεί άλλη μία αυτή η αντιπολίτευση να αναζητήσει κοινούς τόπους. Αδιέξοδο.

Η πρόταση της Ντόρας πέρασε στα “ψιλά”, και για να λέμε του στραβού το δίκιο, δεν διατυπώθηκε επειδή η πρώην υπουργός έχει την παραμικρή ελπίδα ότι θα μπορούσε να πιάσει τόπο. Διατυπώθηκε για να αναδείξει πόσο βαθύ είναι το πρόβλημα της χώρας που απορρέει από τα πρόσωπα και τους ανταγωνισμούς, από το Μαξίμου μέχρι τα κομματικά στρατηγεία. Φάνηκε, άλλωστε, και στις συζητήσεις στο Κοινοβούλιο για την εξωτερική πολιτική και την τροπολογία για τον Άγνωστο Στρατιώτη. Το κομματικό σύστημα χωρίστηκε σε πατριώτες, λιγότερο πατριώτες και μειοδότες, και σε εκείνους που τιμούν τους ήρωες και τους αγώνες του υπέρ πάτρις, και τους άλλους που στήνουν “τσαντίρια” στον εθνικό κενοτάφιο. Και για να τα λέμε όλα, και η ίδια η Ντόρα έχει τις ευθύνες της (διαχρονικά) για την κατάσταση αυτή. Ίσως, ήταν και μία προσπάθεια “εξιλέωσης” η πρόταση της.

Πάντως, είναι αλήθεια ότι οι πρώην πρωθυπουργοί, εάν κρίνει κανείς από τις κατά καιρούς τοποθετήσεις τους, δείχνουν ότι ενδεχομένως να μπορούσαν να συγκλίνουν σε κάποια θέματα. Πάντως μπορούν να συζητούν. Όμως, προς θλίψη μας, αυτό συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό επειδή είναι “πρώην”. Ως εν ενεργεία πρωθυπουργοί κι εκείνοι –λιγότερο, ή περισσότερο ο καθένας– απέφευγαν τον διάλογο και προσχωρούσαν σε τοξικότητες και ανταγωνισμούς. Δείγμα, κι αυτό, της διαχρονικής δυσλειτουργίας του πολιτικού συστήματος, που, όσο περνούν τα χρόνια, γίνεται δομική, κρίση θεσμών και αξιών, κρίση αντιπροσώπευσης, και παράγει έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών.

Ωραία και χρήσιμη η πρόταση της Ντόρας. Προς υπενθύμιση, τελικά, όμως, προς αρχειοθέτηση…

Ως εκ τούτου η αρχική αμφισβήτηση ορισμένων σχετικά με τη γνησιότητα εκείνου του μέρους των πρακτικών που είδε το φως της δημοσιότητας δεν τελεσφόρησε. Εκείνο που αποτελεί ακόμα στοιχείο ασυμφωνίας είναι η ερμηνεία που δίνει καθένας για τις προθέσεις του Αλέξη Τσίπρα πριν το δημοψήφισμα και για το εάν η στάση του μετά το Συμβούλιο αποτελεί “οπίσθια κυβίστηση” ή όχι. Το γεγονός, ωστόσο, είναι αδιαμφισβήτητο και εναπόκειται στους αναγνώστες τους να καταλήξουν σε συμπεράσματα.

Υπό την έννοια αυτή, και εφόσον πράγματι μας ενδιαφέρει (ως πολιτικό σύστημα) η ανάδειξη όλων των πτυχών ενός ιστορικού γεγονότος που σημάδεψε τη χώρα και αποτέλεσε στη συνέχεια πεδίο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης, καλό θα ήταν να δοθούν τα πρακτικά και επίσημα από την Προεδρία της Δημοκρατίας και να διεξαχθεί, γιατί όχι, και μία σχετική συζήτηση στη Βουλή σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών.

Ίσως εκεί θα μπορούσε να λάβει χώρα και η αντιπαράθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρώην πρωθυπουργό, για την οποία ο πρώτος έριξε το γάντι…

Στην “φωτογραφία” εκείνης της ιστορικής στιγμής υπήρχαν συγκεκριμένα πρόσωπα. Η Φώφη Γεννηματά δεν ζει πιά, ο Πάνος Καμμένος (κυβερνητικός εταίρος) έχει προ πολλού αποτραβηχτεί από την πολιτική, όπως έχει κάνει και ο Σταύρος Θεοδωράκης, επικεφαλής, τότε, του “Ποταμιού”, ο Ευ. Μεϊμαράκης ήταν (μεταβατικός, μετά την παραίτηση του Αντώνη Σαμαρά) πρόεδρος της Ν.Δ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, τέλος, είχε διαχωρίσει πλήρως τη θέση του και αυτό είχε επισημανθεί στα πρακτικά της συνεδρίασης.

Ουδείς εκ των παραπάνω είπαν ποτέ το παραμικρό που να αλλάζει τις προσλαμβάνουσες από την κυρίαρχη (πολιτικά και μιντιακά) αντίληψη περί “κωλοτούμπας” από την ετυμηγορία του δημοψηφίσματος και όσα ακολούθησαν. Είχαν την ευκαιρία, αλλά είτε δεν είχαν κάτι διαφορετικό να καταθέσουν, είτε η πολιτική εξέλιξη τους βόλευε.

