Μιλώντας για τη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού-Σαντορίνης ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, ανέφερε ότι επρόκειτο για ένα σμήνος σεισμών (σμηνοσειρά). Όπως είπε, οι σεισμοί του σμήνους στην πλειοψηφία είχαν τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό που είχε χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών. «Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Έτσι προκλήθηκε μία «τεκτονομαγματική» ακολουθία», σημείωσε. Αναλύοντας όλα τα δεδομένα ο κ. Καραστάθης υπογράμμισε ότι ήταν μία «εξαιρετικά σπάνια κρίση όσον αφορά το πλήθος των σεισμών» και το μικρό χρονικό διάστημα που είχαν σημειωθεί.

• Σύμφωνα με την ανάλυση του Γεωδυναμικου Ινστιτούτου στην περιοχή από 26/1/2025 έως 30/6/2025 καταγράφηκαν περισσότεροι από 21.000 σεισμοί με αναθεωρημένες λύσεις από αναλυτές του Ινστιτούτου εκ των οποίων οι 19.523 ήταν το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Ενδεικτικό της κατάστασης, όπως τόνισε ο κ. Καραστάθης, είναι ότι σε όλη την ελληνική επικράτεια το 2023 και το 2024 είχαν εκδηλωθεί 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος μεγαλύτερο ή ίσο των 4 βαθμών. Την ίδια ώρα, το 2025 και σε διάστημα 11 ημερών, από 2/2 έως 12/2 ο αριθμός αυτός ανήλθε για τη Σαντορίνη στους 216. Το φαινόμενο αυτό ήρθε χρονικά αμέσως μετά από μια διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε μεταξύ 24/8 και 24/1 και περιλάμβανε αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας και των παραμορφώσεων. Όπως τόνισε, η ηφαιστειακή αυτή διέγερση ήταν σαφώς ασθενέστερη από μια αντίστοιχή της την περίοδο 2011-2012 και προσέθεσε ότι όλοι οι σεισμοί και οι πολλές χιλιάδες μικροσεισμοί αναλύθηκαν με πολύ προσοχή από τους αναλυτές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης, όπως επισήμανε ο κ. Καραστάθης, οι σεισμοί εκδηλώνονταν με εξαιρετικά υψηλή συχνότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα καταγράφονταν δεκάδες σεισμοί μέσα σε πολύ λίγα λεπτά, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την άμεση και πλήρη επεξεργασία όλων των δεδομένων, ακόμα και με αυτόματους τρόπους. «Το αυτόματο σύστημα εντοπισμού επικέντρων δεν μπορούσε να ανταποκριθεί πλήρως, καθώς η αλληλοεπικάλυψη των σημάτων δημιουργούσε αυξημένο κίνδυνο λανθασμένων λύσεων. Για τον λόγο αυτό υιοθετήθηκαν αυστηρότερα κριτήρια στον αυτόματο εντοπισμό των σεισμών που αναλύονταν και δημοσιοποιούνταν σε πραγματικό χρόνο. Σε αυτούς γινόταν επεξεργασία από τους αναλυτές. Για τους μικρότερους σεισμούς γινόταν επεξεργασία με αυτόματα συστήματα μηχανικής μάθησης. Ακόμα και αυτά τα συστήματα έβγαζαν πολλά λάθη, με ψευδείς σεισμούς, τα οποία τα διόρθωνε η ομάδα του Ινστιτούτου που είχε αναλάβει την εργασία. Όλοι αυτοί οι χιλιάδες σεισμοί έπειτα, σε δεύτερο χρόνο, υπέστησαν ολική επεξεργασία και από τους αναλυτές του Ινστιτούτου, ένας προς ένας», υπογράμμισε και συμπλήρωσε: «Ο όγκος εργασίας ήταν τεράστιος! Συζητήσαμε με τους αναλυτές της 24ωρης Μονάδας Παρακολούθησης Σεισμικότητας και αποφασίσαμε, παρά τον εξαιρετικά μεγάλο αριθμό των σεισμών, να γίνει η ανάλυση κατά τα συνήθη, διατηρώντας έτσι τη συνέχεια των καταλόγων σεισμικότητας, που τηρούμε για χρόνια. Δε θα έπρεπε στην ιστορία μας να μείνει κάποιο κενό. Τη δουλειά βασικά την τελειώσαμε μέχρι το καλοκαίρι, τα έδειξα τα αποτελέσματα αυτά τον Αύγουστο στην Λισαβόνα στο Παγκόσμιο συνέδριο. Έγιναν όμως εξαντλητικοί έλεγχοι ορθότητας των λύσεων έκτοτε, από τους πλέον έμπειρους αναλυτές, ώστε να παραχθεί ένα εντελώς αξιόπιστο αποτέλεσμα. Παρήχθησαν χάρτες με επαναπροσδιορισμό ακριβείας των επικέντρων, με βάση μοντέλα σεισμικής ταχύτητας που υπολογίστηκαν για την συγκεκριμένη περιοχή. Τα μοντέλα αυτά εξελίσσονται περαιτέρω και με καινούρια δεδομένα που λαμβάνονται από σύστημα κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS), το οποίο έχουμε εγκαταστήσει στην περιοχή και μετατρέπει υποθαλάσσιες οπτικές ίνες σε πυκνό δίκτυο σεισμικών αισθητήρων στον βυθό της περιοχής».

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η ανάλυση έδειξε ότι η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη μεταξύ 5 και 15 χιλιομέτρων, δεν καταγράφηκαν δηλαδή ρηχά γεγονότα που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια. Επιπλέον, όπως είπε ο κ. Καραστάθης, οι τομές στον χάρτη της σεισμικότητας έδειξαν ότι τα επίκεντρα ταιριάζουν πολύ καλά με τις προϋπάρχουσες τεκτονικές δομές ενώ προσέθεσε ότι η χωρική κατανομή και η «μετανάστευση» των επικέντρων —με μεγάλες ταχύτητες πλευρικής μετακίνησης— υποδεικνύουν διείσδυση μαγματικών ρευστών μέσα σε ρήγματα.

Όπως προέκυψε από τα στοιχεία, η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025 με την ανάλυση των σεισμών άνω των 3 Ρίχτερ να δείχνει ότι η δραστηριότητα σταθεροποιήθηκε μετά τις 3 Φεβρουαρίου και παρουσίασε μια πρώτη σχετική ύφεση στις 7 του μήνα, ενώ μετά τις 12-13 Φεβρουαρίου εξελίχθηκε σε οριστική ύφεση της σεισμικότητας.

«Η ακολουθία είχε κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Είχε έντονες μεταναστεύσεις επικέντρων που παραπέμπουν σε μαγματική διείσδυση. Έπειτα η σεισμικότητα έδειχνε μια απελευθέρωση «κατά ριπάς. Κάτι επίσης συμβατό με μαγματική διείσδυση», σημείωσε ο κ. Καραστάθης και υπογράμμισε: «Περίπου το 70-76% των εξεταζόμενων μηχανισμών γένεσης είναι τεκτονικού χαρακτήρα ενώ οι υπόλοιποι δείχνουν στοιχεία διείσδυσης μαγματικών ρευστών». Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία, δεν καταγράφηκαν πολλοί σεισμοί με συχνοτικό φάσμα που να ταιριάζει με κινήσεις μάγματος, ενώ δεν καταγράφηκε ηφαιστειακός «θόρυβος», όπως είχε αναφερθεί από κάποιους κατά την διάρκεια της κρίσης. «Δεν υπήρχε ούτε σεισμική δραστηριότητα σε πολύ μικρά βάθη που να παραπέμπει σε π επικείμενη έκρηξη ή γέννηση νέου ηφαιστείου», ανέφερε.

Καταλήγοντας το βασικό συμπέρασμα των επιστημόνων είναι σαφές: η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη ήταν ένα σμήνος σεισμών, με την πλειοψηφία των σεισμών να έχουν τεκτονικούς μηχανισμούς, που προκλήθηκαν όμως από την διείσδυση μαγματικών ρευστών σε βαθύτερες τεκτονικές δομές — και χωρίς να υπάρχει κάποια ένδειξη επιφανειακής μαγματικής ανόδου ή άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.

«Ένα χρόνο μετά τη σεισμοηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης διαπιστώνουμε το πόσο συντεταγμένα κινηθήκαμε ως επιστημονική κοινότητα ως επιχειρησιακοί φορείς και ως πολιτική ηγεσία σε ένα πρωτόγνωρο γεγονός. Ήταν μία άσκηση επί χάρτου επί πραγματικών συνθηκών όπου η επιστημονική πληροφόρηση τροφοδοτούσε τα επιχειρησιακά σχέδια και στη συνέχεια λαμβάνονταν οι αποφάσεις. Θεωρώ ότι είμαστε περισσότερο ώριμοι από κάθε άλλη φορά να αντιμετωπίσουμε τέτοιες κρίσεις, τέτοιες διαδικασίες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας και προσέθεσε ότι «η σεισμοηφαιστειακή κρίση στη Σαντορίνη ήταν ένα πολυσύνθετο φαινόμενο, ένα φαινόμενο μοναδικό σε όλο τον κόσμο, ένα φαινόμενο που περιελάμβανε σεισμούς τεκτονικής προέλευσης, περιλάμβανε δραστηριότητα μαγματική σε αρκετά σημαντικό βάθος και περιελάμβανε σεισμούς που διεγείρονταν από τη μαγματική δραστηριότητα». Στη συνέχεια ο κ. Λέκκας παρουσίασε εκτενώς τη διαχείριση του κατολισθητικού κινδύνου στη Σαντορίνη, τονίζοντας ότι κατά τη διάρκεια της σεισμικής κρίσης κλήθηκαν να διαχειριστούν πολλά κατολισθητικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν κυρίως μέσα στην καλντέρα. «Έπρεπε να τα διαχειριστούμε έτσι ώστε να μην υπάρχουν τεράστιες επιπτώσεις και στον οικιστικό ιστό αλλά και στην οικονομία του νησιού», σημείωσε.

Από την πλευρά του ο καθηγητής Σεισμολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης – ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος μίλησε για τη διαχρονική παρακολούθηση του ηφαίστειου της Σαντορίνης και τη σημασία της για τη σεισμική κρίση του 2025 ενώ αναφέρθηκε στον διπλό χαρακτήρα της εκδήλωσης. «Έχει ένα ουσιαστικό κι έναν εθιμικό χαρακτήρα. Ο εθιμικός είναι ότι επρόκειτο για μία επετειακή εκδήλωση έπειτα από τη συμπλήρωση ενός χρόνου, έχει όμως κι έναν ουσιαστικό ρόλο γιατί κοιτάει πώς παρακολουθήθηκε το νησί, τι προβλήματα διαπιστώσαμε και τι σημασία έχει η επιστημονική ανάλυση και παρατήρηση γιατί αυτές τροφοδοτούν όπως και τότε τροφοδοτούσαν όλες τις κινήσεις της πολιτείας σε σχέση με την Πολιτική Προστασία. Με άλλα λόγια η επιστημονική παρατήρηση δεν είναι μία θεωρητική έρευνα που αφορά κάποιους επιστήμονες που είναι κλεισμένοι σε κάποια γραφεία, είναι μία ενεργητική διαδικασία που ανάλογα με το αποτέλεσμα που βλέπεις – και στη Σαντορίνη ήταν πολύ έντονο- πρέπει να πάρεις δύσκολες αποφάσεις. Περνάμε ένα μήνυμα ότι αυτή παρακολούθηση πρέπει να γίνεται όχι μόνο τώρα αλλά διαχρονικά, έτσι ώστε όποτε και να γίνει η επόμενη κρίση να μας βρει έτοιμους. Η κρίση της Σαντορίνης μας βρήκε με πολλά προβλήματα, με μηχανήματα που δεν δούλευαν. Όλα αυτά έχουν αποκατασταθεί αλλά πρέπει να υπάρχει διαρκές ενδιαφέρον για να μπορείς όταν ξεκινήσει η επόμενη κρίση να ανταποκριθείς», σημείωσε ο κ. Παπαζάχος. Αναφορικά με τα μηχανήματα που εγκατέστησαν στην περιοχή, όπως είπε, μέσα από χρηματοδοτήσεις από το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας από προσωρινές εγκαταστάσεις θα αναβαθμιστούν σε μόνιμες. «Θα μεταβώ στο τέλος του Μαρτίου στα Χριστιανά που είναι μία νησίδα ηφαιστειακή νοτιοδυτικά από τη Σαντορίνη για να εγκαταστήσω έναν νέο μόνιμο σεισμολογικό σταθμό. Θα βάλουμε επίσης δύο νέους γεωδαιτικούς σταθμούς στη νότια Θηρασιά και μία πάνω στη Νέα Καμένη, έναν σύγχρονο σταθμό για να παρακολουθούμε μετακινήσεις. Οι συνάδελφοι από την ΕΑΓΜΕ θα εγκαταστήσουν έναν νέο σταθμό παρακολούθησης αερίων. Οι συνάδελφοι από το Αστεροσκοπείο στο πλαίσιο ενός έργου αναβαθμίζουν όλο το σεισμολογικό δίκτυο γενικά στην περιοχή των Κυκλάδων. Συνεπώς αυτή τη στιγμή έχουμε βρει τους πόρους κι έχουμε και τη θέληση να εγκαταστήσουμε μόνιμες υποδομές και όχι τις προσωρινές που βάλαμε λόγω της κρίσης, έτσι ώστε η επόμενη κρίση να μας βρει πιο έτοιμους», υπογράμμισε.

