Σπύρος Σιδέρης

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνθετο διπλωματικό θρίλερ, στο οποίο κάθε νέα πρόταση, κάθε διαρροή και κάθε δημόσια δήλωση μπορεί να καθορίσει αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε αποκλιμάκωση ή σε έναν νέο κύκλο έντασης, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή, τις διεθνείς αγορές ενέργειας και την παγκόσμια οικονομία. Οι επόμενες ημέρες ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές για το μέλλον μιας διαπραγμάτευσης που μπορεί είτε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα περίοδο σταθερότητας είτε να οδηγήσει σε μια νέα γεωπολιτική κρίση.

Η Τεχεράνη υψώνει τείχος δυσπιστίας

Η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να χαμηλώσει τις προσδοκίες για άμεση συμφωνία, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει σε ζητήματα που θεωρεί στρατηγικής σημασίας.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ υπογράμμισε ότι καμία συμφωνία με την Ουάσιγκτον δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς την πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού. Παράλληλα, τόνισε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν εμπιστεύονται ούτε τις δηλώσεις ούτε τις δεσμεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, υπογραμμίζοντας το βαθύ χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, αλλά είναι πρόωρο να εξαχθούν συμπεράσματα. Όπως ανέφερε, μεγάλο μέρος όσων δημοσιεύονται στα διεθνή μέσα ενημέρωσης αποτελεί εικασία και όχι πραγματική αποτύπωση των διαπραγματεύσεων.

Πηγές προσκείμενες στην ιρανική πλευρά υποστηρίζουν ότι η ανταλλαγή κειμένων με την Ουάσιγκτον βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι η Τεχεράνη συνεχίζει να προτείνει αλλαγές στα σχέδια που τίθενται στο τραπέζι. Παράλληλα, τονίζουν ότι η ιρανική ηγεσία έχει ήδη προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο αποτυχίας των συνομιλιών, αφήνοντας ανοιχτό κάθε πιθανό σενάριο.

Ο Τραμπ σκληραίνει τη γραμμή

Οι τελευταίες πληροφορίες από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης δείχνουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε συμφωνία χωρίς σημαντικές παραχωρήσεις από την ιρανική πλευρά.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η νέα αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει αυστηρότερους όρους σε σχέση με προηγούμενα σχέδια, ιδιαίτερα όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τις δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε δημόσια να υποστηρίζει ότι έχει λάβει διαβεβαιώσεις από την Τεχεράνη πως δεν πρόκειται ούτε να κατασκευάσει ούτε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, έσπευσε να προσθέσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρακολουθούν στενά την εφαρμογή οποιασδήποτε δέσμευσης.

Ο Τραμπ τόνισε επίσης ότι δεν βιάζεται να κλείσει μια συμφωνία, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες προχωρούν αργά αλλά σταθερά. Την ίδια στιγμή, άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι αν οι διαπραγματεύσεις δεν καταλήξουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα για την Ουάσιγκτον, οι επιλογές δεν περιορίζονται αποκλειστικά στη διπλωματία.

Το μήνυμα ενισχύθηκε περαιτέρω από τις δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, οι οποίοι δεν απέκλεισαν την επιστροφή σε πιο σκληρές επιλογές σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή

Παρά τις συζητήσεις για κατάπαυση της έντασης και επανεκκίνηση των διπλωματικών επαφών, το πυρηνικό πρόγραμμα εξακολουθεί να αποτελεί το βασικότερο σημείο σύγκρουσης.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει την επιβολή μακροχρόνιων περιορισμών στις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν και ιδιαίτερα στον εμπλουτισμό ουρανίου. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι το πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα και ζητά ουσιαστική άρση των κυρώσεων πριν αναλάβει νέες δεσμεύσεις.

Στο παρασκήνιο κυκλοφορούν πληροφορίες για πιθανή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό. Κάποιες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πρόσβαση της Τεχεράνης σε ποσά που θα μπορούσαν να φθάσουν τα 12 δισεκατομμύρια δολάρια, εφόσον σημειωθεί πρόοδος στη διπλωματική διαδικασία.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι το ζήτημα της οικονομικής ελάφρυνσης δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα, διατηρώντας την πίεση προς την ιρανική πλευρά.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης

Εξίσου κρίσιμο θεωρείται και το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.

Το Ιράν επιμένει ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή και θεωρεί ότι έχει καθοριστικό λόγο στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν οποιαδήποτε εξέλιξη που θα μπορούσε να δώσει στην Τεχεράνη αυξημένο έλεγχο πάνω σε μια θαλάσσια αρτηρία από την οποία διέρχεται περίπου το 11% του παγκόσμιου εμπορίου.

Η σημασία του Στενού του Ορμούζ ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της περιφερειακής αντιπαράθεσης. Οποιαδήποτε διατάραξη της λειτουργίας του μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στις θαλάσσιες μεταφορές και συνολικά στην παγκόσμια οικονομία.

Γι’ αυτό και το συγκεκριμένο θέμα έχει μετατραπεί σε ένα από τα πλέον δύσκολα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, με τις δύο πλευρές να εμφανίζονται αποφασισμένες να μην κάνουν εύκολες υποχωρήσεις.

Η διεθνής διπλωματία αναζητά διέξοδο

Καθώς οι συνομιλίες συνεχίζονται, οι διεθνείς πρωτοβουλίες εντείνονται.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν είχε επαφές με ηγέτες της περιοχής, μεταξύ των οποίων ο διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, ο σουλτάνος του Ομάν, καθώς και οι ηγέτες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Αιγύπτου.

Το Παρίσι θεωρεί ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αποκλιμάκωση, η αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ και η επιστροφή των δύο πλευρών σε μια σταθερή διαπραγματευτική διαδικασία.

Ταυτόχρονα, η Γαλλία εμφανίζεται πρόθυμη να συμβάλει στις συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και για ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, επιχειρώντας να διαδραματίσει ρόλο γέφυρας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Συμφωνία ή νέα κρίση;

Παρά τις συνεχείς επαφές, τίποτα δεν δείχνει οριστικό. Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να ανταλλάσσουν προτάσεις, διορθώσεις και παρατηρήσεις, ενώ η δυσπιστία παραμένει ισχυρή.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά υπάρχει η προοπτική μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να μειώσει σταδιακά την ένταση και να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερες συνεννοήσεις. Από την άλλη, παραμένει υπαρκτός ο κίνδυνος κατάρρευσης των συνομιλιών, εξέλιξη που θα μπορούσε να επαναφέρει τη Μέση Ανατολή σε τροχιά νέας στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενες ημέρες ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές όχι μόνο για τις σχέσεις ΗΠΑ – Ιράν, αλλά και για τη συνολική γεωπολιτική ισορροπία σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι δύο πλευρές συνομιλούν, αλλά αν μπορούν πραγματικά να γεφυρώσουν το χάσμα που τις χωρίζει πριν η διπλωματία δώσει τη θέση της σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας.

Σπύρος Σιδέρης

Οι αντικρουόμενες αυτές κινήσεις αποκαλύπτουν τη στρατηγική της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ: διατήρηση της μέγιστης πίεσης μέχρι την τελευταία στιγμή, ακόμη κι όταν οι δύο πλευρές φαίνεται να πλησιάζουν σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματική αποκλιμάκωση ή σε μια προσωρινή ανακωχή πριν από έναν νέο γύρο έντασης με παγκόσμιες συνέπειες.

Οι δηλώσεις Βανς αποκαλύπτουν το παρασκήνιο

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την υπογραφή μνημονίου κατανόησης από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με τον Βανς, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες γύρω από τον εμπλουτισμό ουρανίου και τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν. Πρόκειται για το πιο κρίσιμο και ευαίσθητο σημείο των συνομιλιών, καθώς η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να αποκλείει οριστικά το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.