Ο Κωνσταντίνος Τασούλας επικαλείται κάποιους μάλλον απροσδιόριστους λόγους για να απορρίψει το αίτημα (είχε προηγηθεί κάτι ανάλογο και από την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας, ωστόσο από εντελώς διαφορετική πολιτική αφετηρία). Τα Συμβούλια Πολιτικών Αρχηγών δεν είναι θεσμικά κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα και διέπονται από “εθιμικούς” κανόνες, ως εκ τούτου, ούτε είθισται, ούτε πολύ περισσότερο επιβάλλεται η δημοσιοποίηση των πρακτικών τους μετά την παρέλευση κάποιου εύλογου χρόνου.

Από την άλλη, το πολιτικό μας σύστημα δεν φημίζεται για την τήρηση παραδόσεων και θεσμών. Πορεύεται επί δεκαετίες με στερεότυπα και συνήθως η αντίληψη για κάποια ιστορικά γεγονότα είναι περισσότερο εμπειρική και, συχνότερα, διαμορφώνεται από όσα λένε οι πολλοί και οι -κάθε στιγμή- ισχυρότεροι. Αλλά, ακόμα κι αν ο κ. Τασούλας έδινε στη δημοσιότητα τα πρακτικά εκείνης της συνεδρίασης, το πιθανότερο είναι πως ελάχιστοι θα άλλαζαν γνώμη…

Για το καλοκαίρι του ’15, άλλωστε, έχουν μιλήσει και γράψει αρκετοί. Δημοσιογράφοι ως παρατηρητές, αλλά και οι ίδιοι οι άμεσοι ή έμμεσοι πρωταγωνιστές. Τελευταίο σχετικό πόνημα ήταν αυτό της “σιδηράς ” Άγκελα Μέρκελ που (στην αυτοβιογραφία της) κατέθεσε μία μάλλον συμπαθητική και αναμφίβολα ευνοϊκή περιγραφή για τον πρώην πρωθυπουργό. Ελάχιστα ελήφθη υπόψη από την τρέχουσα (πολιτική) αντίληψη, όπως συνέβη και με αναφορές άλλων πρωταγωνιστών της περιόδου, από τον Μπάρακ Ομπάμα, μέχρι τον Φρανσουά Ολάντ, τον Θαπατέρο, ακόμα και τον Ντάϊσελμπλουμ.

Ο Αλέξης Τσίπρας είναι βέβαιο ότι είχε προβλέψει πως το αίτημά του στον ΠτΔ θα έπεφτε σε τοίχο. Όπως επίσης γνωρίζει ότι ούτε ο Μεϊμαράκης, ούτε ο Θεοδωράκης, ούτε οιοσδήποτε άλλος εκ των πρωταγωνιστών εκείνης της συνεδρίασης θα μιλήσουν. Ακόμα και ο πρώην ΠτΔ Προκόπης Παυλόπουλος έχει πει κατά καιρούς μόνο όσα θεσμικά μπορούσε να πει, τίποτε που να ανατρέπει την κυρίαρχη άποψη.

Είναι προφανές, όμως, ότι ο πρώην πρωθυπουργός έκανε την συγκεκριμένη κίνηση περισσότερο για να υποδηλώσει ότι εκείνη η περίοδος δεν είναι ένα “στίγμα” στην πολιτική διαδρομή του, αλλά μία πολύ δύσκολη και αναγκαστική απόφαση που του κόστισε πολιτικά, την ευθύνη για την οποία δεν αποποιείται. Προσπαθεί περισσότερο να κλείσει το συγκεκριμένο κεφάλαιο, και μετά την άρνηση του ΠτΔ μπορεί να αναμένει κανείς ότι θα μιλήσει ο ίδιος σε στιγμή που θα επιλέξει.

Όλα αυτά συνιστούν πιθανότατα μία καλά μελετημένη προετοιμασία για τα επόμενα βήματα. Ξεκίνησε με τα πρώτα ψήγματα αυτοκριτικής για τη Novartis και για κάποιες αποφάσεις της διακυβέρνησής του (αναμφίβολα θα μπορούσε να είναι πολύ πιό γενναίος…), τώρα επιχειρεί να αντιπαρατεθεί με το πολιτικό και μιντιακό πλαίσιο που δημιουργήθηκε για το 2015,. Ίσως ακολουθήσουν κι άλλα.

Για να επιστρέψει στην κεντρική σκηνή ακολουθεί πιστά το manual του “rebranding”, μένει να φανεί εάν το πολιτικό του κεφάλαιο (το οποίο, είναι αλήθεια, διατηρεί μέσα στην αντιπολιτευτική ανυδρία της εποχής) μπορεί να τον οδηγήσει σε κάτι φρέσκο και δυναμικό. Μία επιστροφή, άλλωστε, άνευ σοβαρού διακυβεύματος και τεκμηριωμένης εναλλακτικής πρότασης, και χωρίς σοβαρό νέο “ρόστερ”, θα τον ωθούσε οριστικά στην αποστρατεία…