Η υπουργός υπενθύμισε ότι η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία υπεγράφη τον περασμένο Νοέμβριο, αρχές Φεβρουαρίου ψηφίστηκε στη Βουλή και, πλέον, «δεν πέρασαν δύο εβδομάδες και έχουμε ήδη, είναι γεγονός ήδη η πρώτη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας που προβλέπει αύξηση μισθών. Αφορά περίπου 6.000 εργαζόμενους στα ζαχαρώδη προϊόντα, με αύξηση μέχρι 12% σε σχέση με τον κατώτατο μισθό. Περιμένουμε και άλλες, είναι σε τελικές διαπραγματεύσεις σημαντικές Συλλογικές Συμβάσεις, δεν μπορώ να πω περισσότερα, άλλωστε αφορούν αμέσως τα δύο μέρη, εκπροσώπους εργαζομένων και εκπροσώπους εργοδοτών».

Επιπλέον, η κ. Κεραμέως σημείωσε ότι η πρώτη αγωνία των πολιτών και απολύτως δικαιολογημένη είναι πώς θα βγάλουν τον μήνα, τι διαθέσιμο εισόδημα έχουν και πώς μπορεί αυτό το διαθέσιμο εισόδημα να αυξηθεί, σημειώνοντας: «Εκεί, λοιπόν, οι Συλλογικές Συμβάσεις έρχονται ως ένα κατ’ εξοχήν εργαλείο, για να δώσουν μία προοπτική. Σας είπα ήδη παράδειγμα Συλλογικής Σύμβασης που έρχεται και δίνει μία ανάσα, μία αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Θα ακολουθήσουν και άλλες, άρα ερχόμαστε αφενός μεν με τον κατώτατο μισθό με κυβερνητική απόφαση αφετέρου δε με τον μέσο μισθό, με το νέο θεσμικό πλαίσιο που έρχεται να ενισχύσει τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, είναι η κατ’ εξοχήν απάντηση στο ζήτημα της διεύρυνσης του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων».

Στη συνέχεια, η υπουργός Εργασίας μίλησε για τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα ισχύσει από την 1η Απριλίου 2026, τονίζοντας ότι δέσμευση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, παραμένει ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 950 ευρώ το 2027.

Η κ. Κεραμέως διέψευσε τα σενάρια περί αύξησης στα 950 ευρώ από εφέτος, επισημαίνοντας ότι θα υπάρξουν δύο αυξήσεις, το 2026 και το 2027.

«Στόχος μας είναι να διευρύνεται, όσο περισσότερο γίνεται, το διαθέσιμο εισόδημα εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της χώρας», είπε η υπουργός Εργασίας και διευκρίνισε πως, σε δύο εβδομάδες, θα εισηγηθεί επί του θέματος στο υπουργικό συμβούλιο.

Όπως υπογράμμισε, η αύξηση του κατώτατου μισθού συμπαρασύρει τριετίες και επιδόματα.

Για τον μέσο μισθό, η υπουργός δήλωσε ότι, για πλήρη απασχόληση, αυτήν τη στιγμή, βρίσκεται στα 1.516 ευρώ και, συνεπώς, ήδη έχει επιτευχθεί ο στόχος που είχε τεθεί για πάνω από 1.500 ευρώ.

Η κ. Κεραμέως αποσαφήνισε ότι ο μέσος μισθός ορίζεται αμιγώς από την προσφορά και τη ζήτηση στην αγορά εργασίας. Επομένως, όπως είπε, ο μόνος τρόπος να αυξηθεί είναι οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

Αναφερόμενη στο πρόγραμμα επιδοτούμενης απασχόλησης 10.000 γυναικών, η υπουργός Εργασίας σημείωσε ότι έχουν γίνει 85.000 αιτήσεις επιχειρήσεων οι οποίες θέλουν να προσλάβουν γυναίκες, ενώ τόνισε πως η ανεργία των γυναικών είναι περίπου στο 10%, 9,9%-10,5%, αναλόγως τους μήνες, η χαμηλότερη που έχει υπάρξει στη χώρα μας, 260.000 γυναίκες, οι οποίες δεν δούλευαν το 2019, σήμερα δουλεύουν. «Στην αντρική ανεργία, είμαστε κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πλέον, ενώ και στη γυναικεία έχουμε πέσει, αλλά έχουμε περιθώρια περαιτέρω τόνωσης της απασχόλησης», επεσήμανε.

Παράλληλα, η κ. Κεραμέως μίλησε κια για τη νέα δράση του υπουργείου στο Λονδίνο, στις 9 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο του «Rebrain Greece», λέγοντας ότι είναι η έκτη στη σειρά, μετά το Άμστερνταμ, το Ντίσελντορφ, τη Στουτγκάρδη, τη Νέα Υόρκη, ξανά το Λονδίνο. «Κάνουμε νέα εκδήλωση, έρχονται μαζί μας 40 κορυφαίες επιχειρήσεις από το ελληνικό επιχειρείν, οι οποίες ψάχνουν να προσλάβουν και προσπαθούμε να αναδείξουμε επαγγελματικές ευκαιρίες για συμπατριώτες μας που ζουν και δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό», σχολίασε.

