Ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος την περίοδο της οικονομικής κρίσης ήταν ο πρώτος που είχε εισηγηθεί την επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων: «Ο κ. Στουρνάρας μου είπε ότι πρέπει να βάλουμε capital controls» είπε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική, στην κυβέρνηση, αλλά και στο πολιτικό σύστημα συνολικά άσκησε ο γραμματέας του ΜέΡΑ25. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών υποστήριξε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε πορεία αποδόμησης, έκανε λόγο για απώλεια μιας ιστορικής ευκαιρίας μέσω της Πράσινης Συμφωνίας, ενώ αναφέρθηκε στην ενεργειακή αγορά, το Υπερταμείο και τις πολιτικές εξελίξεις ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων. Παράλληλα δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στον Ντάισελμπλουμ υποστηρίζοντας ότι «κατέστρεψε και τη χώρα του και εμάς και ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με τον Σόιμπλε».

Σχολιάζοντας τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμος δήλωσε ότι «η Ευρώπη έχει πάψει να υπάρχει. Είναι εκτός γεωπολιτικού παιχνιδιού». Παράλληλα εκτίμησε ότι η ευρωπαϊκή ήπειρος «μπαίνει σε έναν αιώνα αποδόμησης», καθώς αδυνατεί να παρακολουθήσει τις εξελίξεις που διαμορφώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα».

Μιλώντας στους δημοσιογράφους της εκπομπής, Κώστα Παπαχλιμίντζο και Κατερίνα Δούκα εκτίμησε ότι αυτό συμβαίνει ως συνέπεια της επιβολής μνημονίων. «Εδώ και 16 χρόνια έχουμε αρνητικές παραγωγικές επενδύσεις», είπε τονίζοντας ότι «το παιχνίδι παίζεται πλέον στις ΗΠΑ και στην Κίνα».

Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ο επικεφαλής του ΜέΡΑ25 υποστήριξε ότι επρόκειτο για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που δεν αξιοποιήθηκε. «Η Πράσινη Συμφωνία ήταν ένα πολύ συγκροτημένο πρόγραμμα. Χάσαμε μια βιομηχανική επανάσταση», δήλωσε, συνδέοντας την αποτυχία αυτή με τη σημερινή θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία.

«Στην Ελλάδα έχουμε αρνητικές παραγωγικές επενδύσεις»

Για την ελληνική οικονομία, ο κ. Βαρουφάκης υποστήριξε ότι η χώρα συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρό επενδυτικό έλλειμμα. «Στην Ελλάδα έχουμε αρνητικές παραγωγικές επενδύσεις», ανέφερε, ασκώντας παράλληλα κριτική στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Σχολιάζοντας τη σχέση των πολιτών με το πολιτικό σύστημα, εκτίμησε ότι «ο κόσμος έχει απαξιώσει την πολιτική», αποδίδοντας το φαινόμενο στη γενικευμένη απογοήτευση των τελευταίων ετών. Παράλληλα αναφέρθηκε στο brain drain λέγοντας ότι δεν έχει σταματήσει, παρά τα όσα αντίθετα υποστηρίζει η κυβέρνηση.

«Έρχονται πίσω τα παιδιά των βορείων προαστίων που έχουν καλές δουλειές. Ολα τα παιδιά που παίρνουν καλούς βαθμούς φεύγουν. Ο κ. Μητσοτάκης θέλει να παρουσιάσει το μαύρο ως άσπρο. Μια χώρα που χάνει τους μισούς γιατρούς κάθε χρόνο, ούτε πολιτικά δεν μπορεί να είναι βιώσιμη», πρόσθεσε.

Σε ό,τι αφορά το ΜέΡΑ25, ο Γιάνης Βαρουφάκης υποστήριξε ότι το κόμμα του έχει επιδείξει διάθεση συνεργασιών και συνθέσεων. «Εμείς έχουμε αποδείξει τον ενωτικό μας χαρακτήρα», δήλωσε, ενώ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την εκλογική του προοπτική, σημειώνοντας ότι «όπως φαίνεται θα μπούμε στη Βουλή».

«Έχουμε καρτέλ ενέργειας»

Αναφερόμενος στην ενεργειακή αγορά, έκανε λόγο για στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, δηλώνοντας πως «έχουμε ένα καρτέλ ενέργειας», ενώ παράλληλα επανέφερε τη θέση του για το Υπερταμείο, υποστηρίζοντας ότι «το Υπερταμείο δεν μας ανήκει».

Αναφερόμενος στις εξελίξεις στον χώρο της Κεντροαριστεράς, ο Γιάνης Βαρουφάκης υποστήριξε ότι «ο κ. Κασσελάκης έχει τοποθετηθεί, όσον αφορά την πολιτική οικονομία, σε μία κεντροδεξιά κατεύθυνση». Για την περίοδο των μνημονίων σχολίασε ότι «ο κ. Τσίπρας υποθήκευσε τη δημόσια περιουσία με το Υπερταμείο για 99 χρόνια» ενώ παράλληλα εξαπέλυσε επίθεση και στον πρώην επικεφαλής του Eurogroup, λέγοντας ότι «ο Ντάισελμπλουμ κατέστρεψε και τη χώρα του και εμάς και ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με τον Σόιμπλε».