Στα υποθαλάσσια ρήγματα στην περιοχή Σαντορίνης-Αμοργού και στο ρόλο τους στην σεισμική-μαγματική κρίση του 2025 αναφέρθηκε ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρης Σακελλαρίου αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα αναγνώρισης ενεργοποιημένων ζωνών και τα ερωτήματα που κλήθηκαν να απαντήσουν μεσούσης της κρίσης. Όπως είπε, η ζώνη Σαντορίνης Αμοργού αποτελείται από τρεις ράχες, τη ράχη του Ακρωτηρίου, τη ράχη της Ανύδρου και τη ράχη της Αστυπάλαιας. Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε πέντε εργασίες και δημοσιεύσεις επιστημόνων σε ξένα περιοδικά ενώ επισήμανε ότι «η σεισμική – μαγματική κρίση του 2025 ήταν ένα από τα πολλά τεκτονικά -μαγματικά επεισόδια που διαμόρφωσαν τη δομή της Ζώνης Σαντορίνης – Αμοργού τα τελευταία τουλάχιστον δύο εκατομμύρια χρόνια».

Στη συνέχεια ο επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ Βασίλης Σακκάς μίλησε για τις γεωδαιτικές μετρήσεις και τις εδαφικές παραμορφώσεις που διεπίστωσαν. «Οι γεωδαιτικές μετρήσεις που κάναμε εκείνη την περίοδο ήταν μια συνέχεια από ένα δίκτυο που είχαμε στήσει το 1994 στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης για να μετρήσουμε την εδαφική παραμόρφωση, ακτινική παραμόρφωση, η οποία ερμηνεύθηκε τότε σαν μια μαγματική πηγή η οποία βρίσκεται στο βόρειο μέρος της Σαντορίνης, στο βόρειο μέρος της Καλδέρας, στην υποθαλάσσια περιοχή της Καλδέρας. Είχαμε μια οριζόντια ανύψωση περίπου της τάξης των 60 χιλιοστών και μια οριζόντια μετατόπιση περίπου της τάξης των 70 χιλιοστών», σημείωσε. Όπως είπε, η κρίση ξεκίνησε με μια εντός της καλδέρας σεισμική δραστηριότητα, όπου παρατήρησαν έντονη εδαφική παραμόρφωση μέσα σε αυτήν.

«Oι περισσότεροι σταθμοί έδωσαν μια ισχυρή ανύψωση, μια ακτινική παραμόρφωση», είπε ενώ περιέγραψε αναλυτικά την κινητοποίηση όλων των ελληνικών φορέων της γεωδαιτικής κοινότητας για τη διερεύνηση του φαινομένου.

«Την περίοδο 26 Ιανουαρίου με 28 Φεβρουαρίου του 2025 βλέπουμε μία πάρα πολύ έντονη εδαφική κίνηση, μία μετανάστευση της σεισμικότητας από την Καλδέρα προς την περιοχή της Ανύδρου, η οποία ήταν με μία ταχύτητα της τάξης 4-5 χιλιομέτρων την ημέρα. Βλέπουμε επίσης μία πάρα πολύ έντονη εδαφική παραμόρφωση στο σταθμό της Σαντορίνης, στο Ημεροβίγλι. Είχαμε μία κατακόρυφη καθίζηση του εδάφους, υποβύθιση του εδάφους της τάξης των 80 εκατοστών ανά έτος. Είναι πάρα πολύ μεγάλη ταχύτητα, αλλά όχι μονάχα στην κατακόρυφη συνιστώσα, αλλά και στις οριζόντιες συνιστώσες, στην ανατολική και στη δυτική συνιστώσα. Η παραμόρφωση αυτή δεν περιορίστηκε μόνο στη Σαντορίνη, όλη η περιοχή άλλαξε, από την Νάξο, την Ανάφη, την Αμοργό, την Αστυπάλαια», επισήμανε ο κ. Σακκάς.

Από τον Μάρτιο του 2025 μέχρι και σήμερα, όπως ανέφερε παρατηρούν μείωση του ρυθμού παραμόρφωσης και επανάκαμψη της ευρύτερης περιοχής στο προηγούμενο κινηματικό καθεστώς, «αλλά στη Σαντορίνη εξακολουθούμε να βλέπουμε μια ανύψωση». «Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι μέσα στη Σαντορίνη, φαίνεται ότι παραμένει παραμόρφωση στο εσωτερικό της, ωστόσο αυτό μπορεί σιγά-σιγά να εξασθενήσει», είπε ενώ τόνισε την ανάγκη για γεωδαιτική, σεισμολογική, γεωφυσική παρακολούθηση με στόχο την ανάλυση, προσομοίωση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Τέλος, χαιρετίζοντας την εκδήλωση ο διευθυντής και πρόεδρος ΔΣ του ΕΑΑ Δρ. Σπ. Βασιλάκος, επισήμανε ότι η εκδήλωση εντάσσεται στο πρόγραμμα εκδηλώσεων του ΕΑΑ και του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου και σηματοδοτεί μια νέα εποχή στο νέο κτίριο στην Πεντέλη. «Είναι πολύ μεγάλη χαρά ως νέα διοίκηση να φιλοξενούμε όλους τους συναδέλφους και τους επιστήμονες, σε έναν πολύ εποικοδομητικό διάλογο, με στόχο να μάθουμε από το φαινόμενο της Σαντορίνης έτσι ώστε να βελτιώσουμε όλες μας τις υπηρεσίες και να είμαστε κοντά στον πολίτη σε μελλοντικές κρίσεις που στο επίπεδο της σεισμολογίας είναι σίγουρο ότι θα έχουμε», τόνισε.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι μια ισχυρότερη και πιο ικανή Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας θα συμβάλει θετικά στην παγκόσμια και διατλαντική ασφάλεια και είναι συμπληρωματική του ΝΑΤΟ, το οποίο παραμένει, για τα κράτη που είναι μέλη του, το θεμέλιο της συλλογικής τους άμυνας.

Σημειώνεται, επίσης, ότι όλα τα ανωτέρω δεν θίγουν τον ειδικό χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών και λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας όλων των κρατών μελών, σύμφωνα με τις Συνθήκες.

Τέλος, οι ευρωπαίοι ηγέτες καλούν την Επιτροπή και την Ύπατο Εκπρόσωπο να υποβάλλουν τακτικά έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στην εφαρμογή των εργασιών για την άμυνα.

Τα συμπεράσματα για την ευρωπαϊκή οικονομία

Οι ηγέτες της ΕΕ στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής συζήτησαν παρουσία και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκαρντ, για την ανταγωνιστικότητα, τη δημοσιονομική πολιτική της Ευρώπης, αλλά και το ψηφιακό ευρώ.

Σύμφωνα με τον κείμενο των συμπερασμάτων για το ευρώ, οι εταίροι αποφάσισαν να αυξήσουν την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα, πολιτικές που ενισχύουν την παραγωγικότητα και να αυξήσουν τις επενδύσεις. Οι ηγέτες υπογράμμισαν την αίσθηση του επείγοντος για «ταχεία πρόοδο για μια Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων με ιδιαίτερη έμφαση στην Ένωση Κεφαλαιαγορών για την κινητοποίηση των αποταμιεύσεων και την απελευθέρωση της χρηματοδότησης των αναγκαίων επενδύσεων κυρίως για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ».

Παράλληλα, αποφάσισαν την επιτάχυνση της προόδου του ψηφιακού ευρώ γεγονός «καθοριστικής σημασίας για τη στήριξη ενός ανταγωνιστικού και ανθεκτικού ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών, τη συμβολή στην οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης και την ενίσχυση ενός διεθνή ρόλου του ευρώ», όπως αναφέρει το κείμενο των συμπερασμάτων.

Τα συμπεράσματα για τη Μέση Ανατολή

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι ηγέτες των κρατών μελών της ΕΕ εξέφρασαν τη λύπη τους για την κατάρρευση της εκεχειρίας στη Γάζα, την άρνηση της Χαμάς να παραδώσει τους εναπομείναντες ομήρους, ενώ υπενθύμισαν τη σημασία της απρόσκοπτης πρόσβασης της ανθρωπιστικής βοήθειας σε ολόκληρη τη Γάζα.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση σύμφωνα με το κείμενο των συμπερασμάτων, είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τους Άραβες εταίρους της, καθώς και με άλλους διεθνείς εταίρους, αναφορικά με το Αραβικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανασυγκρότησης, που εγκρίθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Καΐρου στις 4 Μαρτίου 2025.

Στο ζήτημα της Συρίας, οι ηγέτες καταδίκασαν «την πρόσφατη εκτεταμένη βία κατά αμάχων στην παράκτια περιοχή της Συρίας» και κάλεσαν τις μεταβατικές αρχές να εξασφαλίσουν την προστασία όλων των αμάχων και να λογοδοτήσουν οι δράστες της βίας σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και πρότυπα. Στο κείμενο των συμπερασμάτων, τόνισαν τη «σημασία μιας ειρηνικής και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης στη Συρία, απαλλαγμένης από επιζήμιες ξένες παρεμβάσεις, και της προστασίας των δικαιωμάτων των Σύρων από όλες τις εθνοτικές και θρησκευτικές καταβολές χωρίς διακρίσεις». Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει την πρόσφατη αναστολή των κυρώσεων από την ΕΕ στο πλαίσιο μιας σταδιακής, αναστρέψιμης προσέγγισης, ενώ αναφέρει ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να εξετάζει πιθανές περαιτέρω αναστολές των περιοριστικών μέτρων βάσει στενής παρακολούθησης της κατάστασης στη Συρία».

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει τον τερματισμό του πολιτικού αδιεξόδου στον Λίβανο και «εκφράζει την ετοιμότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συνεργαστεί με τις νέες αρχές για τη σταθεροποίηση της οικονομικής κατάστασης και της κατάστασης ασφαλείας στη χώρα».

Παράλληλα παρά το γεγονός ότι ήταν σαφώς ανταγωνιστική διαδικασία στην καρδιά της προεκλογικής περιόδου ανέδειξε την ύπαρξη δυνατοτήτων προγραμματικών συζήτησης των προοδευτικών δυνάμεων που μπορούν να καθορίσουν το μετεκλογικό τοπίο.

Ηταν εμφανές στην άθροιση των πολιτικών θέσεων που καταγράφθηκαν η πολιτική απομόνωση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη που βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής, ιδίως για το ζήτημα των υποκλοπών. Αντίθετα όσον αφορά τα κόμματα του κέντρου και της αριστεράς υπήρξαν, όπως αναφέραμε, «αποχρώσες ενδείξεις» σχετικά με το ότι υφίσταται προγραμματικό «έδαφος» αναζήτησης συγκλίσεων.

Από το debate προέκυψε και το βασικό εκλογικό επίδικο μια και αναδείχθηκαν με σαφήνεια οι διαφορές των δυο βασικών πόλων που θα διεκδικήσουν την πρωτοκαθεδρία στις εκλογές: Της Νέας Δημοκρατίας και του ΣΥΡΙΖΑ.

ΥΠΟΚΛΟΠΕΣ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρέθηκε απέναντι σε ένα –έστω ακούσιο- «μέτωπο» του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ για το ζήτημα των υποκλοπών. Το ζήτημα αυτό έφερε στο προσκήνιο η ερώτηση της Ράνιας Τζήμα που ανέδειξε ότι ο πρωθυπουργός δεν θέλησε να απαντήσει για τους λόγους που οδήγησαν στην παραίτηση του Νίκου Ανδρουλάκη, της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και υπουργών της κυβέρνησης. Όμως άμεσα «την σκυτάλη» πήραν οι Αλέξης Τσιπρας και Νίκος Ανδρουλάκης που «θυσίασαν» τμήμα του λιγοστού χρόνου που διέθεταν προκειμένου να αναφερθούν στο ζήτημα αυτό.