Παράλληλα, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι απομένουν κυρίως τεχνικές και πολιτικές λεπτομέρειες.

Το μεγάλο διακύβευμα λέγεται Στενό του Ορμούζ

Πίσω από τις διαπραγματεύσεις βρίσκεται ένα ζήτημα με τεράστια γεωπολιτική και οικονομική σημασία: το Στενό του Ορμούζ.

Πρόκειται για τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, από την οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας αποτελεί βασική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον αλλά και των διεθνών αγορών.

Οι πληροφορίες που διαρρέουν από τις συνομιλίες αναφέρουν ότι το Ιράν θα δεσμευθεί να διασφαλίσει την ανεμπόδιστη διέλευση πλοίων και να απομακρύνει τυχόν απειλές από τη θαλάσσια περιοχή, ενώ οι ΗΠΑ θα εξετάσουν τη σταδιακή χαλάρωση ορισμένων περιορισμών που έχουν επιβάλει στην ιρανική οικονομία.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς οποιαδήποτε αναταραχή στο Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει νέο σοκ στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Γιατί οι ΗΠΑ επιβάλλουν κυρώσεις ενώ συζητούν συμφωνία

Ενώ οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέο γύρο κυρώσεων εναντίον του ιρανικού πετρελαϊκού δικτύου.

Οι κυρώσεις στοχεύουν πλοία, εταιρείες και οργανισμούς που συνδέονται με τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, καθώς και επιχειρήσεις που φέρονται να συνεργάζονται με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που θεωρεί αποσταθεροποιητικές για την περιοχή.

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ήταν ξεκάθαρος: οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να αυξήσει τα έσοδά της ώστε να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές και αμυντικές της δυνατότητες.

Για πολλούς αναλυτές, οι νέες κυρώσεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής «πίεση μέχρι την υπογραφή», με στόχο να εξασφαλίσει η αμερικανική πλευρά όσο το δυνατόν περισσότερες παραχωρήσεις πριν από την τελική συμφωνία.

Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας

Σύμφωνα με διπλωματικές και αμερικανικές πηγές, το πλαίσιο που συζητείται προβλέπει δύο βασικές φάσεις.

Η πρώτη αφορά την υπογραφή μνημονίου κατανόησης και την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο θα ξεκινήσουν εντατικές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Η δεύτερη φάση θα αφορά τη διαμόρφωση μιας ευρύτερης συμφωνίας που θα περιλαμβάνει:

• Τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
• Τη δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
• Την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
• Τη σταδιακή χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών περιορισμών και κυρώσεων.

Ωστόσο, τίποτα δεν θεωρείται ακόμη οριστικό, καθώς απαιτείται η τελική έγκριση του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ και από την ιρανική πλευρά υπάρχουν ενστάσεις και επιφυλάξεις.

Το δίλημμα του Τραμπ και η επόμενη μέρα

Παρά τις πληροφορίες περί προόδου, ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να κρατά όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

Μόλις λίγες ημέρες πριν, δήλωνε ότι δεν είναι ικανοποιημένος από τις προτάσεις της Τεχεράνης και προειδοποιούσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να επιστρέψουν σε πιο σκληρές επιλογές εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν.

Αυτό δείχνει ότι η αμερικανική ηγεσία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για μια ιστορική διπλωματική επιτυχία και στην επιθυμία να εμφανιστεί αμετακίνητη απέναντι στο Ιράν.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται καθοριστικό. Αν ο Λευκός Οίκος δώσει τελικά το πράσινο φως, θα ανοίξει ο δρόμος για τη σημαντικότερη προσπάθεια επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εδώ και χρόνια. Αν όχι, η περιοχή μπορεί να βρεθεί ξανά στο χείλος μιας νέας κρίσης, με επιπτώσεις όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για την παγκόσμια οικονομία, τις τιμές της ενέργειας και τη διεθνή ασφάλεια.

Σπύρος Σιδέρης

Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε άμεσα την ιρανική απάντηση, χαρακτηρίζοντάς την «απολύτως μη αποδεκτή» και κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι συνεχίζει την τακτική των καθυστερήσεων και της πολιτικής εξαπάτησης που –όπως υποστηρίζει– ακολουθεί εδώ και δεκαετίες απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία αν οι δύο πλευρές βρίσκονται τελικά κοντά σε έναν δύσκολο συμβιβασμό ή σε ένα νέο επικίνδυνο αδιέξοδο που θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή κρίση.

Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, η απάντηση της Τεχεράνης προς την Ουάσιγκτον διατυπώθηκε σε «ρεαλιστικό και θετικό πλαίσιο», βασισμένο –όπως υποστηρίζεται– στα στρατηγικά συμφέροντα της χώρας αλλά και στις διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν με κράτη της περιοχής. Το βασικό μήνυμα της ιρανικής πλευράς είναι ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν μπορεί να αφορά αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά πρέπει να συνδέεται με μια συνολική αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και με νέες εγγυήσεις ασφαλείας.

• Η ιρανική πρόταση περιλαμβάνει διαπραγματεύσεις για το Στενό του Ορμούζ, το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, αλλά και την πλήρη άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητά σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα ακυρωθεί μονομερώς στο μέλλον από τις ΗΠΑ, όπως συνέβη με την αποχώρηση της Ουάσιγκτον από τη συμφωνία του 2015.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην άρση των κυρώσεων που σχετίζονται με τις εξαγωγές πετρελαίου και τη λειτουργία των ιρανικών λιμανιών. Σύμφωνα με πληροφορίες ιρανικών μέσων ενημέρωσης, η Τεχεράνη ζητά την άρση αυτών των περιορισμών εντός 30 ημερών από την επίτευξη μιας αρχικής συμφωνίας, ενώ απαιτεί και αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, επιδιώκοντας ουσιαστικά μια άμεση οικονομική ανάσα.

Παράλληλα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί προσωρινό περιορισμό στον εμπλουτισμό ουρανίου, απορρίπτει όμως κατηγορηματικά το ενδεχόμενο πλήρους αποσυναρμολόγησης των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Αντί αυτού, προτείνει μια μεταβατική φόρμουλα που θα περιλαμβάνει μείωση του βαθμού εμπλουτισμού και μεταφορά μέρους των αποθεμάτων ουρανίου σε τρίτη χώρα, υπό διεθνή εποπτεία.

• Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, εμφανίζεται εξαιρετικά δύσπιστη απέναντι στις ιρανικές προτάσεις. Πηγές που επικαλείται η Wall Street Journal υποστηρίζουν ότι η απάντηση της Τεχεράνης δεν καλύπτει τις βασικές αμερικανικές απαιτήσεις σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος και τη διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, δηλώνοντας ότι «το Ιράν δεν θα γελά πια με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Παράλληλα, εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία του 2015 προσέφερε στην Τεχεράνη τεράστια οικονομικά οφέλη χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα ασφαλείας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι η Ουάσιγκτον δεν επιδιώκει απλώς τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος, αλλά την οριστική εξουδετέρωση της δυνατότητας του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική πλευρά ζητά μεγαλύτερη διάρκεια περιορισμών στον εμπλουτισμό ουρανίου, αυστηρότερη επιτήρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων και πιο ξεκάθαρες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη.

• Ακόμη πιο σκληρή παραμένει η στάση του Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς πλήρη αποσυναρμολόγηση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού ουρανίου θα αποτελέσει στρατηγικό λάθος. Το Τελ Αβίβ ζητά επίσης τη μεταφορά όλων των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός ιρανικού εδάφους, θεωρώντας ότι μόνο έτσι μπορεί να αποκλειστεί οριστικά η πιθανότητα ανάπτυξης πυρηνικού οπλοστασίου.

