Σε εκτενή έρευνα του Al Jazeera αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο τα εγκληματικά δίκτυα έχουν υιοθετήσει τη συγκεκριμένη πρακτική, η οποία κερδίζει συνεχώς έδαφος. Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: τόσο ο αριθμός των ανηλίκων που εμπλέκονται σε εγκληματικές ενέργειες, όσο και η ηλικία στρατολόγησης, βαίνουν μειούμενα. Έκθεση της αστυνομίας για το 2023 εκτίμησε ότι περίπου 1.700 κάτω των 18 ετών συμμετείχαν ενεργά σε δίκτυα συμμοριών, αριθμός που θεωρείται πλέον ξεπερασμένος.

Σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας, από Ιανουάριο έως Αύγουστο φέτος, 66 παιδιά ηλικίας 13-14 ετών συνελήφθησαν για υποθέσεις σχετιζόμενες με οργανωμένο έγκλημα, έναντι 27 την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Το προφίλ των στρατολογούμενων έχει επίσης αλλάξει: παλαιότερα στοχοποιούνταν κυρίως παιδιά από περιοχές χαμηλού εισοδήματος, πλέον όμως στοχοποιούνται ανήλικοι ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης ή γειτονιάς.

Η Σουηδία, με πληθυσμό 10,6 εκατ. κατοίκους, καταγράφει σήμερα από τα υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρας ένοπλης βίας στην Ευρώπη. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά όπλα των συμμοριών είναι οι χειροβομβίδες, προϊόν λαθρεμπορίου από τα Βαλκάνια μετά τους πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Χρησιμοποιούνται εκφοβιστικά, συχνά για να «προειδοποιήσουν» αντίπαλες ομάδες, με μικρότερες ποινικές συνέπειες για όποιον συλληφθεί.

Η αστυνομία κάνει λόγο για ένα «επιχειρηματικό μοντέλο» εγκλήματος: ανήλικοι καλούνται να μεταφέρουν όπλα, να ξεπλένουν ίχνη ή να πραγματοποιούν στοχευμένες επιθέσεις, προστατεύοντας τους αρχηγούς των συμμοριών από τις διώξεις.

Βάσει νόμου:

• Παιδιά κάτω των 15 ετών δεν φυλακίζονται.
• Ανήλικοι 15-17 ετών οδηγούνται σε κλειστές δομές ανηλίκων (SiS) και όχι σε φυλακές ενηλίκων.

Η διερεύνηση υποθέσεων με ανηλίκους είναι περίπλοκη και χρονοβόρα: οι αρχές περιορίζονται από τη νομοθεσία στις ανακρίσεις, ενώ η έλλειψη τυπικών αποτυπωμάτων (τραπεζικοί λογαριασμοί, άδειες οδήγησης, ιστορικό εργασίας) δυσχεραίνει τον εντοπισμό των ενήλικων εντολέων.

Η «ψηφιακή βιτρίνα» στρατολόγησης

Η διαδικασία στρατολόγησης εντοπίζεται κυρίως σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κρυπτογραφημένες εφαρμογές όπως το Telegram. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το κανάλι Samurai Barnen (Παιδιά Σαμουράι), με περίπου 11.000 μέλη, το οποίο έκλεισε στα τέλη του 2024.

Σε αυτό δημοσιεύονταν ανοιχτά «προσφορές» για εκτέλεση συμβολαίων:

• Μάλμε – δολοφονία: 800.000-1.000.000 κορώνες
• Στοκχόλμη – δολοφονία: 500.000 κορώνες
• Δανία – δολοφονία: 1 εκατομμύριο κορώνες
• Μάλμε – ρίψη χειροβομβίδας: 30.000-50.000 κορώνες

Οι αναρτήσεις παρουσιάζονταν ως «προκλήσεις» ή «αποστολές», μια μορφή ψηφιακής παιχνιδοποίησης για να μειώνεται ο φόβος του εκτελεστή.

Ο Salman Khan, επικεφαλής προγράμματος απεμπλοκής νέων από συμμορίες στο Fryshuset, περιγράφει τη στρατολόγηση ως «εκφοβιστική παγίδα κύρους»:

• Παιδιά, ακόμα και 12 ετών, παρασύρονται
• Δεν διακρίνουν το «παιχνίδι» από τη θανατηφόρα πράξη
• Η συμμετοχή ισοδυναμεί με κύρος, χρήμα και lifestyle (ρούχα, αυτοκίνητα, κινητά, πολυτέλειες)

Η νέα ιεραρχία στρατολόγησης

Η αστυνομία εντοπίζει τέσσερις κρίσιμους ρόλους:

1. Ηθικός αυτουργός – ο αρχηγός που διατάζει και χρηματοδοτεί.
2. Στρατολόγος – εντοπίζει και προσεγγίζει ανήλικους.
3. Διευκολυντής – όπλα, υποστήριξη, logistics.
4. Δράστης – συνήθως παιδί, χωρίς παρελθόν ή δεσμούς.