Όπως ανέφερε μιλώντας στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΒΕΑ, οι τράπεζες θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι η πιστωτική επέκταση στηρίζεται σε συντηρητικά κριτήρια και διαδικασίες, προκειμένου να διατηρήσουν την ποιότητα του ενεργητικού τους και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις υπολειπόμενες εστίες πιστωτικού κινδύνου. Θα πρέπει επίσης να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα θέματα κόστους, και να προσαρμόζονται στο μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον και τις τάσεις ψηφιοποίησης, για να επιτύχουν τη διατήρηση της κερδοφορίας τους τα επόμενα χρόνια. Οι συνεχείς επενδύσεις στην τεχνολογία είναι απαραίτητες προκειμένου να θωρακιστούν από κυβερνοεπιθέσεις, να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητά τους και να ανταποκριθούν καλύτερα στις εξελισσόμενες απαιτήσεις των καταναλωτών.

Επιπλέον, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι που σχετίζονται και με τις διεθνείς εξελίξεις συνεχίζουν να αποτελούν τον πιο απρόβλεπτο και εν δυνάμει σημαντικό παράγοντα κινδύνου, κάτι το οποίο θα πρέπει οι τράπεζες να λαμβάνουν υπόψη τους στον καθορισμό της μερισματικής πολιτικής τους καθώς και στη διατήρηση των κεφαλαιακών αποθεμάτων. Η ανθεκτικότητα που έχει επιτευχθεί δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό και αποφάσεις με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Για τις μικρότερες – μη συστημικές τράπεζες – ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η ΤτΕ δίνει έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού τους. Στο πλαίσιο αυτό η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επικοινωνήσει με τις επηρεαζόμενες τράπεζες νωρίς εντός του 2025, έχει ζητήσει την υποβολή σχετικών σχεδίων δράσης αναφορικά με την δημιουργία ενός ελάχιστου ποσοστού εποπτικών προβλέψεων – και παρακολουθεί την υλοποίησή τους.

Όπως ανέφερε ο κ. Στουρνάρας τα λιγότερο σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα βελτίωσαν την ποιότητα του δανειακού τους χαρτοφυλακίου ως αποτέλεσμα τόσο της εσωτερικής διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων όσο και της εκκαθάρισης των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων της Παγκρήτιας Τράπεζας και της Attica Bank στο πλαίσιο της συγχώνευσής τους και της συμμετοχής τους στον Ηρακλή ΙΙΙ.

Ως αποτέλεσμα, οι λιγότερο σημαντικές τράπεζες παρουσιάζουν υψηλό βαθμό πιστωτικής επέκτασης, παρέχοντας χρηματοδότηση στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της Ελληνικής Οικονομίας), παρουσιάζοντας βελτιωμένη λειτουργική κερδοφορία και υψηλή ρευστότητα. Επισημαίνεται ότι η είσοδος νέων επενδυτών και η λειτουργική κερδοφορία των ΛΣΠΙ έχουν επιτρέψει τη βελτίωση της κεφαλαιακής επάρκειας των ΛΣΠΙ, ενώ συνεχίζει να υφίσταται ενδιαφέρον επενδυτών για την είσοδο στο μετοχικό κεφάλαιο τους.

Για τις χορηγήσεις δανείων ο διοικητής της ΤτΕ αναγνώρισε ότι ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά παραμένει χαμηλός, αν και επιταχυνόμενος το τελευταίο διάστημα. Τα καταναλωτικά δάνεια αυξάνονται με ρυθμό ελαφρώς υψηλότερο από το ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ, ενώ ο ρυθμός μεταβολής των στεγαστικών δανείων – που έγινε πρόσφατα ελαφρά θετικός για πρώτη φορά μετά από 15 έτη – αναμένεται να ενισχυθεί τροφοδοτούμενος εν μέρει από τις εκταμιεύσεις του προγράμματος “Σπίτι μου ΙΙ”.

Στην επιτυχή έκβαση αυτή, όπως είπε, καταλυτικός παράγοντας είναι η διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας.

Ο ίδιος μιλώντας Ελληνικό Ινστιτούτο Εξυπηρέτησης Πελατών υποστήριξε ότι οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας το 2026 και μετά, επηρεάζονται σε σημαντικό βαθμό από το διεθνές οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλη και διαρκώς αυξανόμενη αβεβαιότητα.

«Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις, οι δασμοί, οι απειλές ενός γενικευμένου εμπορικού πολέμου και οι μεγάλες διεθνείς ανακατατάξεις, επηρεάζουν έντονα το διεθνές εμπόριο και τις αγορές και συνιστούν τις βασικές πηγές κινδύνου. Παράλληλα, η σταδιακή προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής στις μεγάλες οικονομίες, μετά την περίοδο έντονης σύσφιγξης, δημιουργεί μικτές επιδράσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στις διεθνείς ροές κεφαλαίων» ανέφερε χαρατκηριστικά.

Οι εξελίξεις αυτές για την ελληνική οικονομία, όπως εξήγησε ο κ. Στουρνάρας, έχουν διττή σημασία καθώς από τη μία πλευρά, η αποκλιμάκωση των επιτοκίων και η εισροή κεφαλαίων στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με την πολιτική σταθερότητα, την σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας, αλλά και τις ευνοϊκές εξελίξεις στον δημοσιονομικό τομέα και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ευνοούν τις επενδύσεις και μειώνουν το κόστος χρηματοδότησης. Από την άλλη πλευρά όμως μία σειρά από αρνητικές εξελίξεις στο εξωτερικό περιβάλλον μπορεί να περιορίσουν τις ελληνικές εξαγωγές.