Ο Αλέξης Τσίπρας σε μία «έκρηξη» απαίτησε από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη να «δώσει εξηγήσεις» αναρωτώμενος «πώς θα συνεργαστώ αύριο με τον κ.Ανδρουλάκη αν ήταν κατάσκοπος» και θέτοντας το ερώτημα του «για ποιο λόγο παρακολουθείται ο αρχηγός του στρατεύματος». Πολύ πιο πέρα το πήγε ο Νίκος Ανδρουλάκης σχολιάζοντας «εγώ δεν είμαι επικίνδυνος για την δημοκρατία. Ήμουν όμως επικίνδυνος για την Νέα Δημοκρατία, γι αυτό παρακολουθήθηκα». Μάλιστα ανέφερε πως «ο στόχος μου είναι να πάνε φυλακή αυτοί που έστησαν το παρακράτος» μιλώντας ακόμη και για συγγενείς του πρωθυπουργού.

Συνολικά η εικόνα που δόθηκε με αφορμή το συγκεκριμένο για το συγκεκριμένο ζήτημα πώς το θέμα της κεκτημένου του ευρωπαϊκού κράτους δικαίου αποτελεί κοινό τόπο μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ αφού αμφότεροι οι αρχηγοί αναφέρθηκαν και στην έκθεση της επιτροπής PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το «στρίμωγμα» αυτό στον Κυριάκο Μητσοτάκη ήταν ίσως ο λόγος που τον οδήγησε να χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά δημόσια τον όρο «σκάνδαλο των υποκλοπών».

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, διέθεσε χρόνο από τις παρεμβάσεις του για να δηλώσει ότι συμφωνεί με την αρχή που έθεσε ο Νίκος Ανδρουλάκης σχετικά με το να γίνονται προσλήψεις στο δημόσιο δίχως κομματικά κριτήρια. Αυτό παρά το γεγονός ότι ο Νίκος Άνδρουλάκης έψεξε στην συνέχεια το διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ της περιόδου 2015-2019 μιλώντας για ιδιοκτήτη βουλκανιζατέρ που διορίστηκε διοικητής σε νοσοκομείο. Επίσης κατά την διάρκεια της τηλεμαχίας αξίζει να σημειωθεί ότι δεν αναδείχθηκε ούτε από το ΠΑΣΟΚ, ούτε από τον ΣΥΡΙΖΑ η διχογνωμία που καταγράφθηκε το τελευταίο διάστημα σχετικά με τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ποιο από τα δύο κόμματα μπορεί να επικαλείται τις πολιτικές του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. Ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε μάλιστα σε αυτό το θέμα μιλώντας για τα συνθήματα του παρελθόντος σχολιάζοντας πως «οι προοδευτικές δυνάμεις έχουν συνθήματα που η ζωή τα κάνει επίκαιρα». Επίσης ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ παράφρασε ένα σύνθημα του ΚΚΕ («Ο λαός σώζει τον λαό») επισημαίνοντας πως «αυτό που μπορεί να σώσει τον λαό είναι η ενότητα».

Η ακτινογραφία του debate

Πέραν των συμπερασμάτων ουσιαστικά είχαμε έξι προεκλογικές ομιλίες με τους κκ Μητσοτάκη, Τσίπρα, Ανδρουλάκη, Κουτσούμπα,Βελόπουλο και Βαρουφάκη να προσπαθούν να διαφοροποιηθούν αλλά και να μην αποφεύγουν τις “επιτρεπόμενες” επιθέσεις.

Οι έξι δημοσιογράφοι, Μάρα Ζαχαρέα (STAR), Σία Κοσιώνη (ΣΚΑΪ), Γιώργος Παπαδάκης (ΑΝΤ1), Αντώνης Σρόιτερ (ALPHA), Παναγιώτης Στάθης (OPEN) και η Ράνια Τζίμα (MEGA), ανέπτυξαν τις ερωτήσεις τους στους 6 πολιτικούς αρχηγούς, πάνω σε έξι θεματικές ενότητες:

1) Οικονομία, Ανάπτυξη, Απασχόληση,

2) Εξωτερική πολιτική και Άμυνα,

3) Κράτος, Θεσμοί, Διαφάνεια,

4) Υγεία, Παιδεία και Κοινωνικό Κράτος

5) Περιβάλλον και Ενέργεια.

6) Νέα Γενιά

Κάθε ερώτηση είχε διάρκεια 30 δευτερόλεπτα και η απάντηση 1,5 λεπτό, με follow up ερώτηση 15 δευτερολέπτων από τον δημοσιογράφο και απάντηση 45 δευτερόλεπτα από κάθε πολιτικό αρχηγό. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Γιώργος Κουβαράς.

Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ/ ΚΙΝΑΛ λίγο πριν μπει στο ραδιομέγαρο της ΕΡΤ εξαπέλυσε επίθεση ανεβάζοντας τους τόνους. “Η χώρα χρειάζεται ισχυρό κοινωνικό κράτος και βιώσιμη ανάπτυξη πολλών και βιώσιμων θέσεων εργασίας και όχι την ανάπτυξη του κύριου Μητσοτάκη (…) Εμείς θέλουμε ανάπτυξη με εξωστρέφεια και όχι η χώρα να γίνει ένα γιγάντιο ξενοδοχείο. (…) Όποτε χρειάζεται κάνουμε επίθεση, οπότε χρειάζεται κάνουμε άμυνα, όμως η επίθεση είναι αναγκαία. Είμαι μετριοπαθής δεν μου αρέσει να αντιπαρατίθεσαι χωρίς λόγο”, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ανδρουλάκης.

Στα αξιοσημείωτα του “προγεύματος” της διαδικασίας, κατά την έλευση των αρχηγών, ήταν οι χιουμοριστικές ατάκες του κ. Κουτσούμπα περί γραβάτας. “Για να είμαστε σουλουπωμένοι”, όπως είπε.

Οι απαντήσεις στην ενότητα “Οικονομία, Ανάπτυξη, Απασχόληση”

Η πρώτη θεματική ενότητα είχε και μια “είδηση” μιας και ο πρωθυπουργός, κ. Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό να επεκταθεί το Market Pass και για το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι θα συνεχιστούν μέτρα όπως το καλάθι του νοικοκυριού και η έκτακτη στήριξη με το Market Pass, το οποίο χαρακτήρισε ένα δοκιμασμένο μηχανισμό. Εστίασε όμως κυρίως στην αύξηση των μισθών, επαναλαμβάνοντας τη δέσμευση του για αύξηση του μέσου μισθού στα 1500 ευρώ.

“Οι τιμές και των τροφίμων θα βαίνουν μειούμενες, γιατί πιστεύω ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα συνεχίσει να μειώνεται”, είπε ειδικότερα ο κ. Μητσοτάκης και πρόσθεσε: “Το Market Pass είναι δοκιμασμένο εργαλείο και εφόσον κρίνουμε ότι θα συνεχίσουμε να έχουμε πιεστικό πρόβλημα στις τιμές των σουπερμάρκετ, θα ήμουν διατεθειμένος – στα πλαίσια των δημοσιονομικών κανόνων τους οποίους πρέπει να τηρήσουμε- να συζητήσω μία επέκταση του και για το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους“.

Από τη δική του μεριά ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε πως το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ θα έχει όφελος για την μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, “αλλά θα κοστίσει στα funds που θέλουν να πάρουν τα σπίτια των ανθρώπων”. “Είναι ντροπή αυτοί που έχουν δώσει εκατομμύρια απευθείας αναθέσεις να μας λένε πού θα βρείτε τα λεφτά”, είπε.

Ο κ. Τσίπρας είπε ότι “πέρα από το κόστος κάθε δαπάνης που προϋπολογίζεις -όπως την ανάγκη να αυξήσουμε τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων που έχουν να πάρουν αύξηση 14 χρόνια ή να δώσουμε την 13η σύνταξη που θεσπίσαμε και κατήργησε ο κ. Μητσοτάκης- υπάρχουν και έσοδα”. Τόνισε ότι υπάρχουν έσοδα “από τη φορολόγηση των υπερκερδών, γιατί αυτή την ώρα που το μέσο νοικοκυριό δεν μπορεί να βγάλει την τρίτη εβδομάδα του μήνα και 15 εισηγμένες στο Χρηματιστήριο μεγάλες επιχειρήσεις έχουν κέρδη ρεκόρ κερδοφορίας 20ετίας πάνω από 1 δισ η καθεμία”.

Ναι στη σταθερότητα για οικονομική προοπτική κι όχι στην παρακμή, τη στασιμότητα και σε νέες δημοσιονομικές περιπέτειες, ήταν η απάντηση του Νίκου Ανδρουλάκη στη πρώτη ερώτηση που δέχθηκε στο debate. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, τόνισε ότι το πρόγραμμα του κόμματός στοχεύει στην βελτίωση της ζωής των Ελλήνων κοστολογείται σε 1 δισ. και περιλαμβάνει μέτρα για το ιδιωτικό χρέος με κύρια μέριμνα τη προστασία της πρώτης κατοικίας, όπως έπραξε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 2010, συντάξεις αποκατάστασης, χηρείας και νέο ΕΚΑΣ, διόρθωση των φορολογικών αδικιών, όπως το υψηλό αφορολόγητο για τις γονικές παροχές και φορολογικά κίνητρα για στα νέα ζευγάρια για κοινωνική κατοικία.

“Το μόνο φιλολαϊκό κόμμα είναι αυτό του ΚΚΕ. Δεν ψηφίστηκαν νομοσχέδιά μας στη Βουλή υπέρ των εργαζομένων” σημείωσε από τη δική του μεριά ο Δημήτρης Κουτσούμπας. “Ανεφάρμοστα είναι αυτά που προτείνουμε για την ΕΕ, το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΝΑΤΟ”, σχολίασε δηκτικά.

Ο κ. Βελόπουλος είπε πως σχετικά με το “εναλλακτικό νόμισμα”, “κάθε χώρα πρέπει να έχει plan B”.

Από τη δική του μεριά, απαντώντας σε ανάλογη ερώτηση, ο Γιάνης Βαρουφάκης σχολίασε πως “ποτέ δεν καταθέσαμε πρόταση για παράλληλο νόμισμα, αυτό ήταν σχέδιο του Σόιμπλε”, είπε, για να προσθέσει πως “η χώρα βαδίζει σε ναρκοπέδιο”.

Εξωτερική πολιτική και Άμυνα – Ενόχληση Ανδρουλάκη με τον Σρόιτερ

Προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ είναι η ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας επισήμανε ο Αλέξης Τσίπρας απαντώντας σε ερώτηση για τα εξοπλιστικά προγράμματα της χώρας.

Αναφερόμενος στις εξοπλιστικές συμβάσεις που έχει υπογράψει η κυβέρνηση της Ν.Δ ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είπε πως “θα τιμήσουμε τις συμβάσεις που έχει υπογράψει η χώρα” επισήμανε όμως παράλληλα πως “θα διεκδικήσουμε την δυνατότητα στην βάση αυτών των συμβάσεων να φέρουμε έργο στην εθνική αμυντική βιομηχανία”. Τόνισε παράλληλα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ψήφισε τα νομοσχέδια για τους απαραίτητους εξοπλισμούς αναφερόμενος ενδεικτικά στις φρεγάτες Bellhara αλλά και τα πρώτα 16 γαλλικά αεροσκάφη Ραφάλ. Επισήμανε πάντως πως “δεν δίνουμε λευκή επιταγή για προγράμματα που δεν έχουν την εισήγηση των Γενικών Επιτελείων Εθνικής Άμυνας”.

Επίσης αναφερόμενος στον φράχτη του Έβρου ο Αλέξης Τσίπρας επισήμανε ότι δεν πρόκειται “να τον γκρεμίσουμε” επισήμανε όμως ότι το μεταναστευτικό ζήτημα δεν επιλύεται με τις συνταγές Τράμπ στο Μεξικό.

Δεν έκρυψε την ενόχλησή του ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης όταν ρωτήθηκε από τον Αντώνη Σρόϊτερ σχετικά με τους λόγους που δεν έχει συναντηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης επισήμανε ότι η ερώτηση αυτή έγινε στο πλαίσιο του κύκλου για την εξωτερική πολιτική με την οποία όμως δεν έχει καμία σχέση. Επισήμανε πάντως ότι δεν έχει δεχθεί επίσημη πρόσκληση από τον πρωθυπουργό, σημειώνοντας ότι υπήρξε απλά μια σχετική αναφορά σε ένα δημοσιογραφικό “πηγαδάκι”.

“Δεν υπηρετούν τα συμφέροντά μας οι ενέργειες και οι εξοπλισμοί του ΝΑΤΟ. Εξυπηρετούν μόνο τη συμμετοχή σε επιθετικές ενέργειες”, σχολίασε ο Δ. Κουτσούμπας απαντώντας σχετικά με τις συμμαχίες έναντι της Τουρκίας. “Όταν το ΚΚΕ και ο λαός έρθουν στην εξουσία, θα μιλάμε με όλους. Δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα με τον τούρκικο λαό’, είπε ακόμη.