Για τον πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, η υπουργός Εργασίας τόνισε τη σημασία να επενδύει η Ελλάδα σε αμυντικό εξοπλισμό και γεωστρατηγικές συμμαχίες: «Νομίζω υπογραμμίζεται ακόμα περισσότερο ότι σωστά επενδύσαμε πάρα πολύ από το 2019 και μετά στην ενίσχυση του αμυντικού εξοπλισμού και φάνηκε και πώς η Ελλάδα ανοίγει τον δρόμο. Είδατε ότι η Ελλάδα πρώτη στήριξε την αδερφή Κύπρο. Ήρθαν εν συνεχεία οι άλλες χώρες, γιατί η Κύπρος είναι Ευρώπη, όμως για μας έχει μία ιδιαίτερη σημασία, είναι ο ελληνισμός μας ο ίδιος. Σκεφτείτε αυτά να συνέβαιναν την εποχή που η Ελλάδα ήταν στο χείλος της χρεοκοπίας, απομονωμένη στην Ευρώπη».

Ανδρέας Μαραθιάς

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης των εξωκοινοβουλευτικών φορέων την Παρασκευή ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ σχετικά με το “πάγωμα” των τραπεζικών λογαριασμών του ζήτησε “να μην αμαυρωθεί με τη δική μου περιπέτεια αυτό που γίνεται στη Βουλή”, ενώ δήλωσε ότι “υπάρχει και μια δύσκολη κατάσταση”, λέγοντας “θα τη διαχειριστώ με καθαρότητα και εντιμότητα”.

Να σημειωθεί τόσο η ΓΣΕΕ όσο και οι εργοδοτικοί φορείς τοποθετήθηκαν θετικά υπέρ του νομοσχεδίου. “Είναι μια καλή συμφωνία. Μπορεί να βοηθήσει να επεκταθούν οι ΣΣΕ και να δημιουργηθούν εργατικές οργανώσεις για να υπογράψουν. Και τότε θα μπούμε σε μια άλλη φάση”, δήλωσε ο κ. Παναγόπουλος, ενώ και ο πρόεδρος του ΣΕΒ  Σπύρος Θεοδωρόπουλος είπε πως το νομοσχέδιο αποτελεί “μια πραγματική τομή που δείχνει πως όταν εργοδότες, εργαζόμενοι και πολιτεία λειτουργούμε και συζητούμε μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο μπορούμε να βρούμε λύσεις”.

Από την  πλευρά της ΓΣΕΒΕΕ ο πρόεδρος Γιώργος Καββαθάς υποστήριξε πως “η συμφωνία είναι αποτέλεσμα ενός ουσιαστικό κοινωνικού διαλόγου από μηδενική βάση και βάζει επιτέλους ένα πλαίσιο για να έχουμε Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας” και εκ μέρους της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης, έκανε λόγο για μια “μακρά και σύνθετη διαπραγμάτευση, η οποία όμως στο τέλος απέδωσε” και η οποία “αποτελεί τομή για την προώθηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας”.

Η Νίκη  Κεραμέως χαιρέτισε την  στάση των κοινωνικών φορέων ευχαριστώντας τους για την συμβολή τους και την επιμονή τους στο διάλογο για την κοινωνική συμφωνία, τονίζοντας “Αυτή η συμφωνία δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση και σε κανέναν πολιτικό χώρο. Είναι προϊόν συναινέσεων που υπερβαίνει κόμματα και χρώματα”.

Η υπουργός Εργασίας μάλιστα μιλώντας χθες στην τηλεόραση του ΣΚΑΙ  αναφέρθηκε στην αύξηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας μέσω του νομοσχεδίου  και τα πλεονεκτήματα που θα επιφέρει για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, λέγοντας “Το νομοσχέδιο αυτό είναι το πρώτο νομοσχέδιο, ίσως και της μεταπολίτευσης, το οποίο δεν είναι νομοσχέδιο της κυβέρνησης. Έχει γραφτεί από κοινού από όλους τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. Είναι ένα νομοσχέδιο το οποίο οδηγεί στη σύναψη περισσοτέρων Συλλογικών Συμβάσεων και στην επέκταση περισσοτέρων Συλλογικών Συμβάσεων. Είναι ζητούμενο δεκαετιών και ανοίγει τον δρόμο για αυξήσεις μισθών και παροχών”, είπε η υπουργός.