Αναφερόμενος στις επιπτώσεις του Ταμείου Ανάκαμψης υπογράμμισε ότι παρότι το σύνολο των δανείων του RRF αναμένεται να έχει συμβασιοποιηθεί έως το τέλος του 2026, η επίδρασή τους στην οικονομία δεν θα περιοριστεί χρονικά σε εκείνη τη χρονιά.

Οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις θα συνεχιστούν έως και το 2029, διατηρώντας ενεργή την επενδυτική δραστηριότητα και κινητοποιώντας πρόσθετα ιδιωτικά κεφάλαια. Με τον τρόπο αυτό, η μετάβαση στη μετα-RRF περίοδο αναμένεται να είναι σταδιακή και όχι απότομη, μειώνοντας τον κίνδυνο επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Η Τράπεζα της Ελλάδος, όπως φαίνεται και από τις προβλέψεις της για τον ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ έως και το 2028, δεν προβλέπει σημαντική μείωση των ρυθμών αυτών (“cliff effect”)..

Σε κάθε περίπτωση όμως καθοριστικό ρόλο για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας μετά το 2026 θα διαδραματίσει και το επόμενο ΕΣΠΑ.

Όπως ανέφερε, η εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στο Eurogroup αποτελεί απόδειξη της ανοδικής πορείας της χώρας, ωστόσο παράλληλα έκρουσε τον κώσωνα του κινδύνου σχετικά με μια ενδεχόμενη επιστροφή σε αλόγιστες πολιτικές, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να χρησιμοποιήσει το δημοσιονομικό «μαξιλάρι» με σύνεση. 

Ολόκληρη η συνέντευξη του Γιάννη Στουρνάρα:

Είναι η Ελλάδα ένα «success story», όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση;

Εχουμε ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης από την υπόλοιπη ΕΕ. Το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να απέχει πολύ από τα προ της κρίσης επίπεδα, αλλά αυτό συμβαίνει σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και ξεκινήσαμε από πολύ χαμηλά: δεν υπάρχουν πολλές χώρες που υπέστησαν, εν καιρώ ειρήνης, μείωση του ΑΕΠ κατά 25%, με δημοσιονομικά ελλείμματα και ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περίπου 15% του ΑΕΠ. Οι συνθήκες του 2009 ήταν εξωπραγματικές: η οικονομία είχε διογκωθεί τεχνητά χάρη σ’ αυτά τα δίδυμα ελλείμματα. Σήμερα είμαστε σε πολύ καλύτερη θέση, απόδειξη άλλωστε ότι Έλληνας υπουργός προεδρεύει του Eurogroup. Είναι αξιοσημείωτο, καθώς μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, αναλυτές, ακόμη και ορισμένοι πολιτικοί ανέμεναν έξοδο της Ελλάδος από τη ζώνη του ευρώ.

Αφού η Ελλάδα ξεκινούσε από τόσο χαμηλό επίπεδο, δεν θα ήταν αναμενόμενη μια ισχυρότερη ανάκαμψη;

Για να κινηθούμε ταχύτερα, θα πρέπει να βελτιώσουμε την παραγωγικότητα. Για το σκοπό αυτό, απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις. Και το επενδυτικό κενό είναι μία από τις συνέπειες της κρίσης.

Ποια είναι η πιο εμφανής πληγή της λιτότητας;

Η οικονομική δυσχέρεια των πλέον ευάλωτων.

Η κυβέρνηση έχει δημοσιονομικά περιθώρια βελτίωσης της κατάστασης.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τις αλόγιστες δημοσιονομικές πολιτικές που ασκούνταν πριν από την κρίση, τις μισθολογικές πολιτικές που ήταν τελείως αποσυνδεδεμένες από την παραγωγικότητα και τις υπερβολικές αυξήσεις των συντάξεων. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το δημοσιονομικό μαξιλάρι με σύνεση και να συνεχίσουμε να μειώνουμε το χρέος. Η κυβέρνηση μόλις επανάφερε τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό απαιτεί υπευθυνότητα: Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να ασκήσει ξανά αλόγιστες πολιτικές.

Η ΕΚΤ του Trichet, έστελνε επιστολές σε δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις. Ο Draghi επίσης άσκησε πολιτικό ρόλο. Έχουν πολιτικοποιηθεί οι κεντρικές τράπεζες;

Ο Trichet δεν μπορούσε να λάβει αποφάσεις σχετικά με τη ρευστότητα χωρίς να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του χρέους.

Ζήτησε μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, ενώ δεν είχε την καταστατική εντολή να το πράξει.

«Δεν ήταν συνετό για την ΕΚΤ να ενταχθεί στην τρόικα. Αντλήσαμε διδάγματα από αυτά τα λάθη. Υποφέραμε περισσότερο από την εμμονή του ΔΝΤ στη λιτότητα».

Όλη η τρόικα ήταν εμμονική.

«Τα προγράμματα διάσωσης υποτίμησαν το φαινόμενο χιονοστιβάδας που προκάλεσε η λιτότητα. Αργότερα, το ΔΝΤ αναγνώρισε τα λάθη του και άλλαξε την προσέγγισή του».