Κοινωνική βάση στρατολόγησης και νέες τάσεις

Αρχικός στόχος των συμμοριών ήταν τα παιδιά σε δομές HVB, φιλοξενίας ευάλωτων ανηλίκων. Πλέον, όμως, οι στρατολογητές επεκτείνονται και σε μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα, ακόμη και σε περιοχές υψηλού εισοδήματος όπως Όστερμαλμ και Μπρόμα στη Στοκχόλμη.

Η αύξηση της ανισότητας πλούτου, που σύμφωνα με μελέτη της UBS τοποθετεί τη Σουηδία στην κορυφή της Ευρώπης, δημιουργεί εύφορο έδαφος για τέτοιες στρατηγικές: κοινωνικός αποκλεισμός, παράλληλες δομές εξουσίας, απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Η πολιτική απάντηση και οι φόβοι των ειδικών

Η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει σκληρότερο πλαίσιο καταστολής:

• Κατάργηση μειωμένων ποινών για 18-20 ετών
• Πρόταση για ποινική ευθύνη από τα 13 έτη
• Δημιουργία φυλακών ανηλίκων

Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι τα μέτρα μπορεί να αντιστραφούν σε όφελος των συμμοριών, οδηγώντας περισσότερα παιδιά στη μόνιμη παραβατικότητα αντί της επανένταξης.

Η έκθεση διευκρινίζει ότι αν και η επίθεση της Παρασκευής ήταν το πρώτο περιστατικό «μαζικής απαγωγής» σε αυτήν την περιοχή φέτος, «η πρόσφατη τάση των μαζικών απαγωγών στη Ζάμφαρα είναι ανησυχητική». Το έγγραφο σημειώνει «μια αλλαγή στρατηγικής των ληστών προς επιθέσεις μεγαλύτερης εμβέλειας στο βόρειο τμήμα της Ζάμφαρα».

Ο κόσμος στην κεντρική και βορειοδυτική Νιγηρία τρομοκρατείται εξαιτίας των ληστειών ενώ πολλοί κατηγορούν την κυβέρνηση είναι απούσα. Η βία, η οποία συνδεόταν με αντιπαραθέσεις για τα δικαιώματα στη γη και στο νερό μεταξύ κτηνοτρόφων και γεωργών, μετατράπηκε σε συγκρούσεις που συνδέονταν με το οργανωμένο έγκλημα, με συμμορίες να παίρνουν τον έλεγχο των αγροτικών κοινοτήτων.

Από το 2011, το λαθρεμπόριο όπλων έχει επεκταθεί και το Σάχελ στο σύνολό του έχει βυθιστεί στο χάος.

Η συνεργασία μεταξύ των ένοπλων συμμοριών και των τζιχαντιστών, που ευθύνονται για μια ένοπλη εξέγερση εδώ και 16 χρόνια στο βορειοανατολικό τμήμα, επιδεινώνει τις επιθέσεις.

Η πρόσφατη εμφάνιση της τζιχαντιστικής οργάνωσης Lakurawa στο βορειοδυτικό τμήμα αναζωπύρωσε το αίσθημα ανασφάλειας στην περιοχή.

Τον περασμένο μήνα, «ληστές» στη Ζάμφαρα σκότωσαν 33 ανθρώπους που είχαν απαγάγει τον Φεβρουάριο, παρά την καταβολή λύτρων ύψους 33.700 δολαρίων, δήλωσαν τοπικοί αξιωματούχοι και κάτοικοι στο AFP, οι οποίοι επιβεβαίωσαν πως τρία μωρά πέθαναν σε ομηρία.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο της επιχείρησης που αναπτύχθηκε στην περιοχή των ‘Ανω Λιοσίων υπό το συντονισμό και την εποπτεία της Υποδιευθύνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Βορειοανατολικής Αττικής, διακριβώθηκε από το Τμήμα Ασφαλείας Αμαρουσίου η δράση συμμορίας, τα μέλη της οποίας διέπρατταν διαρρήξεις από σπίτια σε περιοχές της Βορειοανατολικής Αττικής.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Βορειοανατολικής Αττικής, του Τμήματος Ασφαλείας Αμαρουσίου, με τη συνδρομή αστυνομικών των λοιπών Τμημάτων Ασφαλείας, της Ο.Π.Κ.Ε. και της Διεύθυνσης Υποστήριξης Αποκατάστασης Τάξης.

Στην επιχείρηση συνελήφθησαν 4 άνδρες ηλικίας 20, 21, 24 και 44 ετών και 25χρονη, μέλη της συμμορίας κατηγορούμενοι -κατά περίπτωση- για διακεκριμένες κλοπές κατ’ εξακολούθηση, κατ’ επάγγελμα και κατά συνήθεια, παράβαση της νομοθεσίας περί όπλων και στέρηση δελτίου αστυνομικής ταυτότητας ενώ έχει ταυτοποιηθεί και αναζητείται συνεργός τους.