Και απαντώντας σε σχετική ερώτηση τόνισε ότι υπάρχει κοινωνική συναίνεση και διερωτήθηκε για την αντίθετη στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης. “Στον κοινωνικό διάλογο τα πηγαίνουμε καλύτερα απ’ ό,τι στον πολιτικό διάλογο. Είναι ένα νομοσχέδιο το οποίο το έγραψε η κυβέρνηση μαζί με όλους τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. Είναι το νομοσχέδιο που είχε τα λιγότερα σχόλια στη δημόσια διαβούλευση. Γιατί; Η κοινωνία θέλει αυξήσεις μισθών. Η κοινωνία θέλει Συλλογικές Συμβάσεις. Είναι ένα νομοσχέδιο για το οποίο η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε πηγή έμπνευσης την Ελλάδα για τον κοινωνικό διάλογο. Άρα, όλοι οι κοινωνικοί εταίροι είναι υπέρ, η κοινωνία υπέρ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το χαρακτηρίζει πηγή έμπνευσης και προσέξτε τώρα το θλιβερό, η αντιπολίτευση είναι απέναντι” σχολίασε.

Όσον αφορά το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, επισήμανε ότι φέρνει ένα πλαίσιο πολύ πιο ευνοϊκό για τη σύναψη Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, επαναφέρει την πλήρη μετενέργεια και, συνεπώς, ανοίγει ο δρόμος για αυξήσεις σε μισθούς, γεγονός το οποίο καθιστά ακατανόητη τη στάση της αντιπολίτευσης. “Πραγματικά, σηκώνω τα χέρια ψηλά”, ανέφερε χαρακτηριστικά και σημείωσε ότι ζητούμενο είναι η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών και η μεγάλη μείωση της ανεργίας την τελευταία εξαετία (7,5%), ποσοστό το οποίο είναι ιστορικό χαμηλό 18ετίας, αυξάνει τον ανταγωνισμό και οδηγεί σε αύξηση μισθών.

Να σημειωθεί ότι επεξεργασία του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων θα ολοκληρωθεί την Τετάρτη και την Πέμπτη θα εισαχθεί στην Ολομέλεια  προς συζήτηση και ψήφιση.

Οι ρυθμίσεις που  περιλαμβάνει το νομοσχέδιο είναι:

– Σύναψη κλαδικών ΣΣΕ
– Γενικά Μητρώα Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων και Οργανώσεων Εργοδοτών
– Μετενέργεια των συλλογικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ και ΔΑ)
– Επέκταση των συλλογικών ρυθμίσεων (ΣΣΕ και ΔΑ)
– Διαδικασίες μεσολάβησης και διαιτησίας του ΟΜΕΔ

Οι βασικοί στόχοι του νομοσχεδίου, σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του νομοσχεδίου είναι η αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις, η διευκόλυνση της επέκτασής τους, η πλήρης προστασία μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ, και ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών μεσολάβησης και διαιτησίας και σκοπός είναι αφενός την υλοποίηση της δέσμευσης νομοθετική κατοχύρωση της συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους και αφετέρου να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, που υπάρχουν, με τις μνημονιακές ρυθμίσεις.

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, η περιορισμένη εφαρμογή συλλογικών ρυθμίσεων στην Ελλάδα οδηγεί σε:

– Αυξημένη ετερογένεια όρων εργασίας μεταξύ εργαζομένων του ίδιου κλάδου
– Μειωμένη προβλεψιμότητα για εργαζομένους και επιχειρήσεις
– Δυσχέρειες στον υγιή ανταγωνισμό
– Αποδυνάμωση της διαπραγματευτικής θέσης των εργαζομένων
– Περιορισμό του θεσμικού κοινωνικού διαλόγου

Με το νομοσχέδιο προωθούνται οι παρακάτω κύριες αλλαγές:

1) Με το άρθρο 3 του Ν/Σ (Τροποποίηση άρθρου 396 Κώδικα Εργατικού Δικαίου) με ενίσχυση του ρόλου της ΓΣΕΕ στις κλαδικές ΣΣΕ.

Ειδικότερα: Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) αποκτά τη δυνατότητα να συνυπογράφει κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, εφόσον προσκληθεί από την αρμόδια πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση. Η ΓΣΕΕ ως τριτοβάθμια οργάνωση διαθέτει μεγαλύτερη οργανωτική υποστήριξη, τεχνογνωσία και διαπραγματευτική εμπειρία. Η συμμετοχή της θα συμβάλει στη σταθερότητα και τη συνοχή των κλαδικών ρυθμίσεων.
Η πρωτοβουλία παραμένει στις κατώτερες οργανώσεις, σεβόμενη τη συλλογική τους αυτονομία.