Και οι Βρυξέλλες έκαναν το ίδιο, και σήμερα υποστηρίζουν ότι οι χώρες που εντάχθηκαν σε προγράμματα διάσωσης αποτελούν επιτυχημένα παραδείγματα, ενώ οι φειδωλές, που δεν εφάρμοσαν μεταρρυθμίσεις, βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση. Συμφωνείτε με αυτό το αφήγημα;

«Ναι, οι Βρυξέλλες και το ΔΝΤ αναγνώρισαν ότι η λιτότητα ήταν υπερβολική. Από εκεί προέρχεται η άνοδος του λαϊκισμού. Μάθαμε όμως κάτι: εγκρίναμε τα κονδύλια του Next Generation EU για την ανάκαμψη από την πανδημία».

Πού διαπιστώνετε αδυναμίες;

«Το εμπορικό έλλειμμα, παρά τη βελτίωση των εξαγωγών, αποτελεί ψεγάδι στη θετική πορεία της Ελλάδος: τα δημόσια οικονομικά είναι σε τάξη, αλλά η ιδιωτική αποταμίευση είναι χαμηλή. Το χειρότερο που μας άφησε η κρίση ήταν η μείωση των επενδύσεων και η φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου υψηλής εξειδίκευσης στο εξωτερικό (brain drain). Η απώλεια φυσικού και εξειδικευμένου ανθρώπινου κεφαλαίου μας κάνει φτωχότερους».

Παρά αυτή τη μείωση του πληθυσμού, η κυβέρνηση εφαρμόζει πολύ σκληρές μεταναστευτικές πολιτικές.

«Η μετανάστευση είναι μία από τις λύσεις στο δημογραφικό πρόβλημα. Οι πόλεμοι και η κλιματική αλλαγή θα προσελκύσουν περισσότερους ανθρώπους: εάν είμαστε σε θέση να προσελκύσουμε ταλέντα, θα μετριάσουμε αυτό το πρόβλημα».

Η ζώνη του ευρώ μόλις μετά βίας καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον αξιόπιστες. Ο Emmanuel Macron μόλις επέστρεψε από την Κίνα λέγοντας ότι απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις. Τί συμβαίνει στην Ευρώπη;

«Οι χώρες με δημοσιονομικά και διαρθρωτικά προβλήματα πρέπει να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για την επίλυσή τους. Και η ΕΕ πρέπει να ενεργήσει τώρα. Θα πρέπει να ολοκληρώσουμε την τραπεζική ένωση και την ενιαία αγορά και να προχωρήσουμε στην έκδοση ευρωομολόγων».

Η Γερμανία είναι αντίθετη.

«Τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια δεν επενδύουν στην Ευρώπη επειδή δεν διαθέτουμε ένα ασφαλές περιουσιακό στοιχείο».

Ο πληθωρισμός θα μειωθεί κάτω από το 2% το 2026. Δεν θα έπρεπε να μειωθούν και τα επιτόκια;

«Υπάρχουν δυνάμεις που ενεργούν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Μετά την επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ, η Κίνα προσπαθεί να αυξήσει τις πωλήσεις αγαθών της στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι τιμές. Ταυτόχρονα, απαιτούνται επενδύσεις για την κλιματική αλλαγή και την άμυνα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν οι τιμές. Βρισκόμαστε σε επισφαλή ισορροπία, με επιτόκια 2% και πληθωρισμό 2%. Η συμβουλή μου είναι να τηρήσουμε στάση αναμονής. Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι τόσο η Κίνα όσο οι δασμοί των ΗΠΑ και τα δικά μας λάθη, καθώς έχουμε μια ενιαία αγορά που εξακολουθεί να είναι πολύ κατακερματισμένη».

Ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί το πιο σημαντικό στοιχείο για την οικονομική πρόοδο, ενώ υπογράμμισε πως η ελληνική οικονομία έχει ανακάμψει από την κρίση πολύ ταχύτερα και αποτελεσματικότερα από ό,τι αναμενόταν.

Ακολουθούν κύρια σημεία της συνέντευξης:

Σε ερώτηση για το ποια ήταν τα βήματα που οδήγησαν στο «οικονομικό θαύμα» της Ελλάδας μετά τη 10ετή οικονομική κρίση, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι «ήταν η πιο φιλόδοξη δημοσιονομική μεταμόρφωση που σημειώθηκε ποτέ σε ανεπτυγμένη οικονομία. Εφαρμόσαμε πολύ σκληρά μέτρα εξαιτίας της κρίσης. Εν συντομία, εφαρμόσαμε τις σωστές φόρμουλες, που αφορούν σε δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Μετατρέψαμε το δημοσιονομικό έλλειμμα του 15% σε πλεόνασμα και μειώσαμε το δημόσιο χρέος. Ως αντάλλαγμα, λάβαμε ένα γενναιόδωρο πακέτο διεθνούς χρηματοοικονομικής βοήθειας, που αποπληρώσαμε άμεσα. Αρχικά, επικεντρωθήκαμε στο φορολογικό σύστημα, με παράλληλη μείωση των δαπανών, που μετά προσαρμόσαμε σε μια κλίμακα 50-50». 

«Προχωρήσαμε σε δύσκολες αποφάσεις»

«Υπήρξαν αστοχίες σε αυτήν τη δύσκολη περίοδο;». «Κανείς δεν ήταν έτοιμος, ούτε εμείς, ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή», ανέφερε ο κ. Διοικητής, συμπληρώνοντας ότι «εκείνη την εποχή, κανένας δεν ήξερε ακριβώς τα βήματα. Ακόμα και η Angela Merkel ήταν, στην αρχή, διστακτική. Υπήρχαν εκείνοι που μας συμβούλευαν να βγούμε από το ευρώ, κάτι το οποίο θα ήταν καταστροφικό και για την Ελλάδα και για το κοινό νόμισμα. Προχωρήσαμε σε δύσκολες αποφάσεις. Νέα εργαλεία δημιουργήθηκαν, όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα του Mario Draghi έθεσε τέλος στην κρίση, χωρίς να δαπανηθεί ούτε ένα ευρώ». 