Το πιο κρίσιμο στοιχείο των διαπραγματεύσεων αφορά πλέον το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας με τον τερματισμό των συγκρούσεων στην περιοχή, δημιουργώντας μια ενιαία διαπραγματευτική εξίσωση ανάμεσα στην ασφάλεια, την ενέργεια και τη γεωπολιτική σταθερότητα.

Η πρόσφατη ασφαλής διέλευση του καταριανού δεξαμενόπλοιου «Αλ Χαριτιάτ» από το Στενό του Ορμούζ θεωρήθηκε από αναλυτές μήνυμα καλής θέλησης εκ μέρους του Ιράν, αλλά και επίδειξη της δυνατότητάς του να επηρεάζει άμεσα τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

• Την ίδια στιγμή, το πολιτικό παρασκήνιο παραμένει εξαιρετικά σύνθετο. Οι πρώτες απευθείας υψηλού επιπέδου συνομιλίες ανάμεσα στις δύο πλευρές πραγματοποιήθηκαν στην Ισλαμαμπάντ, με επικεφαλής της αμερικανικής αποστολής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και της ιρανικής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγέρ Καλιμπάφ.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δύο αντιπροσωπείες αντάλλαξαν ουσιαστικά δύο αντικρουόμενα σχέδια. Η αμερικανική πλευρά παρουσίασε πρόταση 15 σημείων που απαιτεί άμεσο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και δραστικό περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος. Το Ιράν απάντησε με σχέδιο 10 σημείων, στο οποίο ζητά άρση του ναυτικού αποκλεισμού και αναγνώριση του ρόλου του στην ασφάλεια της περιοχής.

Παρά την ένταση, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι καμία πλευρά δεν επιθυμεί πραγματική στρατιωτική κλιμάκωση. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις λόγω των διεθνών τιμών ενέργειας, των γεωπολιτικών ανακατατάξεων και της ανάγκης σταθεροποίησης της περιοχής, ενώ η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η οικονομική ασφυξία από τις κυρώσεις δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον.

Το αν οι συνομιλίες θα οδηγήσουν τελικά σε μια νέα συμφωνία ή σε βαθύτερη κρίση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν την εύθραυστη ισορροπία πίεσης και συμβιβασμού σε ένα σταθερό πλαίσιο συνεννόησης για το μέλλον της Μέσης Ανατολής και της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το Πεκίνο μπορεί —και κυρίως αν θέλει— να προσφέρει στην Τεχεράνη ένα πραγματικό δίχτυ ασφαλείας ή αν θα επιμείνει στη γνώριμη πολιτική της προσεκτικής εξισορρόπησης ανάμεσα στο Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις χώρες του Κόλπου.

Η επίσκεψη του Αμπάς Αραγτσί πραγματοποιείται κατόπιν πρόσκλησης της κινεζικής πλευράς, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών να έχει συνομιλίες με τον Κινέζο ομόλογό του Γουάνγκ Γι. Επισήμως, η ατζέντα περιλαμβάνει τις διμερείς σχέσεις, την περιφερειακή ασφάλεια και τις διεθνείς εξελίξεις. Πίσω όμως από τη διπλωματική γλώσσα, η Τεχεράνη επιδιώκει κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: να διασφαλίσει ότι η Κίνα δεν θα υποκύψει στις αμερικανικές πιέσεις για περιορισμό των αγορών ιρανικού πετρελαίου και δεν θα ενταχθεί σε δυτικούς ναυτικούς μηχανισμούς στον Περσικό Κόλπο.

Για το Ιράν, η Κίνα αποτελεί πλέον τον βασικό γεωοικονομικό άξονα αντοχής. Ενώ η Ρωσία αντιμετωπίζεται κυρίως ως αμυντικός και στρατηγικός εταίρος, το Πεκίνο είναι εκείνο που μπορεί να κρατήσει ανοιχτές τις ενεργειακές, χρηματοδοτικές και εμπορικές αρτηρίες της ιρανικής οικονομίας. Η μακροχρόνια στρατηγική συμφωνία των δύο χωρών, οι παράλληλοι χρηματοπιστωτικοί μηχανισμοί και η συνέχιση των αγορών ιρανικού πετρελαίου έχουν ενισχύσει στην Τεχεράνη την πεποίθηση ότι η οικονομική της αντοχή συνδέεται όλο και περισσότερο με την Ανατολή και όλο και λιγότερο με εύθραυστες συνεννοήσεις με τη Δύση.

• Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει την παρουσία της στην περιοχή ως εγγύηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη καταγγέλλει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους αξιοποιούν την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών ως εργαλείο πίεσης και οικονομικής ασφυξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η στάση της Κίνας απέναντι στους δυτικούς ναυτικούς σχηματισμούς δεν είναι για το Ιράν απλώς ένα διπλωματικό ζήτημα. Είναι ζήτημα οικονομικής και πολιτικής επιβίωσης.

Η Τεχεράνη ζητά από το Πεκίνο τρία πράγματα.

• Πρώτον, διπλωματική κάλυψη σε διεθνείς οργανισμούς και κυρίως στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ώστε να αποτραπούν αποφάσεις που θα μπορούσαν να νομιμοποιήσουν νέες κυρώσεις ή στρατιωτικές κινήσεις εναντίον του Ιράν.
• Δεύτερον, συνέχιση των αγορών ιρανικού πετρελαίου μέσω ειδικών διαύλων, παρά την απειλή αμερικανικών δευτερογενών κυρώσεων.
• Τρίτον, διατήρηση ανοιχτών καναλιών τεχνικής, οικονομικής και ενδεχομένως αμυντικής συνεργασίας, στο πλαίσιο αυτού που η Τεχεράνη περιγράφει ως υβριδικό πόλεμο της Δύσης.

Η επίσκεψη έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση. Ο Αραγτσί μεταφέρει στο Πεκίνο την ιρανική ειρηνευτική πρόταση των 14 σημείων, επιδιώκοντας να την καταστήσει αποδεκτό πλαίσιο για τον τερματισμό της κρίσης. Η κίνηση αυτή στοχεύει να αποτρέψει την Κίνα από το να στηρίξει ή να ανεχθεί οποιαδήποτε δυτική πρωτοβουλία που θα έδινε νομικό ή πολιτικό άλλοθι σε νέα πίεση κατά της Τεχεράνης.

• Το Πεκίνο, από την πλευρά του, κινείται με τη δική του ψυχρή λογική συμφερόντων. Η Κίνα θέλει σταθερότητα στον Κόλπο, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Δεν επιθυμεί κλείσιμο του Ορμούζ, ούτε μια γενικευμένη σύγκρουση που θα εκτόξευε τις τιμές του πετρελαίου και θα διατάρασσε την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Ταυτόχρονα, όμως, δεν θέλει να εμφανιστεί ως δύναμη που εγκαταλείπει το Ιράν υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Έτσι, η κινεζική στάση παραμένει μια προσεκτική στρατηγική αντιστάθμισης. Το Πεκίνο στηρίζει τη διπλωματική αποκλιμάκωση, καλεί σε πολιτική λύση και διαρκή κατάπαυση του πυρός, αλλά αποφεύγει την άμεση εμπλοκή που θα το έφερνε σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την Ουάσινγκτον ή θα έθετε σε κίνδυνο τις εμπορικές του σχέσεις με τα κράτη του Κόλπου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρονισμός της επίσκεψης, καθώς συμπίπτει με έντονη κινητικότητα γύρω από πιθανές επαφές του Ντόναλντ Τραμπ με την κινεζική ηγεσία. Η Τεχεράνη θέλει να προλάβει το ενδεχόμενο τα ιρανικά συμφέροντα να μετατραπούν σε διαπραγματευτικό χαρτί σε μια ευρύτερη αμερικανοκινεζική παρτίδα. Ο Αραγτσί επιχειρεί να χαράξει εκ των προτέρων τις ιρανικές «κόκκινες γραμμές» και να πείσει το Πεκίνο ότι η κρίση δεν οφείλεται στις επιλογές της Τεχεράνης, αλλά στην αμερικανική στρατηγική πίεσης.