Σύμφωνα με την Αστυνομία, από τη χαρτογράφηση της δράσης τους, προέκυψε ότι η συμμορία τουλάχιστον από τον Ιούλιο, κινούμενοι με οχήματα, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ή απογευματινές ώρες, προέβαιναν σε διαρρήξεις οικιών σε περιοχές της Βορειοανατολικής Αττικής.

Ως προς τον τρόπο δράσης τους, τα μέλη της συμμορίας, αφού εντόπιζαν τις οικίες- στόχους τους και αφού εξακρίβωναν την απουσία των ενοίκων, παραβίαζαν τις μπαλκονόπορτες, τα παράθυρά ή τις θύρες των οικιών και αφαιρούσαν χρηματικά ποσά και τιμαλφή.

Σημειώνεται ότι προκειμένου να δυσχεράνουν τον εντοπισμό τους, είχαν επιφορτίσει την 25χρονη με χρέη τσιλιαδόρου, ενώ φρόντιζαν να εναλλάσσουν τα οχήματα που χρησιμοποιούσαν για τις μετακινήσεις τους.

Μετά από έρευνα στην κατοχή των κατηγορουμένων και στις οικίες τους βρέθηκαν μεταξύ άλλων και κατασχέθηκαν:

– κυνηγετική καραμπίνα,

– πλήθος ρολογιών,

– κινητά τηλέφωνα,

– βλήμα από σφαίρα

– αυτοκίνητο και

– το χρηματικό ποσό των 2.460 ευρώ.

Από την προανακριτική έρευνα έχουν εξιχνιαστεί μέχρι στιγμής 4 διαρρήξεις οικιών σε Μαρούσι και Σπάτα ενώ όπως σημειώνεται από την ΕΛΑΣ οι συλληφθέντες έχουν απασχολήσει κατά το παρελθόν τις Αρχές για παρόμοια αδικήματα.

Στο πλαίσιο της επιχείρησης που αναπτύχθηκε στην περιοχή των Αχαρνών υπό το συντονισμό και την εποπτεία της Υποδιεύθυνσης, διακριβώθηκε η δράση συμμορίας έπειτα από έρευνα του Τμήματος Ασφαλείας Ν. Φιλαδέλφειας- Νέας Χαλκηδόνας, τα μέλη της οποίας διέπρατταν κλοπές από σπίτια ηλικιωμένων, με τη μέθοδο της απασχόλησης, προσποιούμενοι τους λογιστές, σε περιοχές της Βορειοανατολικής Αττικής.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν αστυνομικοί της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Βορειοανατολικής Αττικής, του Τμήματος Ασφαλείας Ν. Φιλαδέλφειας- Νέας Χαλκηδόνας, με τη συνδρομή αστυνομικών των λοιπών Τμημάτων Ασφαλείας, της Ο.Π.Κ.Ε. και της Διεύθυνσης Υποστήριξης Αποκατάστασης Τάξης.

Συνελήφθησαν 39χρονη και 40χρονος, μέλη της συμμορίας κατηγορούμενοι για απάτες και κλοπές κατ’ επάγγελμα, κατά συναυτουργία και κατ’ εξακολούθηση, παράβαση της νομοθεσίας περί όπλων, περί προσωπικών δεδομένων και περί εξαρτησιογόνων ουσιών.

Από την προανακριτική έρευνα της Αστυνομίας προέκυψε ότι η δράση της συμμορίας χρονολογείται τουλάχιστον από το Νοέμβριο του 2022 και πρόκειται για συμμορία με διαρκή δράση και εναλλασσόμενους ρόλους μεταξύ των μελών της.

Ως προς τον τρόπο δράσης τους, τα μέλη της συμμορίας κινούμενοι με οχήματα, τα οποία φρόντιζαν να εναλλάσσουν σε τακτά χρονικά διαστήματα, προκειμένου να δυσχεράνουν τον εντοπισμό τους, εισέρχονταν σε οικίες ηλικιωμένων με τη μέθοδο της απασχόλησης, προσποιούμενοι τους λογιστές και αφαιρούσαν χρηματικά ποσά και τιμαλφή.

Μετά από έρευνα βρέθηκαν στην κατοχή τους και σε οικία και κατασχέθηκαν:

-2 μαχαίρια,

-κουτί με φαρμακευτικά δισκία,

-καταγραφικό μηχάνημα,

-πλήθος κοσμημάτων και ρολογιών,

-2 κινητά τηλέφωνα,

-ρουχισμός και

-αυτοκίνητο.

Εξιχνιάστηκαν 10 περιπτώσεις σε Φιλοθέη, Ηράκλειο, Ν. Φιλαδέλφεια και Κηφισιά.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στις αρμόδιες Εισαγγελικές Αρχές.