«Έγιναν πολλά πράγματα»

Αναφερόμενος στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις οποίες προχώρησε η χώρα μας, ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι «καταστήσαμε λειτουργικό το φορολογικό σύστημα, δημιουργώντας μια αυτόνομη αρχή για τη φορολόγηση. Εγκρίναμε παρεμβάσεις για τις συντάξεις, προστατέψαμε το τραπεζικό σύστημα. Σήμερα έχουμε μόνο τέσσερις συστημικές τράπεζες, αντί για δέκα. Μεταρρυθμίσαμε την αγορά της εργασίας. Και επικεντρώσαμε τις παρεμβάσεις μας στους τομείς της γραφειοκρατίας, η οποία μειώθηκε αλλά παρουσιάζει ακόμη κάποια προβλήματα. Τώρα πρέπει να βελτιώσουμε τις υποδομές, τις μεταφορές, την ποιότητα των υπηρεσιών, τη δικαιοσύνη. Έγιναν, όμως, πάρα πολλά πράγματα».

Ερωτηθείς για το «πώς αντέδρασε ο ελληνικός λαός στη λιτότητα;» ο κ. Στουρνάρας απάντησε ότι «στην αρχή, ο κόσμος αντέδρασε άσχημα, αντιστάθηκε στην αλλαγή. Πολλοί ήθελαν εκδίκηση εναντίον της Ευρώπης, αλλά εμείς ήμασταν υπεύθυνοι για την κρίση. Το κόστος ήταν υψηλό: αρχικά, το ΑΕΠ κατέρρευσε κατά 25%, η κοινωνική συνοχή εισήλθε σε κρίση και τα λαϊκιστικά κόμματα, τόσο στη δεξιά όσο και στην αριστερά, αναδύθηκαν. Χρειάστηκαν «κότσια» για να συνεχιστεί η προσπάθεια, αλλά τα αποτελέσματα ήρθαν».

«Ο Τσίπρας έπρεπε να το είχε αποδεχθεί 6 μήνες νωρίτερα»

Αναφορικά με το δημοψήφισμα του Ιουλίου του 2015 και τις μετέπειτα αποφάσεις της κυβέρνησης του Αλ. Τσίπρα να δεχθεί τελικά τους όρους των δανειστών, ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι «ήταν σωστό που ο κ. Τσίπρας αποδέχθηκε τους όρους, αλλά αυτό έπρεπε να είχε γίνει 6 μήνες νωρίτερα. Του είχα τονίσει ότι αυτή η καθυστέρηση θα στοίχιζε στη χώρα 100 εκατ. Είναι γεγονός ότι όταν τα λαϊκιστικά κόμματα έρχονται στην εξουσία, σε γενικές γραμμές, δεν κυβερνούν καλά και πέφτουν. Ωστόσο, προκαλούν ζημία που αυτή η ζημία πρέπει να επικοινωνηθεί και προκύπτουν ζημίες». 

Σχετικά με την εικόνα της ελληνικής οικονομίας σήμερα, ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι «έχουμε ανακάμψει από την κρίση πολύ γρηγορότερα και καλύτερα από τις αρχικές προβλέψεις. Έχουν μείνει όμως πληγές. Υπάρχει ακόμη πολλή φτώχεια, που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Οι επενδύσεις αυξάνονται κάθε χρόνο, ωστόσο παραμένουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξάνεται, αλλά δεν έχει φθάσει ακόμα σε προ-κρίσης επίπεδα. Ωστόσο, σημειώνεται μεγάλη αύξηση του ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια, σε ρυθμούς διπλάσιους της Ευρωζώνης. 

Στην ερώτηση «ποια θα ήταν η συμβουλή της Ελλάδας προς την Ευρώπη», ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι «δεν μπορείς να ηγείσαι μιας χώρας με μεγάλα ελλείμματα», προσθέτοντας ότι στην Ελλάδα σήμερα «έχουμε πρωτογενές πλεόνασμα του 3,6%. Αποτελεί ευθύνη για τις μελλοντικές γενιές».

Σε ό,τι αφορά, τέλος, την σημασία της πολιτικής σταθερότητας, τη χαρακτήρισε «το υπ’ αριθμόν ένα» αναγκαίο στοιχείο. «Η κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο που στηρίζουν τα αναγκαία μέτρα, χρειάζονται ορθολογική προσέγγιση. Χωρίς σταθερότητα, είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Σήμερα, έχουμε σταθερότητα με την κυβέρνηση Μητσοτάκη και λιγότερο λαϊκισμό», δήλωσε ο κ. Στουρνάρας.

Στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ 100,3 τόνισε ότι η χώρα αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από την υπόλοιπη Ευρώπη και τα τελευταία χρόνια μειώνει το δημόσιο χρέος κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κάθε χρόνο.