• Το αποτέλεσμα της επίσκεψης δεν θα κριθεί από τις δηλώσεις, αλλά από τις πράξεις. Θα φανεί στο αν η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο, αν θα μπλοκάρει αντιιρανικές πρωτοβουλίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας και αν θα αποφύγει να ενταχθεί σε δυτικούς ναυτικούς μηχανισμούς στον Κόλπο.

Για το Ιράν, το Πεκίνο είναι σήμερα κάτι περισσότερο από εταίρος. Είναι ένας κρίσιμος παράγοντας στην προσπάθεια να σπάσει ο οικονομικός και γεωπολιτικός κλοιός. Για την Κίνα, όμως, το Ιράν είναι μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εξίσωσης: της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, της ασφάλειας της ενέργειας και της επιδίωξης να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας σε μια περιοχή όπου η Ουάσινγκτον δείχνει ολοένα περισσότερο εγκλωβισμένη.

Σπύρος Σιδέρης

Η επιχείρηση παρουσιάστηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο ως ανθρωπιστική αποστολή για την απομάκρυνση πλοίων που παραμένουν ακινητοποιημένα στην περιοχή μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής σύγκρουσης με το Ιράν. Ωστόσο, από τις πρώτες ώρες φάνηκε ότι το σχέδιο δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε ασφαλή θαλάσσιο διάδρομο. Αντίθετα, η πρώτη ημέρα χαρακτηρίστηκε από στρατιωτικές προειδοποιήσεις, αλληλοδιαψεύσεις και νέα περιστατικά που ενίσχυσαν την αβεβαιότητα.

• Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις βύθισαν επτά ιρανικά ταχύπλοα, τα οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούσαν βασικό εργαλείο παρενόχλησης της ναυσιπλοΐας από την Τεχεράνη. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social και σε δηλώσεις του στο Fox News, υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει συντριπτική απάντηση εάν επιτεθεί σε αμερικανικά πλοία που συμμετέχουν στην επιχείρηση.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι άλλαξε την πορεία περίπου 50 εμπορικών πλοίων, με στόχο, όπως ανέφερε, την τήρηση των περιορισμών που αφορούν τα ιρανικά λιμάνια. Παράλληλα, υποστήριξε ότι δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία διέσχισαν με ασφάλεια το Στενό του Ορμούζ.

Η εικόνα, όμως, παραμένει ασαφής. Δεδομένα ναυτιλιακής παρακολούθησης δείχνουν ότι η πραγματική κίνηση ήταν εξαιρετικά περιορισμένη, με αναφορές για μόλις μία μικρή δεξαμενή υγραερίου και λίγα ακόμη πλοία που πέρασαν προς τον Κόλπο του Ομάν. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, διέψευσε πλήρως τις αμερικανικές ανακοινώσεις, υποστηρίζοντας ότι κανένα εμπορικό πλοίο ή δεξαμενόπλοιο δεν διήλθε από το στενό τις τελευταίες ώρες.

• Το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης χαρακτήρισε τις δηλώσεις των ΗΠΑ «ψευδείς» και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε θαλάσσια κίνηση δεν συμμορφώνεται με τους κανόνες που θέτει η Τεχεράνη θα αντιμετωπιστεί με «σοβαρούς κινδύνους». Η διατύπωση αυτή διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο χρήσης βίας και επιβεβαιώνει ότι το Ιράν δεν προτίθεται να αποδεχθεί μονομερή αμερικανικό έλεγχο στο πέρασμα.

Η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα παραμένει εξαιρετικά επιφυλακτική. Μεγάλες εταιρείες, όπως η γερμανική Hapag-Lloyd, θεωρούν ότι η διέλευση εξακολουθεί να είναι πρακτικά αδύνατη, καθώς δεν υπάρχουν σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι, χωρίς έστω μια άτυπη συνεννόηση με το Ιράν, καμία μεγάλη εταιρεία δεν θα αναλάβει εύκολα το ρίσκο να κινήσει πλοία, πληρώματα και φορτία μέσα σε μια ζώνη πιθανής σύγκρουσης.

• Το ανθρωπιστικό και οικονομικό βάρος της κρίσης είναι ήδη μεγάλο. Χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πλοία γύρω από το Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν, ενώ η ακινητοποίηση εμπορικών ροών επηρεάζει την ενέργεια, τις ασφαλίσεις, τις μεταφορές και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Το στενό, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει μετατραπεί σε κεντρικό γεωοικονομικό πεδίο πίεσης.

Η πρώτη ημέρα συνοδεύτηκε και από επικίνδυνες στρατιωτικές κινήσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έστειλαν αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους στον Περσικό Κόλπο, με αποστολή τη συνοδεία πλοίων. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε προειδοποιητικά πυρά κοντά σε αμερικανικά πολεμικά πλοία, ενώ η Ουάσιγκτον διέψευσε ότι υπήρξε οποιοδήποτε πλήγμα σε μονάδες του αμερικανικού ναυτικού.

Την ίδια ώρα, νέα περιστατικά ήρθαν να επιβαρύνουν το κλίμα: επίθεση με drones σε δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και έκρηξη σε πλοίο σχετιζόμενο με τη Νότια Κορέα, με τα αίτια να παραμένουν αδιευκρίνιστα. Τα ΗΑΕ κατήγγειλαν ότι δέχθηκαν επίθεση από ιρανικά drone στην πετρελαϊκή εγκατάσταση Φουτζέιρα. Τα επεισόδια αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι η περιοχή βρίσκεται ήδη σε καθεστώς ενεργής, έστω και ελεγχόμενης, στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

• Σε στρατηγικό επίπεδο, η «Επιχείρηση Ελευθερία» φαίνεται να αποτυπώνει τη μετατόπιση των αμερικανικών στόχων. Από τη ρητορική περί αποδυνάμωσης του Ιράν, η Ουάσιγκτον επικεντρώνεται πλέον στη ναυσιπλοΐα, στην ενέργεια και στη σταθεροποίηση των αγορών. Το ερώτημα είναι αν διαθέτει τα μέσα για να το επιτύχει. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι διαθέσιμες αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις δύσκολα μπορούν να εγγυηθούν μαζική και σταθερή διέλευση εμπορικών πλοίων, ιδίως εάν το Ιράν επιμείνει στην απειλή παρεμπόδισης.

Το συμπέρασμα της πρώτης ημέρας είναι σαφές: η επιχείρηση ξεκίνησε, αλλά το Στενό του Ορμούζ δεν άνοιξε. Η Ουάσιγκτον θέλει να εμφανιστεί ως εγγυητής της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, η Τεχεράνη θέλει να δείξει ότι διατηρεί τον έλεγχο του περάσματος και οι ναυτιλιακές εταιρείες περιμένουν πραγματικές εγγυήσεις, όχι πολιτικές δηλώσεις. Μέχρι τότε, η «Επιχείρηση Ελευθερία» θα παραμένει περισσότερο δοκιμασία ισχύος παρά λειτουργικός μηχανισμός αποκλιμάκωσης.

Σπύρος Σιδέρης

Η Κίνα δεν βλέπει απλώς έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή· βλέπει μια δοκιμασία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τη σταθερότητα των αγορών ενέργειας και τα όρια της αμερικανικής ισχύος σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο πολυκεντρικός.