Ο κ. Βελόπουλος, ερωτηθείς σχετικά με τις συμμαχίες του κόμματός του, είπε: “Το εθνικό συμφέρον ορίζει με ποιόν είμαι. Ακόμα και με τους Κινέζους”. “Θα έπαιρνα πίσω τη συμφωνία των Πρεσπών”, απάντησε ακόμη σε ερώτημα σχετικά με το τι θα έκανε αν έπαιρνε το υπουργείο Άμυνας.

Από τη δική του μεριά, ο κ. Βαρουφάκης, ερωτηθείς για το τι θα έκανε αν κάποιος καταλάμβανε μια δική μας βραχονησίδα, είπε πως το παν είναι η αποτροπή. “Η κατάργηση της υποχρεωτικής στράτευσης είναι για να αυξηθεί η ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων”, σχολίασε ως προς τη θέση που έχει διατυπώσει το ΜέΡΑ25.

Ο κ. Μητσοτάκης, και σχετικά με τις αμυντικές δαπάνες, είπε πως “δεν υπάρχει απόκλιση από τους δημοσιονομικούς στόχους. Έπρεπε όμως να διαχειριστώ την επιθετικότητα της Τουρκίας”. “Θα σεβαστούμε την ετυμηγορία του τουρκικού λαού. Επιμένω στην πολιτική της ισχυρής αποτροπής” είπε για τις εκλογές στη γειτονική μας χώρα, αλλά και τις ισορροπίες δυνάμεων.

“Ο τουρκικός αναθεωρητισμός έτσι όπως εκφράστηκε από το δόγμα της “γαλάζιας πατρίδας” είναι βαθιά συστημικά καταγεγραμμένος στο dna όλων των τουρκικών κομμάτων. Είμαι πάντα έτοιμος να συζητήσω για τη μία διαφορά έχουμε, την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Η πολιτική της ισχυρής αποτροπής , των ισχυρών συμμαχιών πρέπει να συνεχιστεί”, είπε.

Κράτος, Θεσμοί, Διαφάνεια

Για την δημιουργία παρακράτους κατηγόρησε τον Κυριάκο Μητσοτάκη ο Νίκος Ανδρουλάκης απαντώντας σε ερώτηση για το θέμα των υποκλοπών. Σημείωσε παράλληλα απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό πως “είμαστε στον δρόμο προς την Ουγγαρία αν δεν κάνουμε βήματα προς την ευρωπαϊκή κανονικότητα”.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ σχολίασε την πρόσφατη απόφαση της PEGA τονίζοντας πως “για πρώτη φορά η Ελλάδα μπαίνει στο στόχαστρο για θέματα που αφορούν τους θεσμούς”. Δήλωσε πως “εμπιστεύομαι την ελληνική δικαιοσύνη δεν εμπιστεύομαι όμως το πολιτικό σύστημα”. Κάνοντας σαφή αναφορά στον πρωθυπουργό είπε πως “είναι αδιανόητο να έχεις στο στενό σου περιβάλλον ανθρώπους που στήνουν ένα τέτοιο παρακράτος” μιλώντας για “στενούς συγγενείς”. Σημείωσε ότι το σύστημα των παρακολουθήσεων “χτύπησε την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων και υπουργούς”. Συνολικά σημείωσε πως “ο σεβασμός στην δικαιοσύνη σημαίνει ότι οι πολιτικοί με το παράδειγμα μας θα πρέπει να δείχνουμε ότι σεβόμαστε την ανεξαρτησία των εξουσιών”.

“Σίγουρα χρειάζεται εκσυγχρονισμός που να μας οδηγήσουν σε μία θεσμική κανονικότητα. Είμαστε στον δρόμο να γίνουμε Ουγγαρία”, είπε.

Από τη δική του μεριά, ο κ. Κουτσούμπας δήλωσε πως “Εμείς δεν είπαμε ποτέ ότι είναι ίδιοι ο κ. Μητσοτάκης και ο κ. Τσίπρας. Έχουν κοινά προγράμματα και κοινές στρατηγικές. Έχουμε ένα πρόγραμμα και δεν δίνουμε στήριξη ή ανοχή σε οποιαδήποτε κυβέρνηση. Ο λαός να κρατάει μικρό καλάθι, δίνουν ένα pass και το κόβουν από αλλού”, πρόσθεσε ακόμη. “Το ΚΚΕ δέχεται για τα οικονομικά του συνεχείς ελέγχους και ελέγχονται συνεχώς τα πάντα. Αυτό που αρνηθήκαμε να δώσουμε, είναι λίστα στο κράτος για αυτόν που μας ενισχύει”, είπε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση για τα οικονομικά του κόμματός του.

Ο κ. Βελόπουλος δήλωσε: “Δεν πιστεύω στις δημοσκοπήσεις. Δεν μπορεί η πολιτική εξουσία σε οποιονδήποτε και να του επιτρέπει να κάνει διαγγέλματα μέσα από τις φυλακές. Μόνο ο ελληνικός λαός πρέπει να αποφασίζει. Είναι αδιανόητο να παρακολουθείς την ηγεσία του στρατού και τον πολιτικό σου αντίπαλο”.

Ο κ. Βαρουφάκης σχολίασε από τη δική του μεριά: “Το κράτος μας θυμίζει ελβετικό τυρί μετά τα μνημόνια, λείπουν κομμάτια. Ξέρετε χώρα στον κόσμο που να έχει υπερταμείο; Έχουμε μία κυβέρνηση που αγνοεί το ΣτΕ όταν δεν της αρέσουν οι αποφάσεις της. Διαβουλευτικά συμβούλια από κληρωτούς πολίτες για τον έλεγχο των θεσμών”. Απαντώντας σχετικά με το αν έκανε λάθη το 2015, είπε με νόημα: “Ο κ. Μητσοτάκης να μας πει γιατί δείλιασε να κάνει Εξεταστική για το 2015”.

Ερωτηθείς για το δυστύχημα στα Τέμπη και σχετικά με το αν σκέφτηκε να παραιτηθεί, ο κ. Μητσοτάκης είπε: “Δεν σκέφτηκα να παραιτηθώ μετά τις παρακολουθήσεις και ζήτησα άμεση διαλεύκανση και ανέλαβα να διορθώσω μία σειρά από αστοχίες που επέτρεψε στην ΕΥΠ να παρακολουθεί ανθρώπους χωρίς τις απαραίτητες διαδικασίες”.

Περί υποκλοπών και αν ο κ. Ανδρουλάκης και άλλα στελέχη της κυβέρνησης “είναι επικίνδυνοι”, απάντησε: “Ο κ. Ανδρουλάκης δεν αποτελεί κανέναν κίνδυνο για τη δημοκρατία και δεν έπρεπε να παρακολουθείτο. Σύμφωνα με τον Economist η χώρα μας έχει κάνει βήματα μπροστά, παρά το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων”.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Α. Τσίπρας, πήρε τον λόγο ζητώντας: “Ας δώσει ο κ. Μητσοτάκης κάποιες εξηγήσεις για την παρακολούθηση του κ. Ανδρουλάκη. Ας μας πει αν είναι επικίνδυνος. Εγώ απευθύνομαι στις προοδευτικές δυνάμεις και λέω ότι το πρώτο με το τρίτο κόμμα μπορεί να φτιάξει κυβέρνηση που θα δώσει ανάσα στα νοικοκυριά”. “Είναι φυσιολογικό να υπάρχει ανταγωνισμός σε κόμματα με συγκλίσεις προγραμματικές. Άκουσα τον κ. Κουτσούμπα να λέει ότι δεν είναι όλοι ίδιοι. Αυτός που είναι πρώτος θα έχει τον πρώτο λόγο”, πρόσθεσε.

Υγεία, Παιδεία και Κοινωνικό Κράτος

Ο γ.γ. της ΚΕ του ΚΚΕ, κ. Κουτσούμπας, ανέφερε πως η κατάργηση της ελάχιστης βάση εισαγωγής δεν λύνει τα προβλήματα. “Το ΚΚΕ έχει δέσμη μέτρων για την παιδεία”, είπε.

Ερωτηθείς για τον εμβολιασμό και την αυτοδιάθεση του σώματος, ο κ. Βελόπουλος δήλωσε: “Υποχρεωτικότητα στο εμβόλιο δεν μπορώ να τη δεχθώ, είναι δικό μου το σώμα. Γιατί έπρεπε να μπει πρόστιμο στους συνταξιούχους; Για τις αμβλώσεις εμπιστεύομαι την Ελληνίδα μάνα, έχουμε πρόβλημα και με το δημογραφικό, πλην των βιασμών”. “Τις πολιτικές μας θέσεις τις υπαγορεύον οι παραδόσεις της χώρας μας. Είμαι αντίθετος στον ψευδοπροοδευτισμό”, πρόσθεσε.

“Υπάρχουν πολύ καλά ιδιωτικά πανεπιστήμια, μόνο στις ΗΠΑ, πουθενά αλλού. Η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα είναι αποκρουστική. Γίνεται για να αναβαθμιστεί ένα κολλέγιο της συμφοράς, εκμεταλλευόμενα την υποχρηματοδότηση των δημοσίων”, είπε ο κ. Βαρουφάκης απαντώντας για την Παιδεία και τις ιδιωτικοποιήσεις.

Απαντώντας για την υγεία και το σχέδιο του κόμματός του, ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης, δήλωσε: “Το νέο εθνικό σύστημα υγείας αποτελεί μία από τις τρεις κεντρικές προτεραιότητες. Η πανδημία ανέδειξε και τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες του. Δεν είναι αποδεκτές οι καθυστερήσεις σε ραντεβού, όπως και τα ράντσα. Θα αναμορφώσουμε τα έκτακτα περιστατικά σε 80 νοσοκομεία”. “Η μείωση των ανισοτήτων είναι πρώτη μου προτεραιότητα για την επόμενη τετραετία”, πρόσθεσε.

Απαντώντας για τις μειώσεις στις συντάξεις, ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε: “Δώσαμε σκληρή μάχη με τους δανειστές, έκανα ό,τι μπορούσα για να φέρω την καλύτερη δυνατή συμφωνία και καταφέραμε να βγάλουμε τη χώρα απο τα μνημόνια. Είχαμε απέναντί μας τον Σόιμπλε εκείνη την εποχή αλλά πιστεύω ότι υπήρξε η μέγιστη δυνατή κατανόηση κοινωνικά”.

Επανερχόμενος στο ζήτημα των υποκλοπών, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ν. Ανδρουλάκης είπε πως “κίνδυνο αποτελούσα για τη ΝΔ, όχι για τη δημοκρατία. Αυτοί που έστησαν το παρακράτος να πάνε φυλακή”. “Οι διοικήσεις των νοσοκομείων να ορίζονται μόνο με διαγωνισμό, όχι με κομματικά κριτήρια”, πρόσθεσε για το πρόγραμμα του κόμματός του για την Υγεία. Σημείωσε πως προτεραιότητα του ΠΑΣΟΚ είναι ένα ισχυρό δημόσιο Πανεπιστήμιο. “Εμείς δεν μπαίνουμε εμπόδιο στα μη κρατικά πανεπιστήμία. Είναι προτεραιότητά μας, όμως, τα ισχυρά δημόσια πανεπιστήμια”, δήλωσε.

Περιβάλλον και Ενέργεια

Πρώτος στην ενότητα για το περιβάλλον και την ενέργεια απάντησε ο κ. Βελόπουλος. “Ο λαός πληρώνει πανάκριβα τα τρόφιμά του. Υπάρχουν πολλοί εφοπλιστές που κάνουν λαθρεμπόριο με τη Ρωσία, και να μην κερδίζει ο λαός από αυτό. Επιμένω στην εξόρυξη για αέριο και πετρέλαιο και αυτό πρέπει να το συνδέσουμε με τις συντάξεις”, είπε για να προσθέσει: “Οι πράσινες πηγές ενέργειας δεν αποθηκεύονται, δεν υπάρχει μέθοδος”.

Διατυπώνοντας τις σχετικές θέσεις του κόμματός του, ο γ.γ. του ΜέΡΑ25, Γ. Βαρουφάκης, ανέφερε: “Οι εξορύξεις δεν είναι λύση, το μόνο που προσφέρουν είναι γεωπολιτικές εντάσεις και καταστροφή του περιβάλλοντος. Το μέλλον είναι μικρές ανεμογεννήτριες, αλουμινίου. Το υδρογόνο είναι το μέλλον”.

Απαντώντας για τις αυξήσεις στην ενέργεια, εν μέσω νέας κρίσης, ο κ. Μητσοτάκης είπε: “Κρατήσαμε όρθια την κοινωνία, σώσαμε τις επιχειρήσεις και προστατεύσαμε τα νοικοκυριά από τις αυξήσεις της ενέργειας. Από εδώ και στο εξής η χώρα είναι υποχρεωμένη να παράγει πρωτογενή πλεονάσματα και αυτό έχει τεράστια σημασία για την επενδυτική βαθμίδα”.