«Δεν μπορούμε να πούμε ότι ο πλούτος διανέμεται αποκλειστικά στους πλούσιους. Πολλοί λίγοι πίστευαν θα τα καταφέρναμε με την κρίση, θα πρέπει το επίτευγμά μας αυτό να το διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού», επεσήμανε. «Δημοσιονομικά ξεχάσαμε το κακό παρελθόν, πρέπει πλέον να δώσουμε έμφαση στις μεταρρυθμίσεις. Συνολικά πηγαίνουμε καλά, δεν λέω ότι πάμε τέλεια, αλλά το τέλειο είναι ο εχθρός του καλού», τόνισε.

«Η μεγάλη πρόοδος στα έσοδα δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο και η Κομισιόν δίνει το ‘οκ’ ένα μέρος να αναδιανεμηθεί στους πολίτες. Δέκα μονάδες τον χρόνο μειώνουμε το χρέος, αυτή είναι η σημαντικότερη επιτυχία», προσέθεσε ο κεντρικός τραπεζίτης, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να βρεθούμε στο φάσμα νέας χρεοκοπίας αν η χώρα συνεχίσει σε αυτό το μοντέλο. «Εάν ξαναμοιράσει επιταγές στον λαό ο πρωθυπουργός, θα βρεθούμε όπου ήμασταν το 2010. Η αναδιανομή του φόρου εισοδήματος αποδεικνύεται πιο αποτελεσματική από τυχόν μείωση ΦΠΑ», υπογράμμισε.

«Προβλέπεται πληθωρισμός 2,6% το 2026 και 2,4% το 2027»

Απαντώντας σε ερώτηση ακροατή, ο κ. Στουρνάρας τόνισε πως αυτό που ενδιαφέρει την ΤτΕ είναι να υπακούμε στους κανόνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίοι είναι ποιο ευέλικτοι και θέτουν «ταβάνι» στις δαπάνες κάθε κράτους-μέλους.

«Όταν οι επενδύσεις υστερούν, σημαίνει υστερεί η παραγωγικότητα και τα πραγματικά εισοδήματα, υπάρχει αλληλουχία. Λόγω της κρίσης πέσαμε πολύ χαμηλά σε επίπεδο αγοραστικής δύναμης. Τώρα συγκλίνουμε σιγά-σιγά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με ρυθμό 1,5%. Αν αυξήσουμε 30% τον μισθό αύριο, θα χρεοκοπήσουμε. Θέλω να πω, δεν μπορείς να αυξάνεις τους μισθούς σε μια χώρα, αν δεν αυξάνεις πρώτα την παραγωγικότητα. Παραγωγικότητα σημαίνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, καθιστώντας την οικονομία πιο ευέλικτη. Η Ελλάδα έχει αύξηση 60% στον τομέα των επενδύσεων από το 2019, με τα 4/5 αυτών σήμερα να είναι παραγωγικές», σημείωσε ο κ. Στουρνάρας.

Ως προς τον κατώτατο μισθό, δήλωσε ότι σε όλα τα κράτη αυτός έχει και στοιχεία κρατικής παρέμβασης. «Αν δεν ίσχυε αυτό, ίσως να ήταν χαμηλότερος από σήμερα. Δεν σημαίνει ότι το κράτος όμως καθορίζει όλους τους μισθούς, είναι άλλο πράγμα ο κατώτατος και άλλο ο μέσος μισθός», όπως είπε.

«Δυστυχώς δεν υπάρχει λεφτόδεντρο. Για να μπορούμε να δώσουμε αυξήσεις μισθών, θα πρέπει να υπάρχει αντίκρισμα παραγωγικότητας. Αν δεν υπάρχει αντίκρισμα, θα κλείσουν οι επιχειρήσεις, θα αυξηθεί η ανεργία, όπως είχε γίνει και παλιά. Εμείς την περάσαμε τη φάση αυτή ως Ελλάδα. Δώσαμε πολύ μεγάλες αυξήσεις μισθών και συντάξεων στο παρελθόν, με αποτέλεσμα την περίοδο αυτή να έχουμε τον χειρότερο συνδυασμό: χαμηλότερη ανάπτυξη από την υπόλοιπη Ευρώπη και υψηλότερο πληθωρισμό. Σήμερα πηγαίνουμε πολύ καλύτερα», εξήγησε ο διοικητής της ΤτΕ.

Την ίδια στιγμή, αναφέρθηκε και σε ορισμένα δυσάρεστα σημεία της οικονομικής πραγματικότητας στη χώρα, όπως ότι υπάρχουν ακόμα πολίτες που δεν βγάζουν τον μήνα. «Για αυτό και η κυβέρνηση θα πρέπει να δώσει έμφαση στους πλέον ευάλωτους. Ο πληθωρισμός της Ελλάδας είναι υψηλότερος από την υπόλοιπη Ευρωζώνη», ανέφερε για να προσθέσει λέγοντας:

«Για το 2025 προβλέπεται πληθωρισμός 3,1%, με σταδιακή αποκλιμάκωση – 2,6% το 2026 και 2,4% το 2027. Οι τιμές αυξήθηκαν παγκόσμια, δημιουργήθηκε πρόβλημα μετά την πανδημία στις αλυσίδες, μετά η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, έκτοτε όμως ο πληθωρισμός πέφτει σταδιακά. Αυτό αντιμετωπίζεται μόνο με αύξηση μισθών, όπως και η ακρίβεια», τόνισε ο ίδιος.