2) Με το άρθρο 4 γίνεται σαφής προσδιορισμός πεδίου εφαρμογής με ΚΑΔ ήτοι:

Οι κλαδικές ΣΣΕ θα περιέχουν υποχρεωτικά αναφορά στους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ) του κλάδου που καλύπτουν, καθώς και σε τυχόν άλλα στοιχεία εξειδίκευσης.
Ο ορισμός του «κλάδου» ως «ομοειδείς ή συναφείς επιχειρήσεις» είναι αρκετά ευρύς και δημιουργεί ασάφειες. Με την αναφορά σε ΚΑΔ διασφαλίζεται:
Ακριβής οριοθέτηση των επιχειρήσεων που υπάγονται στη σύμβαση
Αξιόπιστη αξιολόγηση των προϋποθέσεων επέκτασης
Ασφάλεια δικαίου για εργαζομένους και εργοδότες

3) Με τα άρθρα 5 έως και 7 έχουμε τροποποιήσεις άρθρων 369 και 399 Κώδικα Εργατικού Δικαίου και Απλοποίηση των Μητρώων Οργανώσεων.

Η εγγραφή στα Μητρώα (ΓΕΜΗΣΟΕ/ΓΕΜΗΟΕ) δεν αποτελεί πλέον προϋπόθεση για τη σύναψη ΣΣΕ – οι οργανώσεις μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις ελεύθερα.
Η εγγραφή απαιτείται μόνο για: (α) αίτηση επέκτασης ΣΣΕ, (β) προσφυγή σε μεσολάβηση/διαιτησία
Μειώνονται τα απαιτούμενα στοιχεία εγγραφής – καταργείται η υποχρέωση κατάθεσης οικονομικών καταστάσεων
Ο αριθμός μελών προκύπτει από υπεύθυνη δήλωση του προέδρου, χωρίς ονομαστικούς καταλόγους
Η καταχώριση των μελών διοίκησης γίνεται μόνο με ρητή συγκατάθεσή τους (GDPR)
Τα πρακτικά αρχαιρεσιών φυλάσσονται στο Πρωτοδικείο αντί του ΓΕΜΗΣΟΕ
Σκοπός: Διευκόλυνση της συλλογικής αυτονομίας και ελαχιστοποίηση της επεξεργασίας ειδικών προσωπικών δεδομένων (συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση).

4) Με το άρθρο 8 γίνεται τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 402 Κώδικα Εργατικού Δικαίου με επαναφορά της μετενέργειας όλων των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που είχε ουσιαστικά καταργηθεί με τις μνημονιακές ρυθμίσεις το 2012.

Τι ισχύει σήμερα: Μετά τη λήξη της ΣΣΕ και του τριμήνου παράτασης, ο εργοδότης υποχρεούται να συνεχίσει να καταβάλλει μόνο τον βασικό μισθό ή το βασικό ημερομίσθιο και ορισμένα επιδόματα (ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών, επικινδύνου εργασίας). Τα υπόλοιπα μπορεί να τα περικόπτει μονομερώς.
Τι αλλάζει: Μετά την τρίμηνη παράταση, ΟΛΟΙ οι κανονιστικοί όροι της ΣΣΕ συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να αντικατασταθούν από νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση. Η μετενέργεια είναι αόριστης διάρκειας.
Επιπλέον: Οι όροι της ΣΣΕ εφαρμόζονται και στους εργαζομένους που προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράταση.

5) Με το άρθρο 9 έχουμε τροποποίηση άρθρου 404 Κώδικα Εργατικού Δικαίου με την οποία γίνεται διευκόλυνση επέκτασης των ΣΣΕ τόσο με την Μείωση του ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40% των εργαζομένων που απασχολούν επιχειρήσεις μέλη των συμμετεχουσών εργοδοτικών οργανώσεων όσο και με εισαγωγή του τεκμηρίου κάλυψης με συμμετοχή ΓΣΕΕ στην σύναψη της ΣΣΕ.

Ειδικότερα:

Α. Μείωση του ποσοστού κάλυψης
Το ποσοστό μειώνεται από 50% σε 40%.
Β. Τεκμήριο κάλυψης με συμμετοχή ΓΣΕΕ
Δεν εξετάζεται καθόλου το ποσοστό κάλυψης όταν η κλαδική ΣΣΕ συνυπογράφεται από:
Τη ΓΣΕΕ (από την πλευρά των εργαζομένων), και
Μία εργοδοτική οργάνωση ευρύτερης εκπροσώπησης ή πανελλήνιας έκτασης (από αυτές που συμμετέχουν στη διαδικασία καθορισμού κατώτατου μισθού), εφόσον είναι η πλέον αντιπροσωπευτική στον συγκεκριμένο κλάδο
Αυτό είναι σημαντικό γιατί θα μπορούν να επεκτείνονται περισσότερες ΣΣΕ, καλύπτοντας μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων με ενιαίους όρους εργασίας ανά κλάδο.
Γ. Νέα κριτήρια αξιολόγησης
Στην αξιολόγηση των αιτημάτων επέκτασης προστίθενται νέα κριτήρια: οι επιπτώσεις στις τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών και στον πληθωρισμό.