Σύμφωνα με την κινεζική προσέγγιση, ύστερα από εξήντα ημέρες πολέμου, ΗΠΑ και Ιράν έχουν εγκλωβιστεί σε μια κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε πραγματικής διαπραγμάτευσης». Η φράση είναι αποκαλυπτική. Δεν περιγράφει μόνο στρατιωτικό αδιέξοδο, αλλά και διπλωματική παράλυση. Καμία πλευρά δεν θέλει να εμφανιστεί ηττημένη, καμία όμως δεν μπορεί εύκολα να αντέξει μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Η ιρανική διπλωματική πρωτοβουλία, με κινήσεις του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προς το Πακιστάν, το Ομάν και τη Ρωσία, ερμηνεύεται από τα κινεζικά μέσα ως προσπάθεια της Τεχεράνης να μετατρέψει την πίεση σε πολιτικό χαρτί. Το ιρανικό σχέδιο προτείνει μια σταδιακή διαδικασία: πρώτα άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, στη συνέχεια παράταση της εκεχειρίας ή τερματισμό του πολέμου και, μόνο σε επόμενο στάδιο, διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα.

• Αυτή ακριβώς η σειρά ενοχλεί την Ουάσιγκτον. Ο Τραμπ εμφανίζεται δυσαρεστημένος επειδή το πυρηνικό ζήτημα δεν τίθεται στην αρχή της διαδικασίας. Από αμερικανικής πλευράς, ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών αποτελεί βασικό μέσο πίεσης. Η άρση του χωρίς άμεσες παραχωρήσεις στο πυρηνικό πεδίο θα σήμαινε απώλεια ενός κρίσιμου διαπραγματευτικού όπλου.

Η Κίνα, ωστόσο, διαβάζει διαφορετικά το σκηνικό. Για το Πεκίνο, το κέντρο βάρους δεν είναι μόνο το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά η επικίνδυνη εργαλειοποίηση ενός διεθνούς θαλάσσιου περάσματος. Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι απλώς ιρανικό ή αμερικανικό πρόβλημα. Είναι ένας παγκόσμιος ενεργειακός κόμβος, από τον οποίο εξαρτώνται οι ροές πετρελαίου, οι τιμές ενέργειας και η βιομηχανική σταθερότητα μεγάλων οικονομιών, μεταξύ των οποίων και της ίδιας της Κίνας.

Γι’ αυτό και η κινεζική ρητορική επιμένει στη νομιμότητα, στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και στην ανάγκη αποφυγής περαιτέρω στρατιωτικοποίησης. Ο Κινέζος μόνιμος αντιπρόσωπος στον ΟΗΕ, Φου Κονγκ, υποστήριξε ότι η βασική αιτία της παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ είναι οι παράνομες στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Η διατύπωση δεν είναι ουδέτερη· αποτελεί σαφή γεωπολιτική τοποθέτηση.

• Το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας, σε αντίθεση με μια Ουάσιγκτον που παρουσιάζεται ως δύναμη πίεσης και αποσταθεροποίησης. Αυτή η εικόνα εξυπηρετεί ευρύτερα κινεζικά συμφέροντα. Η Κίνα χρειάζεται ασφαλείς θαλάσσιες οδούς, προβλέψιμες αγορές ενέργειας και αποφυγή πολέμων που μπορούν να εκτοξεύσουν τον πληθωρισμό, να πλήξουν την παγκόσμια ανάπτυξη και να διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Ταυτόχρονα, όμως, η Κίνα βλέπει και μια ευκαιρία. Εάν οι ΗΠΑ εμφανιστούν ανίκανες να επιβάλουν τους όρους τους χωρίς μεγάλο κόστος, τότε ενισχύεται το κινεζικό αφήγημα περί μετάβασης σε έναν κόσμο όπου η αμερικανική ισχύς δεν είναι πλέον απόλυτη. Η σύγκρουση Ιράν – ΗΠΑ γίνεται έτσι μέρος μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης για το ποιος θα ορίζει τους κανόνες στη νέα παγκόσμια τάξη.

Η πρόταση της Τεχεράνης, κατά την κινεζική ανάγνωση, μπορεί να λειτουργήσει ως τακτική έξοδος και για τις δύο πλευρές. Ο Τραμπ θα μπορούσε να εμφανίσει μια εκεχειρία ως επιτυχία αποτροπής ενός μεγαλύτερου πολέμου. Το Ιράν, από την άλλη, θα μπορούσε να κερδίσει χρόνο, να ανακουφίσει την οικονομία του και να κρατήσει το πυρηνικό πρόγραμμα ως διαπραγματευτικό χαρτί για αργότερα.

Ωστόσο, το Πεκίνο δεν τρέφει αυταπάτες. Μια τέτοια συμφωνία δεν θα έλυνε τις βαθύτερες αντιθέσεις. Θα πάγωνε τη σύγκρουση, χωρίς να την τερματίζει. Η αμοιβαία δυσπιστία, οι εσωτερικές πιέσεις στις ΗΠΑ, η ανάγκη της ιρανικής ηγεσίας να εμφανιστεί ανυποχώρητη και ο ρόλος του Ισραήλ καθιστούν κάθε λύση εύθραυστη.

• Η Κίνα γνωρίζει ότι μια παρατεταμένη κρίση στον Περσικό Κόλπο μπορεί να πλήξει άμεσα τα συμφέροντά της. Γι’ αυτό και οι προειδοποιήσεις προς Κινέζους πολίτες να αποφύγουν ταξίδια στο Ιράν δείχνουν ότι πίσω από τη διπλωματική γλώσσα υπάρχει πραγματική ανησυχία για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Το βαθύτερο γεωπολιτικό συμπέρασμα είναι ότι το Πεκίνο αντιμετωπίζει τον πόλεμο όχι ως περιφερειακή κρίση, αλλά ως κρίκο στην αλυσίδα της παγκόσμιας μετάβασης ισχύος. Η Μέση Ανατολή γίνεται πεδίο όπου δοκιμάζονται τα όρια των ΗΠΑ, η αντοχή του Ιράν, η επιρροή της Ρωσίας και η δυνατότητα της Κίνας να προβάλλει τον εαυτό της ως υπεύθυνη δύναμη σταθερότητας.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν η ιρανική πρόταση μπορεί να ανοίξει διέξοδο για τον Τραμπ και την Τεχεράνη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή όπου οι πόλεμοι δεν τελειώνουν με καθαρές νίκες, αλλά παγώνουν μέσα από εύθραυστες συμφωνίες, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις αναμετρώνται για το ποια θα ελέγξει τους θαλάσσιους δρόμους, την ενέργεια και τους κανόνες του νέου διεθνούς συστήματος.

Σπύρος Σιδέρης

Παράλληλα, το επίσημο αφήγημα συνδέει την ανοικοδόμηση με την εθνική ανθεκτικότητα, επιχειρώντας να ενισχύσει την εικόνα ενός κράτους που μπορεί να ανακάμπτει ακόμη και υπό συνθήκες έντονης πίεσης.

Σιωπηλή στρατιωτική αποκατάσταση

Στο στρατιωτικό επίπεδο, οι κινήσεις της Τεχεράνης παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός δημοσιότητας. Ωστόσο, δορυφορικές εικόνες που αναλύθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων αποκάλυψαν εκτεταμένες ζημιές σε στρατιωτικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε πόλεις όπως η Τεχεράνη, η Κερμανσάχ, η Ταμπρίζ και η Σιράζ. Υποδομές που σχετίζονται με το πυραυλικό πρόγραμμα και κρίσιμες υπόγειες εγκαταστάσεις επλήγησαν, οδηγώντας σε μια επιχείρηση αποκατάστασης που εξελίσσεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Η εμπειρία της χώρας από προηγούμενες κρίσεις φαίνεται να επιτρέπει την ταχεία επαναφορά βασικών δυνατοτήτων. Εγκαταστάσεις όπως το Νατάνζ και το Φορντό, καθώς και υποδομές στην Ισφαχάν, έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο παλαιότερων επισκευών. Έτσι, η τρέχουσα προσπάθεια μοιάζει με συνέχεια μιας πάγιας πρακτικής: περιορισμός της ορατής ζημιάς και αποκατάσταση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Αερομεταφορές: Σταδιακή επανεκκίνηση

Στον τομέα των αερομεταφορών, η επαναλειτουργία δεν έγινε άμεσα και καθολικά. Οι ιρανικές αρχές προχώρησαν σε πολυφασικό σχέδιο επανέναρξης του εναέριου χώρου, ξεκινώντας από τις διεθνείς υπερπτήσεις και επεκτείνοντας σταδιακά τη διαδικασία σε εσωτερικές και περιφερειακές πτήσεις.