“Και στον τομέα των μεταφορών έγιναν βήματα, αλλά υπήρξαν και αστοχίες. Η Γραμμή 4 στην Αττική είναι το μεγαλύτερο έργο στη χώρα μας και παραδίδουμε το Μετρό στη Θεσσαλονίκη μαζί με τα αρχαία”, συμπλήρωσε.

Από τη δική του μεριά ο κ. Τσίπρας σχολίασε πως: “Συμφωνώ με τον κ. Ανδρουλάκη να μην διορίζουμε κομματικά παιδιά στις διοικήσεις των νοσοκομείων και αυτό γίνεται επικαιρο μετά το δυστύχημα στα Τέμπη. Εμείς θα σταματήσουμε τον μηχανισμό αναδιανομής εσόδων για να πάνε στους λίγους, και να πάρει ανάσα ο καταναλωτής. Η ΔΕΗ λειτουργεί με αμιγώς ιδιωτικά κριτήρια και με γαλάζια παιδιά που δίνουν μπόνους στους εαυτούς τους. Το 80% των υπερκερδών πηγαίνουν στη ΔΕΗ και σε στελέχη που δίνουν μπόνους στους εαυτούς τους. Αυτό θα σταματήσει, η ΔΕΗ θα περάσει σε δημόσιο έλεγχο”.

“Το 34% της ΔΕΗ ανήκουν στο ελληνικό δημόσιο, οπότε αυτό διορίζει πρόεδρο και ΔΣ. Αν θέλει το κράτος να έχει μία πιο φιλική προς την κοινωνία πολιτική, μπορεί να το κάνει”, είπε ο κ. Ανδρουλάκης, απαντώντας και εκείνος περί ΔΕΗ. “Καταψήφισα το εμπόριο ρύπων γιατί είναι φόρος στον άνθρακα και τον πληρώνουν οι πιο φτωχοί Έλληνες”, πρόσθεσε για την τελευταία του πράξη ως ευρωβουλευτής.

“Πρέπει να μπει ένα φρένο στην ανεξέλεγκτη δόμηση από μία διαφορετική διακυβέρνηση”, είπε ο κ. Κουτσούμπας, ενώ απαντώντας στην πρόσκληση του ΣΥΡΙΖΑ για πιθανή συνεργασία, ανέφερε ανεβάζοντας τους τόνους: “Ξύνεται πολύ στην γκλίτσα του τσοπάνη ο ΣΥΡΙΖΑ με την προσέγγισή του στο ΚΚΕ με τη μούφα προοδευτική διακυβέρνηση και αυτό αφορά και την ενέργεια”.

Νέα Γενιά

Στα ζητήματα της στήριξης της νέας γενιάς, ερωτηθείς πρώτος, ο κ. Βαρουφάκης είπε: “Έδωσα τον καλύτερο μου εαυτό στο ΕΚΠΑ, από τότε που γύρισα στην Ελλάδα. Γνωρίζω πολύ καλά τι σημαίνει η ανασφάλεια. Ασφάλεια σημαίνει διαφύλαξη του ασύλου της διακίνησης των ιδέων, η είσοδος της αστυνομίας στα πανεπιστήμια είναι ένα όνειδος”. “Είμαι αρωγός οποιουδήποτε έχει απειληθεί για την έκφραση των ιδεών του. Το κλίμα εμφύλιου που καλλιεργεί η Μητσοτάκης ΑΕ στα πανεπιστημία υποδαυλίζει τη διακίνηση των ιδεών”, πρόσθεσε.

Απευθύνοντας το δικό του κάλεσμα στη νεολαία, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε: “Οι νέοι έχουν δίκιο να είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην εξουσία. Δεν είχα καμία δυσκολία να αναγνωρίσω τα λάθη μας και δημόσια να ζητήσω συγγνώμη όταν χρειάστηκε. Ο βαθμός που θα μπει στην κυβέρνηση θα μπει από όλους τους Έλληνες πολίτες στις εκλογές. Να κάνω μία πρόταση σε όλους τους πολιτικούς αρχηγούς να καταθέσουμε τα προγράμματά μας στο Γενικό Λογιστήριο ή στην ΤτΕ και να αξιολογηθούν, δεν θα πάρει πάνω από 3 μέρες

Κάνοντας επίθεση στην ιδιωτικοποίηση της Παιδείας εκ νέου, ο κ. Τσίπρας απάντησε από τη δική του μεριά: “Ήρθε ο κ. Μητσοτάκης και μπήκε η ελάχιστη βάση εισαγωγής για δύο λόγους: να μειώσουν τεχνηέντως τον αριθμό των εισακτέων και να αβγατίσει η πελατεία των ιδιωτικών κολλεγίων.  Με μία διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θα περάσουν 20.000 περισσότερα παιδιά στα ελληνικά πανεπιστήμια”, είπε. “Από τις μεγάλες ιστορικές προσωπικότητες, από τα ιστορικά κινήματα υπάρχουν συνθήματα που γίνονται επίκαιρα γιατί η συνθήκη τα κάνει επίκαιρα”, πρόσθεσε ακόμη, για όσα εμπνέουν τους νέους.

“Τα νέα παιδιά ενώ έχουν πολλά εφόδια, δεν έχουν πολλές ευκαιρίες. Πρέπει να δούμε σήμερα τι κάνουμε και να φρενάρουμε το brain drain. Χρειάζεται μία βιώσιμη ανάπτυξη με θέσεις εργασίας και σοβαρές επενδύσεις”, είπε ο κ. Ανδρουλάκης.

Ο κ. Κουτσούμπας ζήτησε από τους νέους να πάνε να ψηφίσουν, αναφέροντας πως η αποχή δεν είναι “αντισυστημική”.  Είπε πως έπρεπε να λυθεί το ζήτημα με τη ψήφο των νέων που δουλεύουν σεζόν και είναι λάθος ότι δεν λύθηκε. “Η νέα γενιά έχει και γνώση και πείρα γιατί έζησε στην πανδημία, πρόσφατα ήταν στους δρόμους με συνθήματα για τα Τέμπη για αυτό και τους λέμε να πάει να ψηφίσει. Δεν είναι αντισυστημική η αποχή. Τα τελευταία χρόνια η κάθε κυβέρνηση είναι χειρότερη από την προηγούμενη”, σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Βελόπουλος έκανε λόγο για έλλειψη αξιοκρατίας. “Πώς θα πιστέψει ένας νέος τους πολιτικούς που του λένε για 12 χρόνια ψέματα. Διαβάζουν τα παιδιά δεν μπορείς να τους κοροϊδέψεις. Ενοχλήθηκα όταν άκουσα τον κ. Μητσοτάκη όταν είπε ότι είχαμε φθορά από τα Τέμπη αλλά το ξεπεράσαμε. Ο νέος βλέπει ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία και αυτό είναι το χειρότερο έγκλημα”, δήλωσε.

Οι ελεύθερες δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών

Οι πολιτικοί αρχηγοί τοποθετήθηκαν τέλος, με ελεύθερες απαντήσεις – σχολιασμό.

Γ. Βαρουφάκης: “Η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη φοβάται την ψήφο των Τεμπών, φοβάται αυτούς που δουλεύουν στα κάτεργα στη Μύκονο, στη Ρόδο, στη Σαντορίνη. Έχουμε ένα εισόδημα κατά 20% μικρότερο από το 2007 λόγω των μνημονίων. Από το 2017 έχουμε μία μόνιμη λεηλασία από το Χρηματιστήριο Ενέργειας, τον Ηρακλή και το Υπερταμείο”.

Κ. Βελόπουλος: “Η Ελλάδα μπορεί να αλλάξει αρκεί στο τιμόνι της χώρας να υπάρξει ένας άνθρωπος που να αγάπαει την Ελλάδα. Τα προγράμματα ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ είναι εκθέσεις ιδεών. Επιτέλους αξιοκρατία στη χώρα, όχι ακαταδίωκτο. Για εμάς είναι δέσμευση να κάνουμε τους Έλληνες περήφανους, έχουμε πρόγραμμα 400 σελίδων”.

Δ. Κουτσούμπας: “Το σύνθημα τα κέρδη τους ή οι ζωές μας αποτυπώνει όχι μόνο το έγκλημα στα Τέμπη, αποτυπώνει την πορεία των τελευταίων ετών και τις αντιφάσεις ενός συστήματος βαρβαρότητας. Όλοι εδώ οι παριστάμενοι είτε ως πρωθυπουργοί ή υπουργοί ή και στελέχη, με τον ένα ή άλλο τρόπο έχουν ευθύνη για την κατάσταση. Είναι μέρος του προβλήματος αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τη λύση. Θα μπορούσε να γίνει συγκυβέρνηση με βάση τα προγράμματα την επομένη της 21ης Μαΐου. Θα είναι αντιλαϊκή κυβέρνηση, γι’ αυτό πρέπει να ενισχυθεί το ΚΚΕ”.

Ν. Ανδρουλάκης: “Ζήσαμε 15 χρόνια οικονομικής κρίσης, ανισότητας, ανεργίας και θεσμικής παρακμής. Η χώρα χρειάζεται μεγάλες αλλαγές. Κάποιοι επισείουν τον κίνδυνο της ακυβερνησίας. Το θέμα είναι τι κυβέρνηση θα έχουμε, προς όφελος των συμφερόντων, ή του ελληνικού λαού; Εγώ αυτό που λέω σήμερα, αυτό θα κάνω και αύριο και δεν θέλω κανένας πολίτης να νιώσει ότι εργαλειοποίησα την ψήφο του. Όχι σε στρατούς μετακλητών και απευθείας αναθέσεις”.

Αλ. Τσίπρας: “Όλοι οι Έλληνες έχουν στα χέρια τους μία μεγάλη αλλαγή. Οι επιχειρηματίες έχουν θηλιά στον λαιμό, αγρότες και κτηνοτρόφοι σκέφτονται αν θα μπορούν να παράγουν. 700.000 νοικοκυριά αγωνιούν αν θα χάσουν τις περιουσίες τους στους πλειστηριασμούς. Δεν μας αξίζει αυτή η Ελλάδα. Το πρώτο κόμμα θα έχει τον πρώτο λόγο. Νίκη του ΣΥΡΙΖΑ σημαίνει οτι θα υπάρχει μία κυβέρνηση που θα νοιάζεται για την κοινωνία. Κυβερνήσαμε στις πιο δύσκολες συνθήκες με εντιμότητα. Βγάλαμε τη χώρα από την κρίση, στις αγορές αλλά δεν είχαμε τη δυνατότητα να κυβερνήσουμε με το πρόγραμμά μας. Ζητάμε μια ευκαιρία να το κάνουμε αυτή τη φορά”.

Κ. Μητσοτάκης: “Οι πολίτες θα αποφασίσουν αν θα συνεχίσουμε να προχωράμε μπροστά ή θα γυρίσουμε πίσω. Το έργο μας θα το αξιολογήσουν οι πολίτες και έχω ένα ξεκάθαρο όραμα για το μέλλον με πολλές θέσεις εργασίας που θα ανεβάσει τον μέσο μισθό στα 1.500 ευρώ και τον κατώτατο στα 900 ευρώ. Στην κοινωνική Ελλάδα έχουμε πολύ δουλειά να κάνουμε, πώς θα επενδύσουμε σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό. Η Ελλάδα μπορεί να γίνει πρωταγωνίστρια στην πράσινη ανάπτυξη. Η χώρα μας να παραμείνει ισχυρή και να συνδιαμορφώνει την Ευρώπη που θέλουμε”.

Κυρ. Μητσοτάκης στη Διεθνή Διάσκεψη για τη Λιβύη: Η Ελλάδα δύναμη ειρήνης και σταθερότητας στην Αν. Μεσόγειο

Καλούν επίσης όλους τους σχετικούς δρώντες να εφαρμόσουν και να επιβάλουν κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, μεταξύ άλλων μέσω εθνικών και διεθνών μέτρων εφαρμογής, κατά παραβιάσεων του εμπάργκο όπλων και της κατάπαυσης του πυρός. Τέλος επαναβεβαιώνουν την ανάγκη να καταπολεμηθεί η τρομοκρατία στη Λιβύη με κάθε μέσο, σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο.

Το κείμενο των συμπερασμάτων της Διεθνούς Διάσκεψης για τη Λιβύη που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι έχει ως εξής:

Στις 12 Νοεμβρίου 2021, ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, η Ομοσπονδιακή Καγκελάριος της Γερμανίας, ο Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου της Ιταλικής Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός της προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης και ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, συγκάλεσαν διάσκεψη αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων για τη Λιβύη, στο Παρίσι, προς υποστήριξη της υλοποίησης μιας πολιτικής διαδικασίας υπό την ηγεσία και την ευθύνη της Λιβύης, επικουρούμενη από τα Ηνωμένα Έθνη, που θα οδηγήσει σε μία πολιτική λύση στη λιβυκή κρίση.