6) Με τα άρθρα 10 έως και 13 γίνονται Τροποποιήσεις άρθρων 410 έως και 413 Κώδικα Εργατικού Δικαίου και προσθήκη νέο 414Α με τα οποία ρυθμίζονται θέματα του ΟΜΕΔ.

Ειδικότερα:

Α. Σύσταση Επιτροπής Ελέγχου Παραδεκτού
Δημιουργείται νέα τριμελής επιτροπή στον ΟΜΕΔ που θα ελέγχει το παραδεκτό των μονομερών αιτήσεων μεσολάβησης και διαιτησίας (δηλαδή όταν ένα μόνο μέρος προσφεύγει, χωρίς συμφωνία του άλλου).
Η Επιτροπή αποτελείται από:
Έναν αφυπηρετήσαντα ανώτατο δικαστικό λειτουργό (Πρόεδρος)
Έναν καθηγητή Εργατικού Δικαίου
Έναν καθηγητή Οικονομικών της Εργασίας
Η Επιτροπή εξετάζει αποκλειστικά τυπικά κριτήρια: ικανότητα σύναψης ΣΣΕ, εγγραφή στο Μητρώο, τήρηση διαδικασίας διαπραγμάτευσης, αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

Β. Κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας
Τι ισχύει σήμερα: Υπάρχει δεύτερος βαθμός διαιτησίας (έφεση στην Πενταμελή Επιτροπή) πριν την προσφυγή στα δικαστήρια.
Τι αλλάζει: Καταργείται ο δεύτερος βαθμός. Οι διαιτητικές αποφάσεις προσβάλλονται απευθείας στο Μονομελές Πρωτοδικείο.
Γιατί: Ο νέος προέλεγχος παραδεκτού καθιστά περιττό τον δεύτερο βαθμό. Η διατήρησή του επιμήκυνε αδικαιολόγητα τον χρόνο εφαρμογής των διαιτητικών αποφάσεων.

Γ. Νέες διαδικαστικές προθεσμίες
Η Επιτροπή αποφασίζει εντός 15 εργάσιμων ημερών από την υποβολή της αίτησης
Τα μέρη μπορούν να υποβάλουν υπόμνημα εντός 7 εργάσιμων ημερών
Η απόφαση προσβάλλεται με αγωγή εντός 10 ημερών
Το δικαστήριο αποφασίζει ανεκκλήτως εντός 30 ημερών από τη δικάσιμο.

«Μιλάμε για μία ιστορική συμφωνία για δύο βασικούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι επήλθε μία συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και εθνικών κοινωνικών εταίρων για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας σε τέτοιο εύρος. Ο δεύτερος λόγος είναι η ουσία της συμφωνίας αυτής. Δηλαδή περισσότερες συλλογικές συμβάσεις, πιο εύκολη επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, περισσότεροι εργαζόμενοι να προστατεύονται από συλλογικές συμβάσεις και για τις επιχειρήσεις ξεκάθαροι κανόνες για την αγορά εργασίας» είπε η κα Νίκη Κεραμέως αναφερόμενη στην χθεσινή ιστορική συμφωνία.

Όπως τόνισε η Υπουργός αλλάζουν τρία πράγματα «το πρώτο που αλλάζει είναι ότι γίνεται πιο εύκολη η σύναψη μίας συλλογικής σύμβαση και δυνατότητα επέκτασης σε περισσότερους εργαζόμενους. Αυτό σημαίνει δυνατότητα για υψηλότερες αμοιβές».

«Το δεύτερο είναι ότι μετά τη λήξη μίας συλλογικής σύμβασης, υπάρχει πλήρης προστασία των εργαζομένων, κάτι που είχε καταργηθεί το 2012, μέχρι να συναφθεί νέα σύμβαση εργασίας, είτε συλλογική είτε ατομική» είπε η Υπουργός

«Το τρίτο που αλλάζει είναι ότι αν υπάρξει συμφωνία μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών σχετικά με μία διαπραγμάτευση και καταλήξει κανείς στον ΟΜΕΔ θα είναι πιο γρήγορη η διαδικασία» ανέφερε η κ. Κεραμέως

Η κ. Κεραμέως είπε πως «η νομοθέτηση της επαναφοράς των συλλογικών συμβάσεων θα γίνει στις αρχές του 2026». 