Η διαδικασία αυτή δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση των διαδρόμων προσγείωσης, αλλά και τη λειτουργικότητα των συστημάτων αεροναυτιλίας, την ασφάλεια του εναέριου χώρου και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των διεθνών αεροπορικών εταιρειών. Το στοίχημα για την Τεχεράνη είναι σαφές: να αποδείξει ότι ο ουρανός της χώρας είναι και πάλι ασφαλής.

Σιδηρόδρομοι και γέφυρες: Ταχύτητα ως μήνυμα

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών δικτύων και των γεφυρών, που αποτελούν κρίσιμες αρτηρίες για την οικονομία και την καθημερινότητα. Στην πόλη Κομ, για παράδειγμα, μια σιδηροδρομική γέφυρα επτά ανοιγμάτων αποκαταστάθηκε σε λιγότερο από 40 ώρες.

Η ταχύτητα αυτή δεν έχει μόνο τεχνική σημασία. Κάθε έργο που ολοκληρώνεται λειτουργεί ως μήνυμα ότι το κράτος παραμένει λειτουργικό και ικανό να περιορίσει τις επιπτώσεις της σύγκρουσης. Οι υποδομές μετατρέπονται έτσι σε σύμβολα σταθερότητας και ανθεκτικότητας.

Στέγαση: Η πιο δύσκολη πρόκληση

Σε αντίθεση με τις υποδομές μεταφορών, η αποκατάσταση των κατοικιών αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. Σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, σχεδόν 100.000 κατοικίες υπέστησαν ζημιές, γεγονός που δημιουργεί τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό βάρος.

Η ανοικοδόμηση απαιτεί συντονισμό μεταξύ κρατικών φορέων, τοπικών αρχών και τεχνικών οργανισμών, ενώ ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις αποζημιώσεις, τη διαθεσιμότητα υλικών και τη χρηματοδότηση. Εδώ, η ανθρωπιστική διάσταση της εκεχειρίας γίνεται πιο εμφανής: η καθημερινότητα των πολιτών μετατρέπεται στο βασικό πεδίο της μεταπολεμικής δοκιμασίας.

Πανεπιστήμια και πολιτιστική κληρονομιά

Οι επιπτώσεις του πολέμου δεν περιορίστηκαν στις υποδομές, αλλά επεκτάθηκαν και στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού. Περισσότερα από 30 πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα υπέστησαν ζημιές, μεταξύ των οποίων το Πολυτεχνείο Σαρίφ και άλλα κορυφαία ιδρύματα.

Ο αντιπρόεδρος της ιρανικής κυβέρνησης Μοχάμεντ Ρεζά Αρέφ έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης αποκατάστασης αυτών των δομών, τονίζοντας τον ρόλο τους στην επιστημονική ανάπτυξη της χώρας.

Παράλληλα, ζημιές καταγράφηκαν σε περισσότερα από 140 ιστορικά μνημεία και μουσεία. Η αποκατάστασή τους δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική, αλλά και τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας.

Λιμάνια και γεωπολιτική πίεση

Σε αντίθεση με άλλους τομείς, τα λιμάνια συνδέονται άμεσα με τη διεθνή πολιτική. Ζημιές καταγράφηκαν σε παράκτιες υποδομές, ενώ οι αμερικανικές πιέσεις και οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο σημείο, όπου η οικονομία, η ενέργεια και η γεωπολιτική διαπλέκονται. Σε αυτό το πεδίο, η ανασυγκρότηση δεν εξαρτάται μόνο από τεχνικές εργασίες, αλλά και από τις ισορροπίες ισχύος.

Μια εκεχειρία ανάμεσα σε δύο συγκρούσεις

Η ιρανική στρατηγική κινείται σε τρία επίπεδα: ταχεία αποκατάσταση βασικών υποδομών, διακριτική αναδιοργάνωση στρατιωτικών δυνατοτήτων και αξιοποίηση της ανοικοδόμησης ως εργαλείου πολιτικής αφήγησης.

Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Όσα μπορούν να αποκατασταθούν με υλικά και μηχανήματα επανέρχονται σχετικά γρήγορα. Όμως οι βαθύτερες πληγές — στην κοινωνία, την οικονομία και τον πολιτισμό — απαιτούν περισσότερο χρόνο.

Η εκεχειρία, συνεπώς, δεν αποτελεί το τέλος της κρίσης, αλλά μια μεταβατική φάση. Έναν ενδιάμεσο χώρο όπου η στρατιωτική σύγκρουση υποχωρεί προσωρινά και δίνει τη θέση της σε μια άλλη μάχη: εκείνη της ανοικοδόμησης, της ανθεκτικότητας και της προετοιμασίας για το αβέβαιο μέλλον.

Σπύρος Σιδέρης

Οι τελευταίες πληροφορίες δείχνουν ότι η διπλωματική οδός παραμένει ανοιχτή, έστω και οριακά. Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, το Πακιστάν έχει αναλάβει αυξημένο ρόλο διαμεσολάβησης, μεταφέροντας μηνύματα ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη και επιχειρώντας να διαμορφώσει έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή για την επανέναρξη των συνομιλιών. Οι ενδείξεις από την ιρανική πλευρά εμφανίζονται συγκρατημένα θετικές, ενώ δεν αποκλείεται, υπό προϋποθέσεις, να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες ένας δεύτερος γύρος διαπραγματεύσεων.

• Ο ρόλος του Ισλαμαμπάντ αποδεικνύεται κομβικός, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στη μεταφορά θέσεων μεταξύ των δύο αντιπάλων. Οι πακιστανικές πρωτοβουλίες φαίνεται να στοχεύουν και στην άμβλυνση των εσωτερικών τριβών που δυσκολεύουν κάθε διαπραγματευτική πρόοδο, τόσο στο αμερικανικό όσο και στο ιρανικό στρατόπεδο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η τρέχουσα κρίση δεν καθορίζεται μόνο από τη σύγκρουση δύο κρατών, αλλά και από τα διαφορετικά κέντρα επιρροής που δρουν στο εσωτερικό τους.

Παρά ταύτα, το μεγαλύτερο εμπόδιο παραμένει ο χρόνος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να αφήνει ένα στενό χρονικό περιθώριο στην ιρανική ηγεσία προκειμένου να διαμορφώσει μια ενιαία πρόταση που θα μπορούσε να επαναφέρει τη διαδικασία σε πιο σταθερή τροχιά. Οι πληροφορίες που διακινούνται διεθνώς συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η παράταση της εκεχειρίας είναι ολιγοήμερη, πιθανότατα τρεις έως πέντε ημέρες, γεγονός που αυξάνει την πίεση και προς τις δύο πλευρές.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα περιπλέκεται από τις αντικρουόμενες πληροφορίες γύρω από το αν υπάρχει σαφές αμερικανικό τελεσίγραφο ή μια πιο ελαστική προθεσμία. Ορισμένες πηγές κάνουν λόγο για καθορισμένο χρονικό όριο, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί σκόπιμα μια στρατηγική ασάφεια, ώστε να κρατήσει ανοιχτές περισσότερες επιλογές στο πεδίο της διαπραγμάτευσης αλλά και της πίεσης.