Στη Διάσκεψη συμμετείχαν οι ακόλουθες χώρες και περιφερειακοί οργανισμοί: Αλγερία, Τσαντ, Κίνα, Κύπρος, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (Προεδρία της Αφρικανικής Ένωσης), Αίγυπτος, Ελλάδα, Ιορδανία, Κουβέιτ (Προεδρία του Συμβουλίου Υπουργών του Συνδέσμου Αραβικών Κρατών), Μάλτα, Μαρόκο, Κάτω Χώρες, Νίγηρας, Κατάρ, Ρωσία, Ισπανία, Ελβετία, Τυνησία, Τουρκία, Δημοκρατία του Κονγκό (Προεδρία της Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου της Αφρικανικής Ένωσης για τη Λιβύη), Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, Αφρικανική Ένωση, Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Σύνδεσμος Αραβικών Κρατών και η Εκτελεστική Γραμματεία της Ομάδας των Πέντε για το Σαχέλ.

α. Εμείς, οι συμμετέχοντες, επιβεβαιώνουμε τον πλήρη σεβασμό και την προσήλωση στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική ενότητα της Λιβύης. Απορρίπτουμε όλες τις ξένες παρεμβάσεις στις λιβυκές υποθέσεις.

β. Χαιρετίζουμε την πρόοδο που σημειώθηκε προς αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας στη Λιβύη από τη Διάσκεψη του Βερολίνου Ι, με την υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στις 23 Οκτωβρίου 2020, την υιοθέτηση του πολιτικού οδικού χάρτη της Λιβύης στην Τύνιδα στις 15 Νοεμβρίου 2020, και την έγκριση της προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας στις 10 Μαρτίου 2021. Επαναλαμβάνουμε τη δέσμευσή μας για επιτυχία της πολιτικής διαδικασίας της Λιβύης, για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός της 23ης Οκτωβρίου 2020 και για τη διεξαγωγή προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών στις 24 Δεκεμβρίου 2021, σύμφωνα με τον πολιτικό οδικό χάρτη της Λιβύης και τα ψηφίσματα 2570 και 2571 (2021) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΣΑΗΕ) και τα συμπεράσματα της Διάσκεψης του Βερολίνου II.

γ. Αναγνωρίζουμε, μετά τη Λιβυκή Πολιτική Συμφωνία του 2015, τα αποτελέσματα των διασκέψεων των Παρισίων και του Παλέρμο και άλλων διεθνών και περιφερειακών προσπαθειών για τη Λιβύη και, κυρίως, την πρόοδο που σημειώθηκε μέσω της Διαδικασίας του Βερολίνου για τη Λιβύη. Καλωσορίζουμε τη Διάσκεψη Σταθεροποίησης της Λιβύης της 21ης ​​Οκτωβρίου 2021 στην Τρίπολη ως σημαντική συμβολή, υπό την ηγεσία της Λιβύης, στις διεθνείς προσπάθειες που στοχεύουν σε μια πολιτική λύση στη λιβυκή κρίση, και ως ιστορικό ορόσημο δέκα χρόνια μετά τη Λιβυκή Επανάσταση. Επικροτούμε τη δέσμευση του προσωρινού Προεδρικού Συμβουλίου και της προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας να διασφαλίσουν την επιτυχία της πολιτικής μετάβασης μέσω της διεξαγωγής προεδρικών και βουλευτικών εκλογών στις 24 Δεκεμβρίου 2021 και να εφαρμόσουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μέσω του συνολικού «Σχεδίου Δράσης για την αποχώρηση μισθοφόρων, ξένων μαχητών και ξένων δυνάμεων από το λιβυκό έδαφος».

δ. Επαναβεβαιώνουμε τη συνεχή δέσμευση της διεθνούς κοινότητας, σε συνεργασία με την προσωρινή εκτελεστική αρχή της Λιβύης (προσωρινό Προεδρικό Συμβούλιο και προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας) και άλλες αρμόδιες αρχές της Λιβύης, για μια ειρηνική, σταθερή και ευημερούσα Λιβύη, μέσω μιας πολιτικής διαδικασίας υπό την ηγεσία και την ευθύνη της Λιβύης, επικουρούμενη από τα Ηνωμένα Έθνη. Υπενθυμίζουμε τη δημιουργία της Ύπατης Επιτροπής Εθνικής Συμφιλίωσης υπό την αιγίδα του προσωρινού Προεδρικού Συμβουλίου και καλούμε όλους τους δρώντες να δεσμευθούν ειλικρινώς για την εθνική συμφιλίωση.

ε. Επικροτούμε το ρόλο των Ηνωμένων Εθνών στην πρακτική υλοποίηση των συμπερασμάτων της πρώτης και της δεύτερης Διάσκεψης του Βερολίνου και στην εφαρμογή των σχετικών ψηφισμάτων του ΣΑΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των 1325, 1970, 2570 και 2571. Εκφράζουμε ισχυρή υποστήριξη για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες της Αποστολής Υποστήριξης των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη (UNSMIL) για την προώθηση οδών συνολικού διαλόγου για την πολιτική, την ασφάλεια και την οικονομία, υπό την ηγεσία και την ευθύνη της Λιβύης, καθώς και για την παρακολούθηση και αναφορά κακοποιήσεων και παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και παραβιάσεων διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Αναγνωρίζουμε τον σημαντικό ρόλο και τις προσπάθειες των γειτονικών χωρών, του Κουαρτέτου της Λιβύης (Αφρική Ένωση, Σύνδεσμος Αραβικών Κρατών, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένα Έθνη) και της Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου της Αφρικανικής Ένωσης για τη Λιβύη, προς υποστήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ

1. Τονίζουμε τη σημασία όλοι οι Λίβυοι εμπλεκόμενοι να δεσμευθούν απερίφραστα για τη διεξαγωγή ελεύθερων, δίκαιων, χωρίς αποκλεισμούς και αξιόπιστων προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών στις 24 Δεκεμβρίου 2021, όπως ορίσθηκε στον πολιτικό οδικό χάρτη της Λιβύης και εγκρίθηκε στα ψηφίσματα 2570 και 22171 (2021) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στα συμπεράσματα της δεύτερης Διάσκεψης του Βερολίνου της 23ης Ιουνίου 2021, και να δεχθούν τα αποτελέσματά τους. Επικροτούμε τα τεχνικά βήματα που έχουν ήδη γίνει για την προετοιμασία της ψηφοφορίας, όπως επιβεβαιώθηκε από την Ύπατη Εθνική Εκλογική Επιτροπή (HNEC), συμπεριλαμβανομένης της εγγραφής 2,8 εκατομμυρίων Λίβυων στους εκλογικούς καταλόγους. Σημειώνουμε την ανακοίνωση της έναρξης της διαδικασίας εγγραφής προεδρικών και κοινοβουλευτικών υποψηφίων, καθώς και το εκλογικό χρονοδιάγραμμα για τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές που ξεκινούν στις 24 Δεκεμβρίου 2021. Σημειώνουμε επίσης την ανακοίνωση της HNEC ότι τα τελικά αποτελέσματα και για τις δύο προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογικές θα ανακοινωθούν ταυτόχρονα. Προσβλέπουμε στην επισημοποίηση από την HNEC του πλήρους εκλογικού χρονοδιαγράμματος και την υλοποίησή του σε ειρηνικό περιβάλλον. Κατανοούμε ότι, για να αποφευχθεί οποιοδήποτε κενό εξουσίας, η μεταφορά της εξουσίας από την τρέχουσα προσωρινή εκτελεστική αρχή στη νέα εκτελεστική αρχή θα πραγματοποιηθεί μετά την ταυτόχρονη ανακοίνωση από την HNEC των τελικών αποτελεσμάτων τόσο των προεδρικών όσο και των κοινοβουλευτικών εκλογών.
2. Τονίζουμε τη σημασία μιας χωρίς αποκλεισμούς και συμπεριληπτικής εκλογικής διαδικασίας. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ενδιαφερόμενα μέρη της Λιβύης να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων με τις καλές υπηρεσίες της UNSMIL, για την ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και την οικοδόμηση συναίνεσης στις επερχόμενες εκλογές της 24ης Δεκεμβρίου 2021.
3. Υποστηρίζουμε πλήρως τις προσπάθειες της HNEC να θέσει σε εφαρμογή την τεχνική βάση για επιτυχείς προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές στις 24 Δεκεμβρίου 2021, συμπεριλαμβανομένης της ταυτόχρονης ανακοίνωσης των τελικών αποτελεσμάτων των κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών. Συμμεριζόμαστε τη φιλοδοξία του λιβυκού λαού να ασκήσει το δικαίωμα ψήφου για τους εκτελεστικούς και νομοθετικούς εκπροσώπους του. Αναγνωρίζουμε την ανάγκη ενοποίησης των λιβυκών θεσμών ώστε να απολαύουν δημοκρατικής νομιμοποίησης από τον λαό και ενθαρρύνουμε το νέο κοινοβούλιο, μόλις εκλεγεί, να εστιάσει στη θέσπιση ενός μόνιμου συντάγματος ευρέως αποδεκτού σε ολόκληρη τη Λιβύη.
4. Καλούμε όλες τις αρμόδιες αρχές και θεσμούς της Λιβύης να παράσχουν στην HNEC την απαιτούμενη υποστήριξη για τη διεξαγωγή ελεύθερων, δίκαιων, χωρίς αποκλεισμούς και αξιόπιστων εκλογών και για την πλήρη, ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών και τη συμπερίληψη των νέων. Προτρέπουμε τους ηγέτες και τους θεσμούς της Λιβύης να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλίσουν ουσιαστική εκπροσώπηση των γυναικών στο νέο νομοθετικό σώμα και να εμπλέξουν την κοινωνία των πολιτών σε αυτές τις προσπάθειες. Υπενθυμίζουμε ότι οι επερχόμενες εθνικές προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές θα δώσουν τη δυνατότητα στον λιβυκό λαό να εκλέξει αντιπροσωπευτικούς και ενοποιημένους θεσμούς μεταξύ όλων των λιβυκών πολιτικών παραγόντων και θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας, της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής ενότητας της Λιβύης. Επικροτούμε τις προσπάθειες της προσωρινής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας σε συντονισμό με την HNEC για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων για τη διασφάλιση της ασφάλειας της εκλογικής διαδικασίας και της δημοκρατικής παράδοσης της εξουσίας στη νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές. Υπογραμμίζουμε τον ρόλο της UNSMIL στην υποστήριξη των εκλογών της 24ης Δεκεμβρίου 2021 και εκφράζουμε τη δέσμευση να υποστηρίξουμε πλήρως τη Λιβύη στην εκλογική διαδικασία.
5. Προτρέπουμε όλους τους Λίβυους εμπλεκομένους και υποψηφίους να σεβασθούν τις δεσμεύσεις τους για τη διεξαγωγή εκλογών στις 24 Δεκεμβρίου 2021, να δεσμευθούν δημοσίως για τον σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτικών τους αντιπάλων, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας των εκλογών, να αποδεχθούν τα αποτελέσματα ελεύθερων, δίκαιων και χωρίς αποκλεισμούς εκλογών και να δεσμευθούν από τον Κώδικα Δεοντολογίας που έχει καταρτίσει η HNEC. Καλούμε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη της Λιβύης να συνεχίσουν να εργάζονται από κοινού με πνεύμα ενότητας μόλις τα αποτελέσματα ανακοινωθούν και να απόσχουν από οιεσδήποτε ενέργειες θα μπορούσαν να εμποδίσουν ή να υπονομεύσουν το αποτέλεσμα των εκλογών και τη δημοκρατική παράδοση της εξουσίας στις νεοεκλεγείς αρχές και θεσμούς. Επιβεβαιώνουμε ότι άτομα ή οντότητες, εντός ή εκτός Λιβύης, που ενδέχεται να επιχειρήσουν να παρεμποδίσουν, υπονομεύσουν, χειραγωγήσουν ή παραποιήσουν την εκλογική διαδικασία και την πολιτική μετάβαση θα καταστούν υπόλογοι και ενδέχεται να υποδειχθούν από την Επιτροπή Κυρώσεων του ΣΑΗΕ σύμφωνα με την απόφαση 2571 του ΣΑΗΕ (2021). Δεσμευόμαστε να σεβασθούμε τις εκλογικές διαδικασίες της Λιβύης και παροτρύνουμε όλους τους άλλους διεθνείς δρώντες να πράξουν το ίδιο.
6. Ενθαρρύνουμε τα κ-μ των Ηνωμένων Εθνών και τους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς να παράσχουν εκλογικούς παρατηρητές, σε συντονισμό με τις αρχές της Λιβύης, ιδίως με την προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας και την HNEC.
7. Τονίζουμε την ανάγκη για μια συνολική και χωρίς αποκλεισμούς διαδικασία εθνικής συμφιλίωσης, βασισμένη στην αρχή της μεταβατικής δικαιοσύνης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθοδηγούμενης από αρχές της Λιβύης, συμπεριλαμβανομένης της Ύπατης Εθνικής Επιτροπής Συμφιλίωσης, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Εθνών, της Αφρικανικής Ένωσης, του Συνδέσμου Αραβικών Κρατών, περιφερειακών και γειτονικών χωρών. Τονίζουμε τον ρόλο και τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς και την πλήρη, ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχή τους στην πολιτική και δημόσια ζωή.