Με ενημερωτικό σημείωμα το οποίο εξέδωσε σήμερα το Υπουργείο Εργασίας απαντά σε 12 ερωτήσεις:

1. Τι είναι η Κοινωνική Συμφωνία;

Πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία μεταξύ Υπουργείου Εργασίας και όλων των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων, έπειτα από 7 μήνες τριμερούς διαβούλευσης (Μάιος-Νοέμβριος 2025), η οποία βάζει τέλος στους μνημονιακούς περιορισμούς για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και σηματοδοτεί μια νέα εποχή κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων στη χώρα. Είναι η πρώτη φορά που επιτυγχάνεται τριμερής συμφωνία μεταξύ της Κυβέρνησης και όλων των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων και μάλιστα τέτοιου εύρους, με κοινό στόχο την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η Κοινωνική Συμφωνία δεν είναι απλώς ένα θεσμικό κείμενο. Είναι η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη: μια κοινή δέσμευση εργαζομένων, εργοδοτών και Πολιτείας να οικοδομήσουν ένα εργασιακό περιβάλλον με καθαρούς κανόνες, εμπιστοσύνη και διαφάνεια. Σε αυτό το νέο πλαίσιο, οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας αποκτούν κεντρικό ρόλο. Δεν αντιμετωπίζονται ως μια τεχνική ή γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά ως το βασικό εργαλείο που εξασφαλίζει δίκαιους όρους εργασίας, προστασία, αξιοπρέπεια και σταθερότητα. Η Κοινωνική Συμφωνία θεμελιώνει μια νέα συνθήκη σταθερότητας που στηρίζει τόσο τον εργαζόμενο όσο και την επιχείρηση. Είναι το θεμέλιο μιας σύγχρονης και ισορροπημένης αγοράς εργασίας, προς όφελος όλων.

2. Γιατί θεωρείται ιστορική η Κοινωνική Συμφωνία;

Γιατί δεν έχει ξαναγίνει ποτέ συμφωνία Κυβέρνησης και Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων στα εργασιακά σε τέτοιο εύρος. Δείχνει πόσα μπορούν να επιτευχθούν μέσα από τον διάλογο. Γιατί στην ουσία της οδηγεί σε περισσότερες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, παρέχει μεγαλύτερη προστασία και ασφάλεια στους εργαζόμενους, διασφαλίζει ένα πιο σταθερό εργασιακό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις, θέτει ξεκάθαρους κανόνες στην αγορά εργασίας.

3. Τι είναι η Ατομική και τι η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ); Ποια είναι η διαφορά τους;

Η Ατομική Σύμβαση Εργασίας υπογράφεται ανάμεσα σε έναν εργαζόμενο και έναν εργοδότη. Η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) υπογράφεται από οργανώσεις εργαζομένων και οργανώσεις εργοδοτών (ή εργοδότη), και καθορίζει μισθούς, ωράρια, άδειες και γενικά τους βασικούς όρους για όλους όσοι καλύπτονται από αυτήν.
Τι σημαίνει για τον εργαζόμενο: Η ατομική σύμβαση μπορεί μόνο να βελτιώσει τους όρους της ΣΣΕ, όχι να τους μειώσει. Η ΣΣΕ λειτουργεί ως “δίχτυ ασφαλείας”.

4. Ποιοι καλύπτονται από μια ΣΣΕ;

Μια κλαδική ή ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ καλύπτει τους εργαζόμενους-μέλη της συνδικαλιστικής οργάνωσης που την υπέγραψε καθώς και τις επιχειρήσεις-μέλη της εργοδοτικής οργάνωσης που την υπέγραψε.

5. Τι προσφέρουν οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας;

Τα οφέλη της ΣΣΕ:

Για τους εργαζόμενους, σημαίνει δυνατότητα για αύξηση μισθών και παροχών, σταθερό, ασφαλές και προβλέψιμο εργασιακό περιβάλλον, λιγότερο άγχος, αφού μειώνεται η ανησυχία για αλλαγές στους εργασιακούς όρους. Είναι μια βαθιά ανάσα ασφάλειας και αξιοπρέπειας. Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει σταθερότητα, δυνατότητα επένδυσης στους εργαζόμενους, περιβάλλον με ξεκάθαρους κανόνες δίχως συνεχείς ή ανοιχτές διαπραγματεύσεις, περιβάλλον που διευκολύνει και ενισχύει την ανάπτυξη και την καταπολέμηση αθέμιτου ανταγωνισμού.