Αυτή ακριβώς η ασάφεια είναι που καθιστά την παρούσα φάση τόσο εύθραυστη. Η επικοινωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζεται κυρίως μέσω τρίτων χωρών, με την Τουρκία, το Πακιστάν και την Αίγυπτο να εμφανίζονται ως δίαυλοι αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, δεν έχει καταγραφεί ουσιαστική πρόοδος που να επιτρέπει αισιοδοξία για άμεση συμφωνία. Οι μεσολαβητές επιδιώκουν να οργανώσουν μια νέα συνάντηση υψηλού επιπέδου το συντομότερο δυνατό, αλλά το χάσμα στις βασικές θέσεις παραμένει βαθύ.

• Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη συμμετοχή στη διπλωματική διαδικασία και στη διατήρηση μιας σκληρής αποτρεπτικής στάσης. Επισήμως, αναγνωρίζει τη σημασία της διαμεσολάβησης και εμφανίζεται ανοιχτή στη συνέχιση των επαφών. Ταυτόχρονα όμως επιμένει ότι οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος προϋποθέτει την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και τη χαλάρωση της πίεσης που ασκείται στις ιρανικές θαλάσσιες και εμπορικές οδούς.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Στενό του Ορμούζ παραμένει ένας από τους πιο κρίσιμους γεωπολιτικούς κόμβους της κρίσης. Για το Ιράν, αποτελεί παραδοσιακά ένα σημαντικό εργαλείο πίεσης. Για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, είναι ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας και ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Όμως η τρέχουσα δυναμική δείχνει ότι η αξιοποίηση του Ορμούζ ως μοχλού πίεσης δεν παράγει πια καθαρό στρατηγικό πλεονέκτημα για καμία πλευρά· αντιθέτως, δημιουργεί μια συνθήκη αμοιβαίας ζημίας, καθώς πλήττει τόσο την ιρανική οικονομία όσο και τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει την κρίση να θυμίζει ολοένα και περισσότερο την ουκρανική εμπειρία: όχι επειδή πρόκειται για ταυτόσημες συγκρούσεις, αλλά επειδή αναπαράγεται το ίδιο μοντέλο διπλωματικού μπλοκαρίσματος, σταδιακής φθοράς και παγκόσμιων παρενεργειών. Όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία επέδρασε στις ροές σιτηρών, στην ενέργεια και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή ασφάλεια, έτσι και η ένταση ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη απειλεί να παραγάγει μια παρατεταμένη αποσταθεροποίηση με επίκεντρο την ενέργεια, τις θαλάσσιες οδούς και τη γεωπολιτική ασφάλεια της περιοχής.

Το πιο ανησυχητικό ενδεχόμενο είναι ότι η περιοχή μπορεί να παγιδευτεί σε μια υβριδική κατάσταση παρατεταμένης αστάθειας. Δηλαδή, σε μια φάση όπου δεν θα υπάρχει ούτε πλήρης ειρήνη ούτε οριστική στρατιωτική αναμέτρηση, αλλά ένας συνεχής κύκλος από εκεχειρίες, παραβιάσεις, πιέσεις, έμμεσες επαφές και διαρκή απειλή επανέναρξης των επιχειρήσεων. Πρόκειται για το είδος της κρίσης που εξαντλεί πολιτικά, οικονομικά και στρατηγικά όλες τις πλευρές, χωρίς να προσφέρει εύκολη διέξοδο.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, τρία είναι τα βασικά σενάρια που διαγράφονται.

• Το πρώτο είναι η συνέχιση του αδιεξόδου, με αλλεπάλληλες παρατάσεις της εκεχειρίας και χωρίς ουσιαστική πολιτική λύση.
• Το δεύτερο είναι η επιστροφή στη στρατιωτική κλιμάκωση, εάν οι συνομιλίες αποτύχουν και οι δίαυλοι επικοινωνίας κλείσουν.
• Το τρίτο είναι μια ευρύτερη συμφωνία αποκλιμάκωσης, η οποία όμως απαιτεί πολιτικές παραχωρήσεις που, προς το παρόν, καμία πλευρά δεν φαίνεται έτοιμη να κάνει.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία μια κρίση που μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη ένα μακρόσυρτο γεωπολιτικό μέτωπο. Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο αν θα υπάρξει νέος γύρος συνομιλιών, αλλά αν αυτός ο γύρος θα μπορέσει να αποτρέψει τη μονιμοποίηση ενός νέου στρατηγικού αδιεξόδου στη Μέση Ανατολή. Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο διακύβευμα: αν η διπλωματία θα προλάβει τον πόλεμο φθοράς, πριν η κρίση αποκτήσει τα χαρακτηριστικά μιας ακόμη σύγκρουσης χωρίς καθαρό τέλος.

Η αφετηρία της συζήτησης ήταν μια δήλωση του Αραγκτσί, ο οποίος, σε μια προσπάθεια να αποτυπώσει μια εικόνα ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης, ανακοίνωσε ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοιχτό για τα εμπορικά πλοία στο πλαίσιο της εκεχειρίας, συνδέοντας την εξέλιξη αυτή με τις ευρύτερες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύτηκε ως ένδειξη διπλωματικής ευελιξίας και πρόθεσης να αποφευχθεί περαιτέρω ένταση σε μια ήδη εύθραυστη συγκυρία.

• Ωστόσο, η παρέμβαση του Καλιμπάφ ήρθε να μετατοπίσει το κέντρο βάρους της συζήτησης. Με σαφώς πιο σκληρή γλώσσα, υπογράμμισε ότι η ναυσιπλοΐα στο Στενό δεν αποτελεί απλώς αντικείμενο πολιτικής δήλωσης, αλλά υπόκειται σε συγκεκριμένους όρους, διαδρομές και –κυρίως– στην έγκριση της ιρανικής πλευράς. Η αναφορά του ότι η λειτουργία του περάσματος καθορίζεται από το «πεδίο» και όχι από τις δημόσιες δηλώσεις αποτύπωσε μια διαφορετική φιλοσοφία άσκησης εξουσίας, όπου η στρατιωτική ισχύς και οι επιχειρησιακές αποφάσεις προηγούνται της διπλωματικής διαχείρισης.

Η διαφοροποίηση αυτή δεν περιορίστηκε στο επίπεδο των δηλώσεων. Μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, όπως το πρακτορείο Tasnim, άσκησαν ανοιχτή κριτική στον Αραγκτσί, χαρακτηρίζοντας τις τοποθετήσεις του ασαφείς και ελλιπείς. Η παρέμβαση αυτή δεν ήταν απλώς δημοσιογραφική, αλλά εντάχθηκε σε μια ευρύτερη προσπάθεια να καθοριστεί ποιος έχει την αρμοδιότητα να «ορίζει» την πολιτική γραμμή και να ενημερώνει την κοινή γνώμη.

Στο βάθος της αντιπαράθεσης αναδεικνύεται μια θεμελιώδης πραγματικότητα του ιρανικού πολιτικού συστήματος: η κυβέρνηση, ακόμη και όταν εκφράζει μια πιο πραγματιστική ή μετριοπαθή προσέγγιση, λειτουργεί εντός αυστηρών ορίων που καθορίζονται από ανώτερα κέντρα ισχύος. Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, παρά τη ρητορική περί εξισορρόπησης και αποκλιμάκωσης, δεν διαθέτει την πολιτική αυτονομία να αναδιαμορφώσει κρίσιμες στρατηγικές επιλογές, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα ή η περιφερειακή ασφάλεια.

• Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αραγκτσί φαίνεται να κινείται ως εκφραστής μιας διπλωματικής γραμμής που επιδιώκει να μειώσει τις εντάσεις και να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Ωστόσο, η δυνατότητά του να διαμορφώσει πολιτική είναι περιορισμένη, καθώς η τελική απόφαση ανήκει σε θεσμούς που συνδέονται με τη στρατιωτική και την επαναστατική ελίτ.

Αντίθετα, ο Καλιμπάφ, με το παρελθόν του στους Φρουρούς της Επανάστασης και τη σημερινή του θέση, εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς διαύλους σύνδεσης μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας. Η παρέμβασή του στο ζήτημα του Ορμούζ δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική τοποθέτηση, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο ρόλο επιτήρησης και διαχείρισης των «ευαίσθητων» φακέλων του ιρανικού κράτους.

Παρά τις εμφανείς διαφορές στο ύφος και την έμφαση, δεν λείπουν και οι φωνές που υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για ουσιαστική σύγκρουση, αλλά για διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας πολιτικής. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η κυβέρνηση επιδιώκει να προβάλει μια εικόνα ελεγχόμενης ευελιξίας προς το εξωτερικό, ενώ η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία ενισχύει το μήνυμα αποτροπής, διασφαλίζοντας ότι δεν δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις.

• Η συζήτηση αυτή δεν είναι νέα στο Ιράν. Ήδη από το 2021, η διαρροή δηλώσεων του πρώην Υπουργού Εξωτερικών Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ είχε αποκαλύψει την ένταση μεταξύ διπλωματίας και «πεδίου», με τον ίδιο να παραδέχεται ότι συχνά η εξωτερική πολιτική καθοριζόταν από στρατιωτικές προτεραιότητες. Η τότε παρέμβαση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, που υπογράμμισε ότι το Υπουργείο Εξωτερικών εφαρμόζει –και δεν καθορίζει– την πολιτική, επιβεβαίωσε την ιεραρχία του συστήματος.

Σήμερα, η αντιπαράθεση Αραγκτσί–Καλιμπάφ φαίνεται να αποτελεί μια νέα εκδήλωση αυτής της διαχρονικής δυναμικής. Είτε πρόκειται για πραγματική διαφωνία είτε για ελεγχόμενη διαφοροποίηση ρόλων, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: τα όρια της κυβερνητικής εξουσίας στο Ιράν παραμένουν αυστηρά καθορισμένα, με τον τελικό λόγο να ανήκει σε εκείνους που ελέγχουν τα μέσα ισχύος.

Σε μια περίοδο αυξημένων περιφερειακών εντάσεων και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η ισορροπία μεταξύ διπλωματίας και στρατιωτικής ισχύος θα συνεχίσει να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την πορεία της ιρανικής πολιτικής. Και όσο αυτή η ισορροπία παραμένει ασύμμετρη, οι «αντιπαραθέσεις» σαν αυτή μεταξύ Αραγκτσί και Καλιμπάφ θα λειτουργούν περισσότερο ως παράθυρο κατανόησης του συστήματος, παρά ως ένδειξη πραγματικής ανατροπής του.

“Εξακολουθούν να θέλουν να κλείσουν τα Στενά” δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος κατά την υπογραφή εκτελεστικών διαταγμάτων στον Λευκό Οίκο, αναφερόμενος στην ιρανική ηγεσία. “Δεν μπορούν να μας εκβιάσουν”, υπογράμμισε.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για “πολύ καλές συνομιλίες” με στόχο μια μόνιμη παύση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.

«Αυτό εξελίσσεται πολύ καλά και θα γνωρίζουμε περισσότερα έως το τέλος της ημέρας. Μιλάμε μαζί τους και υιοθετούμε μια σθεναρή στάση».

Το Ιράν εντείνει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν είπε σήμερα πως εντείνει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας τους ναυτικούς πως η σημαντική αυτή θαλάσσια οδός έχει εκ νέου αποκλειστεί, όμως ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε πως η Τεχεράνη δεν θα μπορούσε να εκβιάσει τις ΗΠΑ κλείνοντας το στρατηγικής σημασίας πέρασμα.

Η Τεχεράνη επισήμανε πως απαντάει στον συνεχιζόμενο αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων, αποκαλώντας τον παραβίαση των όρων της εκεχειρίας, την ώρα που ο ανώτατος ηγέτης Μοτζαμπά Χαμενεΐ προειδοποιεί πως το πολεμικό ναυτικό του Ιράν είναι έτοιμο να καταφέρει «νέες πικρές ήττες» στους εχθρούς του.

Ναυτιλιακές πηγές είπαν πως τουλάχιστον δύο πλοία ανέφεραν πως δέχθηκαν πυρά, ενώ επιχειρούσαν να διασχίσουν τον πορθμό. Στο Μουμπάι, μια ινδική κυβερνητική πηγή δήλωσε στο Ρόιτερς πως η Ινδία κάλεσε για εξηγήσεις τον πρέσβη του Ιράν, αφού ένα τάνκερ με σημαία Ινδίας που μετέφερε αργό πετρέλαιο δέχθηκε επίθεση ενώ επιχειρούσε να διασχίσει τα Στενά.

Ορισμένα εμπορικά πλοία έλαβαν μηνύματα μέσω ασυρμάτων από το ιρανικό πολεμικό ναυτικό που τους έλεγαν πως σε κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται ο διάπλους από τα Στενά, είπαν στο Ρόιτερς πηγές από τις αρχές ασφαλείας της ναυσιπλοΐας και ναυτιλιακές πηγές, ανατρέποντας τις ενδείξεις νωρίτερα σήμερα πως η κυκλοφορία θα μπορούσε να επαναληφθεί.

Νωρίτερα, ιστότοποι παρακολούθησης της κυκλοφορίας των πλοίων έδειξαν οκτώ δεξαμενόπλοια να διασχίζουν το στενό πέρασμα στην πρώτη μεγάλη μετακίνηση πλοίων από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν πριν από εβδομάδες.

Ντοκουμέντο από τη στιγμή που το ινδικό τάνκερ δέχεται επίθεση

Σύμφωνα με πληροφορίες από ηχητικό ντοκουμέντο που επικαλείται ο ΣΚΑΪ, ένα ινδικό τάνκερ φέρεται να δέχθηκε επίθεση από ελαφρύ οπλισμό και εξέπεμψε σήμα κινδύνου.

Στο πρώτο ηχητικό ακούγεται ο κυβερνήτης ινδικού δεξαμενόπλοιου που δέχτηκε πυρά από το Ιρανικό Πολεμικό Ναυτικό να λέει: «Μας δώσατε άδεια για να κινηθούμε, γιατί μας επιτίθεστε»;

Στο δεύτερο ηχητικό, σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ, o κυβερνήτης διαμαρτύρεται και εκπέμπει σήμα κινδύνου, ενώ ακούγονται πυρά από ελαφρύ οπλισμό.

Την ίδια ώρα οι Times Of India αναφέρουν ότι σημειώθηκε περιστατικό πυροβολισμών στα Στενά του Ορμούζ, καθώς τουλάχιστον δύο πλοία επιχείρησαν να το διασχίσουν.

Hormuz …

Dramatic moment: The Revolutionary Guards stop an Indian container ship coming from the United Arab Emirates and force it to turn around!

The Iranian Revolutionary Guard Navy informed the container ship "Bahagia Lakshmi" (an Indian crewed ship departing from the… pic.twitter.com/hzUAmDFxmE

— KORRINA (@KORRINA31535546) April 18, 2026

Οι αναφορές διαδίδονται και στα social media, όπου αρκετοί χρήστες αναφέρονται στο περιστατικό και αναφέρουν ότι το πλοίο διέκοψε την πορεία του και άλλαξε πορεία. Παράλληλα, άλλοι λογαριασμοί αναφέρουν ότι το πλοίο απλά δέχθηκε προειδοποίηση και στη συνέχεια άλλαξε πορεία.