ΑΣΦΑΛΕΙΑ

8. Επαναβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας για πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός της 23ης Οκτωβρίου 2020 και χαιρετίζουμε την επαναλειτουργία της παραλιακής οδού. Επικροτούμε θερμά το έργο της Μικτής Στρατιωτικής Επιτροπής 5+5 (JMC) και δεσμευόμαστε να στηρίξουμε και να συντονισθούμε πλήρως με τις αρμόδιες αρχές της Λιβύης και την 5+5 JMC και να υποστηρίξουμε τον κομβικό ρόλο της τελευταίας στη διατήρηση και λήψη μέτρων για την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Χαιρετίζουμε την ανταλλαγή κρατουμένων και τις κοινές επιχειρήσεις ασφαλείας υπό την αιγίδα της JMC 5+5.
9. Εκφράζουμε την πλήρη στήριξή μας στο συνεκτικό «Σχέδιο Δράσης για την αποχώρηση μισθοφόρων, ξένων μαχητών και ξένων δυνάμεων από το λιβυκό έδαφος» που αναπτύχθηκε από την JMC 5+5, σύμφωνα με την απόφαση 2570 (2021) του ΣΑΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης ανάπτυξης χρονοδιαγραμμάτων, ως πρώτο βήμα προς την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός της 23ης Οκτωβρίου 2020 και της απόφασης 2570 ΣΑΗΕ. Χαιρετίζουμε τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου 2021 στο πλαίσιο αυτό. Δεσμευόμαστε να διευκολύνουμε τη συγχρονισμένη, σταδιακή, βαθμιαία και ισορροπημένη εφαρμογή της, όπως ορίζεται στο σχέδιο δράσης και καλούμε όλους τους αρμόδιους φορείς να εφαρμόσουν τις διατάξεις της χωρίς καθυστέρηση. Σημειώνουμε ότι ο επαναπατρισμός μισθοφόρων, ξένων μαχητών, ξένων δυνάμεων και μη κρατικών ενόπλων δρώντων θα απαιτήσει την ηγεσία της JMC 5+5 με την υποστήριξη της UNSMIL και τον γρήγορο συντονισμό μεταξύ των χωρών καταγωγής τους και της Λιβύης. Επικροτούμε τη συνάντηση της JMC 5+5 με τις γειτονικές χώρες (Τσαντ, Νίγηρας, Σουδάν) στο Κάιρο από τις 30 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2021, προκειμένου να συμφωνηθεί ένα σχέδιο μηχανισμού επικοινωνίας και συντονισμού.
10. Χαιρετίζουμε την άφιξη του αρχικού τμήματος της ομάδας παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός της UNSMIL για την υποστήριξη του Λιβυκού Μηχανισμού Παρακολούθησης Εκεχειρίας που ιδρύθηκε υπό την ηγεσία της JMC 5+5, καλούμε για την πλήρη ανάπτυξή του και, σύμφωνα με την απόφαση 2570 (2021) ΣΑΗΕ προτρέπουμε τον Λιβυκό Μηχανισμό Παρακολούθησης της Κατάπαυσης του Πυρός να συμφωνήσει γρήγορα ένα σχέδιο παρακολούθησης και επαλήθευσης της παρουσίας και αποχώρησης όλων των μισθοφόρων, ξένων μαχητών και ξένων δυνάμεων.
11. Καλούμε όλους τους σχετικούς δρώντες να εφαρμόσουν και να επιβάλουν κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, μεταξύ άλλων μέσω εθνικών και διεθνών μέτρων εφαρμογής, κατά παραβιάσεων του εμπάργκο όπλων και της κατάπαυσης του πυρός. Σημειώνουμε το έργο της Μεσογειακής Επιχείρησης των Ναυτικών Δυνάμεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUNAVFOR MED) IRINI σχετικά με την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων μέσω επιθεωρήσεων πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα στα ανοικτά των ακτών της Λιβύης.
12. Χαιρετίζουμε τις συνεχιζόμενες πρωτοβουλίες της Λιβύης για Αφοπλισμό, Αποστράτευση και Επανένταξη (DDR) μελών ένοπλων ομάδων και μη κρατικών δρώντων στην κοινωνία, με τη συμμετοχή όλων των λιβυκών θεσμών, συμπεριλαμβανομένων των δήμων, των εμπορικών επιμελητηρίων και των κοινοτήτων, με συμπερίληψη των γυναικών, που ανοίγουν το δρόμο για ένα ολοκληρωμένο, χωρίς αποκλεισμούς, εθνικό σχέδιο DDR ως μέρος μιας πολιτικής διευθέτησης στη Λιβύη. Τονίζουμε την ανάγκη για επείγουσες πρωτοβουλίες ώστε να βοηθηθούν οι αρχές της Λιβύης στην εφαρμογή ενός αποτελεσματικού σχεδίου DDR. Επισημαίνουμε τη σημασία αντιμετώπισης της έμφυλης βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας που σχετίζεται με συγκρούσεις, κατά την παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός, τις ρυθμίσεις DDR και τη Μεταρρύθμιση του Τομέα Ασφάλειας (SSR), τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων ασφαλείας, τη δικαιοσύνη, τις αποζημιώσεις και την ανάκαμψη και ανάπτυξη. Τονίζουμε τη σημασία της εποπτείας της JMC 5+5 για την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αυτού, σε συντονισμό με τις αρχές της Λιβύης και την UNSMIL.
13. Εκφράζουμε την υποστήριξη στην SSR και τονίζουμε τη σημασία της δημιουργίας μιας ενιαίας, συμπεριληπτικής, υπόλογης, με πολιτική καθοδήγηση στρατιωτικής δομής και αρχιτεκτονικής ασφάλειας για τη Λιβύη και ενθαρρύνουμε τις λιβυκές αρχές να εμπλακούν περαιτέρω και να επιτύχουν πρόοδο μέσω καθολικού διαλόγου για τα ζητήματα αυτά, χωρίς ξένες παρεμβάσεις, και λαμβάνοντας, ιδίως, υπ’ όψιν τις συνομιλίες του Καΐρου.
14. Επαναβεβαιώνουμε την ανάγκη να καταπολεμηθεί η τρομοκρατία στη Λιβύη με κάθε μέσο, σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο, αναγνωρίζοντας ότι η ανάπτυξη, η ασφάλεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα αλληλοενισχύονται και είναι ζωτικής σημασίας για μια αποτελεσματική και συνολική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Επικροτούμε και αναγνωρίζουμε τον σημαντικό ρόλο των Λιβύων στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην επικράτειά τους. Καλούμε όλα τα μέρη να διαχωρίσουν τη θέση τους από ομάδες και άτομα που έχουν καταχωρισθεί από τα ΗΕ ως τρομοκράτες. Ζητούμε την εφαρμογή του ψηφίσματος 2368 (2017) ΣΑΗΕ και άλλων σχετικών ψηφισμάτων σχετικά με το ISIL (Da’esh), την Al-Qaida και καταχωρισμένα άτομα, ομάδες και οντότητες, ιδίως τις διατάξεις που σχετίζονται με την απαγόρευση ταξιδίων, το εμπάργκο όπλων και τη δέσμευση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Επαναβεβαιώνουμε την ανάγκη για ενισχυμένη συνεργασία για την αντιμετώπιση της απειλής ξένων τρομοκρατών μαχητών, σύμφωνα με την απόφαση 2322 (2015) ΣΑΗΕ και χαιρετίζουμε τη σύσταση της Εθνικής Αρχής της Λιβύης για καταπολέμηση της τρομοκρατίας, σύμφωνα με την Παγκόσμια Στρατηγική των Ηνωμένων Εθνών κατά της Τρομοκρατίας.
15. Επαινούμε το προσωρινό Προεδρικό Συμβούλιο για τον δραστήριο ρόλο του στην προώθηση του διαλόγου με τις γειτονικές χώρες της Λιβύης, δεδομένης της περιφερειακής διάστασης της κρίσης, συμπεριλαμβανομένων των απειλών που προκύπτουν από την παράνομη μεταφορά και συσσώρευση όπλων και την ελεύθερη κυκλοφορία ενόπλων ομάδων και μισθοφόρων και ξένων τρομοκρατών μαχητών κατά μήκος των συνόρων. Χαιρετίζουμε τις προσπάθειες των γειτονικών χωρών να στηρίξουν τους Λίβυους για να αποκαταστήσουν τη σταθερότητα της χώρας τους, μεταξύ άλλων μέσω της ενεργοποίησης της τετραμερούς συμφωνίας διαχείρισης των συνόρων μεταξύ Λιβύης, Σουδάν, Τσαντ και Νίγηρα και μέσω προσπαθειών υπό την ηγεσία της Αφρικανικής Ένωσης και του Συνδέσμου Αραβικών Κρατών.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

16. Υπογραμμίζουμε τη σημασία περαιτέρω λιβυκών βημάτων προς την ενοποίηση της Κεντρικής Τράπεζας της Λιβύης και για την εφαρμογή, χωρίς καθυστέρηση, των συστάσεων της διεθνούς επισκόπησης οικονομικού ελέγχου. Τονίζουμε την ανάγκη για διαφανή διαχείριση και δίκαιη κατανομή των πόρων και παροχή δημόσιων υπηρεσιών σε ολόκληρη τη χώρα και καλούμε την προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την αποκατάσταση της ενότητας των λιβυκών οικονομικών και χρηματοπιστωτικών θεσμών και τη βελτίωση βασικών υπηρεσιών προς όφελος όλων των ανθρώπων στη Λιβύη, όπου κι αν διαβιούν στη χώρα. Στη συνάφεια αυτή, επικροτούμε προσπάθειες που καταβάλλονται για την ενοποίηση κυρίαρχων λιβυκών θεσμών.
17. Καλούμε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να σεβασθούν και να διαφυλάξουν την ακεραιότητα και την ενότητα των λιβυκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου (NOC), σύμφωνα με τα ψηφίσματα 2259 (2015), 2441 (2018) και 2571 (2021) ΣΑΗΕ. Εκφράζουμε ανησυχία σχετικά με συνεχείς προσπάθειες ενόπλων ομάδων να ασκήσουν έλεγχο στη NOC και στις εξαγωγές πετρελαίου και επιβεβαιώνουμε ότι τέτοιες ενέργειες μπορεί να αποτελέσουν απειλή για την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Λιβύης.
18. Καλούμε τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης και την προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας να επανεκκινήσουν διαβουλεύσεις για την έγκριση ενός ισορροπημένου και συναινετικού εθνικού προϋπολογισμού. Τονίζουμε τη σημασία της ρύθμισης της διαδικασίας διαμόρφωσης και δημοσίευσης του προϋπολογισμού για την ενίσχυση της δημοσιονομικής διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της λογοδοσίας και, εν τω μεταξύ, της δημοσίευσης πληροφοριών σχετικά με τις δαπάνες στο πλαίσιο δημοσιονομικών ρυθμίσεων.
19. Υπογραμμίζουμε ότι οι ενοποιημένες, δημοκρατικά εκλεγμένες αρχές, υπόλογες έναντι του λαού και αφοσιωμένες στη διαφάνεια, την ενότητα, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την κάλυψη των αναγκών του λαού σε όλη τη Λιβύη θα έστελναν ένα θετικό μήνυμα ότι τα περιουσιακά στοιχεία, αφού αποδεσμευθούν, θα τυγχάνουν διαχείρισης και χρήσης για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη της Λιβύης και για την ευημερία του λιβυκού λαού. Από αυτή την άποψη, επιβεβαιώνουμε την πρόθεσή μας να διασφαλίσουμε ότι τα περιουσιακά στοιχεία που δεσμεύθηκαν σύμφωνα με την παράγραφο 17 της απόφασης 1970 (2011) του ΣΑΗΕ θα τεθούν στη διάθεση του λιβυκού λαού, προς όφελος, σε μελλοντική στιγμή που θα αποφασίσει το ΣΑΗΕ. Δεσμευόμαστε να βοηθήσουμε τις αρμόδιες αρχές της Λιβύης να προωθήσουν την ακεραιότητα και την ενότητα και τη χρηστή διακυβέρνηση της Αρχής Επενδύσεων Λιβύης – Libyan Investment Authority (LIA), μεταξύ άλλων μέσω ενός αξιόπιστου, ολοκληρωμένου ελέγχου αυτής και των θυγατρικών της.

ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

20. Υπενθυμίζουμε την υποχρέωση των λιβυκών προσωρινών αρχών και όλων των δρώντων στη Λιβύη να σέβονται πλήρως το διεθνές δίκαιο, ιδίως το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την προστασία των αμάχων και των πολιτικών υποδομών. Χαιρετίζουμε τις προσπάθειες των προσωρινών αρχών της Λιβύης να σεβασθούν και να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Κάνουμε έκκληση σε όλους τους δρώντες στη Λιβύη να εγγυηθούν την πλήρη, ασφαλή και απρόσκοπτη πρόσβαση των Ηνωμένων Εθνών και των διεθνών ανθρωπιστικών οργανισμών σε όλους τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, Λίβυους και μη, σε συντονισμό με τις λιβυκές αρχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των χώρων κράτησης. Υπογραμμίζουμε τη σημασία της πρόσβασης στην ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους τους ανθρώπους στη Λιβύη, με πλήρη σεβασμό στις αρχές του ανθρωπισμού, της ουδετερότητας, της αμεροληψίας και της ανεξαρτησίας και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.
21. Τονίζουμε ότι όλοι όσοι είναι υπεύθυνοι για παραβιάσεις και καταχρήσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Λίβυοι και ξένοι, θα λογοδοτήσουν, μεταξύ άλλων μέσω των μέτρων που ορίζονται στα σχετικά ψηφίσματα του ΣΑΗΕ, συμπεριλαμβανομένου του 1970 (2011). Υπενθυμίζουμε την επείγουσα ανάγκη για τερματισμό όλων των παραβιάσεων και καταχρήσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων των αυθαίρετων συλλήψεων και κρατήσεων, των απάνθρωπων και εξευτελιστικών συνθηκών κράτησης και της εξασφάλισης πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους, ιδιαίτερα τις γυναίκες και τα κορίτσια, για θέματα σεξουαλικής και έμφυλης βίας. Στο πλαίσιο αυτό, αναγνωρίζουμε το έργο της επιτροπής Λίβυων εμπειρογνωμόνων και ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που συγκλήθηκε από την UNSMIL και την OHCHR, για την ανάπτυξη κατάλληλης νομοθεσίας με στόχο την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.
22. Δεσμευόμαστε να καταδικάζουμε και να ενεργούμε ενάντια σε όλες τις παραβιάσεις και κακοποίησης μεταναστών, πράξεις παράνομης διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων ή τη διευκόλυνσή τους. Σημειώνοντας ότι η Λιβύη δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του 1951 για τους Πρόσφυγες, χαιρετίζουμε το έργο της UNSMIL και των υπηρεσιών, ταμείων και προγραμμάτων των ΗΕ για τον συντονισμό και την υποστήριξη της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας και προστασίας για πρόσφυγες, μετανάστες και αιτούντες άσυλο. Αναγνωρίζουμε τις προσπάθειες και τη δέσμευση των μεταβατικών αρχών της Λιβύης για την επίλυση ζητημάτων που σχετίζονται με τη μετανάστευση, παρά τις προκλήσεις επί του πεδίου. Ζητούμε την πλήρη εφαρμογή των υφιστάμενων μέτρων και την αναφορά παραβιάσεων στην Επιτροπή Κυρώσεων του ΣΑΗΕ για τη Λιβύη. Υπενθυμίζουμε ότι όλες οι παραβιάσεις και κακοποιήσεις μεταναστών, οι πράξεις παράνομης διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων, καθώς και όλες οι άλλες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λιβύη, που συνιστούν απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, μπορεί να αποτελέσουν βάση για την επιβολή στοχευμένων κυρώσεων από το ΣΑΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης ταξιδίων και της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων.
23. Υπενθυμίζουμε την ανάγκη εφαρμογής των διατάξεων του οδικού χάρτη της Λιβύης για σεβασμό των πολιτικών δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών και της ισότητας όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της απόρριψης της ρητορικής μίσους, της υποκίνησης ή της χρήσης βίας στην πολιτική διαδικασία. Καλούμε όλους τους Λίβυους δρώντες να σεβασθούν τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, καθώς και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι και της ελευθερίας της έκφρασης και την αναγνώριση του κρίσιμου ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στη διασφάλιση της νομιμότητας των εκλογικών διαδικασιών. Η λιβυκή κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοσιογράφων, πρέπει να προστατεύονται ως βασικοί εταίροι και συνομιλητές για τη συμβολή στη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας στην πολιτική διαδικασία.
24. Υπογραμμίζουμε τον σημαντικό ρόλο της Ανεξάρτητης Διερευνητικής Αποστολής που έχει εξουσιοδοτηθεί από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των ΗΕ (στο ψήφισμα 43/39 της 22ας Ιουνίου 2020) για τη διαπίστωση γεγονότων και περιστάσεων και την τεκμηρίωση εικαζόμενων παραβιάσεων και καταχρήσεων του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από όλα τα μέρη στη Λιβύη από τις αρχές του 2016, με σκοπό τη διασφάλιση της λογοδοσίας που θα πρέπει επίσης να αποτελεί μέρος της διαδικασίας εθνικής συμφιλίωσης, και σημειώνουμε την έκθεση της Αποστολής στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τον Σεπτέμβριο 2021. Καλούμε για πλήρη, ασφαλή και ανεμπόδιστη πρόσβαση της Αποστολής σε όλα τα μέρη της χώρας για την εκπλήρωση της εντολής της. Χαιρετίζουμε τις προσπάθειες και τα βήματα που έκανε η προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας προς τη μεταρρύθμιση και την αναδιάρθρωση του εθνικού θεσμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και χαιρετίζουμε τη συνεχιζόμενη πλήρη συνεργασία της με την Ανεξάρτητη Διερευνητική Αποστολή, συμπεριλαμβανομένης της επίσκεψής της στη Λιβύη από τις 23 έως τις 26 Αυγούστου 2021. Χαιρετίζουμε τη δέσμευση της προσωρινής κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας να σεβασθεί και να εκπληρώσει τις διεθνείς υποχρεώσεις της Λιβύης, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τονίζουμε τη σημασία της παροχής τεχνικής βοήθειας και δημιουργίας ικανοτήτων στη Λιβύη.
25. Χαιρετίζουμε τη συνεχιζόμενη επανέναρξη της εθελοντικής ανθρωπιστικής εκκένωσης και των πτήσεων εθελοντικής ανθρωπιστικής επιστροφής μεταναστών και προσφύγων από τη Λιβύη και αναγνωρίζουμε τη συνεργασία των λιβυκών προσωρινών αρχών προς την κατεύθυνση αυτή. Δεσμευόμαστε να βοηθήσουμε, με τον προσήκοντα τρόπο, τις λιβυκές αρχές να αναπτύξουν μια συνολική προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη και τη διάσταση του φύλου, για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης και του αναγκαστικού εκτοπισμού, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες και τα προγράμματα του ΟΗΕ, σύμφωνα με τις αρχές της περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας και σε συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο. Υπογραμμίζουμε τον θετικό ρόλο που διαδραματίζουν τα Ηνωμένα Έθνη, η Αφρικανική Ένωση και η Ευρωπαϊκή Ένωση ως μέρος του τριμερούς μηχανισμού και τους καλούμε να εντείνουν τις προσπάθειές τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το κείμενο συμπερασμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ΕΕ έχει στρατηγικό ενδιαφέρον να υπάρχει σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και να αναπτυχθεί συνεργασία και αμοιβαία επωφελής σχέση με την Τουρκία, τονίζεται το κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής στο οποίο κατέληξαν σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες.

Η συνέχιση του διαλόγου με καλή πίστη και η αποχή από μονομερείς ενέργειες που αντιβαίνουν στα συμφέροντα της ΕΕ και παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών της ΕΕ είναι απόλυτη απαίτηση ως προς αυτό, υπογραμμίζεται.

Παράλληλα, οι ηγέτες σημειώνουν ότι όλες οι διαφορές πρέπει να επιλυθούν μέσω διαλόγου και βάσει του διεθνούς δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει την πλήρη αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο, των οποίων η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα πρέπει να γίνονται σεβαστά.

Στο κείμενο υπογραμμίζεται ακόμη ότι η ΕΕ χαιρετίζει τα πρόσφατα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης από την Ελλάδα και την Τουρκία.

Ταυτόχρονα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει έντονα τις παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και διατρανώνει ότι πρέπει να σταματήσουν. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να απέχει από παρόμοιες ενέργειες στο μέλλον, καθώς αποτελούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ενώ υπογραμμίζει ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων με καλή πίστη, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Καλεί την Τουρκία να αποδεχτεί την πρόσκληση της Κύπρου για την έναρξη διαλόγου με σκοπό την επίλυση όλων των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου.

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υποστηρίζει την ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, και παραμένει πλήρως δεσμευμένο σε μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού στο πλαίσιο του ΟΗΕ και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων 550 και 789 του ΣΑ, με την τήρηση των αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ. Αναμένει το ίδιο από την Τουρκία. Η ΕΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων διορίζοντας, μετά την επανάληψη, έναν εκπρόσωπο στην αποστολή του ΟΗΕ.

Στο κείμενο αναφέρεται επίσης ότι με προϋπόθεση πως θα συνεχιστούν οι εποικοδομητικές προσπάθειες για να σταματήσουν οι παράνομες δραστηριότητες έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να ξεκινήσει μια θετική πολιτική ατζέντα ΕΕ-Τουρκίας, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης και στη διευκόλυνση του εμπορίου, καθώς και τη συνεχή συνεργασία σε θέματα μετανάστευσης, δυνάμει της Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας (2016). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τον πρόεδρό του, σε συνεργασία με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με την υποστήριξη του Ύπατου Εκπροσώπου, να εκπονήσει πρόταση για την ανανέωση της ατζέντας ΕΕ-Τουρκίας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, θα επανέλθει και θα λάβει αποφάσεις αναλόγως, κατά περίπτωση, το αργότερο κατά τη σύνοδό του τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με το κείμενο.

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκαλεί πολυμερή διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο και καλεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο να ξεκινήσει συνομιλίες σχετικά με την οργάνωσή του. Η συμμετοχή, το πεδίο εφαρμογής και το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να συμφωνηθούν με όλα τα μέρη. Η διάσκεψη αυτή θα μπορούσε να καταπιαστεί με ζητήματα για τα οποία απαιτούνται πολυμερείς λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας οριοθέτησης, της ασφάλειας, της ενέργειας, της μετανάστευσης και της οικονομικής συνεργασίας, εξηγείται στο κείμενο των συμπερασμάτων.

Το «ταμείο» θα γίνει στα τέλη της εβδομάδας αλλά ασφαλείς εκτιμήσεις θα βγουν στο τέλος της δεύτερης εβδομάδας όταν θα έχουν ανοίξει τα σχολεία. Στο τέλος της εβδομάδας ωστόσο από τα πρώτα συμπεράσματα θα κριθεί και το ρίσκο για τη συνέχεια.

Το πλάνο, όπως τονίζεται σχεδόν μονότονα από κυβερνητικά χείλη, τελεί υπό διαρκή αξιολόγηση και είναι πιθανή ακόμη και η αναθεώρησή του, εάν αυτό χρειαστεί, σε εβδομαδιαία βάση. Όχι, όμως, μόνο για να επιβληθούν περιοριστικά μέτρα, εάν σημειωθεί απότομη αύξηση κρουσμάτων.

Αλλά και για να υλοποιηθούν πιο γρήγορα αποφάσεις για άρση των περιοριστικών μέτρων που εξακολουθούν να ισχύουν – π.χ. ν’ ανοίξουν νωρίτερα τα καταστήματα εστίασης. Αυτός είναι, άλλωστε, και ο λόγος για τον οποίο η επιτροπή των ειδικών επί της υγείας μελετά μια σειρά από δείκτες εκτός μόνον των κρουσμάτων πριν εισηγηθεί αποφάσεις στον πρωθυπουργό.

Εάν πράγματι όλα κυλήσουν ομαλά τα επόμενα 24ωρα, τότε η κυβέρνηση θα βοηθηθεί ούτως ώστε να επικεντρώσει στο στόχο της επαναφοράς της οικονομικής δραστηριότητας στην κανονικότητα – δίχως, όμως, να κινδυνεύσουν ζωές ή να τεθεί σε κίνδυνο η δημόσια υγεία.

Ούτως ή άλλως, το «άνοιγμα» του τουρισμού εξαρτάται άμεσα από τις αερομεταφορές και την άρση των περιορισμών που ισχύουν αυτή τη στιγμή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.