6. Γιατί χρειαζόταν αλλαγή στο πλαίσιο των ΣΣΕ;

Το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων δεν ήταν αρκετά υψηλό, λόγω μνημονιακών περιορισμών και άλλων λόγων, και υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης του ποσοστού αυτού. Η Κοινωνική Συμφωνία που επετεύχθη αποσκοπεί στη δημιουργία ευνοϊκότερου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις θεσμικού πλαισίου και των κατάλληλων προϋποθέσεων προκειμένου να καταστεί δυνατή η αύξηση του συνολικού ποσοστού κάλυψης εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

7. Τι σημαίνει «επέκταση» μιας ΣΣΕ και ποια είναι τα οφέλη της;

Επέκταση σημαίνει ότι οι όροι που συμφωνήθηκαν με την ΣΣΕ ισχύουν πλέον για όλον τον κλάδο ή το επάγγελμα, ακόμη και για εργαζόμενους και εργοδότες που δεν είναι μέλη των οργανώσεων που την υπέγραψαν, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο. Ως αποτέλεσμα της επέκτασης, πολλοί περισσότεροι εργαζόμενοι αποκτούν προστασία, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο υγιής ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων και δημιουργούνται προϋποθέσεις για αυξήσεις μισθών και καλύτερες παροχές.

8. Τι αλλάζει με την Κοινωνική Συμφωνία στο θέμα της επέκτασης των ΣΣΕ;

Αντί του ποσοστού κάλυψης 50% που ισχύει σήμερα, πλέον θα αρκεί η ΣΣΕ να καλύπτει το 40% των εργαζομένων ενός κλάδου ή επαγγέλματος για να μπορεί να επεκταθεί σε όλους τους εργαζόμενους του κλάδου ή του επαγγέλματος με απόφαση της Υπουργού Εργασίας. Ως αποτέλεσμα, περισσότερες ΣΣΕ θα επεκτείνονται εύκολα και γρήγορα και θα προστατεύουν μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων. Δημιουργείται μια νέα πολύ σημαντική δυνατότητα επέκτασης, χωρίς το κριτήριο ποσοστού κάλυψης 40%, όταν η ΣΣΕ συνυπογράφεται από Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους, αλλαγή η οποία θα επιτρέπει την άμεση επέκταση πολλών περισσότερων ΣΣΕ και την κάλυψη σημαντικά μεγαλύτερου αριθμού εργαζομένων. Η ΓΣΕΕ θα μπορεί πλέον να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ, εφόσον προσκληθεί από μια οργάνωση μέλος της, αξιοποιώντας αυτομάτως τη δυνατότητα επέκτασης της ΣΣΕ χωρίς το κριτήριο του 40%.

9. Τι αλλάζει στα Μητρώα συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης;

Τα απαιτούμενα προς υποβολή στα Μητρώα στοιχεία προκειμένου να μπορεί να επεκταθεί μία ΣΣΕ και να μπορεί να γίνει προσφυγή στον ΟΜΕΔ, μειώνονται στα απολύτως απαραίτητα. Οι κυρώσεις για τη μη εγγραφή μετριάζονται σημαντικά.

10. Τι σημαίνει ‘πλήρης προστασία μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ’;

Από εδώ και πέρα, μετά τη λήξη της ΣΣΕ και της αυτόματης τρίμηνης παράτασης της ισχύος της, όλοι οι όροι της ΣΣΕ θα συνεχίζουν να ισχύουν για τους εργαζόμενους στους οποίους εφαρμοζόταν, μέχρι να συναφθεί νέα συλλογική σύμβαση ή να υπογράψουν μια ατομική σύμβαση. Με άλλα λόγια, καταργείται το μνημονιακό καθεστώς της μερικής μετενέργειας και επανέρχεται η πλήρης μετενέργεια.

Οι νεοπροσλαμβανόμενοι κατά την τρίμηνη παράταση της ΣΣΕ καλύπτονται κανονικά από όλα όσα ορίζονται σε αυτήν. Αυτό πρακτικά σημαίνει ασφάλεια, σταθερότητα, προστασία μισθών και δικαιωμάτων χωρίς εξαιρέσεις.

11. Πώς επιταχύνονται οι διαδικασίες επίλυσης συλλογικών διαφορών;

Δημιουργείται τριμελής Επιτροπή Προελέγχου στον ΟΜΕΔ η οποία θα ελέγχει αυστηρά και μόνο την πλήρωση των νόμιμων προϋποθέσεων για μονομερή προσφυγή. Επίσης, καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας για ταχύτερες αποφάσεις και παραμένει φυσικά το δικαίωμα της δικαστικής προσβολής αυτών. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται πιο γρήγορη και σαφής διαδικασία για εργαζομένους και εργοδότες.

12. Τι επιδιώκει τελικά να πετύχει η ιστορική Κοινωνική Συμφωνία του Υπουργείου Εργασίας με τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους;

Ο κοινός στόχος όλων των αλλαγών που επιφέρει η τριμερής Κοινωνική Συμφωνία είναι να αυξηθεί ο αριθμός των Συλλογικών Συμβάσεων που υπογράφονται και επεκτείνονται για την κάλυψη όσο το δυνατόν περισσότερων εργαζομένων και να επιλύονται με πιο γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο οι συλλογικές διαφορές. Η Κοινωνική Συμφωνία δίνει ασφάλεια στον εργαζόμενο, σταθερότητα στην επιχείρηση, ξεκάθαρους κανόνες στην αγορά εργασίας. Η Κοινωνική Συμφωνία σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον κοινωνικό διάλογο στην Ελλάδα, διαμορφώνοντας ένα σύγχρονο, δίκαιο και σταθερό πλαίσιο εργασίας που ωφελεί την αγορά και την κοινωνία συνολικά.