«Οι τραπεζίτες να προστατεύσουν τα επιτόκιά τους, η Revolut καραδοκεί»

Τέλος, ερωτηθείς για τις τράπεζες και τον ανταγωνισμό, ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε:

«Αρχίζω να είμαι ικανοποιημένος περισσότερο τώρα με τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος μικρότερων τραπεζών που το ονομάζουμε “5ο Πόλο”. Δεν είναι μόνο η Credia Bank, αλλά είναι η Optima, είναι και η Viva, είναι και η ABB, είναι και οι συνεταιριστικές. Έχω πει πολλές φορές πως κατά την άποψή μου η πιο πετυχημένη τράπεζα στη χώρα είναι η Τράπεζα της Καρδίτσας, διότι χωρίς καμία βοήθεια από το κράτος μπόρεσε και αναπτύχθηκε και έσωσε τον κόσμο από τον Daniel, δίνοντας δάνεια. Τον 5ο Πόλο τον φτιάξαμε με πολύ μεγάλη δυσκολία και αντιδράσεις. Ο ανταγωνισμός είναι αυτό που θέλω να κάνουμε στην ελληνική οικονομία».

«Η Revolut επίσης θα έρθει. Θέλω να πω στους φίλους μου τους τραπεζίτες να προστατεύσουν από τώρα τα επιτόκιά τους, γιατί η Revolut θα πάρει μερίδιο αν δεν προσέξουμε. Αυτήν τη στιγμή οι 4 συστημικές τράπεζες είναι βολεμένες με 30-40 πολύ μεγάλους πελάτες, για αυτό ακριβώς θέλουμε να φτιάξουμε και μικρότερες», εξήγησε.

Ο κ. Τσακαλώτος ανάρτησε στο Facebook, σχολιάζοντας το κυβερνητικό αφήγημα περί επαρκών οριζόντιων αυξήσεων στο δημόσιο, που –σύμφωνα με αυτό– καθιστούν αχρείαστο τον 13ο και 14ο μισθό.

«Μας λέει η κυβέρνηση ότι οι οριζόντιες αυξήσεις που έχουν δοθεί στους δημοσίους υπαλλήλους ισοδυναμούν με έναν επιπλέον, 13ο μισθό, και συνεπώς δεν χρειάζεται να γίνεται συζήτηση για τον 13ο και τον 14ο μισθό στο δημόσιο», έγραψε.

Πολάκης σε Τσακαλώτο: «Έρμε και σκοτεινέ»

Ο κ. Τσακαλώτος έγραψε ακόμα: «Θυμάμαι βέβαια την κυβέρνηση να μας λέει ότι οι αυξήσεις έχουν στόχο να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις του πληθωρισμού. Θέλω να ρωτήσω τον Υπουργό Οικονομικών αν θεωρεί ότι υπάρχει ενδεχόμενο να γίνεται διπλομέτρηση (double-counting) του ίδιου ποσού».

«Αν δεν υπάρχει διπλομέτρηση προτείνω στην κυβέρνηση να μην αυτοπεριορίζεται. Γιατί θα μπορούσαν οι συγκεκριμένες αυξήσεις να είναι η λύση για το πρόβλημα της υπογεννητικότητας, για τη στεγαστική κρίση, για την κάλυψη αναγκών υγείας, για να αυξήσουν την κατανάλωση, αλλά και την αποταμίευση. Οι δυνατότητες είναι απεριόριστες».

Ο Παύλος Πολάκης ίσως θεώρησε τον σχολιασμό του Ευκλείδη Τσακαλώτου υπερβολικά παθητικό, σπεύδοντας έτσι να σχολιάσει κάτω από την ανάρτηση:

«Αυτό βρήκες να σχολιάσεις, έρμε και σκοτεινέ; Τους τσάκισες στην αντιπολίτευση. Μην τους χτυπάς άλλο. Θα περίμενα να μετρήσεις εσύ, πως με 3,3 δις υπερπλεόνασμα το 2024 από την υπερφορολόγηση, θα μπορούσε άνετα να δοθεί 13ος μισθός και η 13η σύνταξη που είχαμε δώσει εμείς (κόστος 1,7 δις και 0,9 δις αντίστοιχα)».

«Αλλά πού να το πεις, θα σε παρεξηγήσει ο Στουρνάρας που βγήκε να μας μαλώσει», έγραψε τέλος ο κ. Πολάκης.

Αν και οι δασμοί αναμένονται να έχουν αρνητική επίδραση στην αναπτυξιακή δυναμική της ευρωζώνης, οι πρώτες εκτιμήσεις προβλέπουν μείωση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,3% έως 0,4% μέσα στον πρώτο χρόνο.

«Η καθοδική πορεία του πληθωρισμού αναμένεται να συνεχιστεί», εκτίμησε.

«Κατά την άποψή μου οι πρόσφατες εξελίξεις δεν αποτελούν εμπόδιο για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων τον Απρίλιο», συμπλήρωσε ο κεντρικός τραπεζίτης.

«Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της Ελλάδας στις ΗΠΑ είναι περίπου το 4,5% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, επομένως οι άμεσες επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι σημαντικές. Ωστόσο, η ελληνική οικονομία θα επηρεαστεί έμμεσα από τις αρνητικές επιπτώσεις στην αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης», δήλωσε ο κ. Στουρνάρας.

European Central Bank’s Stournaras says the downward path on inflation is expected to continue despite tariffs https://t.co/0o3x2YzCFe

— Bloomberg (@business) April 3, 2025

Όσο για τον αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία, “οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της Ελλάδας προς τις ΗΠΑ αντιστοιχούν περίπου στο 4,5% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, οπότε οι άμεσες επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι σημαντικές. Ωστόσο, η ελληνική οικονομία θα επηρεαστεί έμμεσα μέσω του αρνητικού αντίκτυπου στην αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης”, υπογραμμίζει ο επικεφαλής της ΤτΕ.

Αξιωματούχοι της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένου του κ. Στουρνάρα, ζητούν νέα μείωση των επιτοκίων καθώς ο πληθωρισμός πλησιάζει τον στόχο του 2% και η οικονομία αντιμετωπίζει πιέσεις, ωστόσο, τα “γεράκια” στην ΕΚΤ τονίζουν ότι η Τράπεζα πρέπει να είναι προσεκτική, με το επιτόκιο καταθέσεων – σήμερα στο 2,5% – να βρίσκεται ήδη κοντά στο λεγόμενο “ουδέτερο επίπεδο”.

Σε ανακοίνωσή τους αναφέρουν ότι έχουν δείξει μεγάλη υπομονή, και το αίτημά μένει εκκρεμές και αναπάντητο. «Το ΥΠΟΙΚ αρνείται να μας δεχτεί. Πρόκειται για πρωτοφανές δείγμα έλλειψης σεβασμού μέσα σε μία περίοδο έντονης κοινωνικής αμφισβήτησης των θεσμών», τονίζουν χαρακτηριστικά. Έχουν γίνει δεκάδες συναντήσεις της Ένωσης με επαγγελματικές κατηγορίες, κοινές εκδηλώσεις με την ΑΔΕΔΥ σε όλη την Ελλάδα και σε όλα η κυβέρνηση είναι απούσα. Τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα σταδιακά δέχτηκαν το δίκαιο του αιτήματος και κατέθεσαν σχετικές προτάσεις στη Βουλή. Οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι δεν είναι επαίτες ούτε ζητούν να τους χαριστεί κάποια επιπλέον αμοιβή. Τα δώρα ενσωματώνουν ουσιαστικά μέρος της απλήρωτης εργασίας τους κατά την διάρκεια του έτους. Έχουν ιστορία ενός αιώνα και καταβάλλονταν στις πιο ακραίες συνθήκες φτώχειας.

Το Ελληνικό Δημόσιο με πρόφαση την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010 ανέστειλε την καταβολή τους. Η αναστολή αυτή παίρνει πλέον χαρακτήρα μόνιμης κατάργησης. Το επιχείρημα της έλλειψης δημοσιονομικού χώρου εύκολα αποδομείται από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat που παρουσιάζουν αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα κατά 7,7% την τετραετία που μας πέρασε, ποσοστό υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ήταν 3,3% και τριπλάσιο της Ευρωζώνης (2,3%). Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς 2,5% δηλαδή τριπλάσιους σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη.

Τα πλεονάσματα του 2024 είναι κατά πολύ μεγαλύτερα από αυτά που είχαν αρχικά προβλεφθεί. Είναι συνεπώς κυβερνητική επιλογή και όχι αδυναμία η εξακολούθηση της αποστέρησης μισθών και συντάξεων από τους δικαιούχους. Είναι επιπλέον πρόκληση η δήλωση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας (ΤτΕ) Γιάννη Στουρνάρα πως η επαναφορά των δώρων θα στερήσει χρήματα από τους φτωχούς τη στιγμή που στην ΤτΕ την οποία διοικεί τα δώρα εξακολουθούν να καταβάλλονται κανονικά και οι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι στον δημόσιο τομέα βρίσκονται ήδη κοντά στα όρια της φτώχειας.

Είναι εμπαιγμός να χαρακτηρίζονται οι μηδενικές αυξήσεις στους μισθούς στον δημόσιο τομέα ως «Δώρα» τη στιγμή που δεν μπορούν να καλύψουν ούτε στο ελάχιστο τις τεράστιες πληθωριστικές αυξήσεις. Στις μέρες μας εργαζόμενοι και συνταξιούχοι του δημόσιου τομέα στην Ελλάδα βιώνουν την μεγαλύτερη αδικία καθώς στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που επλήγησαν από την οικονομική κρίση, μισθοί και συντάξεις έχουν αποκατασταθεί πλήρως στα επίπεδα πριν το 2010.

Όση κρατική αδιαφορία κι αν συναντήσουμε, όσο δύσκολες κι αν είναι οι συνθήκες μέσα στις οποίες αγωνιζόμαστε, θα παλέψουμε για να αποκατασταθεί μία κοινωνική αδικία, να επαναφέρουμε από τον λήθαργο μια σημαντική ιστορική κατάκτηση και να επιστραφούν σε εργαζόμενους και συνταξιούχους αυτά που δικαιούνται.»

Όπως τόνισε ο υπουργός, η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί μια ιστορική κατάκτηση της ελληνικής οικονομίας και σημείωσε με νόημα «ποτέ ξανά».

Παράλληλα τόνισε ότι «πάνω στη δημοσιονομική σταθερότητα οικοδομούμε και χτίζουμε όλες τις κατακτήσεις που η κοινωνία απαιτεί και εμείς ιεραρχούμε πολιτικά και αξιακά».

Από την πλευρά του ο Γιάννης Στουρνάρας σημείωσε ότι θα πρέπει η οικονομική πολιτική να στηριχθεί στο τρίπτυχο: δημοσιονομική υπευθυνότητα, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις.

Και ο διοικητής της ΤτΕ κατέληξε: «έχω υποχρέωση να το βοηθώ και εφόσον υπάρχει και συναντίληψη sky is the limit».