Νίκος Γιαννόπουλος

Γιατί;

Διότι στην Ελλάδα τα ποσοστά των συλλογικών συμβάσεων παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα λόγω και της μνημομονιακής λαίλαπας από το 2010 έως το 2018. Συγκεκριμένα αυτά κυμαίνονται μεταξύ 25% και 31% τα τελευταία χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι λιγότεροι από 1 στους 3 εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα καλύπτονται από κάποια μορφή συλλογικής σύμβασης.

Είναι επίσης γεγονός ότι οι περισσότερες επιχειρησιακές συμβάσεις καλύπτουν μικρό αριθμό εργαζομένων, ενώ μόνο ένα μικρό μέρος αυτών προβλέπει μισθολογικές αυξήσεις.

Και όμως, η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι σαφής και περιλαμβάνει συγκεκριμένο ποσοστό κάλυψης με συλλογικές συμβάσεις από τον οποίο βέβαια η Ελλάδα απέχει ακόμα παρασάγγας: Η οδηγία, που ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο, θέτει στόχο να αυξηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις στο 80%. Η χώρα, για να συμβάλλει στην επίτευξη αυτού του στόχου θα πρέπει να προχωρήσει όχι απλώς με βήματα αλλά με άλματα.

Μπορεί να το κάνει; Και αν ναι, ποια μοντέλα πρέπει να “μιμηθεί”;

Το πρώτο ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί εύκολα. Σίγουρα χρειάζεται ισχυρή πολιτική βούληση, άγνωστο αν η κυβέρνηση την δαθέτει, μένει να φανεί. Μοντέλα προς μίμηση σίγουρα υπάρχουν.

Οι σκανδιναβικές χώρες (Σουηδία, Φινλανδία, Δανία) και χώρες με ισχυρούς θεσμούς στο χώρο της εργασίας (Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία) εμφανίζουν πολύ υψηλή κάλυψη, συχνά πάνω από 80% και σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 98% (Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία).

Σε χώρες όπως η Γερμανία, η κάλυψη είναι μεσαία (περίπου 54-59%) ωστόσο και αυτά τα ποσοστά είναι πολύ καλύτερα από τα αντίστοιχα της Ελλάδας.

• Η χώρα μας “ανταγωνίζεται” δυστυχώς χώρες όπως π.χ η Εσθονία της οποίας το ποσοστό είναι μόλις 19% και η Σλοβακία που έχει ποσοστό 25%.

Σύμφωνα με τη μέχρι στιγμή καταγεγραμμένη εμπειρία, η υψηλή κάλυψη συνήθως οφείλεται είτε σε υψηλή συνδικαλιστική πυκνότητα (Σκανδιναβία), είτε σε θεσμικά μέτρα που επεκτείνουν τις συλλογικές συμβάσεις σε όλους τους εργαζόμενους ενός κλάδου, είτε και στις δύο παράγοντες μαζί.

Παράγουν όμως θετικά αποτελέσματα για την οικονομία οι συλλογικές συμβάσεις όπου εφαρμόζονται σε μεγάλο εύρος;

Η απάντηση είναι ναι γιατί:

• Ενισχύουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας, καθώς οι συλλογικές συμβάσεις λειτουργούν ως το ισχυρότερο θεσμικό εργαλείο για την προστασία των μισθωτών και τη διασφάλιση δίκαιων και σταθερών όρων εργασίας.
• Προάγουν την κοινωνική ειρήνη και μειώνουν τις ανισότητες, διασφαλίζοντας ίσους όρους αμοιβής και εργασίας για όλους τους εργαζόμενους, ανεξαρτήτως εργοδότη ή κλάδου.
• Συμβάλλουν στην αύξηση των μισθών και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, γεγονός που ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημα, την κατανάλωση και τελικά την οικονομική ανάπτυξη.
• Δημιουργούν ένα σταθερό πλαίσιο διαπραγμάτευσης μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, μειώνοντας τις αβεβαιότητες στην αγορά εργασίας και διευκολύνοντας τον κοινωνικό διάλογο.

Γιατί όμως αντιδρούν οι εργοδότες ή μερίδα αυτών;

Η απάντηση και εδώ είναι απλή και μονοσήμαντη: Διότι το εργασιακό κόστος αυξάνεται.

Είναι όντως γεγονός αυτό αλλά όταν η πίτα αυξάνεται συνολικά, το “βάρος” της αύξησης του εργασιακού κόστους μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό.